Opracowanie html ks. Kazimierz Stasiak SAC
ŚW. WINCENTY PALLOTTI
WYBÓR PISM
Tom I
INSTYTUT APOSTOLSKI POLSKIEJ PROWINCJI
STOWARZYSZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO W OŁTARZEWIE
ŚW. WINCENTY PALLOTTI
PISMA DOTYCZĄCE ZJEDNOCZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO
WYBORU DOKONAŁ I OPRACOWAŁ
KS. TOMASZ BIELSKI SAC
POZNAŃ-WARSZAWA PALLOTTINUM 1978
Redaktor książki Zofia Walkiewicz
Opracowanie graficzne Br. Tomasz Sierak SAC
NIHIL OBSTAT: Ks. dr Stanisław Napierała, cenzor, Poznań dnia 22 maja 1978 r.
IMPRIMATUR: Bp Marian Przykucki, Wikariusz Kapitulny
Ks. Tadeusz Jabłoński, Kanclerz Kurii Metropolitalnej
Poznań, dnia 30 maja 1978 r. L.dz. 3779/78
W czasie druku niniejszej książki zmarł ks. dr Tomasz Bielski SAC. Śmierć nastąpiła dnia 20 lipca 1978 roku przy rewizji wewnętrznego 11 arkusza drukarskiego.
WSTĘP
Święty Wincenty Pallotti był człowiekiem, który zawodowo nie poświęcał się pisaniu. Był kapłanem, który całe swoje życie oddał apostolskiej pracy zmierzającej ku większej chwale Boga oraz zbawieniu dusz. Prowadzona w związku z tym działalność, a zwłaszcza założenie Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, by wspólnymi siłami realizować te cele, zmuszały do chwytania za pióro i zapełniania kart papieru.
Pallotti był przygotowany do pisania zarówno od strony rzeczowej, jak i od strony literackiej. Kurs nauk gimnazjalnych skończył w roku 1813, otrzymując pierwszą nagrodę za biegłość w łacińskiej mowie wiązanej, a trzecią nagrodę za osiągnięcia w łacińskiej prozie; na egzaminie końcowym uzyskał też drugą nagrodę za znajomość języka ojczystego (włoskiego). W roku 1815 skończył studia filozoficzne jako jeden z prymusów, dożył też z języka greckiego tzw. ”, zyskując w ten sposób prawo do nauczania tegoż języka. Kończąc studia teologiczne w roku 1818, z wyróżnieniem złożył egzamin doktorski i otrzymał dyplom „Doktora Nauk Teologicznych”. Urodził się i żył w Rzymie, gdzie krzyżują się wszystkie sprawy całego świata, zarówno świeckie jak i kościelne. Gdy do tego dołączymy jeszcze osobiste przymioty Pallottiego — bystrość obserwacji, pilność, umiejętność kontaktowania się z ludźmi, heroizm jego wiary, nadziei i miłości itd. — będziemy mieli obraz Człowieka, urodzonego 21 IV 1795 r., a zmarłego 22 I 1850 r., który pozostawił po sobie wiele Pism, nowatorskich jak na owe czasy i swą treścią wybiegających o stulecie naprzód[1] .
Pierwsze dochowane pismo o charakterze duszpasterskim pochodzi z 15 XI 1815 roku — jest to tekst kazania wygłoszonego w kościele cmentarnym we Frascati na temat dusz czyśćcowych. Ostatnie zaś pismo to list pisany w dniu 151 1850 roku do księdza Rafała Melii, pracującego w Londynie członka Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego. We Wstępie podajemy krótką historię Pism Pallottiego, obejmującą okres od roku 1850 do dni naszych, oraz przedstawiamy ogólne uwagi dotyczące niniejszego Wyboru Pism świętego Wincentego Pallottiego.
Nie wymieniamy tu Pism Pallottiego, które ukazały się drukiem za jego życia, będą one wzmiankowane w przypisach do tychże Pism w niniejszym Wyborze. Natomiast postaramy się podać ogólne dane, odnoszące się do Pism opublikowanych po 1850 roku.
A. ZBIERANIE PISM W ZWIĄZKU Z PROCESEM BEATYFIKACYJNO-KANONIZACYJNYM
W grudniu 1850 roku Rada Generalna Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego mianowała księdza Karola Marię Orlandiego postulatorem i zleciła mu podjęcie starań o rozpoczęcie procesu beatyfikacyjno-kanonizacyjnego Sługi Bożego Wincentego Pallottiego. Kardynał Wikariusz Rzymu, Konstanty Patrizi, w roku 1852 poleca rozpocząć tzw. proces przygotowawczy, czyli diecezjalny. Do zadań tego procesu należało, między innymi, zebranie Pism, które pozostawił po sobie Pallotti. Zebranie całości Pism jest potrzebne, by Stolica Święta mogła osądzić, czy treść ich jest zgodna z katolicką nauką i obyczajami. Pisma Pallottiego zbierane były w latach 1860-1861 i w dniu 2 VIII 1862 roku zostały przekazane Kongregacji Świętych Obrzędów, która z kolei oddała je do oceny teologom-cenzorom.
Dnia 15 V 1886 roku członkowie Kongregacji Świętych Obrzędów zapoznali się z opiniami teologów-cenzorów i poddali dyskusji sprawę Pism Pallottiego, stwierdzając, że nic nie stoi na przeszkodzie, by proces beatyfikacyjno-kanonizacyjny prowadzić dalej. Zaznaczono przy tym, że Pism Pallottiego, znajdujących się w Archiwum Kongregacji Świętych Obrzędów, nie można będzie wydawać bez uprzedniego porozumienia się z tą Kongregacją. Papież Leon XIII w dniu 27 V 1886 roku zatwierdził powyższą decyzję.
W związku z tym, że znaleziono później jeszcze szereg Pism Pallottiego, członkowie Kongregacji Świętych Obrzędów w dniu 28 I 1895 roku ponownie się nimi zajęli, stwierdzając, iż nie zawierają niczego przeciwnego wierze i obyczajom. Papież Leon XIII zatwierdził ich decyzję w dniu 11 II 1895 roku[2] .
Pisma Pallottiego znajdowały się w Archiwum Kongregacji Świętych Obrzędów do chwili ogłoszenia heroiczności cnót Wielebnego Sługi Bożego Wincentego Pallottiego, co miało miejsce 24 I 1932 roku. Przedtem w razie potrzeby „wypożyczano” Zarządowi Generalnemu niektóre Pisma. Te zaś, które Pallotti opublikował drukiem za swego życia, zwrócono zaraz po zebraniu całości Pism. Ogólnie zebrano 2624 różnego rodzaju Pism[3] .
B. PISMA WYDANE DRUKIEM W LATACH 1850—1909
Na początku roku 1850 zmarł św. Wincenty Pallotti, a w roku 1909 na III Kapitule Generalnej (6-14 IX) założone przezeń Dzieło zostało podzielone na cztery prowincje: Niemiecką, Włosko-Amerykańską, Irlandzką i Łacińsko-Amerykańską; dwa zaś domy Stowarzyszenia w Polsce (Jajkowce i Wadowice-Kopiec) oraz dom we Florencji poddano bezpośrednio Zarządowi Generalnemu. Do chwili podziału Stowarzyszenia na prowincje można mówić o jednolitym, w pewnym stopniu, wysiłku Stowarzyszenia (Zarządu Generalnego), zmierzającym do rozpowszechniania Pism św. Wincentego Pallottiego. Po roku 1909 do starań ze strony Zarządu Generalnego w Rzymie dojdą jeszcze wysiłki Zarządów poszczególnych Prowincji, dlatego omawiany przez nas okres kończy się na tym roku. Poniżej przedstawiony jest w układzie chronologicznym wykaz Pism Pallottiego, które ukazały się w tym okresie[4] .
1. Zeznanie złożone przez Pallottiego w Procesie informacyjnym w sprawie beatyfikacji księdza kanonika Kaspra Del Bufalo, zawarte w Aktach tegoż Procesu, Rzym 1851. Tekst tych zeznań znajduje się w Mem. biogr., s. 42-116, pod tytułem: Deposizione nel Processo informativo per la beatificazione del Canonico Gaspare Del Bufalo.
2. Miesiąc Maj dla osób zakonnych — Maria Immacolata Mądre di Dio, Regina de'Santi, nel Mese di Maggio, a Dio in onor Suo consagrato, ricorda a chi vive nel chiostro il pregio delia vita claustrale secondo i lumi delie otto beatitudini insegnate dal Suo Divin Figliuolo Gesu nei Suoi Sagrosanti Evangelij — Opera del Servo di Dio Don Vincenzo Pallotti, Fundatore delia Congregazione e delia Pia Societó dell'Apostolato Cattolico, Roma 1852. Jest to wydanie piąte, pierwsze ukazało się w roku 1833. Mamy tu więc do czynienia z pewnego rodzaju bestsellerem — w ciągu dziewiętnastu lat pięć wydań.
3. Miesiąc Maj dla osób świeckich — Maria Immacolata Mądre di Dio e Madre di Misericordia nel Mese di Maggio ad onor Suo consagrato ricorda ai figli delia Chiesa Cattolica le loro religione morali obbligazioni secondo le dottrina del Suo Divin Figliuolo Gesu esposte nel sermone del monte registrato nei suoi Sagrosanti Evangelij — Opera del Servo di Dio D. Vincenzo Pallotti, Fundatore delia Congregazione e delia Pia Societa dell'Apostolato Cattolico. Addizione considera- zione dei Novissimi ed altra verita Cattoliche, Roma 1852. Jest to piąte wydanie, pierwsze ukazało się w roku 1833 — a więc znowu bestseller.
4. Karta wpisu do Pobożnego Stowarzyszenia Misyjnego — Associazione alla Pia Societa delie Missioni, Roma (po 9 IV 1854 — zmiana nazwy). Tekst znajduje się w ASAC, voI. IV, 1958, s. 186—190.
5. Rozważania o prawdach wiecznych i męce Jezusa Chrystusa — Meditazione sulle Massime eterne e sulla Passione di Gesu Cristo..., Roma 1857. Tekst Pallottiego znajduje się tu na stronach 146—149, 194—198.
6. Rozmyślania i ćwiczenia duchowne, przygotowujące do otrzymania święceń — Punti di meditazioni e practiche spirituali per esercizi in preparazioni al ricevimento degli Ordini Sacri. Tekst zamieszczony w Enchiridion \itae ecclesiasticae ad usum Seminarii Pii, Orneto 1855, s. 304nn; Collez. spirit., s. 199—205, nr 44.
7. Karta wpisu do Pobożnego Stowarzyszenia Misyjnego — Pagella d'Aggregazione alla Pia Societa delie Missioni fondata dal Servo di Dio D. Vincenzo Pallotti,. Roma (przed 10 I 1861). Tekst podany jest również w ASAC, vol. IV, s. 190.
8. Karta wpisu do Pobożnego Stowarzyszenia Misyjnego — Letters of Aggregation to the Pious Society of Missione, London 1869. Karta wpisu pochodzi z roku 1837, tekst przetłumaczony jest na język angielski i podaje nową nazwę Dzieła Pallottiego. Zob. ASAC, vol. IV, s. 193—195.
9. Dowód przyjęcia do Pobożnego Stowarzyszenia Misyjnego — Aggregazione alla Pia Societa delie Missioni, Roma 1870, nakład 2000 egzemplarzy. Tekst podany w ASAC, vol. IV, s. 242—244. Tekst był tłumaczony na język niemiecki i wydany w Einsiedeln (przed r. 1887) oraz na hiszpański — wydanie w Valparaiso (Chile) w roku 1886. To ostatnie wydanie różni się trochę od wydania rzymskiego.
10. Konstytucje i Reguły Pobożnego Stowarzyszenia Misyjnego — Costituzioni e Regole delia Pia Societa delie Missioni istituta dal Servo di Dio Vincenzo Pallotti sotto speciale protezione di Maria SSma Immacolata Regina degli Apostoli, Roma 1870. Opublikował je ks. Józef Faa di Bruno, generał Stowarzyszenia, nie zostały jednak one zatwierdzone przez Radę Generalną i wskutek tego Kardynał Wikariusz Rzymu wycofał dane pozwolenie na druk; Konstytucje i Reguły nie weszły w życie.
11. Skrót Reguł — Vade mecum. Compendio di Regole, Roma 1880. Skrót ten napisał Pallotti w roku 1846. Tekst znajduje się w Op. compl., vol. III, s. 40—60; Reg. CAC, s. 163—172, nry 760—792.
12. Modlitwy dla członków — Preghiere per l'Adunanza degli Aggregati delia Pia Societa delie Missioni, che si tiene nella Ven. Chiesa del SSmo Salvatore in Onda presso Ponte Sisto, in ogni prima Dominica del mese, per continuare la memoria ed il frutto del solenne Ottavario del'Epifania, e per gli altri fini delia Pia Societa, Roma 1885, s. 4. Zob. ASAC, vol. IV, s. 244—246.
13. Dyplom przyjęcia do Pobożnego Stowarzyszenia Misyjnego — Letterae cooptationis in Piam Societatem Missionum a Servo Dei Vincentio Pallotti fundatam sub tutela Immaculatae Virginis Apostolorum Reginae, Roma (przed r. 1887).
14. Reguły Stowarzyszenia — Regole delia Congregazione dei Preti e Fratelli Coadiutori delie Societa delie Missioni, Roma 1890. Reguły zostały ułożone na podstawie tzw. „Podręcznika Reguł”, napisanego przez Pallottiego w r. 1847 (tekst. zob. Reg. CAC, s. 173—223, nry 793—1072.
15. Dowód wpisu — Der ehrwuerdige Diener Gottes Vincenz Pallotti, Priester und Stifter der in Kamerun thaetigen Frommen Missionsgesellschaft unter dem Schutze Mariens, der unbefleckt Empfangenen und Koenigin der Apostel, Limburg s. 18. Dowód wpisu jest wzorowany na Dowodzie podanym wyżej pod nrem 9.
16. Dowód wpisu — Scopo delia Pia Societa delie Missioni, Gladbach 1892; kartka dwustronnie zadrukowana, tłumaczona też na język niemiecki.
17. Dowód wpisu — Czcigodny Sługa Boży Ks. Wincenty Pallotti, Założyciel Zgromadzenia Misyjnego, pod wezwaniem Matki Boskiej, w Kamerunie, Kraków 1893, s. 8; nakładem Redakcji „Echo z Afryki”, staraniem M. Kugelmanna. Drugie wydanie ukazało się w roku 1895, również w Krakowie. Znajdujemy tu zasadnicze myśli dotyczące Dzieła Pallottiego. (Zob. ASAC, vol. IV, s. 252—253).
18. Zeznania Pallottiego w Procesie informacyjnym w sprawie beatyfikacji Marii Luizy Maurizi — Deposizione nel Processo informativo per la beatificazione di Suor Maria Luisa Maurizi, w: Romana Beatificationis et Canonizationis Serrne Dei Sororis Mariae Luisae Maurizi, Informativus processus, Romae 1895 (tekst znajduje się również w Mem. biogr., s. 7—42).
19. Pismo informacyjne, podające zasadnicze myśli Pallottiego — Pia So- cieta delie Missioni (Pallottini), Roma 1896, s. 4.
20. Zbiór modlitw i nowenn — Raccolta di Preghiere e Novenne che si prati- cheranno nella Venerabile Chiesa di S. Sahatore in Onda, Roma 1897, s. 51.
21. Konstytucje Pobożnego Stowarzyszenia Misyjnego — Constitutiones Piae Societatis Missionum institutae sub tutela Immaculatae Yirginis Mariae Apostolorum Reginae, Romae 1902. Mamy tu tekst „Reguł Stowarzyszenia” z roku 1890, dostosowany do norm wydanych w roku 1901 przez Kongregację do Spraw Zakonów i zatwierdzony przez tę Kongregację 22 I 1904 na okres próbny — sześcioletni.
22. Podręcznik modlitw i ceremonii — Manuale Precum et Caeremoniale Piae Societatis Missionum, Limburg 1904, wydany z polecenia Zarządu Generalnego Stowarzyszenia.
23. Dwa listy Pallottiego do członków Stowarzyszenia — Duae Epistolae Ven. Funda tor is ad suos Congregatos: Epistoła ad Congregatos Melia et Faa di Bruno Londini commorantes; Epistoła Ven. Fundatoris ad omnes Congregatos, w: J, Hettenkofer, Piae Societatis Missionum brevis notitia historica, Romae 1906. Tekst pierwszego listu został później wydrukowany w Epist. Lat., s. 20—41; drugiego — w Op. compl., vol. III, s. 23—33; Racc. I, s. 151—157, nry 509—522.
24. Listy pisane przez Pallottiego w języku łacińskim — Venerabilis Servi Dei Vincentii Pallotti, Fundatoris Piae Societatis Missionum, Epistolae Latinae, Romae 1907, s. 84 (sześć listów).
25. Trzeba tu jeszcze wymienić dwa dzieła, które opracowane zostały na podstawie Pism Pallottiego, mianowicie Podręcznik wychowania i zarządzania oraz Instrukcję dotyczącą przywilejów Stowarzyszenia — Directorium educationis et gubernationis iuxta Constitutiones Societatis, Romae 1906; Instructio canonico- -practica de privilegiis Societatis, Romae 1906.
Przegląd wyżej wymienionych Pism Pallottiego (z okresu 1850—1909) pozwala na następujące stwierdzenia:
Pozostawione przez Pallottiego Dzieło — znajdujące się po śmierci swego Założyciela w stanie niemowlęctwa i osierocenia — osiąga wiek dojrzały i stara się określić oraz zachować swoją zasadniczą strukturę, to znaczy utrzymać swoją część zewnętrzną i ukształtować w sposób prawny swoją część wewnętrzną; stąd starania o wydawanie Kart wpisu dla części zewnętrznej i starania o ułożenie i zatwierdzenie Konstytucji, uwieńczone pomyślnym skutkiem, oraz o wydanie Podręcznika wychowania i zarządzania, ułożonego według myśli Pallottiego.
W ostatnich latach tego okresu widzimy już początki udostępniania członkom Pobożnego Stowarzyszenia innych Pism św. Wincentego Pallottiego.
C. PISMA WYDANE DRUKIEM W LATACH 1910—1963
Trzecia Kapituła Generalna, odbyta w roku 1909, zadecydowała o potrzebie wydawania w Rzymie centralnego pisma Stowarzyszenia. Pierwszy numer tego pisma pod nazwą Analecta Piae Societatis Missionum ukazał się 1 stycznia 1910 roku. Pismo wychodziło pod tą nazwą do roku 1947, kiedy to 10 VII, w związku z przywróceniem Dziełu Pallottiego pierwotnej jego nazwy „Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego”, ukazało się pod zmienionym tytułem: Acta Societatis Apostolatus Catholici.
W roku 1932 papież Pius XI ogłosił dekret stwierdzający heroiczność cnót Pallottiego, zwrócone zostały też Zarządowi Generalnemu Stowarzyszenia Pisma Pallottiego, znajdujące się do tej pory w Archiwum Kongregacji Świętych Obrzędów.
W roku 1935 uroczyście obchodzono setną rocznicę założenia Dzieła Pallottiego. Dnia 10 VI 1947 roku papież Pius XII przychylił się do prośby VIII Kapituły Generalnej i przywrócił Dziełu Pallottiego pierwotną jego nazwę, a 22 I 1950 ogłosił Pallottiego Błogosławionym. I wreszcie papież Jan XXIII w dniu 20 I 1963 ogłosił Błogosławionego Wincentego Pallottiego Świętym.
Te fakty oraz jednoczesny wzrost liczbowy i rozwój terytorialny Dzieła Pallottiego wpłynęły w wielkim stopniu na zainteresowanie się osobą Świętego, jego Dziełem, a co za tym idzie, i jego Pismami. Już IV Kapituła Generalna Stowarzyszenia, odbyta w Rzymie w roku 1919, zaleciła wydanie drukiem Pism Pallottiego. Zadanie to powierzono księdzu Janowi Hettenkoferowi, ówczesnemu postula- torowi Procesu beatyfikacyjno-kanonizacyjnego Wielebnego Sługi Bożego Wincentego Pallottiego. Natomiast X Kapituła Generalna, zebrana w Rzymie w roku 1959, podjęła uchwałę o krytycznym wydaniu Pism Pallottiego[5] . Poniżej wymieniamy Pisma, które w latach 1910—1963 ukazały się staraniem Zarządu Generalnego Stowarzyszenia.
1. Approbatio Societatis in primis suis initiis, w: APSM, vol. I, s. 76—80 (r. 1910). Pod tym tytułem zostały opublikowane Pisma Pallottiego skierowane do kardynała wikariusza Rzymu, Karola Odescalchi, do arcybiskupa wicegerenta Rzymu, Antoniego Piatti, oraz do papieża Grzegorza XVI, z prośbą o zatwierdzenie powstałego Dzieła, jak również teksty zatwierdzeń przez nich udzielonych. Podany jest tekst włoski i jego przekład na łacinę.
2. Apostolato Cattolico, ossia Pia Associazione per accrescimento, per la propagazione, e diffesa delia Cattolica Fede. Appello..., w: APSM, vol. I, s. 187—205 (r. 1911). Odezwa, wzywająca do wstępowania do Apostolstwa Katolickiego, skierowana do Rzymian w roku 1835. Podany jest tekst wioski i jego przekład na łacinę.
3. Pagella Aggregationis ad Apostolatum Catholicum, w: APSM, vol. I, s. 251—255 (r. 1912). Jest to „Karta wpisu”, pochodząca z roku 1837.
4. Miesiąc Maj dla duchowieństwa — Maria Mądre di Dio, Regina degli Apostoli, nel Mese di Maggio in Suo osseąuio a Dio consagrato, ricorda agli Ecclesiastici insigniti di qualunque ordine gli avvisi, che loro da la Chiesa secondo il Pontificale Romano e il loro angelico ministero secondo l'appellazione delie Sacre Scripture — Opera del. Ven. Vincenzo Pallotti, Fondatore delia Pia Societa delie Missioni, Roma 1912. Mamy tu piąte wydanie tego dziełka, pierwsze ukazało się w roku 1833.
5. Ven. Fundator de tradendis missionibus, w: APSM, vol. I, s. 331—336, 360—370, 403—413 (r. 1913). Tekst Pallottiego o prowadzeniu misji, pochodzący z roku 1846.
6. Pia intentio Ven. Vincentii Pallotti, w: APSM, vol. I, s. 421—427 (r. 1913). Wyjątki z osobistych zapisek duchowych Pallottiego, wydanych później pod tytułem Propositi ed aspirazioni, Roma 1922.
7. Orationes Ven. Vincentii Pallotti tempore calamitatis, w: APSM, vol. I, s. 549—551 (r. 1920). Tekst modlitwy wydanej przez Pallottiego w roku 1848.
8. Excerpta diarii Ven. Vincentii Pallotti, w: APSM, vol. I, s. 551—558, 579—590, 614—621, 645—649 (r. 1920). Wyjątki z Dziennika duchowego, wydanego później pt. Propositi ed aspirazioni.
9. Constitutiones Piae Societatis Missionum, Romae 1922. Konstytucje, zatwierdzone na stałe w roku 1910, zostają dostosowane przez IV Kapitułę Generalną z roku 1919 do nowego Kodeksu Prawa Kanonicznego.
10. Propositi ed aspirazioni del Ven. Servo di Dio Vincenzo Pallotti, Roma 1922. Wybór dokonany z osobistych notatek Pallottiego (z Dziennika duchowego) przez J. Hettenkofera.
11. Regola delia Congregazione deli Apostolato Cattolico scritta dal Ven. Vincenzo Pallotti, Roma 1923. Reguła Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego, ułożona przez Pallottiego w roku 1846.
12. Pia Societa deliApostolato Cattolico fondata ed esposta dal Ven. Vincenzo Pallotti, Roma 1924. Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, dzieło napisane przez Pallottiego w roku 1839. Wydany tekst opiera się na kopii tegoż dzieła.
13. List Pallottiego do ks. Augustyna Wundera, Warmijczyka, z dnia 29 VIII 1835; tekst włoski w: APSM, vol. II, s. 124—127 (r. 1924).
14. Raccolta di Scritti del Ven. Vincenzo Pallotti relativi alla Pia Societa deli Apostolato Cattolico, Roma 1929. Zbiór Pism odnoszących się do Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego.
15. Fioretti. Raccolti degli Scritti del Ven. Vincenzo Pallotti distributi per ogni giorno deli Anno, Roma 1929. Wybór tekstów na każdy dzień roku.
16. Diano spirituale. Awisi e consigli del Ven. Vincenzo Pallotti ai suoi figli spirituali, Roma 1929. Dziennik duchowy. Rady dla synów duchowych.
17. Lettere e brani di lettere del. Ven. Vincenzo Pallotti, Roma 1930. Listy oraz wyjątki z listów.
18. Collezione spirituale. Preghiere, meditazioni, considerazioni, consigli, ricordi e materie predicabili del. Ven. Vincenzo Pallotti, Roma 1933. Modlitwy, rozważania, rady oraz materiały kaznodziejskie.
19. II-a Raccolta di Scritti del Ven. Vincenzo Pallotti relativi alla Pia Societa deli'Apostolato Cattolico, Roma 1934. II Zbiór Pism odnoszących się do Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego.
20. Prima idea generalis Piae Societatis Apostolatus Catholici, i.e. universalis pro unoąuoąue secundum Vincentium Pallotti, w: APSM, vol. II, s. 311—313 (r. 1935). Pierwsza idea ogólna Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego. Pismo Pallottiego z roku 1835, przetłumaczone na łacinę, wydane już w Racc. I, s. 5—7, nry 1—8.
21. Iddio, l'Amore infinito. Brevi cosiderazioni del. Ven. Vincenzo Pallotti, Roma 1936. Bóg—Miłość nieskończona. Krótkie rozważania.
22. Ordo et preces sacrarum functionum Congregationis Apostolatus Catholici, Romae 1936. Modlitwy i ceremoniał Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego.
23. Memorie Biografiche scritte o dettate dal Ven. Vincenzo Pallotti, Roma 1937. Wspomnienia biograficzne, napisane przez Pallottiego o kilku osobach.
24. Scritti del Ven. Vincenzo Pallotti. Supplemento e Indice generale, Roma 1939. Uzupełnienie oraz Indeks ogólny do Pism wydanych.
25. Vincenzo Pallotti, Regole fundamentali delia Societa deli'Apostolato Cattolico, Roma 1944. Reguły fundamentalne Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, pochodzące z roku 1846.
Mamy przed sobą wykaz Pism Pallottiego, które ukazały się w Rzymie staraniem Zarządu Generalnego w latach 1910—-1963. Na tych Pismach, zawierających zasadniczo całość głównej myśli Pallottiego, kształtowały się pokolenia Pallotynów, a wśród nich i członkowie Polskiej Prowincji Stowarzyszenia. Uwagi o pewnych brakach Pism, wydawanych staraniem księdza J. Hettenkofera, zainteresowany czytelnik znajdzie w podanej literaturze. Pisma ukazywały się przeważnie na prawach rękopisu, ad usum privatum (do prywatnego użytku), stosunkowo w małym nakładzie i bez krytycznego aparatu. Wyczerpanie się oraz zużycie wydanych książek, powrót do „źródeł” w związku z odnową po Soborze Watykańskim II, wzmożone zainteresowanie Pallottim i jego Dziełem tak wśród Pallotynów, jak i w Kościele powszechnym — oto zasadnicze powody, które skłoniły Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego do rozpoczęcia wydawania Opere complete — pełnej edycji Dzieł Pallottiego, zaopatrzonej w aparat krytyczny.
D. PISMA WYDANE W LATACH 1964—1974
X Kapituła Generalna podjęła w roku 1959 uchwałę o krytycznym wydaniu całości Pism Pallottiego[6] . Zarząd Generalny w roku 1962 sprawę przygotowania Pism do druku zlecił ks. Franciszkowi Moccii, zaznaczając, że należy rozpocząć od wydania tomu Pia Societci deli'Apostolato Cattolico, będącego dziełem podstawowym, jeśli chodzi o naturę i cel Dzieła Pallottiego, oraz najbardziej oryginalnym i właściwym Pallottiemu jako prekursorowi współczesnego ruchu apostolstwa ludzi świeckich.
Ksiądz F. Moccia we Wprowadzeniu do tego tomu zaznacza, że przygotowując Pisma Pallottiego do druku będzie przede wszystkim zwracał uwagę na sam tekst Pism, pomijając psychologiczną oraz historyczną genezę tekstu — sprawy te pozostawia innym. Do roku 1974 ukazało się 9 tomów w 11 woluminach. Wszystkie otrzymały Imprimatur dane przez Wikariat Kurii Rzymskiej[7] . Poniżej podajemy wykaz wydanych tomów:
I. Pia Societa deli'Apostolato Cattolico, Roma 1964, s. XXIII—432.
II. Regole dei SS. Ritiri, Collegii, Seminarii e Monasteri. 1839, Roma 1965, s. XIX—626.
III. Appendice alla Regola, Roma 1966, s. XIX—657.
IV. Manoscritti giuridici. Appelli e Statuti. 1835—1838, Roma 1967, s. XVI— —527.
V. Scritti apostolici minori, Roma 1968, s. XIV—897; tom wydany w dwóch częściach: cz. I: s. XIV—410, cz. II: s. 411—897.
VI. Le Procure, Roma 1969, s. XIII — 680; tom wydany w dwóch częściach: cz. I: s. XVI—242, cz. II: s. 243—680.
VII. Regola delia Congregazione dei Preti e Fratelli Coadiutori deli'Apostolato Cattolico — „Copia Lambruschini” 1846, Roma 1972, s. XXVII—454.
VIII. Manuali delia Regola 1846. 1847. 1849, Roma 1974, s. XII—519.
IX. Cerimoniali 1846. 1846—1849. 1849, Roma 1974, s. XII—453.
Ksiądz F. Moccia we Wprowadzeniu do tomu ostatniego (IX) zaznacza, że tom ten kończy serię Pism Pallottiego, które posiadają charakter prawny. Zapowiada jednocześnie, że następna seria obejmie Pisma ascetyczne Pallotiego, a rozpocznie ją Libro dei Lumi (Księga oświeceń), wyjątki z niej były już wydane pod tytułem Propositi ed aspirazioni oraz Postanowienia i dążenia — w języku polskim. Seria tych Pism ukaże świętego Wincentego Pallottiego jako ascetę i pozwoli lepiej zrozumieć wydane już Pisma o charakterze prawniczym. Piszący te słowa miał możność w czasie swego pobytu w Rzymie w sierpniu 1975 roku zamienić kilka słów z ks. F. Moccią na temat przygotowywanej nowej serii Pism Pallottiego.
E. PISMA OPUBLIKOWANE W JĘZYKU POLSKIM
Sam św. Wincenty Pallotti stwierdza w roku 1838, że Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego ma już swoich członków w Polsce[8] . Mamy szereg danych o bezpośrednim kontaktowaniu się Pallottiego z Polakami. Znajomość Pallottiego i jego Dzieła zaczyna się szerzyć coraz bardziej na naszych ziemiach z chwilą przybycia ks. Alojzego Majewskiego w dniu 25 IV 1907 roku do Pelplina, siedziby biskupa diecezji chełmińskiej, i otwarcia pierwszego domu Stowarzyszenia w Jajkowcach koło Kochawiny w diecezji lwowskiej, co miało miejsce 11 XI 1907 roku.
O Pallottim i o jego Dziele zaczyna informować miesięcznik „Królowa Apostołów”, a potem inne pisma, coraz liczniej wydawane przez Pallotynów w Polsce. Mało mamy jednak w nich tekstów Pallottiego, nawet i w późniejszym okresie. Teksty te zamieszczane są sporadycznie, w krótkich urywkach, stąd też nie podajemy ich na tym miejscu.
Poniżej podajemy opublikowane Pisma Pallottiego, wymieniając je w układzie chronologicznym, tak jak się ukazywały. Główna zasługa na tym polu przypada śp. księdzu Józefowi Wróblowi SAC, który postarał się przetłumaczyć z języka oryginalnego i opublikować (przynajmniej w maszynopisie) całość Pism Pallottiego wydanych do roku 1939. Trzeba tu zaznaczyć, że wobec wczesnego i niespodziewanego faktu śmierci tegoż nikt nam nie mógł powiedzieć, co i ile z Pism przetłumaczył ks. Wróbel. Dopiero staranne i wyczerpujące poszukiwania pozwoliły na sporządzenie niniejszego wykazu:
1. Notatki rekolekcyjne Wielebnego Ks. Wincentego Pallottiego, Warszawa 1935, stron 89, drukowane jako manuskrypt. Mamy tu wypisy z Propositi ed aspirazioni, brak podania tłumacza z włoskiego, był nim ks. J. Wróbel.
2. Myśli wybrane z Pism Wiel. Ks. Wincentego Pallottiego na każdy dzień roku, Warszawa 1938, stron 94. Z włoskiego (zob. wyżej, s. 12, nr 16) tłumaczył ks. S. Czapla.
3. Ks. Wincenty Pallotti, Krótka Reguła Księży i Braci Apostolatu Powszechnego pod szczególną opieką N. M. Panny, Królowej Apostołów, Warszawa 1938, stron 49. Z włoskiego przetłumaczył ks. Józef Wróbel. Mamy tu tłumaczenie tekstu znajdującego się w: Reg. CAC, nry 760—792. Druk na prawach rękopisu.
4. Kwiateczki. Myśli wybrane z Pism Wiel. Ks. Wincentego Pallottiego na każdy dzień, Warszawa 1938, stron 94. Tłumaczył ks. S. Czapla z włoskiego dziełka Fioretti (zob. wyżej, s. 12, nr 15).
5. Ks. Wincenty Pallotti, Reguła-, maszynopis, bez miejsca i roku wydania (Kopiec 1940—42?), z włoskiego przetłumaczył ks. J. Wróbel (tłumaczenie Reg. CAC), stron 272.
6. Postanowienia i dążenia Wielebnego Sługi Bożego Ks. Wincentego Pallottiego', druk na prawach manuskryptu w Krakowie 1945, stron 327. Przełożył ks. J. Wróbel z Propositi ed aspirazioni, Roma 1922. Pozycja ta jest I tomem „Biblioteki Zjednoczenia Apostolatu Powszechnego”.
7. Wiel. X. Wincenty Pallotti, Apostolstwo Powszechne, z włoskiego przełożył i uwagami krytycznymi zaopatrzył X. Józef Wróbel, delegat Prowincjalny dla Zjednoczenia Apostolstwa Powszechnego, Warszawa 1947; powielacz, stron 36. Mamy tu przekład z Racc. I, nry 146—209. Pismo to zostało przez ks. prowincjała J. Maćkowskiego w dniu 7 X 1946 przedłożone Prymasowi Polski, Kardynałowi Augustowi Hlondowi, z prośbą o zatwierdzenie i błogosławieństwo. Hlond udzielił błogosławieństwa pismem z dnia 221 1947. Tekst obu pism znajduje się w: Fragmenta — Wiadomości z Prowincji, IV, 2 (1947), s. 6—9.
8. Wielebny Założyciel przypomina. Główne wytyczne i wskazówki Wiel. Ks. Wincentego Pallottiego dla jego synów duchownych. Zebrał ks. Józef Wróbel SAC, Pallottium — Poznań 1949, stron 148, drukowano na prawach manuskryptu. Pismo stanowi II tom „Biblioteki Zjednoczenia Apostolatu Powszechnego”.
9. Wielebnego Sługi Bożego Wincentego Pallottiego, Założyciela Pobożnego Stowarzyszenia Misyjnego, Listy łacińskie, Ołtarzew 1949, maszynopis, stron 38. Z łacińskiego wydania z roku 1907 przetłumaczył T. Bielski SAC.
10. Bł. Wincenty Pallotti, Reguła Kongregacji Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego oparta na życiu Jezusa Chrystusa. Wydanie skrócone według Kopii Lambruschini, Warszawa 1950, powielacz, stron 156. Przekład z Reg. CAC, nry 1—759, dokonany przez ks. J. Wróbla — III tom „Biblioteki Zjednoczenia Apostolatu Powszechnego (Apostolstwa Katolickiego)”.
11. Bł. Wincenty Pallotti, Reguły Kongregacji Apostolstwa Katolickiego, założonej pod szczególną opieką Najśw. Maryi Panny, Królowej Apostołów — Podręcznik, Warszawa 1950, powielacz, stron 92. Przekład z Reg. CAC, nry 793—1072, dokonany przez ks. J. Wróbla — IV tom „Biblioteki Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego (Powszechnego)”.
12. Bł. Wincenty Pallotti, Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, Warszawa 1950, powielacz, stron 334. Tłumaczenie z Pia SAC, dokonane przez ks. J. Wróbla - V tom „Biblioteki Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego”.
13. Bł. Wincenty Pallotti, Zbiór Pism odnoszących się do Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, Warszawa 1950, maszynopis, stron 243. Przekład dziełka Racc. I, dokonany przez ks. J. Wróbla. Tom I serii „Zbiór Pism”.
14. Bł. Wincenty Pallotti, Zbiór Pism odnoszących się do Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, Warszawa 1950, maszynopis, cz. 1 — stron 215, cz. 2 - stron 116. Przekład dziełka Racc. II, przez ks. J. Wróbla. Tom II serii „Zbiór Pism”.
15. Bł. Wincenty Pallotti, Modlitwy, rozważania, rady, materiał do kazań, Warszawa 1950, maszynopis, cz. 1 — stron 119, cz. 2 — stron 129, cz. 3 — stron 155. Tłumaczenie dziełka Collez. spirit., przez ks. J. Wróbla. Tom III serii „Zbiór Pism”.
16. Bł. Wincenty Pallotti, Miesiąc Maj dla osób zakonnych, Warszawa 1950, maszynopis, stron 82. Przetłumaczył ks. J. Wróbel z piątego wydania włoskiego z roku 1852.
17. Bł. Wincenty Pallotti, Bóg — Miłość nieskończona, Ołtarzew 1950, stron 84, maszynopis. Przetłumaczył ks. J. Wróbel z Iddio, l'Amore infinito, Roma 1936.
18. Szczególne wybraństwo — Wybór Pism Błog. Wincentego Pallottiego z lat studiów 1815—1818, Warszawa 1953, maszynopis, stron 144. Opracował ks. J. Wróbel. Tom pierwszy.
19. Wszystkim dla wszystkich — Wybór Pism Blog. Wincentego Pallottiego z lat kapłaństwa 1818—1835, Warszawa 1953, maszynopis, stron 229. Opracował ks. J. Wróbel. Tom drugi.
20. Założyciel SAK— Powstanie i kształtowanie się Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego. Wybór Pism Blog. Wincentego Pallottiego z lat 1835—1838, Warszawa 1953, maszynopis, stron 256. Opracował ks. J. Wróbel. Tom trzeci.
21. Wielkie Dzieła — Wybór Pism Blog. Wincentego Pallottiego z pobytu jego w Camaldoli, Warszawa 1953, maszynopis, stron 226. Opracował ks. J. Wróbel. Tom czwarty.
22. Kongregacja Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego — Wybór Pism Blog. Wincentego Pallottiego z lat 1839—1846, maszynopis, stron 247, brak roku i miejsca wydania. Opracował ks. J. Wróbel. Tom piąty.
23. Kształtowanie ducha członków Kongregacji — Wybór Pism Blog. Wincentego Pallottiego z lat 1846—1850, maszynopis, stron 353, brak roku i miejsca wydania. Opracował ks. J. Wróbel. Tom szósty.
24. Bł. Wincenty Pallotti, Miesiąc Maj dla wiernych, Ołtarzew 1956, maszynopis, stron 218. Przetłumaczył z fotokopii piątego wydania włoskiego z roku 1852 ks. J. Wróbel.
25. Bł. Wincenty Pallotti, Wspomnienia biograficzne, Ołtarzew 1957, maszynopis, stron 224. Tłumaczenie Mem. biogr. przez ks. J. Wróbla.
26. Miesiąc Maj poświęcony na cześć Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, do użytku duchowieństwa, Ząbkowice Śląskie, 1959, powielacz, stron 99. Przekład dokonany przez ks. J. Wróbla z piątego wydania włoskiego z roku 1912.
27. Bł. Wincenty Pallotti, Listy i urywki z listów, maszynopis, brak miejsca i roku wydania: cz. I: Listy 1816—1838, stron 215; cz. II: Listy 1839—1845; stron 249; cz. III: Listy 1846—1850, stron 235; cz. IV: Listy (Uzupełnienie), stron 75. Mamy tu przetłumaczone przez ks. J. Wróbla: Lett.; Epist. Lat. oraz listy znajdujące się w Suppl.
28. W. Pallotti, Niepojęty triumf przymiotów Boskich. Uczucia i postanowienia, Warszawa 1965, maszynopis, s. III—185. Wyjątki z Postanowień i dążeń.
29. Św. Wincenty Pallotti, Dziennik duchowny, Warszawa 1970, maszynopis: t. I: s. XXVI—253; t. II: s. XVIII—II—184; t. III: s. VI—282. Z fotokopii włoskiego oryginału przetłumaczył i opracował ks. J. Wróbel. Strony maszynopisu odpowiadają stronom oryginału.
30. Wyjątki z Pism św. Wincentego Pallottiego, w: ...Bo Jego Miłosierdzie na wieki (Ps 135), Poznań 1972, s. 295—315, dołączone do artykułu ks. T. Bielskiego, Miłosierdzie w życiu i pismach św. W. Pallottiego.
31. Wyjątki z Pism św. Wincentego Pallottiego, w: Powołanie do apostolstwa, Poznań 1975, s. 335—346, dołączone do art. ks. Cz. Parzyszka, Apostolstwo świeckich jako odpowiedź Miłosiernemu Bogu w Pismach św. Wincentego Pallottiego.
32. 27 różnego rodzaju modlitw Pallottiego zamieszczonych w modlitewniku Pokój wam, opracowanym przez ks. T. Bielskiego SAC i wydanym przez „Pallottinum”, Poznań 1976, w nakładzie 20 tys. egzemplarzy.
33. Na zakończenie trzeba wymienić modlitewniki wydane do użytku prywatnego członków Stowarzyszenia: Modlitwy Stowarzyszenia Misyjnego Księży Pallotynów, Warszawa 1932; Modlitwy Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego, Poznań 1949; Modlitwy Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego, Poznań 1961. Modlitewniki te zawierają cały szereg modlitw ułożonych przez św. Wincentego Pallottiego.
Po przejrzeniu powyższego spisu cisną się mimowoli słowa: dużo i mało. Dużo — udostępniono bowiem Pallotynom polskim oraz ich współpracownikom całość Pism Pallottiego wydaną do roku 1939. Mało zaś, jeśli chodzi o sposób tego udostępnienia. Wydano bowiem kilka pozycji drukiem, lecz na prawach manuskryptu i do użytku wewnętrznego; kilka pozycji na powielaczu, w małym nakładzie i mało czytelnej formie — resztę zaś opublikowano w maszynopisie, w jeszcze mniejszym nakładzie.
Wydane w języku polskim Pisma Pallottiego tłumaczone są z wydań niekrytycznych, noszą też na sobie ich braki. Mają na celu udostępnienie tekstu przede wszystkim w intencjach ascetycznych, jak to jest widoczne z pisanych do nich wprowadzeń, a zwłaszcza z doboru tychże tekstów, eksponujących nieraz całkiem przestarzałe sprawy, przy pominięciu rzeczy istotnych, aktualnych w naszych czasach, mianowicie spraw apostolstwa ludzi świeckich. Te racje — oraz szereg innych przyczyn — legły u podstaw starań o opracowanie nowego Wyboru Pism Pallottiego w języku polskim.
F. WYBÓR PISM ŚW. WINCENTEGO PALLOTTIEGO
Zamiar opracowania Wyboru Pism św. Wincentego Pallottiego powstał w roku 1972. Na prośbę członków Instytutu Apostolskiego oraz Zarządu Polskiej Prowincji Stowarzyszenia Apostolskiego podjął się tego zadania piszący te słowa. W marcu 1973 roku przedstawiono tymczasowy projekt Wyboru Pism. Podane zostały proponowane części Wyboru oraz konkretne Pisma, które miały do niego wejść, jak również przyjęte zasady formalne, pomocne w opracowaniu dzieła. W miarę możności postanowiono całość ująć w dwa tomy, wybrane Pisma przedstawić w układzie rzeczowo-chronologicznym, zaopatrzyć w odpowiednie przypisy i wyjaśnienia. Przy doborze materiału należało opuścić rzeczy dziś nieaktualne, przestarzałe, natomiast podać Pisma zajmujące się sprawami ogólnokościelnymi, społecznymi oraz apostolskimi, zwłaszcza jeśli chodzi o apostolstwo ludzi świeckich. Wybór Pism ma jednocześnie ukazać całość myśli i działalności św. Wincentego Pallottiego. Przeznaczony zostaje nie tylko do wewnętrznego użytku członków Polskiej Prowincji Stowarzyszenia Apostolskiego, ale też dla wszystkich katolików, przede wszystkim dla tych, którzy współpracują z Dziełem Pallottiego lub chcą zapoznać się z życiem, działalnością oraz myślą tego Świętego. W związku z powyższym Wybór Pism został ułożony i opracowany w taki sposób, by można go było opublikować drukiem, a ogólny jego układ w razie potrzeby odpowiednio zmienić. Tom pierwszy Wyboru miał ukazywać, według pierwotnych założeń, duchowe, wewnętrzne życie Pallottiego, tom zaś drugi — zewnętrzną jego działalność.
W czasie jednak początkowych prac zaszły zmiany w projektowanym podziale Wyboru Pism. W związku z tym, że Zarząd Generalny Stowarzyszenia rozpoczął krytyczne wydawanie Pism od tych tekstów, które odnoszą się do zewnętrznego Dzieła Pallottiego, mianowicie od Pism poświęconych Pobożnemu Zjednoczeniu Apostolstwa Katolickiego i centralnej części tegoż Zjednoczenia — Stowarzyszeniu Apostolstwa Katolickiego, należało siłą rzeczy od tych właśnie Pism rozpocząć. Projektowany jeden tom, dotyczący tych zagadnień, ze względu na obszerność materiału rozrósł się do dwóch tomów, z których pierwszy zajmuje się „Pobożnym Zjednoczeniem Apostolstwa Katolickiego” głównie od strony jego celów i organizacji, a drugi zajmie się jego działalnością i „Stowarzyszeniem Apostolstwa Katolickiego” — centralną częścią Zjednoczenia.
Podjęcie się pracy wymagało od piszącego te słowa gruntownego zapoznania się z życiem i działalnością św. Wincentego Pallottiego oraz z historycznymi dziejami jego Pism. Owocem tego pogłębiania wiedzy o życiu Pallottiego i losach jego Pism są: Kalendarium życia i działalności św. Wincentego Pallottiego, Poznań 1976, maszynopis, stron 394, oraz Zarys historyczny dziejów Pism św. Wincentego Pallottiego, Poznań 1976, maszynopis, stron 51. W pewnym skrócie to ostatnie opracowanie znajduje się w niniejszym Wstępie.
Przy opracowywaniu pierwszego tomu Wyboru Pism uwzględnione zostały zasady rzeczowe i metodologiczne podane wyżej. Punktem wyjścia były Pisma Pallottiego w tłumaczeniu dokonanym przez śp. ks. Józefa Wróbla SAC. Tłumaczenie to zostało skonfrontowane z tekstem Pism znajdującym się w Opere complete i poprawione, tam gdzie zachodziła tego potrzeba. Numery Pism: 37, 43, 44, 46, 53, 54, 57, 58, 59, 63, 64, 68, 69 i 70 piszący te słowa przetłumaczył na nowo, większość tych Pism została opublikowana po raz pierwszy w Opere complete.
Przygotowany do druku tom I przejrzał dokładnie ks. dr Eugeniusz Weron SAC, wysuwając pewne sugestie, zalecające usunięcie niektórych powtarzających się tekstów oraz kolejne ponumerowanie akapitów w celu zapewnienia większej przejrzystości oraz łatwiejszego odwoływania się do danych tekstów. Przy ponownym opracowywaniu niniejszego tomu uwagi te uwzględniono, w takim jednak stopniu, by zachować całość informacji o Dziele Pallottiego. Jest rzeczą oczywistą, że w tego rodzaju Wyborze Pism nie dało się całkowicie usunąć wszystkich powtórzeń tekstu starano się jednak pomijać teksty o dosłownym brzmieniu, stosując przy tym odsyłacze do miejsca, gdzie się znajduje tekst opuszczony.
Część pierwszą poprzedza Dekret Apostolski papieża Jana XXIII, przyznający Wincentemu Pallottiemu cześć należną Świętym. Dekret ten ukazuje nam całość życia i działalności Autora niniejszych Pism. Tom składa się z dwóch części. Część pierwsza obejmuje w układzie chronologicznym Pisma o niniejszym zakresie objętościowym. Część natomiast druga zawiera wyjątki z pracy Pallottiego pt. Pia Societa deli'Apostolato Cattolico. Chociaż to Pismo pochodzi z roku 1839, to jednak podajemy je oddzielnie, by swoją obszernością nie rozbijało układu tekstowego części pierwszej, pochodzącej z lat 1835—1849.
W zakończeniu tego tomu podajemy, jako załącznik, Dekret o apostolstwie świeckich, wydany przez Sobór Watykański II w dniu 18 listopada 1965 roku. Dołączenie tego Dekretu pozwala nam na porównanie myśli Pallottiego z nauką ostatniego Soboru.
Niżej podajemy wykaz stosowanych skrótów oraz literaturę pomocniczą, wykorzystaną przy opracowywaniu niniejszego tomu. Pełne natomiast brzmienie tytułów wydanych Pism Pallottiego czytelnik znajdzie wyżej w niniejszym Wstępie. Tytuły Pism ujęte w nawiasy nie pochodzą od Pallottiego.
Kończąc, prosimy Najśw. Maryję Pannę, Królowę Apostołów, Patronkę Dzieła Pallottiego, by swoim przemożnym wstawiennictwem u Boga sprawiła, by myśl Pallottiego, nazwanego przez papieża Pawła VI „Głosem, który wzywa”[9] , dotarła za pośrednictwem Wyboru Pism jak najszybciej do wszystkich Pallotynów w Polsce i do jak najszerszego kręgu ludzi współpracujących z nimi, zapoznając również z myślą i osobą Pallottiego Kościół w Polsce.
Poznań, dnia 29 czerwca 1977 roku.
Ks. Tomasz Bielski SAC
LITERATURA POMOCNICZA
Acta Societatis Apostolatus Catholici, Roma 1947—1971.
Amoroso Francesco, SAC, San Vincenzo Pallotti. Biografia illustrata, Roma 1963.
Analecta Piae Societatis Missionum, Roma 1910—1947.
Annuario Pontificio per l'Anno 1964, Citta del Vaticano 1964.
Arnold St. i inni, Dzieje świata. Chronologiczny przegląd ważniejszych wydarzeń, Warszawa 1972.
Belloc J. T., Le Yenirable Vincent Pallotti, Paris 1895.
Cegiełka Franciszek, Pallotyni w Polsce, Warszawa 1935.
Enciclopedia Cattolica, Citta del Vaticano, 1948—1954.
Frank Josef, Vincenz Pallotti. Gruender des Werks vom Katholischen Apostolat, Friedberg bei Augsburg, IB. — 1952, II B. — 1963.
Hettenkofer Joannes, De sociis Beati Vincentii Pallotti, Romae 1953.
Tenże, Piae Societatis Missionum brevis notitia historica, Romae 1906.
Tenże, Historia Piae Societatis Missionum (1835—1935), Romae 1935.
Tenże, Historia Societatis Apostolatus Catholici (1935—1950), Romae 1950.
Historia powszechna, pod red. H. Mościckiego i J. Cynarskiego, t. IV, Warszawa 1933.
Huetter Luigi, San Sahatore in Onda, Roma 1945.
II Beato Vincenzo Pallotti e le sua Opera. In Occasione delia sua Beatificazione. Oprać. M. Valentini SAC, Roma 1950.
Lexikon fuer Theologie und Kirche, pod red. M. Buchberger, Freiburg im Breisgau 1930—1938.
Majewski Alojzy, Czcigodny Sługa Boży Ks. Wincenty Pallotti, Założyciel Kongregacyi Misyjnej XX. Pallotynów, Wadowice-Kopiec 1917.
Tenże, Czcigodny Sługa Boży Ks. Wincenty Pallotti, Poprzednik Akcji Katolickiej, Warszawa 1933.
Tenże, Kongregacya Misyjna XX. Pallotynów, Wadowice-Kopiec 1913.
Marucchi Horace, Basiliąues et eglises de Rome, Rome 1909.
Morichini Carlo Luigi, Degl'Istituti di Pubblica Carita edIstruzione Primaria e delie Prigioni in Roma libri tre, nuova edizione, Roma 1842.
Pelczar Józef Sebastyan, Pius IX i jego pontyfikat na tle dziejów Kościoła w XIX wieku, tom I — Przemyśl 1907; tom II i III — Przemyśl 1908.
Podgórski Ignacy (Wróbel Józef), Błogosławiony Wincenty Pallotti, Apostoł i Mistyk, Poznań 1961.
Podręczna Encyklopedia Kościelna, pod red. Z. Chełmickiego, Warszawa 1904—1916.
Ponti Ermanno, La Pia Casa di Carita in Bor go S. Agata dalia fondazione a oggi, Roma 1939.
Ranocchini Giuseppe, Vincenzo Pallotti e l'Ottavario deli'Epifania, Roma 1947.
Rast Pius, Sadzik Józef, Wincenty Pallotti, Paris 1964.
Rivaux, Opowiadania z dziejów Kościoła rzymsko-katolickiego, przeł. z francuskiego Ksiądz Bogumił znad Wisły, tom 3, Kraków 1879.
Romana Beatificationis et Canonizationis Ven. Servi Dei Vincentii Pallotti, Sacerdotis, Fundatoris Piae Societatis Missionum:
Informatio super dubio: An constet de Virtutibus Theologalibus Fide, Spe, et Caritate erga Deum et Proximum, nec non de Cardinalibus, Prudentia, Justitia, Fortitudine et Temperantia earumąue adnexis, in gradu heroico, in casu et ad effectum, de quo agitur, Roma 1911.
Summarium super dubio: An constet de Virtutibus Theologalibus [...] nec non de
Cardinalibus [...] in gradu heroico, in casu et adeffectum, de quo agitur, Roma 1911.
Positio super Virtutibus, Roma 1921.
Nova positio super Virtutibus, Roma 1926.
Alia nova positio super Virtutibus, Roma 1931.
Novissima positio super Virtutibus, Roma 1931.
Schulte Heinrich, Das Werk des Katholischen Apostolats: Band 1 — Der Beginn. Eine Hilfsaktion fuer den christlichen Orient, Limburg 1966; Band 2 — Priesterbildner und Kuender des Laienapostolats, Limburg 1967; Band 3 — Gestalt und Geschichte des „Katholischen Apostolats” Vincenz Pallottis, Limburg 1971.
Tenże, Vincenz Pallottis „Katholisches Apostolat”, Limburg 1947.
Seppelt Fr., Loeffler KI., Dzieje papieży. Uzupełnił do rzeczy polskich T. Silnicki, Poznań 1936.
Umiński Józef, Historia Kościoła, przygotował do druku i uzupełnił Wincenty Urban, t. 2 — Opole 1960.
Vaccari Luigi, Compendio delia vita del Ven. Servo di Dio Vincenzo Pallotti, Roma 1888.
Weber E., Vincenz Pallotti. Ein Apostel und Mystiker, Limburg 1961.
Żywczyński Mieczysław, Historia powszechna 1789—1870, Warszawa 1975.
WYKAZ SKRÓTÓW
APSM — Analecta Piae Societatis Missionum, Roma 1910—1947.
ASAC — Acta Societatis Apostolatus Catholici, Roma 1947—1971.
CoIIez. spirit. — Collezione spirituale. Preghiere, meditazioni, considerazioni, consigii, ricordi e materie predicabili del Ven. Vincenzo Pallotti, Roma 1933.
Epist. Lat. — Venerabilis Servi Dei Vincentii Pallotti, Fundatoris Piae Societatis Missionum, Epistolae Latinae, Romae 1907.
Lett. — Lettere e brani di lettere del Ven. Vincenzo Pallotti, Roma 1930.
Mem. biogr. — Memorie biografiche scritte o dettate dal Ven. Vincenzo Pallotti, Roma 1937.
Op. compl. — San Vincenzo Pallotti, Opere complete, Roma 1964—1974.
Op. compl., vol. I — San Vincenzo Pallotti, Pia Societa deli' Apostolato Cattolico, Roma 1964.
Op. compl., vol. II — San Vincenzo Pallotti, Regole dei SS. Ritiri, Collegi, Seminarii e Monasteri. 1839, Roma 1965.
Oo. compl., vol. III — San Vincenzo Pallotti, Appendice alla Regola, Roma 1966.
Op. compl., vol. IV — San Vincenzo Pallotti, Manoscritti giuridici. Appelli e Statuti. 1835—1838, Roma 1967.
Op. compl., vol. V — San Vincenzo Pallotti, Scritti apostolici minori, Roma 1968.
Op. compl., vol. VI — San Vincenzo Pallotti, Le Procure, Roma 1969.
Op. compl., vol. VII — San Vincenzo Pallotti, Regola delia Congregazione dei Preti e Fratelli Coadiutori deli' Apostolato Cattolico. „Copia Lambruschini” 1846, Roma 1972.
Op. compl., vol. VIII — San Vincenzo Pallotti, Manuali delia Regola 1846, 1847, 1849, Roma 1974.
Op. compl., vol. IX — San Vincenzo Pallotti, Cerimoniali 1846, 1846—1849, 1849, Roma 1974.
Ordo — Ordo et preces sacrarum functionum Congregationis Apostolatus Catholici, Roma 1936.
Pia SAC — Pia Societa deli' Apostolato Cattolico fondata ed esposta dal Ven. Vincenzo Pallotti, Roma 1924.
Post. — Postanowienia i dążenia Wielebnego Sługi Bożego Ks. Wincentego Pallottiego, przełożył z włoskiego ks. J. Wróbel, Kraków 1944.
Prop. — Propositi ed aspirazioni del Ven. S. di Dio Vincenzo Pallotti, Roma 1922.
przyp. — przypis.
Race. I — Raccolta di Scritti del Ven. Vincenzo Pallotti relativi alla Pia Societa deli' Apostolato Cattolico, Roma 1929.
Racc. II II-a Raccolta di Scritti del Ven. Vincenzo Pallotti relativi alla Pia Societa deli' Apostolato Cattolico, Roma 1934.
Reg. CAC — Regola delia Congregazione deli' Apostolato Cattolico scritta dal Ven. Vincenzo Pallotti, Roma 1923.
Suppl. — Scritti del Ven. V. Pallotti, Supplemento e indice generale, Roma 1939.
vol. — volumen.
DEKRET APOSTOLSKI
przyznający Błogosławionemu Wincentemu Pallottiemu cześć należną Świętym
JAN BISKUP SŁUGA SŁUG BOŻYCH NA WIECZNĄ RZECZY PAMIĄTKĘ
Najwyższe pragnienie jedności, jakie rozpalił Chrystus, aby jedno stanowili ci wszyscy, którzy w Niego wierzą (por. J17,21), ożywiało również duszę Wincentego Pallottiego, kapłana należącego do rzymskiego duchowieństwa, którego przyozdobiliśmy dzisiaj oznakami czci należnej Świętym Niebianom. On bowiem poruszony zarówno miłością Boga, jak i przejęty nędzami ludzkimi, przez cale swoje życie usilnie zmierzał do tego, aby ci, których Jezus odkupił swoją wylaną krwią, zrozumieli, że właściwe życie wieczne polega na poznaniu Boga Ojca i posłanego przezeń Chrystusa (por. J 17,3).
Na tego Świętego patrzy dziś, radując się, cały Kościół; miastu zaś Rzymowi, przed wszystkimi innymi, wypada go sławić, w Rzymie bowiem, ożywiony najgłębszą nadzieją, pracował on niezmordowanie, aby ci, którzy się katolickim mianem szczycą, uznawali swoją chrześcijańską godność i dochowywali wiary; aby ci, którzy odłączyli się od Kościoła katolickiego, powrócili do jednej Owczarni i słuchali jednego Pasterza; aby tym, którzy nie zostali jeszcze oświeceni ewangelicznym światłem, wszechmocny Bóg pozwolił wrócić, jak najszybciej, do Chrystusowego prawa. Usilnie też starał się pracować w Rzymie nad religijnym wychowaniem dzieci i młodzieży; swoją pobożnością przepajał alumnów Seminariów Duchownych i niezliczonych kapłanów; w miarę swoich sil spieszył z usilną pomocą żołnierzom, ubogim, chorym, więźniom oraz skazanym na śmierć; całkowicie poświęcił się głoszeniu prawa Bożego; starał się poprzez święte ceremonie, sprawowane w uroczystszy sposób, oddawać Bogu należną cześć.
Ażeby lepiej podołać niezliczonym wprost obowiązkom, gromadził wokół siebie, w miarę potrzeby, nie tylko kapłanów, ale również świeckich mężów i niewiasty, tak że słusznie został nazwany zwiastunem i twórcą tak zwanej Akcji Katolickiej. To wszystko ukaże się nam w pełniejszym świetle, gdy szerzej powiemy o jego życiu i dziełach przez niego zdziałanych.
Wincenty Pallotti urodził się w Rzymie, dnia 21 miesiąca kwietnia, roku 1795, następnego dnia został ochrzczony w Bazylice Św. Wawrzyńca in Damaso. Od rodziców, którzy byli bardzo religijni, zaczerpnął wspaniałe wzory wszystkich cnót, tak że będąc trzyletnim dzieckiem zwykł już prosić Świętą Rodzicielkę Boga, aby uczyniła go świętym. Mając lat dziesięć, uprosił, aby mu po raz pierwszy pozwolono przystąpić do Komunii świętej; od tego dnia codziennie brał udział w Uczcie Eucharystycznej. Za poradą swojej pobożnej matki, ponieważ nie odznaczał się zdolnościami umysłowymi, odprawił modlitewną nowennę do Ducha Świętego i dzięki otrzymanej łasce stał się zdolnym do nauki, tak że łatwo już mógł przerobić wymagane dyscypliny, zdobyć doktoraty z filozofii i teologii i spełniać akademicki urząd na Uniwersytecie Sapienza, wyjaśniając alumnom teologiczne zagadnienia. Ten poważny urząd spełniał przez dziesięć lat z najwyższym podziwem i pożytkiem uczniów.
Postępując w latach, stwierdził w sposób pewny, że jest wzywany do kapłaństwa. Wahając się czy wstąpić do jakiegoś zakonu, czy też w szeregi duchowieństwa świeckiego, wybrał wreszcie to ostatnie i włożył szatę kościelną. A ponieważ w tym czasie niesprawiedliwe prawo państwowe zabraniało przyjmować młodzieńców do świętych Seminariów, Wincenty pozostał w domu, gdzie celem należytego przygotowania się do kapłaństwa nieustannie oddawał się tak dziełom pobożności, jak i nauce. Nie zaniedbał umartwiania ciała, sypiał na ziemi, pościł czy też spożywał gorsze potrawy. Tego rodzaju umartwienia, dla odpokutowania za swoje grzechy i za grzechy innych ludzi, powiększał z każdym dniem, aż do końca swojego życia.
Święcenia kapłańskie otrzymał w dniu 16 maja 1818 roku; zapalony gorliwością duszpasterską stał się apostołem miasta Rzymu, pamiętając w swoim życiu na słowa Pawła Apostoła: „Miłość Chrystusa przynagla nas” (2 Kor 5,14). Aby religijnie ukształtować przede wszystkim młodzieńców, otworzył w Rzymie elementarne szkoły, w których rzemieślnicza młodzież zbierała się w godzinach wieczorowych i zapoznawała się z chrześcijańską nauką oraz uczyła się czytać i pisać. Podjął się w świętym Seminarium Rzymskim obowiązków ojca duchownego oraz obowiązków spowiednika alumnów w Kolegiach: Rozkrzewiania Wiary, Szkockim, Greckim, Angielskim i Irlandzkim — aby w ten sposób służyć jak najlepiej tym, którzy zostali powołani do kapłaństwa. Tak więc już od początków swojego kapłaństwa gorliwie oddał się pracy nad wyrobieniem dusz tych, którzy później, każdy na swoim miejscu, będą starali się głosić Boże prawo Chrystusowe; starał się z każdym dniem coraz bardziej rozpalać ich ducha, aby mogli wszystkich ludzi na całej ziemi wspierać i przygotować do osiągnięcia zbawienia wiecznego.
Mając na uwadze słowa Apostoła: „Kto nie miłuje brata swego, którego widzi„ jakże może miłować Boga, którego nie widzi?” (IJ 4,20) — wspomaganie biednych uważał za wielką radość; często, aby ich wesprzeć, oddawał im swoje łóżko czy pozbywał się swojego płaszcza. Miłość jego do chorych przejawiła się wspaniale wtenczas zwłaszcza, gdy w roku 1837 grasowała w Rzymie epidemia cholery. Nie szczędził wtedy swoich sił, aby w miarę swoich możności zaopatrzyć chorych Sakramentami świętymi i przynieść im pociechę, nie dbając przy tym o swoje zdrowie i życie.
Zwykł mówić na placach kazania na temat starania się o rzeczy niebieskie i pogardzania rzeczami doczesnymi; po skończeniu kazania wchodził do najbliższej świątyni i tam wzywał obecnych do zanoszenia modłów do Boga, i tam często do późnej nocy słuchał spowiedzi tych, którzy o to prosili. Zawsze był świadom, że nie może zaniedbać żadnej posługi, przy pomocy której mógłby przyjść z pomocą tym, co o nią go prosili, przez wiele więc lat poświęcał na to wszystkie siły swojego ducha i ciała — stając się wszystkim dla wszystkich, aby wszystkich zbawić (1 Kor 9,22).
Wreszcie powodowany natchnieniem Bożym oddal się pewnej i określonej dziedzinie pracy.
Ten bowiem, który tak gorąco pragnął, aby wszyscy ludzie, stworzeni na obraz Boży, oddawali Bogu należną cześć, chciał również u wszystkich katolików na ziemi ożywić i umocnić prawdziwą i czynną wiarę; tych zaś, którzy tkwili jeszcze w próżnym pogaństwie, pociągnąć do chrześcijańskich obrzędów. Aby ten swój zamiar zrealizować, założył w roku 1835 Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, którego celem jest, że użyjemy tu słów samego Założyciela — „wzrost, obrona i rozszerzanie miłości i katolickiej wiary, pod specjalną opieką Niepokalanej Matki Bożej, Królowej Apostołów, w całkowitej zależności od Papieża”. Zjednoczenie to obejmuje trzy klasy członków: wpierw kapłanów i braci; następnie siostry, do których należy opieka nad domami miłosierdzia; i wreszcie ludzi świeckich obojga płci, zakonników z różnych zakonów, którzy specjalnymi pracami albo przynajmniej modlitwą przyczyniają się do realizacji celów tegoż Zjednoczenia.
Zaprawdę, godną podziwu jest rzeczą, że wielu, idąc za wezwaniem Wincentego, zechciało zapisać się na członków Zjednoczenia: wśród nich byli niektórzy kardynałowie Świętego Kościoła Rzymskiego, prałaci Kurii Rzymskiej i biskupi, najwyżsi przełożeni zgromadzeń zakonnych, Bogu poświęcone dziewice, niektórzy dostojnicy miejscy oraz wielu innych, którzy za radą Sługi Bożego wspierali sprawę zbawienia dusz czy to pracą, czy ofiarą materialną, czy wreszcie modlitwą.
Ażeby te zamiary nie spełzły na niczym, starał się Wincenty za pośrednictwem swoich współpracowników wspierać tych, którzy w Rzymie znajdowali się w potrzebie; starał się, ażeby zanoszono do Boga modły czy to publicznie, czy w prywatnych domach; dążył do tego, aby palono sprośne książki i obrazy oraz ryciny; zbierał książki nadające się do ożywiania pobożności, przyczyniające się do pogłębiania i zabezpieczania katolickiej wiary, dążył do tego, aby je rozsyłać po całym świecie; młodzieńców, wyróżniających się szlachetnymi obyczajami, w Seminarium Rzymskim zachęcał, ażeby należycie przygotowywali się do obowiązku głoszenia Ewangelii wśród ludów pogańskich. Nie można również pominąć i tego, że wciągał do pracy szlachetne niewiasty, aby spieszyły z pomocą dziewczętom, których dobre obyczaje w różny sposób narażane były na zepsucie. Dało to mu sposobność założenia Kongregacji Sióstr Apostolstwa Katolickiego, z których jedne zachęcał do kontemplowania rzeczy niebiańskich i prowadzenia życia w odosobnieniu, drugie zaś skłaniał do pracy wspomagającej innych.
Troską swoją ogarniał również chrześcijan, którzy byli odłączeni od Stolicy Apostolskiej, aby i oni jak najprędzej wrócili do jednej Owczarni Chrystusowej; postarał się, iżby przez osiem dni po Objawieniu Pana naszego Jezusa zanoszono do Boga specjalne modlitwy i w sposób uroczysty sprawowano liturgię katolików wschodnich oraz wygłaszano kazania w różnych językach. Uroczystości te, jako że w nich brali udział ludzie z różnych narodów, ojcowie kardynałowie, biskupi, zakonnicy z różnych zakonów, alumni seminariów i kolegiów rzymskich, w przedziwny sposób ukazywały jedność i powszechność Rzymskiego Kościoła.
Zasługuje również na podkreślenie i to, że ten świątobliwy mąż zaczął zbierać raz w tygodniu na konferencje kapłanów, aby w ten sposób rozwijać w nich pobożność. W konferencjach tych licznie brali udział zarówno duchowni świeccy jak i zakonni, biskupi oraz prałaci, proboszczowie, doktorzy teologii, radcy Świętych Kongregacji, aby na tych zebraniach czytać Pismo święte, słuchać jego wyjaśnień i rozwiązywać zagadnienia należące do teologii moralnej i świętej liturgii.
Autorem głównym i początkiem tego wszystkiego, o czym żeśmy wyżej wspomnieli, i wielu jeszcze innych spraw, był Wincenty, słaby wprawdzie zdrowiem i ubogi, gdy chodzi o wszystkie rzeczy doczesne, ale w pełni ufający jedynie Bogu; idąc za wezwaniem Świętego Pawła, starał się, aby obcowanie jego było zawsze w niebiesiech (por. Flp 3,20). To pragnienie niebiańskich rzeczy ożywiał w sobie, gdy najpobożniej odprawiał Mszę świętą; pragnienie to wzmacniały święte modlitwy brewiarzowe; pragnienie to rozwijały nabożeństwa do Dzieciątka Jezus, do Najświętszej Krwi Chrystusowej oraz do Najświętszej Bogarodzicy Dziewicy, którą jako Królowę Apostołów wybrał na szczególną patronkę i opiekunkę dla swojego Zjednoczenia.
Nie można wreszcie pokryć milczeniem faktu, że Bóg dał mu moc działania rzeczy niezwykłych, mianowicie przywracać chorych czy zrozpaczonych do zdrowia, grzeszników sprowadzać na dobrą drogę, w imię Boże uwalniać opętanych od złych duchów, przeczuwać i przepowiadać czasami rzeczy przyszłe oraz inne tego rodzaju, przebywać i działać jednocześnie na kilku miejscach.
Jakąż wreszcie musiał się odznaczać roztropnością i kapłańską mocą, gdy w połowie XIX wieku w Rzymie ustawicznie wszczynane były społeczne rozruchy i wielu kapłanów dręczono, a nawet i zabijano, i kiedy czyhano nawet na życie samego Wincentego.
Wtenczas to właśnie, gdy swoje życie poświęcał, by przyczynić się do uśmierzenia istniejących rozruchów, aby Kościół mógł się cieszyć pełną i nienaruszoną wolnością, aby jego Papież mógł się uratować i czuć się bezpiecznym — wtenczas to dnia 13 stycznia 1850 roku niespodziewanie zachorował, wyglądało jednak, że w stanie jego zdrowia nastąpiła pewna poprawa. Z łoża jednak, ku zdziwieniu wszystkich, już nie chciał powstać. Życzył nawet, aby go pokrzepiono Wiatykiem i namaszczono olejami świętymi; podnosząc na duchu swoich synów, zmarł w dniu, który przepowiedział, to jest 22 tegoż miesiąca i roku.
Wnet po śmierci, gdy sława jego świętości zaczęła się szerzyć wśród ludzi coraz bardziej, wszczęto starania o przyznanie mu czci Błogosławionych. Po przeprowadzeniu przewidzianych przez prawo dochodzeń informacyjnych Nasz Poprzednik, Leon XIII, w dniu 13 stycznia 1887 r. podpisał własnoręcznie dekret o rozpoczęciu procesu beatyfikacyjnego. Pius XI, Nasz Poprzednik — po odbyciu kongregacji przedprzygotowawczej i przygotowawczej — podczas kongregacji ogólnej, gdzie rozważano cnoty Czcigodnego Wincentego Pallottiego, w dniu 24 stycznia 1932 roku dekretem stwierdził, że cnoty te osiągnęły stopień heroiczny.
Później zaś starannie rozważono czy zwłaszcza dwa wypadki spośród niezwykłych uzdrowień, o których mówiono, że zostały zdziałane przez Boga dzięki wstawiennictwu tegoż Wincentego, można uznać za cuda. Po stwierdzeniu tegoż Pius XII, Nasz bezpośredni Poprzednik, uznał, że bezpiecznie można przystąpić do beatyfikacji Wincentego, i zadecydował, że uroczystości z tym związane mają się odbyć, zgodnie z przyjętym sposobem, w Bazylice Piotrowej, w dniu, w którym przed stu laty umarł Wincenty Pallotti.
Kiedy po zaniesieniu modlitw do Błogosławionego, za jego wstawiennictwem zostały dokonane pewne cuda, podjęto ponownie sprawę kanonizacyjną i przeprowadzono apostolskie procesy w sprawie niezwykłych uzdrowień dokonanych za przyczyną tegoż Błogosławionego. Po rozważeniu sprawy na przygotowawczych kongregacjach przez Świętą Kongregację Obrzędów, na zebraniu ogólnym, odbytym w Naszej obecności, w dniu 6 marca minionego roku, czcigodny Brat Nasz, Klemens Micara, Kardynał Świętego Kościoła Rzymskiego, biskup Velletri i relator Procesu, postawił pytanie, czy i jakie cuda stwierdzono, po przyznaniu Wincentemu Pallottiemu czci Błogosławionych, odnośnie do sprawy i celu, o który chodzi. Wszyscy zaś obecni, zarówno kardynałowie jak i prałaci, pełniący funkcje urzędowe, oraz ojcowie konsultorzy stwierdzili, że przedłożone uzdrowienia można uznać za prawdziwe cuda. Zanim w tak ważnej sprawie wyraziliśmy Nasze zdanie, uznaliśmy za stosowne uprosić sobie wpierw u Boga nadprzyrodzone światło, wreszcie dnia 6 kwietnia tegoż samego roku uroczyście stwierdziliśmy, iż stwierdzone zostało nagłe i doskonałe uzdrowienie Angeło Balzaraniego ze złośliwego wrzodu, połączonego z ciężkim zakażeniem, oraz uzdrowienie Wojciecha Turowskiego, przełożonego generalnego Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego, z ciężkiego zakażenia pooperacyjnego, połączonego z silną niewydolnością pracy serca.
W dniu zaś 7 lipca stwierdziliśmy, że bezpiecznie można przystąpić do kanonizacji tegoż Błogosławionego Męża. A ponieważ chodziło o rzecz bardzo poważną, zapowiedzieliśmy zwołanie Konsystorza, który odbył się w dniu 15 listopada w Bazylice Watykańskiej. Na Konsystorzu tym umiłowany Syn Nasz, Arkadiusz Larraona, kardynał Świętego Kościoła Rzymskiego, prefekt Świętej Kongregacji Obrzędów, wykazał, że słusznym jest i pożądanym, aby tegoż Błogosławionego przyozdobić najwyższą czcią, oraz usilnie prosił, aby to nastąpiło w jak najszybszym czasie. Zasięgnąwszy więc zdania wszystkich obecnych kardynałów Świętego Kościoła Rzymskiego oraz prałatów, wyraźnie stwierdziliśmy, że zgodna opinia uważa Błogosławionego Wincentego Pallottiego za godnego, aby go przyozdobić jaśniejącym diademem Świętych, wyznaczyliśmy więc datę 20 stycznia 1963 roku na dzień jego kanonizacji.
W tymże dniu przybyliśmy do wspaniale przyozdobionej Bazyliki Piotrowej, przepełnionej wielkim tłumem wiernych, i tu wysłuchaliśmy prośby umiłowanego Syna Naszego, Kardynała Świętego Kościoła Rzymskiego, Arkadiusza Larraona, którego wspomnieliśmy wyżej — prośby, jaką w jego imieniu wyraził umiłowany Syn, Jan Baptysta Ferrata, abyśmy Świętym ogłosili Wincentego Pallottiego. My zaś za pośrednictwem umiłowanego Syna, Hamleta Tondini, sekretarza brewiów do kierowników państw, odpowiedzieliśmy, że słuszną jest rzeczą, abyśmy się przychylili do tej prośby. I tak więc, po uproszeniu u Ducha Świętego obfitego światła niebiańskiego, wykonując najwyższy urząd nauczycielski w Kościele Katolickim, uroczyście orzekliśmy, co następuje:
Na cześć Świętej i Niepodzielnej Trójcy, dla wywyższenia katolickiej wiary i wzrostu chrześcijańskiej religii, powagą Pana naszego Jezusa Chrystusa, Świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz Naszą: po uprzednim dokładnym rozpatrzeniu sprawy, po częstej modlitwie do Boga o pomoc, za radą znajdujących się w Rzymie Czcigodnych Braci Naszych, Kardynałów Świętego Rzymskiego Kościoła, Patriarchów, Arcybiskupów i Biskupów, postanawiamy i orzekamy, że Błogosławiony Wincenty Pallotti jest Świętym, oraz wpisujemy go do Katalogu Świętych, jak również postanawiamy, że corocznie w dniu jego narodzin dla nieba, to jest 22 stycznia, należy pobożnie obchodzić wśród Świętych Wyznawców jego pamiątkę.
W imię Oj+ca i Sy+na, i Ducha + Świętego. Amen.
Po wypowiedzeniu powyższego orzeczenia, skłaniając się do próśb tegoż Kardynała Arkadiusza Larraona, zaniesionych do Nas przez wspomnianego wyżej adwokata konsystorskiego, poleciliśmy przygotować niniejszy Dekret i opatrzyć go Naszą pieczęcią; obecnym zaś protonotariuszom apostolskim poleciliśmy, aby o niniejszej kanonizacji sporządzili publiczny dokument. Następnie odśpiewaliśmy razem z obecnymi hymn — Te Deum laudamus, aby podziękować wszechmogącemu Bogu, a potem jako pierwsi wzywaliśmy wstawiennictwa tegoż Świętego i wygłosiliśmy kazanie o cnotach nowego Świętego.
Wreszcie, uwzględniwszy wszystko, co należało uwzględnić, Naszą Apostolską powagą świadomie potwierdzamy to wszystko, co powiedzieliśmy wyżej, nakazując, aby egzemplarzom tego Pisma lub wyjątkom z niego, wydanym również drukiem, podpisanym jednak przez jakiegoś notariusza i opatrzonym pieczęcią, dawano taką samą wiarę, jaką dałoby się niniejszemu Pismu, gdyby się go widziało.
Dan w Rzymie, u Świętego Piotra, dnia 20 stycznia, roku Pańskiego 1963, w piątym roku Naszego Pontyfikatu.
Ja, JAN, Katolickiego Kościoła Biskup
L. + S.
+ Ja, Eugeniusz, Biskup Ostii oraz Porto i Santa Rufina, Kardynał Tisserant, Dziekan
Świętego Kolegium.
+ Ja, Klemens, Biskup Velletri, Kardynał Micara.
+ Ja, Józef, Biskup Albano, Kardynał Pizzardo.
+ Ja, Benedykt, Biskup Palestriny, Kardynał Alojzy Masella, Podkomorzy Świętego Kościoła Rzymskiego.
+ Ja, Hamlet Jan, Biskup Frascati, Kardynał Cicognani.
+ Ja, Józef, Biskup Sabiny i Poggio Mirteto, Kardynał Ferretto.
Ja, Jakub Alojzy, tytułu Św. Wawrzyńca in Damaso Prezbiter Kardynał Copello.
Ja, Grzegorz Piotr, tytułu Św. Bartłomieja in Insula Prezbiter Kardynał Agagianian.
Ja, Waleriusz, tytułu Św. Sylwestra in Capite Prezbiter Kardynał Vałeri.
Ja, Piotr, tytułu Św. Praksedy Prezbiter Kardynał Ciriaci.
Ja, Paweł, tytułu Św. Maryi in Vallicella Prezbiter Kardynał Giobbe, Datariusz Świętego Kościoła Rzymskiego.
Ja, Ferdynand, tytułu Św. Eustachego Prezbiter Kardynał Cento.
Ja, Karol, tytułu Św. Maryi in Porticu Prezbiter Kardynał Chiarlo.
Ja, Karol, tytułu Św. Agnieszki extra moenia Prezbiter Kardynał Confalonieri.
Ja, Paweł, tytułu Św. Andrzeja Apostoła de Hortis Prezbiter Kardynał Marella.
Ja, Gustaw, tytułu Św. Hieronima Prezbiter Kardynał Testa.
Ja, Alojzy, tytułu Św. Andrzeja de Valle Prezbiter Kardynał Traglia.
Ja, Józef, tytułu Św. Pryski Prezbiter Kardynał de Costa Nunes.
Ja, Hildebrand, tytułu Św. Sebastiana ad Catacumbas Prezbiter Kardynał Antoniutti.
Ja, Efrem, tytułu Świętego Krzyża in Jerusalem Prezbiter Kardynał Forni.
Ja, Alafryd, Św. Maryi in Domnica Diakon Kardynał Ottaviani.
Ja, Albert, Św. Pudencjany Diakon Kardynał Di Jorio.
Ja, Franciszek, Św. Cezarego in Palatio Diakon Kardynał Bracci.
Ja, Franciszek, Św. Maryi in Cosmedin Diakon Kardynał Roberti.
Ja, Arkadiusz Maria, Św.Św. Błażeja i Karola ad Catinarias Diakon Kardynał Larraona.
Ja, Andrzej, Św. Jerzego in Velabro Diakon Kardynał Jullien.
Ja, Franciszek, Św.Św. Kośmy i Damiana Diakon Kardynał Morano.
Ja, Wilhelm Teodor, Św. Teodora in Palatio Diakon Kardynał Heard.
Ja, Augustyn, Św. Saby Diakon Kardynał Bea.
Ja, Antoni, tytułu Św. Eugeniusza Papieża Diakon Kardynał Bacci.
Ja, Joachim Anzelm, Św. Apolinarego Diakon Kardynał Albareda.
Ja, Michał, Św. Pawła in Harenula Diakon Kardynał Browne.
Jakub Alojzy Kardynał Copello, Sekretarz Świętego Kościoła Rzymskiego.
Arkadiusz M. Kardynał Larraona, Prefekt Świętej Kongregacji Obrzędów.
Franciszek Tinello, Kanclerz Apostolskiej Kancelarii.
+ Alfons Carinci, Arcybiskup Seleucji, Protonotariusz Apostolski Dziekan.
+ Józef Rossi, Biskup Tytularny Palmiry, Protonotariusz Apostolski.
Sporządzono dnia 1 lutego, w piątym roku Pontyfikatu.
— Rodomons Galligani, za przechowującego Papieską Pieczęć.
Dokument znajduje się w Apostolskiej Kancelarii, vol. CXI N. 92[10]
1. [OŚWIADCZENIE PALLOTTIEGO O POWOŁANIU DO ZAŁOŻENIA POTRÓJNEGO DZIEŁA][1]
[1] [2] Boże mój, Miłosierdzie moje, Ty w szczególniejszy sposób w nieskończonym miłosierdziu swoim zezwalasz mi wprowadzać w życie, zakładać, rozpowszechniać, doskonalić, utrwalać, przynajmniej najgorętszym pragnieniem, w Tym. Najświętszym Sercu:
1. Pobożną Instytucję Apostolstwa Powszechnego (una pia istituzione di un Apostolato universale)[3], mającą na celu rozszerzanie wiary i religii Jezusa Chrystusa wśród wszystkich pogan i akatolików;
2. drugie Apostolstwo (altro Apostolato) mające na celu ożywianie, utrzymywanie i pomnażanie wiary wśród katolików;
3. Instytucję powszechnej miłości (istituzione di carita universale), mającą na celu wykonywanie wszelkich dzieł miłosierdzia tak co do duszy, jak i co do ciała, ażeby świat poznał Ciebie, na ile to jest możliwe, ponieważ Ty jesteś nieskończoną Miłością.
Wyznaję jednak teraz i chcę to robić zawsze przed Tobą, mój Boże, i przed całym Dworem Niebieskim oraz wszystkimi stworzeniami przeszłymi, obecnymi i przyszłymi, że jeśli do tej pory to wielorakie Dzieło nie zostało jeszcze zrealizowane, to stało się to jedynie z mojej winy, bo przecież Tyś by mi nie odmówił łask, gdybym był przygotowany na ich przyjęcie. Teraz jednak, jakkolwiek nie jestem należycie usposobiony i coraz bardziej czuję się nieusposobiony oraz niegodny, spodziewam się, co więcej, uważam za pewne, że nadeszła chwila niezwykłego tryumfu Twojego miłosierdzia nad moim nieprzygotowaniem i niegodnością. Boże, Boże, Boże, miłosierdzia, miłosierdzia, miłosierdzia, łaski!
2. [ZATWIERDZENIE POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA][4]
Do Jego Eminencji Najprzewielebniejszego Księcia Kardynała Karola Odescalchi Wikariusza Generalnego Pana Naszego Grzegorza Papieża XVI
[3] Eminencjo, Najdostojniejszy Książę,
Kilku Rzymian — kapłanów oraz pobożnych katolików świeckich (najpokorniejszych Petentów Waszej Najdostojniejszej Eminencji) — biorąc pod uwagę Boże przykazanie miłowania bliźniego jak siebie samego[5] i stwierdzając, że nikt nie kocha samego siebie, jeśli nie dba o wieczne zbawienie swojej własnej duszy[6], doszło do przekonania, że nie będą zachowywać tegoż przykazania Bożego, jeśli w sposób dla nich dostępny nie będą się starać także o wieczne zbawienie swoich bliźnich.
[4] Ciż sami, rozważając to przykazanie Boże, stwierdzili jednocześnie, że chociaż wszyscy powinni je zachowywać, to jednak przykład dobrego przestrzegania powinni dawać wierni Kościoła Rzymskiego, z którego po całej ziemi powinna się rozchodzić woń Jezusa Chrystusa[7].
[5] Petenci uświadomili sobie również i to, że porządek miłości domaga się, aby uczynki chrześcijańskiego miłosierdzia świadczone były wpierw ludziom najbardziej potrzebującym, do nich zaś w porządku duchowym zaliczają się niezaprzeczalnie poganie, heretycy i schizmatycy oraz ci wszyscy, którzy nie należą do Owczarni Jezusa Chrystusa.
[6] Wobec powyższego petenci postanowili połączyć się węzłem współzawodniczącej miłości chrześcijańskiej, aby się starać o pomnażanie środków duchowych i materialnych, zmierzających do wspierania świętej wiary, pragnąc jednocześnie jak najprędzej oglądać chwilę, której z upragnieniem oczekują wszyscy dobrzy ludzie, a którą zapowiedział Jezus Chrystus — chwilę, w której nastanie jedna Owczarnia i jeden Pasterz[8].
[7] Wymienieni Petenci spodziewają się, że za przyczyną Najśw. Maryi Królowej Apostołów spełnią się ich duchowe pragnienia, dlatego też swoje Pobożne Zjednoczenie (Pia Unione), któremu można by nadać nazwę „Apostolstwa Katolickiego” (il titulo di Apostolato Cattolico), poświęcają Bogu, oddając je pod opiekę Królowej Apostołów Najśw. Maryi.
[8] W związku z powyższym proszą Waszą Najdostojniejszą Eminencję o pasterskie Błogosławieństwo dla tego Dzieła, a ponieważ to Pobożne Zjednoczenie (Pia Unione) powstaje pod nadzorem i za pozwoleniem Waszej Eminencji, prosimy nim dysponować, w miarę jak będzie się ono rozwijało, oraz tym wszystkim, czym rozporządzać będzie to Dzieło Boże.
Całując Świętą Purpurę i prosząc o pasterskie Błogosławieństwo kreślimy się itd.
[9] Do wymienionych w Piśmie Petentów.
Biorąc pod uwagę tak zbawienny cel, udzielam Petentom wszelkich błogosławieństw. C(arlo) Card. Vicario[9]. 4 kwietnia 1835.
3. PIERWSZE POJĘCIE OGÓLNE APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO
Apostolstwo Katolickie, to jest powszechne — dostępne każdemu[10]
[10] Pan nasz Jezus Chrystus jest Apostołem Boga, Ojca Przedwiecznego, ponieważ od Niego otrzymał zlecenie (mandato), aby przywrócił chwałę znieważonemu Majestatowi Jego i odkupił rodzaj ludzki, który przez grzech Adama stał się masą zatracenia[11].
[11] Por. Rz, rozdz. 3.Apostolstwo (l`Apostolato) Jezusa Chrystusa — to Jego posłuszeństwo przykazaniu danemu przez Ojca Niebieskiego, czyli dokonane przez Niego dzieło odkupienia. Święty Łukasz w rozdz. 6 wymienia imiona dwunastu Apostołów Jezusa Chrystusa[12]; to wszystko, czego oni dokonali na większą chwałę Boga i dla wiecznego zbawienia dusz, na mocy danego im przez Jezusa Chrystusa polecenia, jest ich apostolstwem.
[12] Również to, czego święty Piotr jako Namiestnik Jezusa Chrystusa dokonał, w odróżnieniu od innych Apostołów, jest apostolstwem Piotra. To zaś, czego dokonali Papieże, jako prawowici Następcy św. Piotra, jest apostolstwem widzialnej Głowy Kościoła — Biskupa Rzymskiego: On ze względu na najwyższą władzę jurysdykcyjną, jaką jest obdarzony, by wykonywać to apostolstwo na całym świecie, jest pod tym względem jedynym Apostołem (e l'unico Apostolizante).
[13] Niemniej jednak pojęcie „apostolstwa” i miano „apostoła”, biorąc pod uwagę sposób wyrażania się Pisma świętego, nie są takimi pojęciami, których by nie było można oddzielić od jurysdykcji kościelnej i świętej władzy konsekrowania oraz rozgrzeszania. Wobec tego mianem „apostoła” może w pewnej mierze szczycić się również i ten, kto nie jest kapłanem, a działalność jego może nazywać się „apostolstwem”.
[14] Przypomnijmy tu właściwie sobie żarliwą modlitwę, o której wspomina Księga Dziejów Apostolskich (rozdz. l)[13], odmawianą przez zgromadzenie stu dwudziestu apostołów i uczniów zebranych w imię Jezusa Chrystusa, aby wybrać w miejsce zdrajcy Judasza innego apostoła. „Ty, Panie — mówili — znasz serca wszystkich, wskaż z tych dwóch jednego, którego wybrałeś, aby zajął miejsce w urzędzie (ministerii) i w apostolstwie (apostolatus), któremu sprzeniewierzył się Judasz”. W modlitwie tej mamy wyraźnie odróżniony urząd (il Ministeró) od apostolstwa (da Apostolato). Jeszcze wyraźniejsze mamy rozróżnienie w tym, co czytamy u św. Łukasza w rozdz. 6, wierszu 13: „Z nastaniem dnia przywołał swoich uczniów i wybrał spośród nich dwunastu, których też nazwał apostołami”. Tekst święty mówi o Jezusie Chrystusie, który po całonocnej modlitwie wezwał do siebie swych uczniów, wybrał spośród nich dwunastu i nazwał ich „apostołami”, nie udzielając im wszelako jeszcze ani władzy konsekrowania i rozgrzeszania, ani władzy rządzenia i kierowania swoim Kościołem[14]. Potwierdza to w sposób oczywisty prawdę tego, co powiedziano wyżej.
[15] Stąd też Kościół święty, wspomagany nieustannie przez Ducha Świętego w sprawach rozumienia Pisma świętego, nie pozdrawia Matki Bożej, Najśw. Maryi, tytułem „Królowo Kapłanów, Biskupów, Papieży”, lecz tytułem „Królowo Apostołów”. Ona bowiem, nie mając władzy i jurysdykcji kościelnej, bardziej niż Apostołowie przyczyniła się, stosownie do swego stanowiska, do rozkrzewienia wiary świętej i rozpowszechnienia Królestwa Chrystusowego. Dlatego też każdy człowiek, który w swoim stanie, stosownie do swoich możliwości, z ufnością w pomoc łaski Bożej stara się o rozszerzanie wiary świętej, może zasłużyć sobie na miano „apostoła”; to zaś, czego dokona dla realizacji tego celu, będzie stanowiło jego apostolstwo.
[16] Przykazanie zaś miłości, które wszystkim nakazuje wielbić i ponad wszystko kochać Boga, a bliźniego swego miłować jak siebie samego[15], zobowiązuje nas również do starania się wszelkimi możliwymi sposobami o wieczne zbawienie tak swoje, jak i bliźniego. Staje się to jeszcze bardziej oczywiste, gdy przypomnimy sobie to, co mówi Duch Święty: „Każdemu z osobna dał Bóg rozkazanie o bliźnim jego”[16]. Każdemu więc Bóg przykazał się troszczyć o wieczne zbawienie bliźniego. A ponieważ w wypełnianiu tego przykazania winniśmy naśladować Jezusa Chrystusa, który jest Apostołem Ojca Przedwiecznego, przeto życie Jezusa Chrystusa, będące Jego apostolstwem, ma być dla każdego wzorem apostolstwa. A że wszyscy są wezwani i, co więcej, zobowiązani do naśladowania Jezusa Chrystusa, przeto wszyscy powołani są do apostolstwa stosownie do swojego stanu i zawodu. Ale ponieważ nie wszyscy przestrzegają przykazania miłości Boga i bliźniego tak doskonale, jak to przykazał Jezus Chrystus, mówiąc: „Bądźcie doskonałymi, jak Ojciec wasz Niebieski jest doskonałym”[17], stąd też nie wszyscy zasługują na miano „apostoła”. Jednak miłość Pana naszego Jezusa Chrystusa pobudza każdego człowieka do czynów apostolskich, aby każdy mógł zasłużyć sobie na miano „apostoła” i zdobyć zasługę oraz cieszyć się chwałą, dzięki wstawiennictwu Królowej Apostołów Najśw. Maryi.
[17] Tak więc „Apostolstwo Katolickie” (l'Apostolato Cattolico), to jest „powszechne”, może być udziałem osób ze wszystkich stanów, gdyż jest ono działalnością, jaką każdy w miarę swoich możliwości może i powinien wykonywać ku większej chwale Boga oraz dla wiecznego zbawienia swego własnego jak i bliźniego.
Św. Hieronim Prezbiter, Homilia na Mat., rozdz. 19: „Którzy poszliście za Mną”[18] — odnosi właściwie do Apostołów oraz wierzących.
4. BÓG Z ISTOTY SWEJ JEST MIŁOŚCIĄ[19]
[18] Człowiek jest stworzony na obraz i podobieństwo Boga[20]. Z tego więc powodu na mocy istoty samego aktu stworzenia jest obrazem i podobieństwem istotnej Miłości.
[19] Ten zaś, kto trwa w miłości (czyli kto pełni uczynki miłości), trwa w Bogu, a Bóg trwa w nim[21]. Jeżeli więc człowiek chce trwać w Bogu i pragnie, ażeby Bóg trwał w nim, musi sam trwać w miłości (czyli powinien w swoim życiu spełniać uczynki miłości).
[20] Miłość uwzględnia Boga i bliźniego. Bóg sam w sobie jest godzien tego, abyśmy Go kochali nade wszystko. Bliźniego zaś winniśmy kochać jak siebie samych, z miłości do Boga. Bliźnim jest ten, kto zdolny jest poznać Boga, kochać Go i Nim się cieszyć. Otóż każdy człowiek jest zdolny (to znaczy, że nie jest to dlań niemożliwe) poznawać Boga, służyć Mu, kochać Go i Nim się cieszyć. Niezależnie od tego, czy jest naszym nieprzyjacielem, czy przyjacielem, katolikiem czy heretykiem, poganinem czy niewierzącym, chrześcijaninem czy żydem, rodakiem czy cudzoziemcem jakiejkolwiek narodowości na świecie — jest naszym bliźnim: z miłości do Boga musimy go kochać jak siebie samego. I jak nikt nie kocha samego siebie prawdziwie, o ile nie stara się o swoje własne zbawienie wieczne, tak też nikt nie kocha swego bliźniego jak siebie samego, jeżeli się nie troszczy o jego zbawienie wieczne.
[21] Kilku katolików — kapłanów i ludzi świeckich żyjących w Rzymie (Centrum Jedności[22]), zastanawiając się nad istotą aktu stwórczego, jakim Bóg powołał ich do bytu, i rozpatrując w świetle tegoż aktu Boże przykazanie miłości, uświadomiło sobie wyraźnie, że każdy człowiek stosownie do swych okoliczności wewnętrznych i zewnętrznych oraz w miarę swoich możliwości, stanu, warunków, wieku itd., jest obowiązany się troszczyć tak o swoje, jak też i o bliźniego zbawienie wieczne.
[22] Przejęci tą prawdą uświadomili sobie, że to katolicy znajdujący się w Rzymie, z którego ma się rozchodzić po całej ziemi wonny zapach Jezusa Chrystusa[23], powinni pierwsi dawać przykład doskonałego wypełniania tego obowiązku. Tych to kilku katolików, obejmując jednym spojrzeniem aktualny stan świata (jesteśmy w wieku XIX, mamy rok 1835), dojrzało to, czego nie mogli nie zauważyć, mianowicie, że wiara wystygła, że oziębiła się miłość wśród katolików, oraz to, że prawie niezliczone dusze, rozproszone po powierzchni ziemi, żyją bez wiary, a tym samym i bez nadziei na zbawienie wieczne, oraz bez miłości.
[23] Jeżeli już, zgodnie z tak zwanym poczuciem zwykłej ludzkości, każdy człowiek powinien okazywać uczucie litości względem potrzeb ciała (katolik będzie tu przejawiał uczucie miłosierdzia, ponieważ okazywana pomoc w potrzebach doczesnych jest jednocześnie pomocą i do zbawienia duszy), to tym bardziej każdy kierujący się pobudką miłości powinien żywić w sobie współczucie dla tylu dusz, które nie mają wiary, w których wiara słabnie, w których zamarła miłość i które żyją w ciemnościach wiecznego zatracenia.
[24] Czyż można więc dopuścić, aby te dusze, w liczbie znacznie większej aniżeli można to sobie wyobrazić, stoczyły się w przepaść wiecznego zatracenia? Czyżby Bóg nie zostawił żadnego środka zbawiennego, aby je doprowadzić do prawdziwej szczęśliwości? Czyż modlitwa nie może być tym środkiem, aby u Dawcy wszelkiego dobra uzyskać potrzebne łaski, iżby te wszystkie dusze za pomocą wiary, nadziei i miłości doszły do oglądania Boga, posiadania Go i radowania się Nim? I jeżeli zgodnie z porządkiem łaski oraz dobroczynnej Opatrzności do osiągnięcia tego celu potrzebne są środki nie tylko duchowe, ale i materialne, przynajmniej dalsze, to czyż tego rodzaju święta modlitwa nie może stać się dla nas pierwszym środkiem, aby to wszystko uzyskać?
5. WYJAŚNIENIE, DLACZEGO POBOŻNE ZJEDNOCZENIE, MAJĄCE NA CELU ROZKRZEWIANIE ŚWIĘTEJ WIARY WŚRÓD NIEWIERNYCH, NOSI MIANO „APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO KU CZCI KRÓLOWEJ APOSTOŁÓW MARYI DZIEWICY, NIEPOKALANEJ MATKI BOGA”[24]
[25] „Apostoł” oznacza to samo, co „posłany”: spełnienie zaś tego, do czego ktoś został posłany, nazywa się „apostolstwem”. W Kościele Jezusa Chrystusa „Apostołami” nazywają się ci, których Boski Odkupiciel posłał, aby nieśli światło prawdy wszystkim narodom i ludom; „mężami apostolskimi” zaś nazwani są ci, którzy z biegiem czasu zostali wysłani w różne strony świata bądź przez Apostołów, bądź też przez biskupów, aby tam rozszerzali wiarę Jezusa Chrystusa.
[26] „Katolickie” — znaczy tyle, co „powszechne”: określenie to przysługuje wspomnianemu wyżej „apostolstwu”, ponieważ w każdej części świata głosi ono te same prawdy.
[27] Może jednak ktoś powiedzieć, że nie można mieć zasługi apostolstwa, nie sprawując urzędu kaznodziejskiego. Mniemanie takie jest błędem. Patrzcie, Bracia, na naszą drogą Matkę Maryję, która nie głosząc słowa Bożego, cieszy się nie tylko zasługą wspólną Apostołom, lecz jest Królową Apostołów, i Ją jako „Królowę Apostołów” pozdrawia Kościół Jezusa Chrystusa, ponieważ Ona stosownie do swoich sił przyczyniała się do szerzenia świętej wiary nie głoszeniem słowa, ale odpowiednio do możliwości swego stanu i warunków. A ponieważ spełnia to dzieło z taką doskonałością, że w znacznym stopniu przewyższa Apostołów, dlatego Bóg, który patrzy na usposobienie serca swoich stworzeń, wynosi Ją do godności Królowej Apostołów, uznając, iż na to zasługuje.
[28] Niechaj więc cieszy się każdy katolik w Kościele Jezusa Chrystusa, bo niezależnie od tego, czy jest kapłanem, czy człowiekiem świeckim, dostąpi zasługi apostolstwa, jeśli wykorzystując swoje zdolności, władzę, stosunki, zawód, słowa, majętności i dobra ziemskie, a przynajmniej swoją modlitwę, uczyni wszystko, co tylko będzie mógł, aby wiara Jezusa Chrystusa rozszerzała się po całym świecie. Zasługa jego będzie tym większa, im więcej poświęci w tym celu pieniędzy, ofiar w naturze, zdolności, pracy, modlitw itd. A zatem błędem byłoby utrzymywać, iż nikt nie może dorównać w zasłudze Apostołom, albowiem Bóg patrzy na doskonałość i zakres działalności swych stworzeń, biorąc pod uwagę ich możliwości.
[29] Wszyscy zatem — wielcy i maluczcy, szlachta i lud, zwierzchnicy i podwładni, uczeni i niewykształceni, bogaci i ubodzy, kapłani, zakonnicy oraz ludzie świeccy, osoby żyjące we wspólnotach czy też samotnie — mogą, każdy na swoim stanowisku i w stanie, w jakim go Bóg postawił, spełniać w pewien sposób, a zawsze z zasługą, apostolstwo Jezusa Chrystusa.
[30] Jezus Chrystus przepowiedział, że przyjdzie czas, kiedy to na całym świecie zaistnieje jedna Owczarnia, poddana jednemu Najwyższemu Pasterzowi[25]. W wyrokach Niestworzonej Mądrości było postanowione, że przez wzgląd na dobre uczynki, modlitwy i żarliwe pragnienia sprawiedliwych, a szczególnie Królowej wszystkich dusz sprawiedliwych, prędzej przyjdzie w przyszłości Odkupiciel Jezus Chrystus, i przyszedł.
[31] Któż tedy ośmieli się sądzić, że nie zapadło także takie postanowienie odnośnie do owej błogosławionej chwili, której oczekuje całe Niebo, której lęka się piekło, a w której cały świat stanowić będzie jedną Owczarnię pod przewodnictwem jednego Pasterza, Namiestnika Jezusa Chrystusa?
[32] Czyż więc znajdzie się jakiś potentat tego świata, który by nie zechciał użyć całej swej potęgi; ktoś wielki, ktoś szlachetnie urodzony, który by nie zechciał wykorzystać swej wielkości i szlachectwa; jakiś uczony, który by nie zechciał wykorzystać swej nauki; jakiś bogacz, który by nie zechciał wykorzystać swego bogactwa; jakiś obywatel, który by nie zechciał wykorzystać swoich stosunków; jakiś rzemieślnik, który by nie zechciał wykorzystać swego zawodu; i czyż znajdzie się ktoś wśród wszystkich katolików, który nie mogąc pospieszyć z pomocą czym innym, nie zechciałby się modlić, pościć i mnożyć cnotliwe uczynki — by szybko, by jak najszybciej nadeszła chwila, w której „nastanie jedna Owczarnia i jeden Pasterz”[26].
[33] Tak jest, wszystko można wykorzystać w tym celu, aby się przyczynić do rozkrzewienia świętej wiary: władzę (nie po to jednak, żeby gwałt zadawać, lecz żeby używać jej w sposób pokorny i z miłością), szlachectwo, zdolności, naukę, sztukę, pieniądze, a także obrazek przedstawiający Ukrzyżowanego Jezusa, Najśw. Maryję czy Świętych, szkaplerz, książeczkę do nabożeństwa — wszystko, a zwłaszcza dobrą wolę, która nie posiadając zewnętrznych środków, obudzą wewnętrzne akty serca i zwraca je z miłością i pokorą najpierw do Boga wszechmogącego, a następnie kieruje wezwanie do tych, którzy posiadają zewnętrzne środki. A więc do potentata i szlachcica, aby nie utrudniali, lecz ułatwiali rozkrzewianie wiary; do uczonego, aby ją popierał swoimi pismami i nauką; do bogacza, aby obracał swe bogactwa również i na cele religijne, zwłaszcza na wydawanie w różnych językach książek służących do rozkrzewiania świętej wiary, jak i na wysyłanie misjonarzy lub wspieranie w jakiejkolwiek części świata zakładów wzorowo urządzonych i poświęconych wychowywaniu misjonarzy, którzy by się tam wychowywali i przepajali duchem Jezusa Chrystusa; do malarza, aby wysyłał religijne obrazy do krajów pogańskich, tam gdzie zachodzi tego większa potrzeba; do miedziorytnika, aby w tymże celu wysyłał tam sztychy religijne.
[34] Można też zachęcać Bogu poświęcone zakonnice do robienia różańców, szkaplerzy oraz innych przedmiotów chrześcijańskiej pobożności; drukarzy, aby drukowali książki pomocne w rozkrzewianiu świętej wiary. Gorliwy katolik znajdzie też dogodną sposobność, by w domach swoich przyjaciół, a również i w pałacach wielmożów, spełniać swoje apostolstwo, zachęcając do przeznaczania na potrzeby rozkrzewiania świętej wiary licznych przedmiotów religijnych, które tam się znajdują zapomniane i bez pożytku (jak np. obrazki, książki, koronki, szkaplerze, a szczególnie obrazy, traktowane najczęściej jako zwykłe sprzęty, nie zaś jako przedmioty służące rozwijaniu pobożności).
[35] Dobry katolik wreszcie, który pragnie dostąpić apostolskiej zasługi, może zachęcać wszystkich swoich braci w Jezusie do modlitwy w intencji rozkrzewiania świętej wiary, „aby rychło nastała jedna Owczarnia i jeden Pasterz” [27]. Najlepiej w ten sposób mogą apostołować z ambony misjonarze w czasie prowadzenia misji, kaznodzieje oraz proboszczowie w swoich parafiach, bądź objaśniając Ewangelię świętą, bądź ucząc katechizmu lub też spełniając jakakolwiek inną czynność duszpasterską; spowiednicy w świętym trybunale pokuty, szczególnie zaś spowiednicy w klasztorach i różnych zgromadzeniach, zabiegając, aby wszędzie, zarówno prywatnie, jak i wspólnie, odmawiano modlitwę w intencji rozkrzewienia świętej wiary.
[36] Z takich to rozważań powstała idea Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego (Pia Unione dellApostolato Cattolico) ku czci Królowej Apostołów, Apostolstwa, które objąć może wszystkie osoby, bez względu na ich stanowisko, godność, stan, warstwę społeczną, wiek, zdrowie, chorobę itd.
[37] To Pobożne Zjednoczenie będzie się starało:
Szerzyć pokorne, ufne i wytrwałe modlitwy w intencji rozkrzewienia świętej wiary, aby rychło, jak najrychlej „nastała jedna Owczarnia i jeden Pasterz”[28].
Dostarczać religijnych książek w różnych językach, obrazów, obrazków, koronek itp., które pomocne są do rozwijania pobożności i ożywiania wiary. Przedmioty te będą wysyłane do krajów, gdzie bardziej się ich potrzebuje, gdzie katolicy żyją wśród niewiernych, oraz tam, gdzie przynosić będą większy pożytek i sposobność wysłania będzie większa.
Przeprowadzać w świetle wiary badania zdolności i usposobienia młodzieńców, którzy zgłaszać się będą do wielkiego dzieła misyjnego, prowadzonego wśród niewiernych, oraz współpracować wszelkimi sposobami, by ich przygotować jak najlepiej do tejże pracy[29].
6. [PIERWSI CZŁONKOWIE APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO][30]
Pobożne Zjednoczenie, noszące nazwę Apostolstwo Katolickie, poświęcone Bogu ku czci Najśw. Maryi, Królowej Apostołów[31]
[38] Lista zapisanych[32]
Bernard Fazzini[33] Wincenty Pallotti[34] Jan Allemand[35] Jakub Salvati[36] Józef Yalle[37] Tomasz Alkusci[38]
Opat Józef Zogheb, przy kościele Santa Maria in Carinis,
10 kwietnia[39] Alojzy kanonik Ricci, Via della Maschera d'oro,
Nr 20[40] Hieronim Baldocelli, przy Via San Salvatore in Campo,
Nr 64, trzecie piętro[41] Raffae[42]
Ks. Józef Alojzy Menghi d'Arvile[43]
Ks. Franciszek Rezzapo[44]
Józef Mottura[45]
Zygmunt Deaky, nauczyciel synów Księcia di Luca[46] Karol Le Tellier[47]
Ks. Andrzej Felici, zakrystian kościoła SS. Pietro e Marcellino (na Via Merulana)[48].
7. APOSTOLSTWO KATOLICKIE, CZYLI POBOŻNE ZJEDNOCZENIE DLA POMNAŻANIA, ROZKRZEWIANIA I OBRONY KATOLICKIEJ WIARY[49]
WEZWANIE
skierowane do każdego, kogo ożywia gorliwość o chwałę Boga oraz miłość i zrozumienie potrzeby zbawienia duszy bliźniego
[39] 1. Każdy, kto uważnie obserwuje aktualny stan świata i jego stosunek do religii, zauważa dobrze, że mimo wszelkiego rodzaju zgorszeń, jakich nieszczęśliwy nasz wiek był i jest ustawicznie świadkiem, wszędzie daje się odczuć wielką potrzebę wiary i nawet narody niechrześcijańskie zdają się przejawiać skłonność do przyjęcia katolickiej religii.
[40] 2. Jeśli jednak można powiedzieć, że srebrzące się od kłosów pola niecierpliwie oczekują i wzywają ręki, która by je zżęła: „Podnieście oczy i popatrzcie na pola, jak bieleją na żniwo” (J 4,35), to trzeba, niestety, także stwierdzić, że im żniwo jest obfitsze i dojrzalsze, tym szczuplejsza jest liczba robotników, którzy mają je zbierać: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało” (Mt 9,37).
[41] 3. Brak powołań kapłańskich, które stają się coraz mniej liczne; trudności, jakie wskutek ubiegłych wypadków przeżywają zakony, dostarczające uprzednio własnych pracowników dla dzieł gorliwości — sprawiają, że często brakuje potrzebnej ilości pracowników ewangelicznych, aby utrzymać religię tam, gdzie ona już istnieje, a tym bardziej brak jest wystarczającej ilości apostolskich mężów, którzy by nieśli religię tam, gdzie jest jeszcze ona nie znana.
[42] 4. Dwa środki podaje nam Jezus Chrystus w Ewangelii świętej do zdobycia odpowiednich pracowników dla winnicy Pańskiej: żarliwą modlitwę i dobrowolne ofiary. Istotnie, przykazanie, jakie Zbawiciel dał swoim Apostołom: „Proście zatem Pana żniwa, żeby wyprawił robotników na żniwo swoje” (Mt 9,38), nie pozwala wątpić o skuteczności modlitwy w intencji pomnożenia ilości prawdziwych sług ewangelicznych. Oświadczenie zaś Jego, że jednakową zasługę otrzymają zarówno prorok, czyli apostolski mąż głoszący religię, jak i osoba czy rodzina, która mu użyczy pożywienia i pomocy: „Kto przyjmuje proroka jako proroka, nagrodę proroka otrzyma” (Mt 10,41) — jasno dowodzi, iż pomoc ze strony chrześcijańskiej miłości jest konieczna dla dzieł ewangelicznej posługi.
[43] 5. Otóż tego rodzaju rozważania nasunęły pewnym osobom pobożnym myśl, aby się zjednoczyć i zaprosić jak największą ilość wiernych do połączenia się z nimi, zarówno celem wspólnej modlitwy do Ojca Niebieskiego o wystarczająco wielki zastęp robotników ewangelicznych w Jego winnicy, jak i do współpracy przy jego wychowywaniu i utrzymywaniu, przez swoje dobrowolne ofiary. Rozum bowiem i doświadczenie wykazują, że zazwyczaj dobro, jakie czynimy w pojedynkę, jest ograniczone, niepewne i krótkotrwałe, i że nawet najszlachetniejsze wysiłki jednostek nie mogą przynieść wielkiego owocu w dziedzinie moralnej i religijnej, o ile nie są zespolone i skierowane do wspólnego celu. Powzięto więc decyzję, aby po otrzymaniu od Władzy Kościelnej zatwierdzenia wielką ilość gorliwych katolików zjednoczyć i utworzyć z nich jedno Pobożne Zjednoczenie (una pia societa).
[44] 6. Tak się więc przedstawia idea oraz cel Pobożnego Zjednoczenia (pia associazione) pod nazwą Apostolstwa Katolickiego (Apostolato Cattolico) dla pomnażania, rozkrzewiania i obrony katolickiej wiary, pod opieką wielkiej Matki Boga, Królowej Apostołów. Obecnie je ogłaszamy i polecamy chrześcijańskiej gorliwości oraz ewangelicznej miłości wszystkich dobrych chrześcijan. Zjednoczenie jednakże to zamierza nie tylko połączyć działalność ewangeliczną, modlitwy i ofiary swoich członków, ale także i osób innych, gotowych choć jeden jedyny raz je wesprzeć w tym celu, aby przyczynić się do rozbudzenia wiary i pobożności wśród chrześcijan oraz pomnożyć środki sprzyjające zachowaniu i rozkrzewianiu katolickiej religii.
[45] 7. Z tego też względu jest ono tak pomyślane, że wszyscy katolicy, duchowni i świeccy, mężczyźni i kobiety, wykształceni i niewykształceni, biedni i bogaci, szlachta i lud, bez względu na społeczną warstwę, zawód i stan majątkowy, mogą doń należeć. Ci, którzy nie mogą osobiście i bezpośrednio wykonywać pracy duszpasterskiej, mogą nieść mu pomoc osobistą pracą w zakresie swego rzemiosła, zawodu, urzędu, a także za pośrednictwem wpływów wynikających ze stosunków osobistych oraz dobrowolnymi ofiarami. Ponadto wszyscy mogą współdziałać z tym Dziełem przy pomocy najskuteczniejszego środka, jakim jest modlitwa. Nikt przeto nie jest wyłączony od możliwości współpracy z Apostolstwem Katolickim i od udziału w jego zasługach, przedsięwzięciach i nagrodach.
[46] 8. I czyż można sobie wyobrazić coś milszego Bogu nad cel, jaki stawia Pobożne Zjednoczenie (pia associazione), mianowicie nad pracę, pomoc i modły w intencji nawracania dusz? Bóg po to jedynie stworzył w czasie ludzi, aby ich uszczęśliwić w wieczności. Pragnieniem Jego jest wszystkich zbawić i oświecić światłem prawdy Bożej: „Bóg pragnie, by wszyscy ludzie zostali zbawieni i doszli do poznania prawdy” (l Tm 2,4). Do tego celu zmierzają Jego łaski i dzieła Jego Opatrzności.
[47] Święty Dionizy Areopagita powiada, że ze wszystkich dostojnych, szlachetnych i świetnych dzieł Boskich, najświętszym, najszlachetniejszym, najdostojniejszym i najbardziej Boskim dziełem jest współdziałanie z zamiarami, wolą i miłościwymi pragnieniami Boga, mającymi na względzie zbawienie ludzi: „Ze wszystkich Boskich dzieł najbardziej Boskim jest współpracowanie z Panem w zbawianiu dusz dla ich Stwórcy”[50]. Papież św. Grzegorz zaś zaznacza, że nie ma ofiary przyjemniejszej Bogu wszechmogącemu nad ofiarę serca przejętego zbawieniem dusz: „Nie ma żadnej ofiary milszej Bogu wszechmogącemu nad gorliwość o dusze” [51]. A św. Jana Chryzostom stwierdza, że dzieło to jest najdroższe Sercu Bożemu, ogarnia ono bowiem wszystkie Jego troski i porusza całą Jego tkliwość: „Nic nie jest tak miłe Bogu i nic w takim stopniu nie jest przedmiotem Jego troski, co zbawienie dusz”[52]. Dlatego też Zbawiciel świata powiedział: „Ja znam swego Ojca i dlatego oddaję życie swoje za owce swoje”[53]. Święty Tomasz tu zauważa, że jest tak samo, jakby zostało powiedziane: „Znam ducha, usposobienie i upodobanie Ojca mojego, znam Jego troskliwość, Jego potrzeby i Jego gorliwość o zbawienie ludzi. Idę więc chętnie na śmierć, aby wykonać tak miłościwe i święte pragnienia oraz zamiary”[54]. Na innym miejscu Chrystus Pan nazywa nawracanie dusz najznakomitszym dziełem Boga i postanowieniem Jego woli: „Moim pokarmem jest wypełnić wolę Tego, który Mnie posłał, i wykonać Jego dzieło” (J 4,34). Dodaje też Pan Jezus, że za tę właśnie gotowość i wielkoduszność w staraniu się o to, Ojciec kocha Go jeszcze bardziej, nie tylko, że Jezus jest Jego Synem, ale i dlatego, iż jest naszym Odkupicielem; „Dlatego miłuje Mnie Ojciec, bo Ja życie moje oddaję za owce moje” (J 10,17).
[48] Łatwo więc już możemy wywnioskować, jak bardzo cel Zjednoczenia, a mianowicie pomnażanie środków potrzebnych do nawracania dusz, musi być miły Chrystusowi, którego posłannictwo na tej ziemi wyraźnie ten cel miało na względzie: „Syn Człowieczy przyszedł szukać i zbawić to, co zginęło” (Łk 19,10). Z tego też powodu sprawa zbawienia dusz była nieustannym przedmiotem Jego Boskich myśli, przedmiotem Jego świętych pragnień i celem Jego serdecznej troski. Według prawdziwie czułego i energicznego wyrażenia, jakim posłużył się On przy nawracaniu Samarii, nawracanie dusz jest jedynym pokarmem oraz umiłowanym pokarmem Jego Boskiego Serca: „Ja mam do jedzenia pokarm, o którym wy nie wiecie... Moim pokarmem jest wykonać Jego dzieło” (J 4,34). Stąd to wzruszenie, które ogarnęło Go na widok tylu dusz opuszczonych i rozproszonych, pozbawionych pomocy i duchowego pastwiska: „A widząc tłumy ludzi, litował się nad nimi, bo byli znękani i porzuceni, jak owce nie mające pasterza” (Mt 9,36). Stąd też to polecenie, jakie wtedy dał Apostołom, by prosili Ojca Niebieskiego o robotników na mistyczne pole obfitujące w żniwo, ale nie mające żniwiarzy: „Proście Pana żniwa, żeby wyprawił robotników na swoje żniwo” (Mt 9,38). Stąd też owa niestrudzona gorliwość, z jaką przebiegał pieszo prowincje, z miasta do miasta, ze wsi do wsi, z synagogi do synagogi, głosząc Królestwo Boże, nie pozwalając sobie nigdy ani na wytchnienie, ani na spoczynek, ani na przerwę, szukając grzeszników i nawracając ich wszelkimi sposobami, wśród najczulszej miłości, obsypując ich cudami, za pośrednictwem których, lecząc i wzmacniając ich ciała, zamierzał oświecać i nawracać dusze. Stąd wreszcie owa święta niecierpliwość, owo udręczenie miłosne, owe gwałtowne uniesienie, jakimi przyspieszał chwilę, w której miał być ochrzczony chrztem dla zbawienia wszystkich ludzi[55]. Stąd owo najgorętsze pożądanie zbawienia, objawione na krzyżu, a wyrażające się w owym tajemniczym pragnieniu, jakim zamknął mozolną drogę swego apostolstwa[56].
[49] Czyż może być radośniejszy widok dla Serca Jezusa Chrystusa, pałającego pragnieniem ludzkiego zbawienia, niż widok rzeszy katolików zjednoczonych w celu dalszego prowadzenia tego apostolstwa Bożego przy pomocy wszystkich środków, które są dostępne każdemu, a tym samym realizacji zamiarów Jego miłosierdzia?
[50] 9. Dzieło to musi być także w najwyższym stopniu miłe Matce Boga. Jej bowiem gorliwość o zbawienie świata była tak wielka, że skłoniła Ją, jak twierdzą Ojcowie, nie tylko do chętnego poświecenia dla tak wielkiego dzieła tego, co miała najdroższego: „Żadną miarą nie należy w to wątpić — powiada św. Bonawentura — że dusza Maryi chciała wydać swego Syna na zbawienie rodzaju ludzkiego”[57]. Gorliwość ta skłoniła Ją również i do tego, by samej być świadkiem okrutnej śmierci i ofiary Syna na krzyżu. W pewnym stopniu cieszyła się z tego, ponieważ ofiara ta miała zapewnić światu zbawienie: „Radowała się w boleści — mówi Szymon z Cascji — ponieważ spełniała się ofiara za zbawienie rodzaju ludzkiego”[58]. A nawet sama Ona chciała w tym celu ofiarować się razem ze Synem: „Pałała Dziewica płomieniem miłości, aby dla zbawienia rodzaju ludzkiego razem ze Synem życie poświęcić” — mówi Arnold[59].
Wszyscy wreszcie Apostołowie, cały Dwór Niebieski, wszyscy Aniołowie, specjalni słudzy Boga w wielkim dziele ludzkiego zbawienia, muszą z upodobaniem i zachwytem patrzeć na dzieło spełniające pragnienie, jakim oni płoną. I jeśli nawrócenie jednego grzesznika, jak powiada Chrystus Pan, przynosi wesele wszystkim Duchom błogosławionym: „Większa będzie w niebie radość z jednego grzesznika, który się nawraca” (Łk 17,7) — to czymże będzie widok mnóstwa chrześcijan, połączonych węzłem gorliwości i oddających się wspólnie pracy nad szerzeniem znajomości Boga na całym świecie oraz nad otwieraniem bram szczęśliwej wieczności milionom i milionom dusz?
[51] 10. Dlatego dzieło tak miłe Niebu i tak pożyteczne oraz wartościowe dla ziemi nie może nie ściągnąć najobfitszych zmiłowań, błogosławieństw i łask na tych szlachetnych chrześcijan, którzy w jakikolwiek sposób z nim współpracują, i tym samym nie może im nie przynieść niezmiernej korzyści duchowej.
[52] 11. Praca ta jest przede wszystkim środkiem do wypełnienia wspólnego nam obowiązku zbawienia duszy bliźniego. Opatrzność Boża, która zobowiązała nas do wspierania naszego brata w jego ciężkich potrzebach doczesnych, tym bardziej zobowiązała nas do wspomagania go w jego potrzebach duchowych: z tego powodu wszyscy jesteśmy zobowiązani do wzajemnej pomocy w zdobywaniu Nieba i nie może istnieć człowiek, dla którego wieczna śmierć bliźniego mogłaby być obojętną: „I każdemu z osobna dał rozkazanie o bliźnim jego” (Syr 17,12)[60]. Każdy ma obowiązek nie dopuścić do tego rodzaju śmierci, starając się wszelkimi możliwymi środkami uratować bliźniego: „Pomagaj bliźniemu według możności twojej” (Syr 29,27)[61].
[53] 12. Ażeby bardziej zachęcić do wypełniania tego obowiązku, obiecane są wielkie nagrody i wielkie zmiłowania tym, którzy się temu poświęcają. I czyż mogłoby być inaczej? Zbawiciel oświadcza, iż każdy uczynek miłosierdzia wyświadczony bliźniemu traktuje i nagradza, jakby był wyświadczony Jemu samemu[62]. Nawet szklanka wody podana w Jego Imieniu, by ugasić pragnienie bliźniego, daje prawo do niebiańskiej nagrody[63]. Skoro zaś do każdego czynu spełnionego celem pokrzepienia ciała bliźniego, które przecież ulegnie śmierci, przywiązana jest wieczna nagroda, to o ileż bardziej mogą jej oczekiwać gorliwość i miłosierdzie, mające na celu zbawienie duszy bliźniego, duszy stworzonej na obraz i podobieństwo Boga oraz przeznaczonej do nieśmiertelności? I jeśli jałmużna dana ze względu na ciało odkupuje grzechy: „Grzechy twoje jałmużnami odkupuj” (Dn 4,24)[64], oraz wybawia od śmierci wiecznej: „Jałmużna uwalnia od śmierci” (Tb 12,9), to o ileż skuteczniej uczyni to jałmużna duchowa, i w ogóle każde dzieło miłosierdzia spełnione w tym celu, aby wybawić od wiecznej śmierci dusze naszych braci?
[54] Księgi święte wyraźnie obiecują nam to wszystko. Święty Jakub powiada, że ten, kto zabiegać będzie o nawrócenie grzesznika z drogi zatracenia, tym samym zobowiąże łaskawość Bożą do zapomnienia, przebaczenia i wymazania jego własnych grzechów, chociażby były one bardzo ciężkie w swej złości i niezmiernie liczne: „Kto nawróci grzesznika z jego błędnej drogi, wybawi duszę jego od śmierci i zakryje liczne grzechy” (Jk 5,20). W Księdze Mądrości czytamy, że ci, którzy zabiegają o to, aby poznano Boga, by w Niego wierzono i Mu służono, by Go kochano i chwalono, już tym samym zdobywają pewną rękojmię zbawienia swej duszy: „Którzy Mnie objaśniają, będą mieć żywot wieczny” (Syr 24,31)[65]. Niemożliwą jest bowiem rzeczą, aby się zagubił ten, który współpracował ze zbawieniem innych. A choćby nawet spotkało go to nieszczęście, że zbłądził i upadł, to jednak nie zabraknie mu w stosownej chwili Bożego wezwania i skutecznych łask, które sprowadzą go na ścieżki zbawienia.
[55] Nie można powoływać się na to, iż nie wszyscy członkowie Zjednoczenia będą mogli bezpośrednio i osobiście pełnić posługę świętą, z którą wiąże się zwyczajnie nawracanie dusz. Wystarczy, że będą z nim współpracowali w sposób, jaki im jest dostępny, by tym samym mieć udział w tej samej, a nawet większej nagrodzie, jeśli ich gorliwość będzie czystsza, uczucie i pragnienie większe, a współudział szlachetniejszy i bardziej stały. Uczynki, jakie spełniamy dla dusz, mogą być dobre albo złe. Otóż wobec Boga i sumienia zasługę za dobry, a winę za zły czyn, ma nie tylko materialny i bezpośredni jego wykonawca, ale również i ten, który czyn zalecał, spełniał, doradzał, namawiał, ułatwiał i w jakikolwiek sposób dobrowolnie współdziałał. Temu zaś, kto dobry lub zły czyn wykonuje za pośrednictwem innych ludzi, można go tak samo przypisać, jak gdyby spełnił go osobiście. „Kto cokolwiek czyni za pośrednictwem drugiego, uważany jest za spełniającego osobiście ten czyn”[66].
[56] Jeśli dobrowolni wspólnicy w rozsiewaniu i podtrzymywaniu zgorszenia zostaną przez Boga ukarani jak sami gorszyciele, to i dobrowolni uczestnicy w szerzeniu i utrzymywaniu dzieł zbawienia tym bardziej będą nagrodzeni przez Boga, jako ci, którzy je rozszerzają i utrzymują — Bóg bowiem, o ile w karaniu jest surowy, to tym bardziej wspaniałomyślny jest w nagradzaniu. Z tej więc racji Najświętsza Dziewica, chociaż nie głosiła Ewangelii, cieszy się tytułem i nagrodą Królowej Apostołów, ponieważ skutecznością swych modłów podtrzymywała ich odwagę i wyprosiła owocność ich trudom. Z tego też względu świętemu Szczepanowi przypisuje się zasługę apostolstwa świętego Pawła, ponieważ był on tym, który za pośrednictwem swych modlitw dał Kościołowi Apostoła Narodów[67]. Podobnież za uczestników zasług apostolskich uważa się tych szlachetnych chrześcijan i owe pobożne niewiasty, którzy w pierwszych wiekach Kościoła zapraszali pracowników ewangelicznych, przyjmowali ich i wspierali, wspomagając w ten sposób sprawę szerzenia Ewangelii świętej[68]. Wreszcie wielu surowych pustelników chrześcijańskich, pokornych dziewic oraz gorliwych ludzi świeckich ujrzy się w niebie, ku swemu zdumieniu, zaszczyconymi i nagrodzonymi ojcostwem świętej wiary w wielu duszach. Wprawdzie nie przyczynili się oni bezpośrednio do ich uwierzenia przez głoszenie im Ewangelii świętej, ale jednak przygotowali i wyprosili ich nawrócenie swoimi żarliwymi modlitwami, ofiarami czy też innymi dobrymi uczynkami, spełnionymi stosownie do swego stanu i warunków.
[57] 13. Jeśli więc każdy w ogóle, kto działa w sposób apostolski, uczestniczy w zasługach i nagrodzie Apostołów, to tym bardziej winno się to odnosić do tych, którzy chcą współpracować z tak świętym dziełem, jakim jest to Zjednoczenie (Societa). Tworzy ono bowiem jeden organizm, którego celem jest rozkrzewianie, utrzymywanie świętej wiary, nawracanie i zbawianie dusz — zasługa więc i nagroda za tę pracę należą także do całego organizmu. Każdy zaś członek uczestniczy w tej nagrodzie stosownie do swojej gorliwości, z jaką się przyczynia do niej. Do odniesienia bowiem zwycięstwa potrzebni są koniecznie żołnierze, którzy walczą; niemniej jednak są potrzebni i tacy, którzy stoją na straży, by chronić tyły walczących, którzy strzegą taborów, potrzebnych do zapewnienia utrzymania wojsku. Podobnie przedstawia się sprawa w walce, jaką Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa) wypowiedziało występkom i błędom. Potrzebni są tu misjonarze, apostołowie, nauczyciele i pracownicy; potrzebni są również dobrowolni uczestnicy, którzy by zapewniali środki i dostarczali ich za pośrednictwem swoich hojnych ofiar; ponadto potrzebni są jeszcze i tacy, którzy by modlitwą, jak Mojżesz na górze[69], upraszali owocność trudom apostolskim oraz niezawodność ich wyników. Na wojnie zarówno żołnierz walczący, jak i wartownik pilnujący taboru mają udział w zwycięstwie i zdobyczy, bez względu na służbę czy udzieloną pomoc, lecz z uwagi na sposób, w jaki jej się udzieliło: „Jednakowy udział mieć będą ci, którzy uczestniczyli w walce, i ci, którzy pozostali przy taborze, jednakowo się podzielą” (l Sm 30,24). Podobnie i w dziele apostolstwa nie zważa się na to, czy ktoś pomaga głoszeniem słowa czy modlitwą, ofiarą materialną czy sprawowaniem posługi kapłańskiej, pracą zawodową czy inną, ale na gorliwość i zapał, z jakimi ktoś poświęca się sprawie, zgodnie ze swoimi możliwościami — każdy ma tu prawo do zasługi, nagrody i owoców, które otrzyma Zjednoczenie.
[58] 14. Krótko mówiąc, przystąpienie do Apostolstwa Katolickiego łączy się z poświęceniem się pracy zmierzającej do ożywiania na nowo wiary i pobożności w kraju ojczystym, rozszerzania jej w najbardziej odległych stronach obydwu półkul ziemi, by Przenajdroższa Krew Pana naszego Jezusa Chrystusa wszędzie przynosiła swój owoc, wreszcie, by rozpowszechniać owoce Odkupienia oraz poznanie i cześć Jego Najświętszego Imienia.
[59] 15. Zapisanie się do Dzieła Apostolstwa Katolickiego pociąga za sobą niejako zobowiązanie się Bożego miłosierdzia do zsyłania obfitszych błogosławieństw i łask na uczestników jego oraz do udzielania dobrodziejstw świętej wiary tak wielu narodom pozbawionym pomocy duchowej, a potrzebującym jej, które jak opuszczone dzieci daremnie proszą, by im ktoś łamał i rozdzielał chleb ewangeliczny, którego głód odczuwają: „Maleństwa o chleb błagały, a nie było, kto by im łamał” (Lm 4,4). Streszczając się, trzeba powiedzieć, że przystąpienie do Zjednoczenia łączy się z usilną troską o jak największą chwałę Boga, o zbawienie wieczne bliźnich oraz o zapewnienie własnego zbawienia.
[60] 16. Czy mogą więc istnieć cele oraz intencje szlachetniejsze, wznioślejsze i świętsze, a jednocześnie pobożniejsze, owiane większym miłosierdziem i godniejsze chrześcijańskiego serca? Któż wiec nie poczyta sobie za chlubę i szczęście przystąpienie do Pobożnego Dzieła, ożywionego takimi intencjami i celami? Jakże wzniosłą rzeczą jest ofiara wyrażająca się uczynkiem gorliwości czy jałmużny, nie zasługującej może nawet na miano ofiary, jeśli sieją składa w celu przymnożenia tak wielkiej chwały Bogu i Kościołowi, tak wielkiego i trwałego pożytku sobie oraz innym? Któż nie uczuje w sobie tak świętego żaru, aby ofiarować w tym celu taki czyn i taką pomoc, na jakie go stać, które w połączeniu z uczynkami innych członków Pobożnego Zjednoczenia pójdą w świat, przynosząc owocny pożytek duszom, za które Syn Boży oddał wszystką swą Przenajdroższa Krew? A jakim to pokrzepieniem, jaką pociechą przy śmierci będzie wspomnienie tych krajów i ludów, którym w czasie swego życia pomogliśmy do zdobycia światła prawdy i dobrodziejstw Odkupienia?
[61] 17. Czyżby katolicy mieli być mniej gorliwi o sprawy Nieba niż heretycy i niedowiarkowie o sprawy piekła? Podczas gdy protestantyzm za pośrednictwem dziesięciu milionów sfałszowanych i rozpowszechnionych na kuli ziemskiej Biblii, a deizm przez swoje towarzystwa etyczne, pozbawione wszelkiego dogmatu religijnego, podejmują jak najenergiczniejsze wysiłki celem rozsiewania błędu i obojętności — prawdziwi katolicy mieliby pozostawać obojętni, bezczynni i odmówiliby przystąpienia do Dzieła, które wspiera rozkrzewianie świętej wiary i miłości? Nie możemy w to uwierzyć. Przeciwnie, jesteśmy przekonani, że wszystkie serca prawych katolików, że wszyscy prawdziwie gorliwi ludzie, którym leży na sercu zbawienie bliźniego oraz chwała Boga i świętego Imienia Jezusa Chrystusa, odpowiedzą również z gorliwością i szlachetnością na to wezwanie skierowane do ich wiary i miłości, że ochotnie przystąpią do Dzieła tak pobożnego i owocnego i będą je gorliwie popierali, odważnie bronili i wspomagali wszystkimi środkami, jakie leżą w ich mocy.
[62] Rzym zwłaszcza, który jest odpowiednim terenem dla wszystkich dzieł gorliwości i miłości, jak świadczą o tym niezliczone tego rodzaju instytucje, które przydają mu świętości; Rzym, do którego, ilekroć jest mowa o dziełach religijnych, przemawia się zawsze ze skutkiem; Rzym, w którym nawet najuboższy lud interesuje się żywo rozwojem Kościoła i losem religijnej działalności — Rzym przed wszystkimi odpowie na wezwanie natchnione prawdziwą żarliwością religijną i prawdziwym duchem miłości chrześcijańskiej. I z Rzymu też, w którym pochodnia wiary zawsze świeciła najczystszym blaskiem, rozlecą się teraz nowe skry, niosące ewangeliczne światło do innych narodów pozbawionych prawdy, której Rzym jest Ośrodkiem, Nauczycielem i Stolicą. Z Kościoła Zjednoczenia[70].
Rzym, w maju 1835.
8. [PROŚBA O ZATWIERDZENIE POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA][71]
Do Jego Ekscelencji Najczcigodniejszego Monsignore Antoniego Piatti, Arcybiskupa Trabisondy i Wicegerenta Rzymu[72]
[63] Najczcigodniejszy Ekscelencjo,
Kilku kapłanów oraz pobożnych ludzi świeckich, Najpokorniejszych Petentów Waszej Najczcigodniejszej Ekscelencji, uświadomiło sobie to, że nikt nie kocha samego siebie, jeśli się nie stara z całych sił o własne zbawienie wieczne[73], jak również i to, że nikt nie zachowałby przykazania Bożego, nakazującego wszystkim kochać swojego bliźniego jak siebie samego[74], jeśliby nie starał się w miarę swoich sił o wieczne zbawienie swego bliźniego tak, jak o swoje własne. Ciż sami, rozważając to przykazanie Boże, stwierdzili jednocześnie, że jeśli wszyscy powinni jego przestrzegać, to tym bardziej dobry przykład zachowywania mają dawać wierni Kościoła Rzymskiego, z którego powinna się rozchodzić po całej ziemi woń Jezusa Chrystusa[75].
[64] Petenci, uświadamiając sobie również i to, że w porządku chrześcijańskiej miłości powinno się świadczyć pomoc przede wszystkim najbardziej potrzebującym, postanowili złączyć się węzłem współzawodniczącej miłości chrześcijańskiej, aby się starać o pomnażanie środków duchowych i materialnych, przeznaczonych do rozkrzewiania świętej wiary wśród heretyków i wszelkiego rodzaju niewiernych, mając przy tym nadzieję, iż jednocześnie ożywi się przez to wiarę i rozpali miłość wśród katolików, którzy z pietyzmem przyjmują słowa Boskiego Odkupiciela: „Dawajcie, a będzie wam dane”[76]. Jeśli można te słowa odnosić do spraw doczesnych, to tym bardziej powinno się je stosować do spraw duchowych. Wobec tego Petenci żywią ufność, że pomnażać się będą również środki sprzyjające ożywianiu wiary i rozpalaniu miłości wśród katolików.
[65] Wymienieni parokrotnie już Petenci pragną też oglądać rychło tę chwilę, upragnioną przez wszystkich dobrych ludzi i przepowiedzianą przez Jezusa Chrystusa, kiedy to nastanie jedna Owczarnia podlegająca jednemu Najwyższemu Pasterzowi[77]. Ponadto żywią nadzieję, że za przyczyną Najświętszej Maryi, Królowej Apostołów, oglądać będą spełnienie swoich duchowych pragnień, dlatego też oddają swe Pobożne Zjednoczenie (pia Unione) pod opiekę Królowej Apostołów, a dając mu nazwę Apostolstwa Katolickiego (Apostolato Cattolico), chcą ożywić wiarę w prawdy katolickie, których rozszerzenie pragną oglądać, a także rozbudzić chrześcijańską moralność i pobudzić ludzi wszystkich stanów, wielkich i maluczkich, szlachtę i lud, uczonych i nieuczonych, bogatych i biednych itd., do czynnego starania się o wieczne zbawienie bliźnich.
[66] Petenci zwrócili się z prośbą o Pasterskie Błogosławieństwo dla wszystkich tych spraw do Jego Eminencji Najprzewielebniejszego Księdza Kardynała Wikariusza Pana naszego Grzegorza XVI i uzyskali najpomyślniejsze pismo: „4 kwietnia 1835. Biorąc pod uwagę tak zbawienny cel, udzielam Petentom wszelkich błogosławieństw”[78]. Petenci, umocnieni Pasterskim Błogosławieństwem, dali początek Pobożnemu Zjednoczeniu (pia Unione), które aczkolwiek, zgodnie z ich pragnieniami, miało swój początek w ukryciu, upodobniając się do narodzenia Boskiego Odkupiciela w Grocie Betlejemskiej, ukazuje się jednak wśród sprzyjających okoliczności, będących skutkami Błogosławieństwa, o które pokornie prosili i które otrzymali.
[67] Obecnie Petenci, czcząc w Waszej Najprzewielebniejszej Ekscelencji jednego ze zwyczajnych Pasterzy Świętego Miasta Rzymu i jego Okręgu, pragnąc gorąco, aby Błogosławieństwo Boże nieustannie się pomnażało nad Pobożnym Zjednoczeniem oraz nad wszystkim, co go dotyczy, pokornie proszą teraz i zawsze Waszą Najprzewielebniejszą Ekscelencję o Błogosławieństwo, by Petenci zawsze we wszystkim postępowali zgodnie z wolą Boga i starali się o to, co jest ku większej chwale Boga i ku zbawieniu dusz odkupionych Przenajdroższą Krwią Jezusa Chrystusa.
[68] „Do wymienionych wyżej Petentów.
29 maja 1835.
Udziela się najobfitszych błogosławieństw dla spełnienia przedstawionych zamierzeń świętych. A(ntonio) Arciv(escovo) di Trabisonda, Viceg(ere)nte”[79].
9. [ZATWIERDZENIE POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA PRZEZ PAPIEŻA GRZEGORZA XVI][80]
Do Jego Świątobliwości Naszego Pana Papieża Grzegorza XVI szczęśliwie panującego[81].
[69] Ojcze Święty,
Bracia (najpokorniejsi Petenci Waszej Świątobliwości) Pobożnego Zjednoczenia (pia Unione), noszącego miano „Apostolstwa Katolickiego” (della l'Apostolato cattolico), założonego w Rzymie ku czci i pod opieką Królowej Apostołów, Najświętszej Maryi Niepokalanej, mającego na celu pomnażanie środków duchowych i doczesnych, koniecznych i stosownych do ożywiania wiary oraz rozpalania miłości wśród katolików, jak również do rozkrzewiania ich we wszystkich częściach świata, aby rychlej na całym świecie nastała jedna Owczarnia pod przewodnictwem jednego tylko Pasterza Najwyższego[82], otrzymali od Jego Eminencji Najprzewielebniejszego Kardynała Wikariusza Błogosławieństwo Pasterskie, wyrażone w tych bardzo pocieszających słowach: „4 kwietnia 1835. Biorąc pod uwagę tak zbawienny cel, udzielam Petentom wszelkich błogosławieństw. C. Card. Yicario”[83]. Następnie otrzymano Błogosławieństwo od Jego Ekscelencji Najprzewielebniejszego Monsignore Wicegerenta: „29 maja 1835. Udziela się najobfitszych błogosławieństw dla spełnienia przedstawionych zamierzeń świętych. A. Arciv. di Trabisonda, Vicegerente”[84].
[70] Petenci czcząc w Osobie Waszej Świątobliwości owe dary, dzięki którym jest Ona „jedynym Pasterzem”[85], upadają do stóp Waszej Świątobliwości i proszą, by raczył łaskawie udzielić Pobożnemu Zjednoczeniu (alla Pia Unione) i jego dziełom Apostolskiego Błogosławieństwa Pasterskiego w tym celu, aby oni napełnieni świętą i pełną ufności odwagą mogli skutecznie i nieustannie działać, zgodnie z zamiarami Miłości nieskończonej. Niech itd.
[71] „Do Pobożnego Zjednoczenia (pia Unione), o którym mowa wewnątrz. Z Audiencji u Naszego Pana.
11 lipca 1835.
Jego Świątobliwość udziela tysiącznych błogosławieństw Zjednoczeniu Apostolstwa Katolickiego (alla Societti dell'Apostolato Cattolico), a wraz z nim każdemu dziełu pobożności i gorliwości, któremu to Zjednoczenie się poświeci. C(arlo) Card. Vicario[86]”.
10. ZEBRANIE W SANTA MARIA IN CARINIS 14 LIPCA 1835[87]
[72] Obecni Panowie Wielebny Kanonik Paulin Martorelli[88].
Ks. Wincenty Pallotta[89]
Ks. Jan Allemand[90]
Ks. Dominik Santucci[91]
Tomasz Alkusci[92]
Józef Venuti[93]
Jakub Salvati[94].
[73] Uchwały
1. Oddać do druku książeczkę podającą ideę Dzieła[95].
2. Sporządzić Książeczkę wpisową w formie świadectwa (Pagella)[96].
3. Wydać mały podręcznik, który będzie rozdany członkom, by zaszczepić w nich ducha Dzieła[97].
4. Przeprowadzono podział współpracowników, powierzając jednym staranie o ożywianie wiary i szerzenie miłości wśród katolików, drugim — sprawę rozkrzewiania wiary.
5. Postanowiono postarać się o pieczęć[98].
[74] Uchwały powzięte na zebraniu Pobożnego Zjednoczenia (Pia Societa) pod wezwaniem Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, które odbyło się dnia 14 lipca 1835 — spisane przez sekretarza, Wielebnego Ks. Dominika Santucci[99].
11. [ZARYS APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO][100]
Apostolstwo Katolickie ku czci i pod opieką Królowej Apostołów, Najśw. Maryi, Niepokalanej Matki Boga, mające na celu popieranie i pomnażanie środków duchowych i doczesnych, koniecznych oraz stosownych do ożywienia wiary i rozpalenia miłości wśród katolików, i rozszerzenie w każdej części świata, aby jak najrychlej nastała jedna Owczarnia i jeden Pasterz[101].
[75] Pan nasz Jezus Chrystus zapowiedział, że nadejdzie czas, w którym na całym, świecie będzie tylko jedna Owczarnia, znajdująca się pod przewodnictwem jednego tylko Najwyższego Pasterza: „Nastanie jedna Owczarnia i jeden Pasterz” (J 10,16).
[76] W godnych uwielbienia planach Mądrości Niestworzonej postanowiono, że dzięki modlitwom, postom i gorliwym pragnieniom Sprawiedliwych, a zwłaszcza Królowej Dusz sprawiedliwych, Najśw. Maryi, rychlej przyjdzie Odkupiciel rodzaju ludzkiego, Jezus Chrystus. I tak się stało, choć świat był pełen błędów i grzechów. Można więc i obecnie sądzić, że pod wpływem nieskończonej łaskawości Ojca miłosierdzia[102] zostało powzięte takie postanowienie w odniesieniu do owego błogosławionego czasu, którego oczekuje całe Niebo, a lęka się piekło, i w którym ujrzymy świat jako jedną Owczarnię z jednym Pasterzem[103].
[77] Jeśli w sposób religijny, choćby tylko pobieżnym i powierzchownym spojrzeniem ogarniemy świat naszego wieku, to musimy zauważyć niezmierną potrzebę ożywienia wiary i rozpalenia miłości wśród katolików oraz rozszerzenia w każdym narodzie wśród heretyków i niewiernych, których całe miliony, w ilości wprost niezliczonej, pogrążone są w ciemnościach błędów i żyją bez wiary, a tym samym bez bezcennych skarbów religii Jezusa Chrystusa, będących prawdziwą ostoją i jedynym środkiem wiecznego zbawienia dla człowieka-pielgrzyma, jęczącego na tej łez dolinie[104]. (W różnych i licznych miejscach na świecie odczuwa się wzmożoną potrzebę religii w miarę tego, jak się ją odrzuca).
[78] Któż tedy spośród synów Świętego Kościoła Katolickiego mógłby obojętnie myśleć o tym, że jeśli się temu stanowi rzeczy nie zaradzi, to niepojęta niemal liczba dusz, odkupionych przez Człowieka-Boga, zejdzie z tego świata albo z wiarą martwą, bo nie ożywioną miłością, albo zgoła bez wiary, narażając się wskutek tego na straszliwe następstwa, o których uczy nas wiara.
[79] Któż więc wobec tak opłakanego stanu rzeczy nie przypomni sobie obowiązków chrześcijańskiej miłości? Tak, prawdziwa miłość chrześcijańska, przy-odziana w swoje istotne i naturalne znamiona, o jakich mówi św. Paweł Apostoł[105], jest tą pierwszą i jedyną sprężyną, która uciekając się do modlitwy może uprosić, a za pośrednictwem czynów zaspokoić potrzeby świata w dziedzinie religijnej, której zadaniem jest uszczęśliwienie wszystkich ludzi na tej ziemi oraz zapewnienie im pokoju. Religię tę dał nam, ziemskim pielgrzymom, Jezus Chrystus jako swoje dziedzictwo[106], przygotowujące synów Kościoła do posiadania dziedzictwa wiecznego, jakie tenże Jezus Chrystus wszystkim wysłużył, przelewając swą krew przenajdroższą.
[80] Pan nasz Jezus Chrystus dał wszystkim ludziom, należącym do wszystkich klas i warstw społecznych, przykazanie miłości wyrażone w słowach: „Miłuj twego bliźniego, jak siebie samego”[107]. Lecz dlaczego jednak to przykazanie zostało dane człowiekowi? ... człowiekowi, który będąc uwikłany w namiętności, tak bardzo się skłania do nieuporządkowanego kochania samego siebie, że zapomina o wszystkich innych, posuwając się aż do tyranizowania ich?
[81] Człowiek jest, jak nas o tym poucza święta wiara, stworzony na obraz i podobieństwo Boga, Bóg zaś ze samej swej istoty jest miłością[108]. A zatem człowiek na mocy samego aktu stwórczego jest żywym obrazem miłości Bożej. Bóg zaś, który ze samej swej istoty jest miłością, w swojej zewnętrznej działalności zawsze się skłania do działania na korzyść człowieka i to tak bardzo, że Syna swego Jednorodzonego zesłał, aby Ten swoją śmiercią krzyżową odkupił rodzaj ludzki. Jak Chrystus „stał się dla nas posłuszny aż do śmierci i to śmierci krzyżowej”[109], tak też i człowiek winien, w miarę swojej możliwości, naśladować Boga, okazując przy pomocy swoich uczynków czynną miłość bliźniemu, którym jest każdy człowiek zdolny do poznania Boga, niezależnie od warstwy społecznej, strefy geograficznej, narodowości itd. Dlatego też człowiek, mając na uwadze samą istotę aktu stwórczego, nie może się uchylać od przykazania miłości. Przyjąwszy zaś, że przykazanie miłości bliźniego, nakazujące nam kochać bliźniego jak siebie samego, jest naszym obowiązkiem, każdy już łatwo może sobie uświadomić, że nikt nie kocha siebie samego, jeśli całym sercem, całą duszą i wszystkimi siłami[110] nie stara się w sposób skuteczny o własne zbawienie wieczne; i to, że nikt nie kocha bliźniego swego jak siebie samego, jeżeli nie stara się o wieczne zbawienie bliźniego tak, jak o swoje.
[82] Czy jest ktoś, co nie zdaje sobie sprawy również i z tego, że jeśli nie zachowa się przykazania miłości, to nie osiągnie się i życia wiecznego? Każdy więc, kto nie chce rozumować jak szaleniec, musi przyznać, że człowiek jest zobowiązany do starania się o wieczne zbawienie bliźniego, stosownie do swej możliwości i odpowiednio do swego stanu, warunków społecznych, stanowiska, zdolności, wykształcenia, stosunków, wykonywanego zawodu, rzemiosła itd. Wszelkie bowiem dobro mamy od Boga w tym celu, aby tego dobra używać na chwałę Bożą, a jednocześnie dla zbawienia swojej duszy oraz bliźniego swego, stąd też i przy korzystaniu z dóbr ziemskich należy mieć na uwadze prawdziwe dobro ducha.
[83] Jeśli więc istnieje takie przykazanie — a temu zaprzeczyć nie można; i jeśli wiara mówi, a istotnie tak mówi, że zachowanie tego przykazania jest możliwe przy pomocy łaski, której Bóg nie odmawia[111]; i jeśli człowiek, który przez swoje grzechy stał się jeszcze bardziej niegodny otrzymania tej łaski, może ją otrzymać w drodze miłosierdzia, dzięki zasługom Boskiego Baranka złożonego w ofierze za grzeszników; i jeśli może ją otrzymać w takiej pełni, że będzie w stanie wykonać swe obowiązki miłości, stosownie do mniejszych lub większych potrzeb bliźniego; jeśli wreszcie nikt nie może osiągnąć zbawienia, jeżeli nie będzie zachowywał tego przykazania: to czemuż jedni wciąż jeszcze przejawiają małoduszność w tej sprawie, a drudzy zapominają o przestrzeganiu tego przykazania? Nie pomylimy się chyba odpowiadając, że dzieje się to bądź z tego powodu, iż człowiek będąc przywiązany do ziemi, do zajęć doczesnych czy też do złych namiętności zapomina o obowiązkach religii oraz swojej natury, a nawet przez uczynki im przeciwne depce je w sposób świętokradzki i barbarzyński, bądź też pomnąc o bogactwie prawa Bożego, nie ma zaufania do mocy łaski, a tym samym nie korzysta z niej, by tego prawa przestrzegać.
[84] Przyjąwszy to wszystko, a wszystko to jest jednocześnie obiektywną prawdą, każdy musi przyznać, że byłoby rzeczą co najmniej pożyteczną, gdyby wśród katolików, zwłaszcza należących do Kościoła w Rzymie, który winien dobrą wonią Jezusa Chrystusa promieniować na cały świat[112], powstało w ewangelicznej prostocie pewne Pobożne Zjednoczenie (pia Societa) — podobnie jak powstawały we wszystkich czasach w Kościele Bożym pobożne Zjednoczenia, mające na względzie różne cele religijne oraz pożytek Owczarni Jezusa Chrystusa — które opierając się na przykazaniu miłości, królowej wszystkich cnót, mając na celu szerzenie coraz świetniejszego, coraz nieskazitelniejszego, potężniejszego, szczerszego, żarliwszego, a jednocześnie najpokorniejszego Królestwa miłości Jezusa Chrystusa na całym świecie, jedynie w imię i dla miłości Jezusa Chrystusa, bez pychy i wystawności, bez narzekania i osobistych korzyści, nie szukając ludzkich względów i uznania, ujęte w odpowiednie normy, zawsze i wszędzie w sposób pokorny podsuwałoby każdej klasie osób zaproszenia i pobudki do pełnienia różnych uczynków chrześcijańskiej miłości oraz na mocy swego ustanowienia starałoby się o pomnażanie duchowych i doczesnych środków, koniecznych i pożytecznych do ożywiania świętej wiary, do rozpalania miłości wśród katolików i szerzenia jej wśród heretyków oraz pogan w każdym narodzie, aby jak najrychlej nastała jedna tylko Owczarnia i jeden Pasterz Najwyższy na całym świecie[113].
[85] Dobry katolik dozna tu, zapewne, religijnej pociechy, dowiadując się, że tego rodzaju Pobożne Zjednoczenie (pia Societa), o którego stosowności mówiliśmy przed chwilą, już się zrodziło w Kościele Rzymskim, i jeśli tak można powiedzieć, to zrodziło się na drogach Bożych, tak bardzo różniących się od dróg ludzkiej mądrości[114], jak mądrość Boża różni się od mądrości ludzkiej. Kiedy bowiem niektórzy katolicy, kapłani i ludzie świeccy, nie mając jeszcze określonej idei Pobożnego Zjednoczenia (Pia Unione), starali się w Rzymie o pewne środki religijne, potrzebne do pielęgnowania wiary i pobożności wśród katolików, znajdujących się w krajach niewiernych[115], zrodziła się wśród nich idea Pobożnego Zjednoczenia (pia Societa). Sposobności do tego nastręczyły niektóre z tych narzędzi, jakie w oczach świata są uznawane za ułomne i słabe, a którymi najmędrszy Bóg zwykł się posługiwać celem realizacji planów swojej potęgi, mądrości oraz nieskończonej miłości[116].
[86] Początkowo to Pobożne Zjednoczenie (pia Unione) ograniczało się do starań o pomnażanie środków duchowych i doczesnych, potrzebnych i stosownych do rozszerzania świętej wiary. Lecz gdy Ojciec światłości[117], Pan najmiłościwszy i najmędrszy, który udziela swoich darów w każdym czasie oraz różnym ludziom, podsunął pewnym osobom ideę Pobożnego Zjednoczenia, wnet zauważono, że celem skuteczniejszego pomnożenia środków służących rozkrzewianiu świętej wiary należałoby wpierw ożywić ją wśród samych katolików i rozpalić wśród nich miłość, by tym ochotniej spieszyli z pomocą za pośrednictwem swojej osoby, modlitwy, wpływów, stanowiska, zdolności, nauki, dóbr ziemskich oraz wszelkimi innymi sposobami dostępnymi dla nich starali się pomnażać środki rozkrzewiania wiary.
[87] Chociaż celem Pobożnego Zjednoczenia (pia Unione), tak właśnie pojmowanego, jest to wszystko, co odnosi się do zachowywania przykazania miłości, to jednak, aby należycie nim kierować, zachowując przy tym czystą intencję, należy być przekonanym, że ono zarówno w poszczególnych swoich częściach, jak i w swojej całości jest zgodne z myślą Bożą i cieszy się Błogosławieństwem Bożym, udzielonym przez Pasterzy Kościoła, a przede wszystkim przez Najwyższego Zwierzchnika jako Namiestnika Boga. Otrzymaliśmy bowiem Błogosławieństwo Boże dla Pobożnego Zjednoczenia i dla wszystkich dzieł jego od Jego Eminencji Najprzewielebniejszego Księcia Kardynała Wikariusza Generalnego Ojca Świętego[118], potem zaś od Jego Ekscelencji Najprzewielebniejszego Monsignore Wicegerenta Rzymu[119]. Petenci umocnieni tymi Błogosławieństwami, jakie otrzymali na piśmie, zwrócili się też o Błogosławieństwo do Najwyższego Zwierzchnika, który jest jedynym Pasterzem[120], i za pośrednictwem Jego Eminencji Kardynała Wikariusza otrzymali je od Papieża Grzegorza XVI razem z następującym drogocennym oraz czcigodnym pismem: „Z audiencji Naszego Pana. 11 lipca 1835. Jego Świątobliwość udziela tysiącznych błogosławieństw Zjednoczeniu Apostolstwa Katolickiego, a wraz z nim każdemu dziełu pobożności i gorliwości, któremu to Zjednoczenie się poświęci. — C. Card. Vicario”[121].
[88] Czyż teraz nie rozraduje się każdy katolik, który żyje według wiary, a przynajmniej nie utracił jeszcze skarbu wiary, gdy zostanie wezwany do tegoż Pobożnego Zjednoczenia (pia Societa) oraz do jego dzieł, wiedząc, że dla wszystkich Namiestnik Jezusa Chrystusa uprosił wszechmocne Błogosławieństwo Boże, szczególnie zaś gdy zważy, że Pobożne Zjednoczenie (pia Unione), zdając się całkowicie w swoich poczynaniach na Boga, u którego możliwe jest to, co człowiekowi wydaje się być niepodobne[122], wzywa wszystkich ludzi z każdego stanu, aby się starali o wieczne zbawienie ich bliźniego, a jeszcze bardziej zaprasza każdego, aby w sposób energiczniejszy się starał o swoje własne zbawienie oraz o zbawienie swoich bliskich, szczególnie domowników, żony, męża, synów, wszystkich krewnych, służby oraz swoich przyjaciół, wykorzystując do tego rozmowy, towarzyszów pracy, okazje wszelkiego rodzaju na wsi i w mieście, na placu i w sklepie, w stosunkach handlowych i kupieckich, w biurze i warsztacie, w przytułku i ochronce, w kolegium i podczas studium, w świecie i w klasztorze.
[89] Rozraduje się w Bogu również katolik, gdy rozważy, że przyjmując zaproszenie Pobożnego Zjednoczenia (pia Unione) do wstąpienia doń oraz do podjęcia się dzieł jego, zdobywa dla siebie w Królestwie chwały koronę apostoła oraz zapewnia sobie wieczną szczęśliwość. Najcenniejszym bowiem aktem miłosierdzia jest staranie się o zbawienie dusz, i błogosławionymi są ci, którzy okazują miłosierdzie, ponieważ sami dostąpią miłosierdzia: „Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią” (Mt 5,7).
[90] Powtórzone są tu teksty nr [25], wyjąwszy pierwsze zdanie, i nr [27].
[91] Powtórzone teksty nr [28] i [29]; drugi z nieznacznymi zmianami.
[92] Powtórzony tekst nr [32].
[93] Powtórzone teksty nr [33] i nr [34].
[94] Powtórzone teksty nr [35] i nr [36].
[95] Zadaniem Pobożnego Zjednoczenia, i to zadaniem pierwszorzędnej wagi, jest skuteczne zachęcanie, o ile to jest tylko możliwe, do pokornych, ufnych i wytrwałych modłów wśród katolików w intencji ożywienia wiary, rozpalenia miłości oraz szerzenia ich na całym świecie, aby dzięki temu jak najrychlej nastała jedna Owczarnia, kierowana przez jednego Najwyższego Pasterza, Wikariusza Jezusa Chrystusa[123].
[96] Uwaga 1. Gdyby założenie Pobożnego Zjednoczenia (Pia Unione) nie przyniosło żadnego innego skutku, jak tylko pomnożenie modłów, to jednak i w tym wypadku skutecznie przyczyniłoby się ono do rychlejszego osiągnięcia tego, o realizację czego Pobożne Zjednoczenie się stara, to zaś dokona się w sposób, jaki spodoba się Bogu, zgodnie z „Jego drogami”, a nie zaś z „drogami naszymi”[124]. Każdy przeto, kto będzie krzewił Pobożne Zjednoczenie, nie powinien się niepokoić, gdy mu się nie uda wykonać wszystkiego, o czym będzie mowa poniżej.
[97] Uwaga 2. Mamy nadzieję, że jednym z pierwszych skutków tych modłów będzie skłonienie biskupów, aby w swym seminariach popierali wśród kształcącej się młodzieży czytanie tych książek, które pozwolą jej poznać najważniejsze potrzeby świętych misji i wzbudzą w niej religijny zapał do przygotowania się i poświęcenia temu zadaniu. Innym skutkiem modlitwy będzie to, że zakony zajmujące się nauczaniem dzieci i młodzieży, udzielając im bądź to początkowych wiadomości, bądź też ucząc literatury czy innych przedmiotów z dziedziny religijnej lub świeckiej, w swoich szkołach, kolegiach oraz wszelkich zakładach naukowych popierać będą nie tylko codzienne modlitwy w intencji rozkrzewiania świętej wiary, ale również i czytanie wspomnianych książek. Tego samego spodziewamy się po szkołach wszelkiego stopnia, należących do wszystkich stanów i warstw społecznych, odpowiednio do okoliczności czasu i osób. Spodziewamy się, że czcigodni spowiednicy z całą gorliwością i zapałem pielęgnować będą w duszach swych młodych penitentów ziarna powołania misyjnego, aby ci jako kapłani świeccy lub zakonni wstępowali do jednego z tych tak pożytecznych zakonów, w których albo ze zwyczaju, albo na mocy zakonnego ślubu wielu poświęca się wielkiemu dziełu świętych misji. Spodziewamy się również, że w ten sposób w zakonach tych pomnoży się liczba osób posiadających tego rodzaju powołanie, które jest przepojone tym jednym duchem Jezusa Chrystusa, absolutnie koniecznym dla misjonarza. Módlmy się, módlmy się nieustannie o pomnożenie i rozwój tego rodzaju powołań na całym świecie oraz pomnożenie domów zakonnych tychże zakonów, aby z nich mogli wychodzić misjonarze, ogarnięci jedynie pragnieniem szerzenia świętej wiary na całym świecie, pałając miłością Jezusa Chrystusa, jaka nie szuka ani zaszczytów, ani wygód, ani bogactw, lecz jedynie chwały Boga i zbawienia dusz, nawet wśród ucisków, w zimie, głodzie, pragnieniu, w niebezpieczeństwach na lądzie i morzu, na pustyni, w jaskiniach[125], a znajduje wszędzie pokrzepienie, ponieważ jest miłością, która szuka większej chwały Boga i zbawienia dusz odkupionych przenajdroższą krwią Jezusa Chrystusa.
[98] Celem ożywienia świętej wiary i rozpalenia miłości Jezusa Chrystusa wśród katolików Pobożne Zjednoczenie (Pia Unione) będzie się starało nie tylko o popieranie nauczania prawd katolickiej religii, ale także będzie jednocześnie rozwijało dzieła miłości chrześcijańskiej, wiążące się z rozkrzewianiem wiary świętej. Również będzie się troszczyło o dostarczanie przedmiotów religijnych, ołtarzy, naczyń świętych, sprzętów liturgicznych i przyborów kościelnych. Będzie popierało budowę świątyń oraz starania o inne przedmioty pobożności, jak książki w różnych językach, stosownie do potrzeb różnych narodów, wizerunki i obrazy religijne, różańce, szkaplerze oraz wszystko, co tylko sprzyja rozwijaniu pobożności i budzeniu wiary. To wszystko bezpłatnie będzie wysyłać do krajów pogańskich, gdzie zachodzić będzie większa potrzeba, a pomoc będzie bardziej pożądana, i dokąd będzie można je wysyłać korzystając z nadarzających się okazji.
[99] Jeśli jednak w katolickich krajach jest zawsze prawdą to, że żniwo jest wielkie, lecz robotników mało[126], to trudno już sobie wyobrazić, w jakim stopniu ma to miejsce w krajach heretyckich i pogańskich. Choćby mówiono o tym bardzo wiele, to i tak zawsze będzie za mało. Och, jakże szczupła jest garstka robotników ewangelicznych, zarówno gdy chodzi o pracę religijną wśród nielicznych katolików, jak i o podjęcie ewangelicznego dzieła nawracania heretyków i pogan!... Niezmierzone kraje dopiero po upływie wielu lat mogą ujrzeć kapłana; większość zaś pogan pogrzebana jest w ciemnościach błędów, ponieważ nie dociera do nich ewangeliczny wysłannik. A biada, gdyby on poszedł do nich nie posiadając pełni ducha Jezusa Chrystusa, ducha, który szuka jedynie chwały Boga i zbawienia dusz.
[100] Lecz jakże się to stało, że zaistniał tak wielki brak robotników ewangelicznych? Po pierwsze, jeśli mało jest pracowników w państwach katolickich, które przecież posiadają liczne kolegia i seminaria duchowne oraz różnego rodzaju zgromadzenia zakonne, to jak się musi przedstawiać sprawa w krajach pogańskich, gdzie przeważnie nie ma tego rodzaju instytucji? Po drugie, jeśli obecnie te religijne stowarzyszenia mają tak bardzo małą liczbę członków, że często brakuje niezbędnych pracowników dla terenów katolickich, to jakże mogą one zaspokajać kraje pogańskie, stosownie do ich potrzeb? Należy więc powiedzieć, że owe bardzo nieliczne kolegia, które obecnie nastawione są na misje zewnętrzne, są jakby ziarnkiem rzuconym na przeogromne pola krajów pogańskich. Któż patrząc na to w duchu wiary, tym się nie wzruszy?
[101] Pobożne Zjednoczenie (Pia Unione), z założenia swego mając na celu przede wszystkim rozkrzewianie wiary Jezusa Chrystusa, musiało więc rozważyć sprawę konieczności pomnożenia liczby pracowników ewangelicznych. Stąd też głównym jego dążeniem jest posiadanie wśród swoich członków pewnej ilości osób duchownych, przepojonych duchem Jezusa Chrystusa, którzy złączeni doskonałym węzłem staraliby się w sposób szczególny, o ile to jest tylko możliwe, o zakładanie kolegiów czy domów pobożnych, by tam poddawać badaniu prawdziwość powołania kandydatów na misje zewnętrzne. Po stwierdzeniu zaś tego staraliby się oni, aby tam kandydaci nabyli ducha prawdziwie misyjnego, ducha, jakim przepojeni byli Apostołowie, i by wyruszając na głoszenie świętej Ewangelii do krajów pogańskich starali się zawsze, wszelkimi sposobami, strzec go w czystości i jedności między sobą aż do śmierci. Ponieważ jednak do wytworzenia tej jedności duchowej w wielkim stopniu przyczynić się może istnienie tego rodzaju kolegiów czy pobożnych domów, połączonych wzajemnym węzłem miłości i słodkiej zależności od tego domu, który przewyższając wszelkie nasze oczekiwania, jak się spodziewamy, z miłosierdzia Bożego i za przyczyną Królowej Apostołów zostanie niebawem założony w Rzymie, dlatego też przy zakładaniu tego domu ten węzeł zależności zostanie uwzględniony.
[102] Starając się o założenie tak potrzebnej instytucji, mnożyć będziemy modlitwy, aby wyjednać u Ojca światłości[127] łaski potrzebne do ustalenia regulaminów koniecznych i odpowiadających celowi, liczbie misjonarzy oraz ich potrzebom, jak również duchowi ich przygotowania jeszcze przed wyjazdem na misje, które dokonywać się będzie poprzez głoszenie słowa Bożego, sprawowanie świętych sakramentów, jak też przez obronę prawd katolickich. Godne pochwały jest planowanie zakładania kolegiów, ale gdzie znaleźć odpowiednie, olbrzymie sumy, zwłaszcza w tym wieku, w którym chciwość ludzka coraz bardziej dochodzi do głosu?
[103] Zakładanie takich kolegiów jest w najwyższym stopniu konieczne do zdobycia pracowników ewangelicznych, ożywionych jednym duchem, aby dzięki nim uczynić zadość potrzebom niezliczonych milionów odkupionych dusz. Bóg pragnie zbawienia dusz tak bardzo, że dla ich zbawienia Syn Boży stał się posłuszny aż do śmierci krzyżowej[128]. Bóg też w sposób niezawodny przybywa z pomocą w rzeczach potrzebnych, zwłaszcza gdy Go o to prosimy. Przy wydatkach na te kolegia i pobożne domy należy mieć na uwadze tylko to, co jest konieczne, niczego zaś, co zbędne. Tak trzeba postępować również i z tego względu, aby misjonarz przyzwyczaił się do życia ubogiego, skromnego oraz umartwionego. Módlmy się zatem nieustannie, z pokorą, ufnością i wytrwałością, a Ojciec nasz Niebieski, w ręku którego są serca wszystkich ludzi[129], a więc także i bogatych, i możnych, będąc zawsze gotowym opatrzyć prawdziwe potrzeby cielesne swoich dzieci, daleko bardziej i obficiej okaże gotowość przyjścia z pomocą duszom odkupionym przenajdroższą krwią swego jedynego Syna Wcielonego. Każdy zatem dobry katolik niechaj się modli i stara o pomnożenie modlitw w tej intencji.
[104] Załóżmy jednak na chwilę, że istnieją już środki pozwalające na założenie kolegiów, nie brakuje też osób, które mają nimi kierować, oraz są też sumy na pokrycie bieżących wydatków. Któż jednak zechce przyjść do tych kolegiów, zwłaszcza w naszych czasach, gdy ludzie tak bardzo ukochali życie swobodne i niemoralne, a jednocześnie tak stronią od życia zależnego, trudnego i narażonego na niebezpieczeństwo śmierci, jakim jest życie misjonarza w krajach pogańskich? Otóż Jezus Chrystus w swojej nieskończonej mądrości, przewyższającej nieskończenie wszystko, co jakikolwiek mędrzec tego świata zdoła pojąć, widział najdokładniej i w całej rozciągłości szczupłą liczbę pracowników oraz wielkość żniwa. Aby więc zapobiec tej potrzebie, wskazał nam niezawodny środek: „Proście przeto Pana żniwa, żeby wyprawił robotników na swoje żniwo”[130]. Bóg-Człowiek nie wprowadza w błąd, jeśli więc kazał nam prosić Ojca Niebieskiego, aby wyprawił robotników na swoje żniwo, to należy wierzyć, iż chce nas wysłuchać. Aby wykorzystać tak niezawodny środek, zalecony przez Boskiego Odkupiciela, Pobożne Zjednoczenie (pia Unione) stara się rozpowszechniać pewną określoną modlitwę, zatwierdzoną już przez władzę kościelną; w modlitwie tej prosimy Pana żniwa, aby wyprawił robotników na swoje żniwo. A ponieważ świat ze względu na swoje przewinienia stał się niegodny posiadania robotników ewangelicznych, przejętych duchem Jezusa Chrystusa, przeto w tej modlitwie mamy jeszcze drugą prośbę, aby Ojciec miłosierdzia[131] przebaczył swemu ludowi.
[105] Czy jednak wszyscy po wieloletnim pobycie w kolegium będą przygotowani do udania się na misje? Czy czasem kierownicy kolegium nie będą pracowali na próżno, nie osiągając właściwego celu? Mogłoby się to przytrafić wtedy, po pierwsze, gdyby się wychowanków przyjmowało w wieku niedojrzałym — to jednak z założenia swego wykluczają wspomniane kolegia. Po drugie, gdyby wychowankowie bezpośrednio po przyjęciu do kolegium nie musieli poświęcić pierwszego roku na dokładne zbadanie swego ducha. Ponadto w pierwszym roku badać się będzie ducha kandydata zarówno przy pomocy modlitw, jakie się w tej intencji będzie odmawiało, jak i przy pomocy kierownictwa duchowego, które ma zbadać powołanie kandydata do pracy misyjnej, gdyż nikt nie może być dobrym misjonarzem, jeśli nie będzie gotów złożyć ślubu, iż uda się na misje i że będzie stale posłuszny oraz że nie będzie zabiegał o godności kościelne, że przyjmie je wyłącznie z posłuszeństwa dla Papieża. Każdy więc może zauważyć, że po pierwszym roku pobytu w kolegium, kiedy kandydat złoży tego rodzaju śluby, ewentualne trudności mogą się tylko sprowadzić do faktu możliwości śmierci, co jest w ręku Boga, albo też do możliwości haniebnego upadku kandydata, co — jak się spodziewamy — nigdy się nie zdarzy, a to dzięki obowiązkowemu i stosownemu kierownictwu duchowemu, jakim otoczy się kandydata w kolegium, oraz wstawiennictwu Najśw. Maryi.
[106] Aby usunąć wszelkie inne przeszkody, które stanąć mogą na drodze, należy mieć na uwadze i to, że gdy człowiek podejmuje się jakiegoś dzieła, mającego na względzie chwałę Boga i pożytek dusz, to wtenczas powinien on roztropnie, praktycznie oraz z miłością, przy pomocy dokładnych oraz odpowiednich norm starać się zapobiec wszelkiemu nieładowi i postępować tak, jak gdyby powodzenie całego dzieła zależało od wysiłku ludzkiego, będąc jednocześnie przekonanym, że wszelkie dobro pochodzi od Boga. Gdyby jednak ktoś, po tym wszystkim, co zostało powiedziane, był zdania, iż nie warto przykładać ręki do Dzieła, ponieważ będzie ono posiadać pewne braki, to ten powinien pomyśleć o tym, że Jezus Chrystus z wielkim wysiłkiem i trudem powołał Kolegium Apostolskie, mimo że przewidział, iż Judasz Go zdradzi, Piotr zaś trzykrotnie się Go zaprze, popełniając przy tym krzywoprzysięstwo, a wszyscy Go opuszczą w najcięższych chwilach Jego życia.
[107] Dobrze... wszystko dobrze... kimże jednak trzeba być, aby porywać się na tak wielkie Dzieło? Oczywiście, nikt nie może tego się podejmować, opierając się tylko na własnych siłach czy zdolnościach; każdy natomiast powinien o nie się troszczyć i je wspierać, korzystając z pomocy łaski. Każdy też, kto się zastanowi nad przykazaniem miłości, musi stwierdzić, że żyjąc na ziemi, jest zobowiązany do jego zachowywania; że zwłaszcza w tym, co dotyczy potrzeb duszy, powinien współpracować z tym Dziełem bądź osobistą pracą, bądź dobrami doczesnymi, radą lub w inny możliwy sposób, a przynajmniej modlitwą. Za pośrednictwem modlitwy mogą współpracować z tym Dziełem chorzy, zwłaszcza jeśli łączyć ją będą w swoich bolesnych chorobach z cierpieniem i poddaniem się woli Bożej; podobnie mogą postępować więźniowie, ofiarując Bogu swą karę w tej samej intencji.
[108] Każdy więc, kto przystąpi do tego Dzieła, nie będzie miał powodu do pychy. Nie jest to bowiem Dzieło elitarne, ale może do niego należeć każdy człowiek żyjący na ziemi. Nikt też, kto zewnętrznie będzie z nim współpracował, nie będzie miał podstaw, aby sądzić, że odgrywa w nim najważniejszą rolę. Czyż bowiem może ktoś w sposób pewny powiedzieć, że pomyślny wynik jego — jak myśli — pracy jest jego owocem, a nie skutkiem modlitw wielu dusz, które w ukryciu i w doskonały sposób wielbią Boga w duchu i w prawdzie[132], modląc się nieustannie o rozkrzewienie świętej wiary?
ZAPROSZENIE DO POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA
[109] Uwaga. Jeśli my, co na tej ziemi jesteśmy pełni niedoskonałości i grzechów, raz po raz zachęcamy siebie wzajemnie do wykonywania dobrych uczynków, to któż ośmieli się powiedzieć, iż będzie to czymś niewłaściwym, gdy pomnąc na słodkie więzy miłości, jakie łączą Kościół wojujący z Kościołem tryumfującym, wyobrazimy sobie Niepokalaną Królowę Apostołów, Najśw. Maryję, wzywającą wszystkich do popierania w miarę sił, wszelkimi możliwymi sposobami, rozkrzewiania świętej wiary, by w ten sposób przyczynili się do tego, aby co rychlej nastała na świecie jedna Owczarnia i jeden Pasterz[133]? Zapewne nie uczyni tego nikt, kto rozumuje słusznie. Ożywcie więc swoją wiarę, o bracia katolicy, i jako synowie najposłuszniejsi wyobraźcie sobie, że słuchacie wspólnej Matki, Maryi, Królowej Apostołów, jak przemawia wszystkim do serca.
[110] „Pójdźcie, synowie, słuchajcie Mnie” (Ps 33,12).
Czy chcecie, o synowie, przyjść do Nieba i zostać ukoronowani chwałą apostolstwa Mego Syna, Jezusa, przy Moim tronie, gdzie zostałam ukoronowana na Królowę Apostołów? Jeśli tylko chcecie — możecie: wystarczy, gdy powodując się prawą intencją będziecie się starali, o ile to jest możliwe, w swoim stanie, w którym Bóg was postawił, naśladować Mnie oraz Apostołów w rozkrzewianiu świętej wiary, jeżeli będziecie się starali być sługami Mojego Syna.
[111] Patrzcie, o synowie, Ja nie posiadałam urzędu głoszenia słowa Bożego, a jednak Najwyższy wyniósł Mnie do godności Królowej Apostołów, albowiem przy pomocy Jego łaski wiele czyniłam dla rozkrzewiania świętej wiary. O synowie, mówię wam to z macierzyńskiego serca, wspierajcie, o ile tylko możecie, dzieło rozkrzewiania świętej wiary, ponieważ pragnę widzieć was przez całą wieczność wśród Apostołów, uwieńczonych tylu stopniami chwały, ile myśli, słów, uczynków i pragnień wykonaliście w celu rozkrzewienia świętej wiary, ile pokonaliście trudności, ile zwyciężyliście pokus, ile obudziliście aktów wiary, nadziei, miłości oraz innych cnót, a także ileście dokonali dobrych uczynków lub pragnęliście, aby ich dokonały wszystkie dusze odkupione — co więcej, tylu wreszcie stopniami chwały, im bardziej pracowaliście i pragnęliście pracować dla rozkrzewienia świętej wiary.
[112] Pomyślcie, o synowie, że gdyby Święci, którzy są już w Niebie, mogli powrócić na ziemię, to wtenczas rozpromienieni miłością, pragnąc ukazać całemu światu nieskończoną miłość do dusz, jaką pała przede wszystkim Syn Mój, Jezus, oddawaliby się niestrudzenie rozszerzaniu świętej wiary, nawet gdyby musieli przy tym ponosić niezliczone trudności i męki nie do opisania. Postępowaliby tak, gdyż o wiele lepiej aniżeli ktokolwiek inny, żyjący na ziemi, poznali, jak bardzo godzien uznania i miłości jest Ojciec, Syn i Duch Święty, oraz jak bardzo potrzeba, aby wszystkie stworzenia poznały Boże tajemnice; ponadto zaś i dlatego, że już w błogim zachwycie oglądają, jak wielką chwałą nagrodzony jest w Niebie każdy, nawet najmniejszy uczynek, wykonany w celu rozkrzewienia świętej wiary.
[113] Zważcie też, o synowie, że gdyby nieszczęśni potępieńcy mogli powrócić na ziemię, to wszyscy, niewątpliwie, byliby najgorliwszymi misjonarzami na świecie; spośród zaś nich wyróżnialiby się ci, którzy byli najbardziej pyszni, chciwi, lichwiarscy, niesprawiedliwi, rozpustni, cudzołożni, świętokradczy; najgorliwszymi zaś wśród nich byliby ci, którzy byli najbezbożniejsi, najbardziej niewierzący, najokrutniejsi dla katolików, naśladowców mojego Syna, Jezusa.
[114] Zatem więc, o synowie, jeśli Bóg uczynił was możnymi na ziemi, korzystajcie ze swojej mocy, aby rozpowszechniać świętą wiarę wśród niewiernych oraz zachowywać ją i ożywiać wśród katolików. Jeśli należycie do stanu szlacheckiego, korzystajcie ze swego szlachectwa, by rozpowszechniać świętą wiarę. Jeśli jesteście uczonymi, starajcie się dopomagać ludziom, by poznali Ojca, Syna i Ducha Świętego oraz Boskie tajemnice odkupienia i najświętsze prawo. Jeżeli jesteście bogaci w dobra ziemskie, to w miarę swoich możliwości używajcie tych dóbr, by pomnażać środki potrzebne do rozkrzewiania świętej wiary. Pomyślcie, o synowie, że nadzy przyszliście na świat i nadzy wrócicie do ziemi: „Nagi wyszedłem z łona matki i nagi tam wrócę” (Job 1,20). Niczego nie przynieśliście na ten świat, niczego też nie będziecie mogli zabrać do wieczności! Niczego! ... nawet kawałeczka papieru! ... Niczego! ... Zaiste, niczego!: „Nic bowiem nie przynieśliśmy na ten świat, nic też nie możemy wynieść (l Tm 6, 7). Jedynie same tylko uczynki towarzyszyć wam będą przed trybunał mojego Boskiego Syna: „bo idą wraz z nimi ich czyny” (Ap 14,13). Gdy zaś myślicie, że pozostaje wam wiele lat życia, aby używać dóbr ziemskich, zważcie, że może się wam przytrafić, iż usłyszycie: „O głupcze, tej nocy umrzesz, a to, coś zgromadził, czyje będzie?” (Łk 12,20). Pomyślcie, o synowie, że ten, kto nie czynił miłosierdzia, spotka się z sądem bez miłosierdzia: „Będzie to sąd nieubłagany dla tego, który nie czynił miłosierdzia” (Jk 2,13). Jeśli zatem chcecie dostąpić miłosierdzia: „Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią” (Mt 5,7) — przed trybunałem mego Boskiego Syna, Jezusa, to natychmiast spójrzcie okiem współczującym na owe miliony dusz, które żyją albo z martwą wiarą, nie ożywioną uczynkami miłości, albo nie posiadają najdroższego skarbu świętej wiary, bez której nie można osiągnąć wiecznego żywota[134].
[115] O synowie, czy mielibyście serce, by patrzeć na tyle dusz, straconych na zawsze? Zważcie, że kiedy staniecie w obecności mego Syna, Jezusa, którego Przedwieczny Bóg Ojciec ustanowił sędzią nad żywymi i umarłymi[135], napełnieni będziecie niewysłowionym wstydem wobec tego, że wzbranialiście się poświęcić trochę nędznych dóbr ziemskich lub własnej pracy celem zbawienia dusz, podczas gdy Jezus oddał siebie całego i swoje życie, by zbawić waszą duszę. Pomyślcie, o synowie, że choć był On Jednorodzonym Synem Boskiego Ojca, żywym obrazem istoty Ojca[136], istotną szlachetnością, istotną mądrością, nieskończonym, wiecznym, niezmierzonym i niepojętym, to jednak dla was się narodził w stajni jako dziecię, musiał uciekać do Egiptu, pracował w warsztacie, pościł na pustyni. Dla was się uniżył do tego stopnia, że przywdział szatę grzesznika i jak gdyby sam był grzesznikiem, dał się swemu Poprzednikowi publicznie ochrzcić chrztem pokuty nad brzegami Jordanu. Dla was to wśród sprzeciwów, potwarzy i cierpień, głosił trzy lata Ewangelię; dla was się modlił, krwią się pocił, konał w Getsemani. Tak, o synowie, przypomnijcie sobie, że dla odkupienia duszy waszej dopuścił, aby Judasz Go wydał, aby opuścili Go wszyscy Apostołowie. Dla was dał się uwięzić i wycierpiał niezliczone uderzenia, zniewagi, wzgardy, oszczerstwa i złorzeczenia, i pozwolił się prowadzić od jednego do drugiego sądu, a potem w barbarzyński sposób ubiczowany na całym swoim najświętszym ciele i najokrutniej umęczony włożoną na głowę cierniową koroną, poddał się najniesprawiedliwszemu wyrokowi śmierci i został ukrzyżowany między dwoma łotrami, jakby był wśród nich najbardziej winny - i wreszcie po najboleśniejszym, trzygodzinnym konaniu umarł, by dać życie wieczne waszej duszy. A tego wszystkiego się podjął i wszystko to wycierpiał powodując się nieskończoną miłością, chociaż przewidywał waszą niewdzięczność. Przypomnijcie sobie również, o synowie, że będąc współodkupicielką duszy waszej, towarzyszyłam mojemu Synowi, Jezusowi, w Jego cierpieniach w taki sposób, że przewyższyłam cierpienia wszystkich Męczenników.
[116] W świetle tych prawd, któż by się wzbraniał jeszcze modlić, czuwać, trudzić się i poświęcić całkowicie pracy dla zbawienia dusz? Pomyślcie, o synowie, że choćbyście dla zbawienia dusz uczynili tyle, ile dokonali wszyscy Patriarchowie i Prorocy, wszyscy Apostołowie i Uczniowie Odkupiciela, wszyscy Męczennicy i wszyscy święci Papieże, Doktorzy Kościoła, Kapłani, Lewici, i wszyscy Świeci, razem wzięci aż do naszych czasów, to i tak to wszystko byłoby niczym w porównaniu z najzwyklejszą myślą, jaką mój Syn, Jezus, sformułował w związku ze zbawieniem waszej duszy.
[117] Postanówcie więc w miarę swych sił starać się o pomnażanie środków sprzyjających rozkrzewianiu wiary świętej, posługując się przy tym swoją mocą, ludzką szlachetnością, wiedzą, bogactwem, zawodem, rzemiosłem, rozmową, a przede wszystkim postem, pokorną, ufną i wytrwałą modlitwą. Czyńcie, co tylko możecie, by rozszerzać świętą wiarę, teraz i zawsze, i na całym świecie, aby jak najrychlej nadszedł czas, kiedy to będzie jedna Owczarnia, pozostająca pod opieką jednego, Najwyższego Pasterza[137].
[118] Wreszcie, o synowie, zważajcie pilnie, abyście nigdy nie ostygli w świętych postanowieniach, lecz zawsze trwali w gorliwości, rozważając często tę prawdę wiary głoszoną przez św. Pawła Apostoła: „Człowiek zbierze w chwili swej śmierci to, co zasiał w czasie swego życia” (Ga 6,8). A przede wszystkim zawsze pamiętajcie o przykazaniu Bożym: „Będziesz miłował bliźniego swego jak siebie samego” (Mt22,39).
[119] Wreszcie oznajmiam wam, że z macierzyńską miłością teraz i zawsze błagam dla was o błogosławieństwo Ojca, którego jestem Córką, aby umacniał was swoją mocą; o błogosławieństwo Syna, którego jestem Matką, aby oświecał was swoją mądrością; o błogosławieństwo Ducha Świętego, którego jestem Oblubienicą, aby uświęcał was swoją miłością, abyście napełnieni niebieskimi darami stali się bardziej mężnymi w Bogu i wszelkimi możliwymi sposobami starali się o pomnażanie środków sprzyjających rozszerzaniu świętej wiary, aby jak najrychlej zaistniała na całym świecie jedna Owczarnia pozostająca pod zwierzchnictwem jednego Pasterza[138] i aby Niebo, w którym was oczekuję, zaludniało się coraz bardziej.
12. [OGÓLNA IDEA POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA][139]
[120] Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, założone w Rzymie ku czci Najświętszej Maryi, Królowej Apostołów, w tym celu, aby się starać o pomnażanie środków duchowych i doczesnych, koniecznych i stosownych do ożywiania wśród katolików wiary świętej oraz rozpalania miłości i krzewienia ich w każdej części świata, aby rychlej nastała jedna Owczarnia i jeden Pasterz[140].
APOSTOLSTWO KATOLICKIE
[121] Pan nasz Jezus Chrystus powiedział, że Królestwo Niebieskie podobne jest do skarbu ukrytego w roli; ten zaś, kto go odnajduje, strzeże go i powodowany radością, jakiej powodem jest skarb, natychmiast sprzedaje wszystko, co ma, i kupuje ową rolę: „Królestwo Niebieskie podobne jest do skarbu ukrytego w roli. Znalazł go pewien człowiek i ukrył ponownie. Uradowany poszedł, sprzedał wszystko, co miał, i kupił tę rolę” (Mt 13,44). Niech każdy katolik tu zauważy, że przez skarb Jezus rozumiał wszelki środek prowadzący do żywota wiecznego, a zatem wszelkie dobre dzieła.
[122] Nie wszystkie jednak dobre dzieła mają tę samą wartość. Każde bowiem dobre dzieło mieści w sobie tyle postaci dobra moralnego, ile zawiera dobrych celów, ze względu na które się je spełnia. Jeśli zatem wśród wszystkich dobrych dzieł i wśród pobożnych instytucji istnieje jedno takie, jakie przewyższa wszystkie inne swoją wzniosłością i zasługą, to jest nim bez wątpienia dzieło rozkrzewiania świętej wiary. Rozkrzewiając bowiem świętą wiarę, rozpowszechnia się jednocześnie wszystkie skarby Odkupienia, jakie posiadamy w Kościele Jezusa Chrystusa. Kapłaństwo, Msza święta, sakramenty, głoszenie słowa Bożego, chrześcijańskie nauczanie, modlitwy, odpusty, pobożne instytucje, szpitale, przytułki charytatywne, zakłady wychowawcze, zakony itd. — to wszystko w dziedzinie rozkrzewiania wiary świętej jest nie tylko pobożnym życzeniem, dotyczącym spraw nieosiągalnych dla człowieka, ale sprawą możliwą do wykonania, sprawą, którą Bóg złożył w ręce człowieka i którą każdy człowiek, korzystając ze wszystkich dostępnych mu możliwości, jest najściślej zobowiązany skutecznie realizować, i to z nakazu chrześcijańskiej miłości, która przede wszystkim ma na uwadze zbawienie wieczne bliźniego.
[123] Dziełko niniejsze za swój szczególny i zasadniczy przedmiot posiada sprawę rozkrzewiania świętej wiary, stąd też mówi ono o najpewniejszym środku, który prowadzi do osiągnięcia życia wiecznego i który Bóg udostępnił wszystkim, ponieważ wszyscy mogą nim się posłużyć. A zatem, najdrożsi bracia w Chrystusie, uważajcie niniejsze Dziełko za ową rolę ewangeliczną, w której ukryty jest najkosztowniejszy środek do osiągnięcia życia wiecznego. Nie pytając, czy rola jest w stanie kwitnącym czy nie, strzeżcie w sercach waszych religijnej gorliwości, aby skorzystać z tego skarbu. A następnie, nie zaniedbując obowiązków swego powołania, uwalniajcie się od wszelkich przeszkód doczesnych i nabywajcie skarb.
[124] Owocem przeczytania niniejszego Dziełka niech będzie poświęcenie się Dziełu Apostolstwa Katolickiego i to w taki sposób, abyście się poświęcili całkowicie i ze wszystkich sił, stosując wszystkie środki, jakie podaje prawdziwa miłość chrześcijańska, przyobleczona w owe właściwe oraz istotne cechy, które przedstawił św. Paweł Apostoł[141], abyście przez praktykowanie tej miłości mogli się przyczynić do rozkrzewienia świętej wiary na całym świecie. Dzięki temu będziecie nie tylko najgorliwszymi współpracownikami Boga w dziele Zbawienia dusz, lecz jednocześnie najskuteczniej przyspieszycie niechybne spełnienie się zapowiedzi danej przez Pana naszego Jezusa Chrystusa: „Nastanie jedna Owczarnia i jeden Pasterz” (J 10,16).
[125] A zatem przyjmijcie, o wierni chrześcijanie, bracia katolicy, sercem wdzięcznym i wspaniałomyślnym tę małą Książeczkę, którą Pobożne Zjednoczenie wam podaje i gorąco zaleca. A przyjmując ją, wyobraźcie sobie, że wam podaje ją wasz Anioł Stróż, przemawiając do was i oznajmiając wam to, co powiedział i oznajmił niebieski Posłaniec umiłowanemu uczniowi, świętemu Janowi, Apostołowi i Ewangeliście: „Weź książeczkę i połknij ją, a napełni wnętrzności twe goryczą, lecz w ustach twych będzie słodka jak miód” (Ap 10,9). Albowiem jeśli dotąd doznawaliście pociechy religijnej, płynącej z przekonania, że wiara doskonale się rozszerza, to teraz wasze wnętrzności chrześcijańskiego miłosierdzia zaprawią się goryczą na widok opłakanego stanu, w jakim się znajduje świat pod względem religijnym. Jednakże ufajcie, ponieważ mocą łaski gorycz ta, mająca swe źródło w pobudkach religijnych, usposobi was do tego, aby w miarę waszych sił starać się o skuteczne lekarstwo.
[126] 1. Powtórzony tekst nr [77].
[127] 2. Każdy zatem katolik, oświecony wiarą, nie może nie widzieć, że olbrzymia liczba dusz odkupionych przez Boga-Człowieka, rozstając się ze światem i mając martwą wiarę, nie ożywioną przez miłość, bądź zupełnie bez wiary, spotyka się ze strasznym następstwem, o jakim poucza nas wiara.
[128] 3. Wobec tak opłakanego stanu rzeczy, któryż z katolików nie wzruszy się w duchu, skoro każdy człowiek, byleby tylko nie zatracił poczucia ludzkości, wzrusza się na widok materialnej niedoli bliźniego? O jakże niewypowiedziana jest potrzeba, aby świat został rychło doprowadzony do jednej Owczarni i jednego Pasterza[142].
[129] 4. A jeżeli katolik przejmie się w duchu wiary tymi prawdami, czyż może się uważać wtenczas za konsekwentnego wobec siebie, jeśli tylko pragnieniem, i niczym innym, oczekuje chwili zapowiedzianej przez Jezusa Chrystusa, kiedy to na całym świecie nastanie jedna tylko Owczarnia, podlegająca jednemu Pasterzowi — „Nastanie jedna Owczarnia i jeden Pasterz” (J 10,16). Niech specjalnie zważy, że jak dzięki modlitwom, postom, uczynkom miłosierdzia i żarliwym pragnieniom Sprawiedliwych, a zwłaszcza Królowej Dusz sprawiedliwych, Najśw. Maryi Panny, wyjednana została łaska, że rychlej przyszedł na świat Zbawiciel rodzaju ludzkiego, mimo że świat był pełen błędów i grzechów, tak można słusznie się spodziewać, że dzięki nieskończonemu miłosierdziu Ojca Niebieskiego cały świat szybciej się zjednoczy w jedną Owczarnię pod przewodnictwem jednego Pasterza[143], jeśli nie tylko pragnieniem serca, ale także i uczynkami naśladować będziemy owe Dusze sprawiedliwe, a przede wszystkim ich Królowę, Najśw. Maryję Pannę, która prawdziwie pragnęła przyspieszenia chwili, w jakiej miał przyjść Boski Odkupiciel rodzaju ludzkiego.
[130] 5. Ale czyż Bóg nie mógłby sam, w jednej chwili, ożywić wiarę i na nowo rozpalić miłość wśród katolików, i dać się poznać oraz ukochać wszystkim ludziom na całym świecie? Owszem, Bóg mógłby wszechmocnym aktem swej woli to uczynić, wszelako sprzeciwiałoby się to zwyczajnemu postępowaniu Jego Opatrzności w porządku łaski.
[131] 6. Dlaczego tak się dzieje? Bóg tak postępuje, kierując się motywem godnym Jego nieskończonej dobroci oraz innymi racjami, które przed nami są ukryte, lecz godne Jego nieskończonej mądrości.
[132] 7. Tak, Bóg chce, aby człowiek (oto motyw godny nieskończonej dobroci Bożej) współpracował z całych sił z Nim w dziele zbawiania dusz i aby w ten sposób, korzystając swobodnie ze wszystkich darów otrzymanych od Boga — Stwórcy natury i łaski, jeszcze bardziej upodobnił się do Boga.
[133] 8. W rzeczywistości bowiem, jak o tym poucza nas wiara[144], Bóg — przyczyna wszystkich rzeczy istniejących i możliwych, chcąc wyprowadzić z nicości stworzenie rozumne, jakim jest człowiek, stworzył je na obraz i podobieństwo swoje. Bóg zaś z istoty swej nieskończonej jest miłością: „Bóg jest miłością” (l J 4,8), zatem i człowiek, zgodnie z faktem swego stworzenia, jest żywym obrazem Istotnej Miłości.
[134] 9. Skoro więc człowiek jest żywym obrazem Istotnej Miłości, obdarzonym równocześnie wolną wolą, dzięki czemu może zdobywać zasługi, to Najwyższy Prawodawca wszechświata nie mógł dać człowiekowi innego prawa, jak prawo miłości Boga i bliźniego, by mianowicie człowiek z całego serca, ze wszystkich myśli i ze wszystkich sił, wszystkimi sposobami, a przy tym dobrowolnie, starał się o coraz to większe udoskonalenie w sobie obrazu Istotnej Miłości, w swoich myślach, mowie i uczynkach. Oto dlaczego Jezus Chrystus powiedział do wszystkich: „Bądźcie więc wy doskonali, jak doskonały jest Ojciec wasz Niebieski” (Mt 5,48). Bóg doskonały jest w miłowaniu i uwielbianiu samego siebie, przeto i człowiek winien być doskonały w miłowaniu i uwielbianiu Boga. Bóg jest doskonały w miłowaniu człowieka: ukochał go od wieków, poznając go w swojej odwiecznej wiedzy; kocha przez całą wieczność — w czasie ustawicznie działa na korzyść człowieka, stwarzając go, zachowując, odkupując, w wieczności zaś obdarzając chwałą.
[135] Tak samo więc i człowiek powinien być doskonały w miłowaniu. Ponieważ jednak racja, z powodu której winniśmy kochać bliźniego, tkwi w każdej jednostce, przeto kochając bliźniego nie możemy zapominać o miłości do samych siebie, mając tu na względzie prawdziwe dobro, jakim jest życie wieczne. Co więcej, Boski Prawodawca, wyrażając słownie swoje przykazanie, oznajmia nam, że miara miłości, jaką winniśmy bliźniemu, powinna odpowiadać miłości naszej do nas samych. Jezus Chrystus mówi: „Będziesz miłował swego bliźniego jak siebie samego” (Mt 22,39). Jak nikt nie kocha samego siebie w sposób należyty, o ile ze wszystkich sił i wszelkimi możliwymi sposobami nie stara się o swoje zbawienie wieczne, tak również nikt nie kocha bliźniego, jeśli podobnie, jak o swoje, nie stara się wszelkimi możliwymi sposobami i o jego zbawienie wieczne. I jak się staje winnym ciężkiego grzechu ten, co w sposób ciężko zawiniony zaniedbuje przyjścia z pomocą bliźniemu w jego potrzebach ciała, tak też, i bardziej jeszcze, dopuszcza się grzechu ten, co z powodu ciężkiego zaniedbania nie spieszy z pomocą swemu bliźniemu w jego potrzebach duchowych.
[136] 10. Czy jednak wszyscy ludzie, bez żadnego zgoła wyjątku, są zobowiązani do przestrzegania miłości, także gdy chodzi o troskę mającą na względzie wieczne zbawienie bliźniego? Tak jest — wszyscy, gdyż wszyscy ludzie, zgodnie z faktem swego stworzenia, są obrazem Istotnej Miłości. Dlatego też Bóg polecił każdemu zajmować się swoim bliźnim: „Każdemu z osobna dał rozkazanie o bliźnim jego” (Syr 17,12)[145]. I jak to jest prawdą w odniesieniu do cielesnych dóbr bliźniego, tak też tym bardziej jest to prawdą w odniesieniu do prawdziwego dobra duszy, jakim jest życie wieczne.
[137] 11. Lecz czyż możliwe jest, aby wszyscy pracowali nad zbawieniem dusz swoich bliźnich? Prawdą jest, że nie wszyscy mogą w tym samym stopniu pracować nad zbawieniem dusz, w jakim pracowali Apostołowie oraz słudzy ewangeliczni. Każdy jednak jest obowiązany do tego w miarę swych możności i odpowiednio do swego położenia, stanu, godności, zdolności, zamożności i wszelkich darów natury i łaski, jakie otrzymał od Boga. Nie tylko bowiem z darów łaski, lecz i z darów naturalnych, jakimi są zdrowie, zdolności, nauka, majątek, szlachectwo, wiedza, znajomości itd., winniśmy korzystać zgodnie z planami Bożymi. Plany zaś Boże nie zmierzają do podsycania naszych namiętności przez używanie darów naturalnych, lecz do tego, abyśmy się nimi posługiwali celem zachowania i kierowania życia własnego oraz życia bliźnich ku większej chwale Boga i ku zbawieniu duszy naszej i naszych bliźnich. W świetle tej prawdy każdy powinien uświadomić sobie, że nie ma na świecie człowieka, który by po dojściu do używania rozumu nie mógł w jakiś sposób przyczynić się do zbawiania dusz, przynajmniej przy pomocy niektórych środków, jakie podsuwa prawdziwa miłość chrześcijańska. Stąd też Duch Święty przypomina i wyraźnymi słowami w Piśmie świętym nakłada to zobowiązanie: „Dopomagaj bliźnim według możności twojej” (Syr 29,27)[146].
[138] 12. Miłość ma być uporządkowana i dlatego powinna swe akty, w miarę swoich możliwości, przede wszystkim skutecznie kierować ku bardziej potrzebującym. A ponieważ według tego, co uczy wiara, w największej potrzebie znajdują się nasi bliźni heretycy i niewierni, przeto na mocy porządku miłości jesteśmy obowiązani zabiegać z całych sił o ich nawrócenie, nie zapominając przy tym o zbawieniu duszy własnej i o zbawieniu krewnych, domowników oraz innych, wobec których z urzędu jesteśmy zobowiązani.
[139] Nie wolno nam także zapominać i o katolikach, wśród których w naszym stuleciu bardzo się oziębiła wiara, a miłość się pomniejszyła, tym bardziej, że do skutecznego nawrócenia heretyków i niewiernych potrzebny jest udział wszystkich wiernych, i to ze wszystkich stron katolickiego świata, którzy by pospieszyli tu z pomocą w sposób im dostępny. Tego zaś nigdy się nie osiągnie, jeśli nie ożywi się wiary i nie rozpali na nowo miłości wśród tychże katolików. Tak więc i do tego zobowiązuje nas prawo miłości, jeśli nie chcemy ponosić winy za to, że nie staraliśmy się skutecznie o zbawienie tych, którzy znajdują się w największej potrzebie duchowej, a którymi są heretycy i poganie.
[140] 13. Powtórzony (z małymi zmianami) tekst nr [83].
[141] 14. Powtórzony tekst nr [84].
[142] 15. Powtórzony tekst nr [85].
[143] Powtórzony tekst nr [86].
[144-145] Tekst podany już pod nrem [87].
[146] 16. Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa), tak pojęte, po otrzymaniu Błogosławieństwa Bożego od Pasterzy Kościoła, a przede wszystkim od Ojca Świętego, zamierzając podać nowe pobudki gorliwości chrześcijańskiej, nie przedkłada niczego nowego, ale wskazuje na wieczne prawo miłości, aby w ten sposób przyspieszyć realizację tego religijnego faktu, o którym się w naszych czasach nie myśli, a który jest jednak nieunikniony, ponieważ zapowiedział go Jezus Chrystus podczas swego nauczania, gdy przebywał wśród ludzi[147]: „Nastanie jedna Owczarnia i jeden Pasterz”[148].
[147] 17. Celem ożywienia wśród katolików wiary i rozpalenia miłości oraz rozkrzewienia ich po całym świecie potrzeba wiele środków doczesnych i duchowych. Dlatego też Pobożne Zjednoczenie (Pia Unione) postanowiło starać się o pomnożenie środków duchowych i doczesnych, koniecznych i stosownych do tego celu.
[148] 18. Wobec zadania tak koniecznego i tak zobowiązującego na mocy przykazania miłości[149], a jednocześnie tak bardzo nieproporcjonalnego do sił człowieka i nieuchronnie związanego z wielkimi trudnościami oraz różnego rodzaju przeszkodami, Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa) poczuwa się do obowiązku skorzystania z modlitwy, która jest niezawodnym środkiem, wskazanym przez Boskiego Odkupiciela[150]. Dzięki modlitwie otrzymamy wszystko, co się łączy z chwałą Boga i pożytkiem dusz, jeśli tylko z pokorą, ufnością oraz wytrwale będziemy z niej korzystać. Dlatego też Pobożne Zjednoczenie za zasadnicze i najskuteczniejsze swoje zadanie uważa rozszerzanie powszechne oraz usilne, w każdej warstwie społecznej i w każdej części świata, pokornych, ufnych i wytrwałych modłów, celem uproszenia darów oraz środków koniecznych i stosownych do tego, aby jak najprędzej nastała na całym świecie jedna Owczarnia i jeden Pasterz[151], i to na drogach Bożych, a nie naszych[152].
[149] 19. Ponieważ Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa) założone zostało nie tylko w celu szerzenia modlitwy, ale również w celu starania się o inne środki konieczne do tego, przeto postanawia ono również zachęcać wszystkie warstwy społeczne do czynów chrześcijańskiej miłości, od której nikt nie jest wyjęty, gdyż każdy w miarę swoich możliwości, jakie mu daje jego stanowisko, przynależność społeczna, warunki, zdolności, zawód czy zajęcie, może się przyczynić do pomnożenia środków duchowych i doczesnych, zmierzających do osiągnięcia celu tyle razy już wymienianego.
[150] 20. Celem ożywienia wiary i rozpalenia miłości wśród katolików zachęca ono, w imię miłości Jezusa Chrystusa, wszystkich do jak najusilniejszego starania się o własne zbawienie wieczne oraz w duchu pokory, miłości i roztropności o zbawienie krewnych, domowników, przyjaciół i znajomych, i to przy każdej sposobności, w każdym stanie życia czy też zajęcia.
[151] 21. Z tego też właśnie powodu Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa) usilnie oraz wszelkimi sposobami popierać będzie naukę religii, zwłaszcza wśród młodzieży katolickiej, i współpracować w jej udzielaniu.
[152] 22. A ponieważ najskuteczniejszym środkiem do ożywienia wiary i rozpalenia miłości wśród katolików są uczynki chrześcijańskiej miłości — Bóg bowiem w pewien widzialny sposób objawia się w stworzeniach swoich poprzez dzieła miłości, gdyż Bóg jest miłością[153] — przeto Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa) postanawia popierać te uczynki, i to wszelkimi możliwymi sposobami, aby dzięki temu nieść pomoc bliźnim, znajdującym się w potrzebie, zgodnie z duchem naszej świętej religii, czystej i bez skazy[154].
[153] 23. Aby rozkrzewiać świętą wiarę, potrzeba budować świątynie, ołtarze, sprawiać ornaty, bieliznę kościelną, drukować różnojęzyczne książki, zdolne podtrzymywać wiarę i miłość, starać się o religijne obrazy, obrazki, koronki, szkaplerze itd. Otóż tym wszystkim potrzebom Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa) pragnie pospieszyć bezpłatnie z pomocą w tych krajach heretyckich i pogańskich, w których zachodzić będzie większa potrzeba, oraz tam, gdzie nadarzać się będzie łatwiejsza sposobność wysyłania tych przedmiotów.
[154] 24. Jeśli prawdą jest, że wśród samych katolików, którzy mają wiele kolegiów, seminariów duchownych i stowarzyszeń religijnych, żniwo jest wielkie, to znaczy, że wiele dusz potrzebuje kierownictwa na drodze do Boga, a pracowników ewangelicznych jest mało[155], to któż potrafi pojąć, jak mało jest tych pracowników w krajach heretyckich i pogańskich, szczególnie w naszym stuleciu, kiedy to stowarzyszenia religijne, o zmniejszonej liczbie członków, nie mogą przyjść krajom heretyckim i pogańskim z pomocą proporcjonalną do ich potrzeb, tym bardziej, że spadek liczby członków spowodował również brak pracowników w katolickich miastach i ośrodkach wiejskich.
[155] 25. O jakże prawdziwie opłakany jest brak ewangelicznych pracowników, zarówno jeśli chodzi o utwierdzanie w religii Chrystusowej nielicznych katolików, a tym bardziej o nawracanie heretyków i pogan!... Olbrzymie obszary zaledwie raz na kilka lat widzą kapłana, a większość pogan, miliony i miliony pogrzebane są w ciemności[156] błędu, bo nie przybywa do nich ewangeliczny wysłannik. A biada, gdyby się tam udawał ten, co nie posiadając w pełni Ducha Jezusa Chrystusa, chciałby tam jednocześnie pomnażać chwałę Boga i zbawienie dusz. Któż zastanowiwszy się w świetle wiary nad tym stanem rzeczy choćby przez chwilę, mógłby nie przejąć się tym do głębi?
[156] 26. Pobożne Zjednoczenie (Pia Societti), mając na celu przede wszystkim, szerzenie wiary Jezusa Chrystusa, musi brać pod uwagę potrzebę powiększenia liczby ewangelicznych pracowników. Dlatego najgłówniejszym jego zadaniem jest zebranie spośród swoich członków pewnej liczby kapłanów pełnych Ducha Jezusa Chrystusa, którzy zjednoczeni doskonałą miłością, w miarę swoich możności poświęcą się szczególnie zakładaniu kolegiów lub instytutów, gdzie kandydaci do pracy na misjach, zgłaszający się w wieku dojrzałym, lub nawet księża, zbadają swe powołanie, nabiorą cech prawdziwego misjonarza, zaprawią się w głoszeniu słowa Bożego, udzielaniu sakramentów i obronie katolickich prawd oraz nauczą się języka tego narodu, do którego mają się udać z Ewangelią Jezusa Chrystusa. W zakładach tego rodzaju wszyscy, bez względu na swe pochodzenie, będą mogli przejąć się duchem miłości i braterskiej zgody jako synowie jednej i tej samej Matki — Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego (Pia Societa deli Apostolato Cattolico) i w tym usposobieniu udadzą się do każdej części świata, by z Błogosławieństwem Pasterza powszechnego, Ojca świętego, szerzyć świętą wiarę.
[157] 27. Jest to przedsięwzięcie trudne, ale nieodzownie konieczne celem zdobycia ewangelicznych pracowników, pełnych Ducha Jezusa Chrystusa. Bóg pragnie zbawienia wiecznego wszystkich ludzi[157] i do wszystkich posłał Syna swego Jednorodzonego[158], aby przez śmierć krzyżową stał się ich Odkupicielem[159]. Bóg wreszcie przychodzi z pomocą w sprawach koniecznych, zwłaszcza gdy Go o to prosimy: „Bóg nie odmawia pomocy w rzeczach koniecznych”[160]. Kolegia te i zakłady należy wyposażać tylko w rzeczy konieczne, a nie zbyteczne, także i z tego względu, aby misjonarz przyzwyczaił się do życia ubogiego, skromnego i niewygodnego. Przeto prośmy nie ustając w modlitwie i zachęcajmy innych do modlitwy ufnej, pokornej i wytrwałej, a Ojciec miłosierdzia[161], który jest w niebiesiech i w ręku którego są serca wszystkich ludzi, a więc także i bogatych, i możnych tego świata, podobnie jak z nieskończoną troskliwością i stałą gotowością przychodzi z pomocą w prawdziwych potrzebach doczesnych swych dzieci, tak też, i tym bardziej jeszcze, gotów jest z niepojętą obfitością nieść pomoc odkupionym duszom.
[158] 28. Jeśliby zaś kto wątpił, czy będzie tyle powołań na misje zagraniczne, aby móc nimi wypełnić kolegia, ten niechaj nabierze ufności. Bo oto Jezus Chrystus widząc z jednej strony obfite żniwo, a z drugiej garstkę ewangelicznych pracowników, wskazał nam celem zaradzenia temu brakowi nieomylny środek, mówiąc: „Proście więc Pana żniwa, żeby wyprawił robotników na żniwo swoje” [162]. Jeśli więc Jezus Chrystus nakazał nam prosić Ojca Niebieskiego, który jest Gospodarzem żniwa, aby Ten wyprawił robotników na żniwo swoje, to prawdą wiary jest, że chce nas wysłuchać. Ażeby wiec wykorzystać ten nieomylny środek, jaki nam polecił Boski Odkupiciel, Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa) rozpowszechnia odpowiednią modlitwę, zatwierdzoną już przez władze kościelne[163]. W modlitwie tej prosimy Pana żniwa, aby posłał robotników ewangelicznych do pracy, a ponieważ świat wskutek swoich grzechów stał się niegodny ich, przeto do tej modlitwy dołączamy prośbę, aby Ojciec miłosierdzia[164]zlitował się nad ludem swym[165].
[159] 29. Chcąc usunąć wszelką obawę wobec trudności i przeszkód stawianych przed tym religijnym dziełem, trzeba pamiętać, że „Ten, który zapoczątkował dzieło, Ten też go dokończy”[166]. Miłość nieskończona, która zapoczątkowała swoje dzieło, podsuwając myśl o nim, niech przez wzgląd na swe nieskończone miłosierdzie doprowadzi je do skutku, ku większej swej chwale i zbawieniu dusz.
[160] 30. Wkrótce zostaną podane dokładniejsze reguły, odpowiednie do celu Pobożnego Zjednoczenia, zgodne z zamiarami Bożymi[167].
[161] 31. Uważa się za rzecz pewną, że każdy, kto szczyci się mianem katolika, będzie na tej ziemi opiekunem Pobożnego Zjednoczenia. Cechą bowiem wyróżniającą prawdziwych naśladowców Zbawiciela jest miłość, jak nam to objawił sam Chrystus: „Po tym wszyscy poznają, żeście uczniami moimi, jeśli będziecie się wzajemnie miłować”[168]. Mamy nadzieję, że protektorami Pobożnego Zjednoczenia są w Niebie wszyscy Święci, którzy oglądają nieskończoną Miłość, albowiem żyją w doskonałej miłości. A ponieważ Królowa Nieba jest rozdawczynią wszystkich łask, przeto Ją należy uważać w szczególniejszy sposób za Protektorkę Pobożnego Zjednoczenia.
[162] 32. Byłoby zaś obrazą miłości, na której się opiera i którą się kieruje Pobożne Zjednoczenie (Pia Unione), gdyby uważano, że między katolikami znajdzie się ktoś taki, co by nie zechciał z nim współpracować, będąc przekonany, że nie potrzebuje do pełnienia dobrych uczynków owej zachęty, którą jako owoc Błogosławieństw uzyskanych od Pasterzy Kościoła i Najwyższego Hierarchy stale dawać będzie ono wszystkim ludziom, kierując się pokorną miłością i nie szukając swego[169].
[163] 33. Każdy, kto pamięta o przykazaniu miłości i kto usiłuje zdobyć zasługę apostolstwa Jezusa Chrystusa, będzie promotorem i krzewicielem Pobożnego Zjednoczenia (Pia Societa) i jego dzieł.
[164] 34. Powtórzony tekst nr [25], bez pierwszego zdania, oraz tekst nr [27].
[165] 35. Powtórzony tekst nr [28].
[166] 36. Wszyscy więc, zarówno przełożeni jak i podwładni, wielcy i mali, szlachta i lud, uczeni, studenci i niewykształceni, bogaci i ubodzy, księża, zakonnicy i ludzie świeccy, żyjący wspólnie i samotni, kupcy i urzędnicy, pracujący publicznie i prywatnie, oddani jakiejkolwiek pracy, starzy i młodzi, zdrowi i chorzy, więźniowie i wolni — wszyscy mogą, każdy na swoim miejscu, w swoich warunkach i stanie wykonywać w pewien sposób (a zawsze z zasługą) apostolstwo Jezusa Chrystusa. Wszyscy mogą się modlić. Wszyscy mogą budować swoim przykładem bliźniego. Wszyscy zarówno w domu, jak i poza domem, w towarzystwie i w urzędzie, na studiach i przy pracy zawodowej mogą znaleźć sposobność, aby się zatroszczyć o wieczne zbawienie bliźnich, krewnych, domowników, przyjaciół i znajomych. Wszyscy mogą korzystać z darów Bożych celem szerzenia świętej wiary.
[167] 37. Tekst podany już pod nrem [32].
[168] Powtórzenie, z nieznacznymi zmianami, tekstów nr [33] i nr [34].
[169] 38. Szczególną zasługę apostolstwa Jezusa Chrystusa mogą przede wszystkim osiągnąć czcigodni spowiednicy, jak i wychowawcy katolickiej młodzieży w szkołach, kolegiach, oratoriach i stowarzyszeniach, jeżeli w młodzieży, powierzonej ich chrześcijańskiemu wykształceniu i wychowaniu, starać się będą wszelkimi sposobami i z całą starannością, przy pomocy słowa i lektury odpowiednich książek, dla świętych misji zewnętrznych pielęgnować ziarna, powołania, które się często dostrzega w młodzieży. W ten sposób bowiem przyczynią się oni do pomnożenia ewangelicznych pracowników dla rozkrzewiania świętej wiary.
[170] 39. Tekst podany już pod nrem [35].
[171] 40. Łatwo już teraz zrozumieć, dlaczego to Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa) nazywa się „Apostolstwem Katolickim”, czyli „Apostolstwem Powszechnym”. Stawia sobie bowiem ono za cel nie tylko szerzenie prawd katolickich, ale także podsuwanie każdej warstwie ludzi stosownych pobudek do zajęcia się pomnażaniem duchowych i doczesnych środków potrzebnych do rozkrzewiania świętej wiary. Jest ono założone na cześć i pod szczególną opieką Królowej Apostołów, ponieważ ono nie może być niemiłe wspólnej naszej Matce, Najśw. Maryi, a bardziej jeszcze dlatego, aby doznawać jak najobfitszych skutków Jej potężnej opieki oraz aby przypominać tym, którzy nie mają urzędu głoszenia słowa Bożego, że i oni mogą uzyskać zasługę apostolstwa, byle się tylko starali w miarę swoich sił, w swoim stanie i warunkach, o szerzenie świętej wiary.
[172] 41. Czy po tych wszystkich rozważaniach można będzie przypuścić, że może ktoś odmówić swej współpracy z dziełem Pobożnego Zjednoczenia ? Grzesznik znajdzie w nim pobudki do przecennych dzieł chrześcijańskiego miłosierdzia, będących bezpiecznym środkiem do uzyskania miłosierdzia. Oziębły, pracując dla jego celów, usposobi się do życia gorliwego. Gorliwy katolik znajdzie w nim olbrzymie pole do okazania i pogłębiania swej miłości.
[173] 42. Czyż wreszcie pobożni katolicy, oddani słudzy naszej Patronki, Maryi, nie zapłonęliby żarliwą miłością, gdyby najmilsza Matka, Współodkupicielka dusz, z całą energią i siłą przemówiła do nich?
„Pójdźcie, synowie, słuchajcie Mnie” (Ps 33,12).
Przypomnijcie, o synowie, że przykazanie miłości zobowiązuje wszystkich do tego, aby się starać zarówno o własne, jak i bliźniego zbawienie wieczne. I Syn mój, Jezus, kiedyś już powiedział: „To jest przykazanie moje, abyście się wzajemnie miłowali, tak jak Ja was umiłowałem” [170]. Tymi słowy chciał On dać do zrozumienia, żeby każdy z was czynił to, co może uczynić dla wiecznego zbawienia bliźniego. Któż więc odważyłby się odmówić tych drobnych czynów, wspomniawszy, że Jezus Chrystus powodowany nieskończoną miłością uniżył się dla was w Tajemnicy Wcielenia, że dla was narodził się w ubóstwie i niewygodach stajenki; że dla was poszedł na wygnanie do Egiptu; że dla was pracował przy warsztacie aż do trzydziestego roku życia; że dla was pościł na pustyni i dał się ochrzcić w tłumie grzeszników nad Jordanem; że dla was spotkała Go potem zdrada ze strony Judasza, zaparcie się ze strony Piotra, opuszczenie przez wszystkich Apostołów, więzienie, przekazywanie różnym trybunałom, morze krzywd, razów, wzgardy, złorzeczeń i przekleństw, barbarzyńskie biczowanie, cierniem ukoronowanie, wyrok śmierci, ukrzyżowanie pomiędzy dwoma łotrami, trzygodzinne konanie wśród najboleśniejszych mąk, a wreszcie śmierć na krzyżu.
[174] Pomyślcie, o synowie, że to wszystko i daleko jeszcze więcej, o czym nie wiecie, uczynił dla was mój Syn, On, Jednorodzony Syn Przedwiecznego Ojca, żywy i istotny Obraz Ojca[171], Nieskończony, Wieczny, Niezmierzony i Niepojęty. Czyż w świetle tej prawdy odważylibyście się nie czynić dla zbawienia dusz tego, co leży w waszej mocy, a mianowicie pomnażania środków koniecznych i stosownych do szerzenia na całym świecie świętej wiary? Pamiętajcie, że Boski mój Syn w królestwie chwały wynagrodzi wam każdą myśl, każde słowo, każdy czyn, każdą najdrobniejszą rzecz, które poświęcicie dla szerzenia świętej wiary, a nadto, jeśli w tym celu uczynicie wszystko, co będzie w waszej mocy, ozdobi was na całą wieczność koroną chwały swego apostolstwa. Ja nie posiadałam władzy głoszenia kazań, a jednak Najwyższy Bóg podniósł Mnie do godności Królowej Apostołów, albowiem współpracowałam z Jego łaską przy szerzeniu świętej wiary.
[175] Tekst podany pod nrem [112].
[176] Tekst podany już pod nrem [113].
[177] Tekst podany już pod nrem [114].
[178] Tekst podany już pod nrem [114].
[179] O synowie, czyż mielibyście serce patrzeć na wieczne potępienie tak wielu? Postanówcie więc pomnażać w miarę swoich możliwości środki stosowne do szerzenia wiary świętej i przy pomocy swej władzy i szlachectwa, wiedzy i bogactwa, zawodu, sztuki i wymowy, a przede wszystkim przy pomocy postów oraz kornej, ufnej i wytrwałej modlitwy oraz wszelkimi innymi sposobami starajcie się przyczyniać w miarę swoich możliwości do szerzenia wiary na całym świecie, aby jak najrychlej nastała jedna Owczarnia pod zwierzchnictwem jednego Pasterza.
[180] Baczcie wreszcie, aby nigdy nie ostygnąć w tym świętym postanowieniu. Aby się ustawicznie zagrzewać, rozważajcie często prawdę wiary mojego Syna, Jezusa, którą podał święty Paweł Apostoł: „Co człowiek sieje, to i żąć będzie” (Ga 6,8). Przede wszystkim zaś nie zapominajcie, że jesteście stworzeni na obraz i podobieństwo Nieskończonej Miłości, że macie słodkie przykazanie, że macie przykład Ojca Przedwiecznego, który dla zbawienia dusz dał swojego Syna[172], że macie przykład Odwiecznego Słowa Wcielonego, który celem odkupienia dusz, po życiu pełnym niepojętych cierpień, w morzu udręczeń umarł na krzyżu. Nie zapominajcie, że macie przykład Ducha Świętego, który wraz z Ojcem i Synem zawsze działa dla dobra dusz i podnosi je do godności nadprzyrodzonej, by w nich uczynić mieszkanie dla siebie. Macie przykład we Mnie, bo dla dusz cierpiałam bardziej niż wszyscy Męczennicy. Macie przykład w moim Oblubieńcu, świętym Józefie, który będąc rzemieślnikiem, w swoim stanie i warunkach, wśród niepowodzeń, cierpień, ubóstwa i prześladowań pracował w miarę swych możliwości nad odkupieniem dusz.
[181] Wspomnijcie także na przykład świętych Apostołów, Uczniów, Męczenników, Papieży, Kapłanów, Sług ołtarza oraz niezliczonych gorliwych Naśladowców Syna mojego, Jezusa, ludzi wszelkiego stanu, godności i warunków, monarchów i podwładnych, szlacheckiego i zwykłego rodu, zamożnych i ubogich, uczonych i nieuczonych — wszyscy oni na wszelkie możliwe sposoby niestrudzenie pracowali dla zbawienia dusz odkupionych krwią Syna mego, Jezusa Chrystusa.
[182] Czyż po tych rozważaniach chcielibyście pozbawić siebie niepojętej zasługi, a Świętych w Niebie radości, która większa jest z nawrócenia jednego grzesznika niż z dziewięćdziesięciu sprawiedliwych[173] — tej radości pomnożonej tylekroć, ile dusz się nawróci przy waszym współudziale? Nie przestawajcie więc nigdy z całą energią pracować w tym celu aż do śmierci, a zapłata wasza w Królestwie Chwały będzie bardzo wielka. Tak, sam Bóg będzie przez całą wieczność waszą wielką zapłatą: „Nagroda twoja będzie sowita”[174].
[183] Wszyscy, którzyście chcąc naśladować umiłowanego Ucznia[175] dokończyli czytania tej Książeczki, wyobraźcie sobie, że podobnie jak jemu, tak i wam Anioł Stróż przypomina nieomylną zapowiedź Jezusa Chrystusa: „Trzeba ci znów prorokować o ludach, narodach, językach i o wielu królach” (Ap 10,11).
„Nastanie jedna Owczarnia i jeden Pasterz” (J 10,16).
13. [Z LISTU DO KAJETANA BONANNI, BISKUPA NORCII][176]
[184] Najdostojniejszy i Najczcigodniejszy Monsignore (...) Proszę modlić się łaskawie za mnie, za mego Ojca i Braci[177], a także za różne dzieła, przede wszystkim zaś o rozwój i dokończenie powstającego Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego (pia Societa dell Apostolato Cattolico), założonego w Rzymie z Błogosławieństwem Jego Świątobliwości Grzegorza XVI[178]. Celem tego Zjednoczenia jest staranie się o pomnażanie środków duchowych i doczesnych dla ożywiania wśród katolików wiary i rozpalania miłości, jak również rozszerzanie tychże we wszystkich częściach świata. Zjednoczenie to działa pod opieką Najśw. Maryi, Królowej Apostołów. Nazywa się „Apostolstwem Katolickim”, to znaczy „Powszechnym”, gdyż zamierza pobudzać wszystkie warstwy społeczne ludzi, aby wszyscy, stosownie do swoich możliwości, starali się o większą chwałę Boga oraz zbawienie dusz. Proszę polecać je w całej swojej diecezji, zwłaszcza klasztorom (...)
Rzym, dnia l kwietnia 1836. Najpokorniejszy, najoddańszy i najposłuszniejszy sługa Wincenty Pallotti.
14. [UPOWAŻNIENIE DO PRZYJMOWANIA DO POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO][179]
[185] Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego (Pia Societa dell' Apostolato Cattolico) założone pod opieką Najśw. Maryi, Królowej Apostołów.
Miłość Chrystusa przynagla nas[180]. Proście Pana żniwa, aby wyprawił robotników na swoje żniwo[181] i przebaczył ludowi swemu[182].
[186] Celem pomnożenia wszelkimi możliwymi sposobami środków potrzebnych do ożywiania wśród katolików świętej wiary i rozpalania miłości oraz szerzenia ich w każdej części świata Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa) wyznaczyło ………………………
[187] Niniejsze pismo, opatrzone herbem oraz pieczęcią[183] i poniższymi podpisami, jest dokumentem upoważniającym do działania, wykluczając inne osoby, którym takiego upoważnienia nie udzielono.
Dań w Czcigodnym Królewskim Kościele Spirito Santo[184] dei Napoletant w Rzymie,
dnia ………………….
(M. P.)…………………… Dyrektor…………………………. Sekretarz……………………….[185]
15. „PRZYSZEDŁEM OGIEŃ RZUCIĆ NA ZIEMIĘ I JAKŻE PRAGNĘ, ŻEBY ON JUŻ ZAPŁONĄŁ” (Łk 12,49)[186]
[188] Odkupiciel rodzaju ludzkiego wyraźnie oświadczył, że przyszedł szerzyć Boski ogień miłości swojej na całej ziemi i że nie pragnie niczego innego, jak tylko, aby ten ogień wszędzie zapłonął. Dlatego też tak wiele się On trudził i tak gorąco pragnął, aby we wszystkich sercach ogień ten się zapalił na widok Jego nieskończonej miłości, z jaką przyszedł, by nas odkupić swoim posłuszeństwem posuniętym aż do śmierci na krzyżu.[187] Ze świętą niecierpliwością tęsknił On do tej chwili, w której miał przelać całą swoją najdroższą krew: dał temu swój wyraz w tych słowach: „Przyszedłem ogień rzucić na ziemię i jakże pragnę, żeby on już zapłonął. Chrzest mam przyjąć i jakiej doznaję udręki, aż się to stanie” (Łk 12,49-50). Trzeba w sposób jak najbardziej żywotny i czynny stosować wszystkie środki, które Opatrzność Boża zostawiła, aby jeszcze bardziej rozpalić ten ogień, tam gdzie on już płonie, aby zapalić go tam, gdzie go jeszcze nie ma. Trzeba się starać, aby ludzie korzystali w sposób trwały i skuteczny z tychże środków (są nimi: modlitwa, ewangeliczne posługi oraz innego rodzaju uczynki, jakie prowadzą do celu, o którym jest mowa; również i środki doczesne, dopomagające do realizacji wspomnianego wyżej zadania). Należy też zachęcać zarówno jednostki, jak i wspólnoty, bez względu na płeć, stan, godność, wiek, społeczne warunki, aby wszyscy, zjednoczeni węzłem współzawodniczącej i pokornej miłości, z całych sił starali się rozpalać i rozszerzać ten ogień miłości. Jest to bowiem dzieło, które z istoty swej zmierza do kontynuowania dzieła Boga-Człowieka, Wszechwładnego Pana wszechświata, Boskiego Wzoru dla całego rodzaju ludzkiego.
[189] I nie można przypuścić, aby wśród prawdziwych synów Katolickiego, Apostolskiego i Rzymskiego Kościoła znalazła się jednostka — niezależnie od stanu, wieku i warunków, lub też społeczność — jak wieś, miasto, prowincja czy też katolickie królestwo, które by na zaproszenie do stałej i czynnej pracy nad rozszerzaniem ognia miłości Bożej, w ramach współzawodniczącej ze sobą miłości, odpowiedziały odmownie. Nikt bowiem czy to ze względu na swoje szlachectwo, czy wysokie stanowisko, wiedzę lub zamożność, nie może się uchylić od zaproszenia do współpracy w dziele, które ceną swojej śmierci na krzyżu spełnił Bóg, stawszy się dla nas Człowiekiem.
[190] Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa), zwane „Apostolstwem Katolickim”, działając pod szczególną opieką Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, postanawia zachęcać wszystkich, zarówno jednostki jak i społeczeństwa, aby wszyscy bądź to pracą, przy pomocy środków materialnych, bądź też przynajmniej modlitwą starali się, w miarę swoich sił, o rozwój tego samego dzieła, które przyszedł realizować Boski Odkupiciel. Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego (Pia Societa dell Apostolato Cattolico) działa pod szczególną opieką Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, i zostało założone w tym celu, aby powiększać Królestwo Miłości wśród katolików i szerzyć je tam, gdzie go jeszcze nie ma.
[191] Pobożne Zjednoczenie nazywa się „Apostolstwem Katolickim” nie dlatego, jakoby chciało obejmować w sobie „Apostolstwo Katolickie”, to znaczy „Posłannictwo Katolickie. (Missione cattolica)” Kościoła Jezusa Chrystusa, ale dlatego, że je otacza czcią, miłuje i gorąco pragnie, aby wszyscy je wspierali. Podobnie jak też inne instytucje kościelne nie dlatego noszą miano jakiegoś „Świętego” albo „Jezusa” lub „Odkupiciela”, jakoby były owym „Świętym”, którego pieczy się oddały, albo były „Jezusem” lub „Odkupicielem”, ale dlatego, że zostały założone celem okazania uległości i czci Jezusowi, Odkupicielowi[188].
[192] Ponadto należy zaznaczyć, że Pobożne Zjednoczenie nie zostało nazwane „Pobożnym Zjednoczeniem Miłości”, choć wśród wszystkich dzieł miłości najcenniejszym dziełem jest to, które ma na względzie chwałę Boga i zbawienie rodzaju ludzkiego i jako takie wchodzi bezpośrednio w zakres celu Apostolstwa Katolickiego. Pobożne Zjednoczenie zostało nazwane „Pobożnym Zjednoczeniem Apostolstwa Katolickiego”, aby przez to podkreślić, że jego głównym zamierzeniem jest energiczna współpraca z dziełami mającymi na względzie większą chwałę Boga i zbawienie dusz.
16. [OŚWIADCZENIE KARD. A. LAMBRUSCHINIEGO][189]
(Pieczęć Pobożnego Zjednoczenia)[190]
[193] „Apostolstwo Katolickie”, to znaczy Pobożne Zjednoczenie, mające na celu rozwijanie i popieranie apostolskiej posługi oraz wszelkich innych dzieł miłości i katolickiej wiary, pozostające w absolutnej zależności od Najwyższej Głowy Kościoła Świętego.
[194] Zatwierdzamy i przyrzekamy wyżej wymienionemu Pobożnemu Zjednoczeniu współpracę, zachętę oraz poparcie.
Rzym, dnia 16 czerwca 1836, L(uigi) Card. Lambruschini[191].
17. [ZAPROSZENIE NA ZEBRANIE RADY][192]
[195] APOSTOLSTWO KATOLICKIE
czyli
Pobożne Zjednoczenie mające na celu zachowywanie, obronę oraz rozszerzanie pobożności i katolickiej wiary, założone w Rzymie pod szczególną opieką Najświętszej Maryi, Królowej Apostołów, pozostające w całkowitej i bezpośredniej zależności od Papieża.
Najukochańszy Bracie w Jezusie Chrystusie,
w Czcigodnym Królewskim Kościele Spirito Santo dei Napoletani przy Via Giulia odbędzie się zebranie Rady, przedmiotem zebrania będą nadzwyczajne sprawy dotyczące naszego Pobożnego Zjednoczenia, dnia ... miesiąca ... o godzinie
Prosimy Waszą Miłość o wzięcie udziału.
Sekretarz Rektor
18. STATUTY APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO, MAJĄCEGO NA CELU WZROST, ROZKRZEWIANIE I OBRONĘ KATOLICKIEJ WIARY[193]
Rozdział I
Cel Pobożnego Zjednoczenia i jego ogólny podział
[196] 1. Celem zachęcania prawdziwych katolików do współpracy z zamierzeniami miłosierdzia Bożego, które zdaje się w cichości przygotowywać coraz większe środki rozszerzania świętej Ewangelii oraz nawrócenia świata, jak również w tym celu, aby przy pomocy dzieł apostolskich oraz środków doczesnych i modlitwy przygotowywać zapowiedzianą w Księgach świętych epokę, w której ludzie stanowić będą jedną Owczarnię pozostającą pod zwierzchnictwem jednego Pasterza[194], dzięki wyznawaniu jednej i tej samej wiary oraz uznawaniu jednej i tej samej władzy — zostało założone w Rzymie Pobożne Zjednoczenie (Pia Associazione), zatwierdzone przez władzę kościelną pod nazwą „Apostolstwo Katolickie itd.”, pozostające pod specjalną opieką Najświętszej Dziewicy, Królowej Apostołów.
[197] 2. Celem tego Zjednoczenia, i to wyłącznym, jest uświęcenie tych, którzy do niego należą, oraz rozszerzanie katolickiej wiary na całym świecie.
[198] 3. W związku z tym podejmuje się ono wykonywania wszystkich dzieł związanych z kapłańską posługą oraz spełnia liczne obowiązki chrześcijańskiej miłości, zdolne rozbudzić w krajach katolickich ducha wiary, gorliwości i chrześcijańskiej cnoty. Równocześnie stara się o wszystkie potrzebne środki duchowe i doczesne, aby pomnożyć liczbę pracowników ewangelicznych dla krajów pogańskich i zapewnić pomyślny wynik ich apostolstwu.
[199] 4. Aby zaś te środki mogły być jak najliczniejsze, jak najmocniejsze oraz jak najskuteczniejsze, a to dzięki większej liczbie członków i współpracowników, Apostolstwo Katolickie nie zamierza ograniczać się żadnymi warunkami, jeśli chodzi o miejsce oraz ludzi, lecz założone w Rzymie, zgodnie z wolą Bożą będzie się rozszerzać w innych częściach chrześcijańskiego świata. Za zgodą władzy kościelnej, której podlega, przyjmuje do swych szeregów także i ludzi świeckich wszelkiego wieku, pochodzenia i płci, których chrześcijańskie życie i żarliwa pobożność potrafią budować innych i spraszać błogosławieństwo Boże na cel, jaki to Zjednoczenie sobie stawia.
[200] 5. Dla zachowania hierarchii i porządku Zjednoczenie to dzieli się na trzy sekcje, czyli różne klasy, odpowiadające trzem różnym środkom ewangelicznej działalności, które razem wzięte tworzą to ewangeliczne dzieło — są nimi: posługa kapłańska w ścisłym znaczeniu, modlitwa oraz dobrowolne ofiary pieniężne czy też wszelkiego rodzaju doczesna pomoc. Te trzy różne sposoby działania są tytułem przynależności do Pobożnego Zjednoczenia (Pia Associazione), są one dostępne każdemu człowiekowi. Istnieją więc następujące sekcje, czyli klasy: 1. Sekcja pracowników (operai) w ścisłym tego słowa znaczeniu; 2. Sekcja pomocników duchowych (coadiutori spirituali); 3. Sekcja pomocników lub ofiarodawców doczesnych (contribuenti temporali).
Rozdział II
O pierwszej sekcji Apostolstwa Katolickiego czyli o klasie zrzeszonych pracowników
[201] 1. Klasa zrzeszonych pracowników (associati operai), stanowiąca pierwszą i główną część Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego (Associazione dell' Apostolato Cattolico), składa się z jednostek, które ze względu na święty charakter swego stanu, swą gorliwość, wykształcenie i zdolności, mogą pełnić posługę kościelną we właściwym tego słowa znaczeniu oraz sprawować apostolstwo katolickie, czyli przyczyniać się do kształcenia tych, którzy chcą się poświęcić apostolskiej pracy.
[202] 2. Dlatego też klasa ta składa się z duchownych, mogą też do niej należeć również gorliwi katolicy świeccy, zdolni do rozwijania działalności duchowej i pracy dla Pobożnego Zjednoczenia bądź pisząc pożyteczne dla religii i pobożności książki, bądź też ucząc obcych języków tych, którzy przygotowują się do pracy na misjach zewnętrznych.
[203] 3. Ponieważ nie wszyscy członkowie tej klasy zobowiązani są do prowadzenia życia wspólnego, dlatego też mogą do niej należeć zarówno kapłani ze zgromadzeń zakonnych, jak i kapłani świeccy, zobowiązani z racji swego stanowiska do pełnienia szczególnych obowiązków. Ponieważ, mówiąc ogólnie, od członka-pracownika Apostolstwa Katolickiego nie jest wymagane, aby mu się poświęcał całkowicie, wyrzekając się przy tym wszelkiego innego, właściwego mu obowiązku czy zajęcia, dlatego też wystarcza, aby zostać tego rodzaju członkiem, gdy dana osoba odda się jakiejś posłudze duchowej, która wchodzi w zakres tejże pobożnej Instytucji, o ile pozwala jej własny stan i szczególne jej obowiązki.
[204] 4. Pracami właściwymi Pobożnemu Zjednoczeniu (Pia Associazionei) są: 1) Wykonywanie wszystkich posług apostolskich, jak głoszenie słowa Bożego, nauczanie nieuświadomionych, sprawowanie sakramentów i zachęcanie do częstego ich przyjmowania, zwalczanie występków i błędów, ożywianie ducha pobożności i religijności. 2) Pisanie i rozpowszechnianie książek i traktatów, mających na celu objaśnianie, obronę i utwierdzanie religii. 3) Przyjmowanie, zachęcanie i szerzenie wszelkiego rodzaju nabożeństw oraz praktyk religijnych, zmierzających do ożywienia wiary, podniesienia pobożności i poprawy złych obyczajów we wszystkich warstwach społeczeństwa. 4) Wykonywanie duchowej posługi nie tylko we własnych kościołach Pobożnego Zjednoczenia, lecz także w innych kościołach i wszelkiego rodzaju pobożnych instytucjach, gdzie o tego rodzaju pracę będą proszeni członkowie.
[205] 5. Jeśli zaś chodzi o apostolstwo zewnętrzne w krajach niekatolickich i heretyckich, to właściwe zadania zrzeszonych pracowników są następujące: 1) Praca nad urabianiem serca i ducha tych, którzy chcą się poświęcić misjom zagranicznym. 2) Staranie się o pomnożenie ich liczby przez rozbudzanie wśród chrześcijan gorliwości o zbawienie dusz. 3) Nawiązywanie i utrzymywanie obszernej korespondencji z terenami bardziej oddalonymi, celem zapoznania się z ich potrzebami duchowymi, jak również przedstawianie tychże potrzeb Głowie Kościoła, z prośbą o potrzebne zasiłki i pomoce. 4) Niesienie Pomocy Rzymskiej Propagandzie[195] za pośrednictwem szerzenia, rozwijania i rozprzestrzeniania jej działalności nawróceniowej, przy pomocy wszystkich środków, jakimi rozporządza Pobożne Zjednoczenie. 5) Wysyłanie poszczególnych misjonarzy, zaopatrzonych w odpowiednie zatwierdzenie i wyznaczonych już na tereny bardziej potrzebujące, z uwzględnieniem przy tym sprawności oraz uzdolnień każdego misjonarza. 6) Pisanie lub tłumaczenie na obce języki książek zawierających wykład naszej religii czy też zbijających poszczególne błędy rozsiewane w krajach, dla których te książki są przeznaczone. 7) Czuwanie nad rozwojem poszczególnych misji, zapoznawanie się z ich stanem i publikowanie ich osiągnięć, bardziej interesujących i mogących obudzić powszechne zbudowanie. 8) Pobudzanie gorliwości biskupów, rozbudzanie zainteresowania rządów, aby rozwijali i popierali przecenne dzieło misyjne. Wreszcie usilna dbałość o pomnożenie środków potrzebnych do obrony katolickiej religii na całym świecie.
[206] 6. Ponieważ celem Apostolstwa Katolickiego jest wyłącznie chwała Boga, wyrażająca się w nawróceniach i zbawieniu dusz, dlatego też jedyną sprężyną i pobudką, która ma ożywiać członków-pracowników, winny być gorliwość i duchowy pożytek. Stąd też osoby należące do pierwszej klasy winny bezinteresownie się poświęcać wszystkim wymienionym wyżej dziełom, i to nie tylko w kościołach własnych Zjednoczenia, lecz także i w innych kościołach. Nie mogą też ci członkowie wymagać za jakąkolwiek posługę zapłaty doczesnej w jakiejkolwiek formie. Wyjątek stanowią tu osoby, które oddając się całkowicie ogólnemu, naukowemu lub moralnemu kształceniu przyszłych misjonarzy czy też pełniąc inne obowiązki związane z tą Instytucją, nie posiadają same środków utrzymania; osoby te powinny być zaopatrywane we wszystko, czego im potrzeba, z funduszów tegoż Zjednoczenia.
[207] 7. Członkiem Zjednoczenia, w charakterze pracownika, może zostać tylko ten, kto został polecony Radzie, która kieruje Pobożnym Dziełem, przez dwóch przynajmniej członków należących do niej, i zostanie przyjęty dwoma trzecimi głosami tejże Rady.
[208] 8. Po dokonaniu przyjęcia kandydat przez sześć miesięcy uważany jest za nowicjusza. Dopiero po upływie tego czasu może on za zgodą dwóch trzecich głosów Rady zostać dopuszczony do ofiarowania się lub poświęcenia się Bogu dla dzieła Apostolstwa Katolickiego. Wtenczas za pośrednictwem stosownego dyplomu zostaje zaliczony do tej klasy i otrzymuje udział w zasługach, przywilejach, modlitwach oraz innych dobrach duchowych pobożnej Instytucji.
[209] 9. Ofiarowanie się czy poświęcenie się poszczególnych pracowników jest tylko prostym przyrzeczeniem, które może być odwołane; nie wiąże się ono z żadnym ślubem czy przysięgą ani też nie zawiera żadnego zobowiązania pod grzechem. Dlatego też pracownik może w każdej chwili się wycofać, a Pobożne Zjednoczenie (Pia Associazione) może go usunąć za zgodą dwóch trzecich głosów członków, którzy stanowią Radę.
Rozdział III
O drugiej sekcji Apostolstwa Katolickiego, czyli o pomocnikach duchowych
[210] 1. Drugą sekcję Apostolstwa Katolickiego stanowią osoby, które nie mogąc osobiście pełnić żadnych posług kościelnych ani też współpracować z nim wspierając je czynną pomocą lub ofiarami materialnymi, wspierają je przy pomocy ewangelicznego środka modlitwy. Ponieważ zaś sami nie uczestniczą czynnie w pracy apostolskiej, lecz wspierają ją przy pomocy modlitwy, dlatego też nazywają się zrzeszonymi pomocnikami duchowymi.
[211] 2. Ponieważ modlitwa, zgodnie z nauką świętej Ewangelii[196], jest tym, co uprasza robotników do Winnicy Pańskiej, i bardziej niż talenty oraz umiejętności kaznodziei przyczynia się do owocnego głoszenia Ewangelii, którego skuteczność zależy od wzrostu, jakiego Bóg w swojej łasce udziela3, dlatego też zrzeszonych pomocników duchowych, zgłaszających się do współpracy ze świętymi celami Apostolstwa Katolickiego za pośrednictwem skutecznego środka, jakim jest modlitwa, słusznie się uważa za jedną z najszlachetniejszych i najważniejszych klas Pobożnego Zjednoczenia (Pia Associazione).
[212] 3. Modlitwa jest potężnym środkiem, który mocen jest zapewnić dziełom apostolskim skuteczny rozwój; jest również środkiem łatwym i powszechnym, ponieważ miłosierdzie Boże nie wyklucza od niej nikogo, przeciwnie, wszystkim poleca się modlić[197] z pokorą ducha, skruchą oraz pragnieniem serca, i wszyscy mogą to w sposób łatwy czynić. Stąd też każdy człowiek, bez względu na to, jakiego jest stanu, płci, wieku, narodowości czy warstwy społecznej, może być członkiem Apostolstwa Katolickiego w charakterze pomocnika duchowego.
[213] 4. A ponieważ płeć żeńska zazwyczaj jest bardziej skłonna do modlitwy oraz więcej na nią ma czasu i modlitwa jest dla niej niemal jedynym środkiem, przy pomocy którego może współpracować z posługą kapłańską, dlatego też do tej klasy przyjmuje się jako członków również kobiety posiadające prawdziwie chrześcijańskiego ducha, zwłaszcza dziewice poświęcone Bogu w klasztorach lub w innych pobożnych instytucjach.
[214] 5. Gorliwe dusze chrześcijańskie, pragnące przy pomocy modlitwy współpracować z dziełem rozkrzewiania wiary i należeć do Apostolstwa Katolickiego, powinny codziennie odmawiać pobożnie kilka modlitw, które im się wskaże. Poza tym powinny codziennie ofiarowywać Bogu zasługi wszystkich dobrowolnych umartwień, jakie przy pomocy łaski Bożej codziennie podejmują, aby wyjednać błogosławieństwo Boże dla pracowników ewangelicznych oraz aby móc oglądać wzrastającą ich liczbę, gorliwość i cnotę.
[215] 6. Ponadto w tejże intencji winny we wszystkie obowiązujące święta przystępować do spowiedzi i Komunii świętej. Jeśli zaś z jakiejkolwiek przyczyny nie mogą tego uczynić, powinny w tymże dniu świątecznym wysłuchać jeszcze jednej Mszy, podczas której mają się modlić w szczególny sposób o rozkrzewienie świętej wiary katolickiej i o nawrócenie dusz, które znajdują się poza drogą wiecznego zbawienia.
[216] 7. Ta klasa Apostolstwa Katolickiego w szczególny sposób zobowiązana jest do zanoszenia i składania stałej, wieczystej adoracji. W tym celu raz na miesiąc, w dniu i godzinie wyznaczonych każdemu z pomocników, winni członkowie poświęcić całą godzinę na odmawianie modlitw, jakie się im wyznaczy, lub na spełnianie innych praktyk pobożnych, w miarę możności przed Najśw. Sakramentem. Dni te i godziny rozdzieli się między pomocników duchowych w ten sposób: na każdy dzień i każdą godzinę dnia wyznaczy się poszczególnych pomocników duchowych, którzy w imieniu Pobożnego Zjednoczenia (Pia Associazione) będą się modlić do Boga, tak aby kadzidło i ofiara modlitwy, nieustannie wznosząc się do Boga z serc wielkiej liczby gorliwych chrześcijan, wyrównywały w pewnym stopniu zniewagi wyrządzane Majestatowi Bożemu i skłaniały Miłosierdzie Boże do zmiłowania się nad nędzą tego świata oraz nad duszami idącymi na zatracenie i wyjednywały trwałe błogosławieństwo i pomoc dla robotników, którzy pracują w Winnicy Pańskiej.
[217] 8. Pomocnicy duchowi winni się również pilnie starać, aby uczestniczyć w religijnych ćwiczeniach i nabożeństwach, jakie w ustalone dni odprawiane będą w kościołach Pobożnego Zjednoczenia, w intencjach właściwych Apostolstwu Katolickiemu. Wyjątek w tym wypadku stanowią ci, którzy ze względu na klauzurę zakonną, chorobę czy inną słuszną przyczynę nie mogą się udać do wymienionych kościołów; mogą oni natomiast odprawiać te same ćwiczenia i modlitwy we własnych domach.
[218] 9. Aby jednostka mogła zostać członkiem Pobożnego Zjednoczenia (Pia Associazione) w klasie, o której mowa, wystarczy przedstawić ją Radzie przez jednego z jej członków i uzyskać zatwierdzenie większością głosów tej Rady. Do złożenia aktu ofiarowania czy poświęcenia się kandydat zostaje dopuszczony po upływie dwóch miesięcy od przyjęcia.
[219] 10. Wykonywanie wszystkich praktyk i modlitw przepisanych pomocnikom duchowym nie jest zobowiązaniem podjętym na mocy ślubu czy przysięgi, opuszczenie zaś ich nie pociąga za sobą żadnego grzechu.
Rozdział IV
O trzeciej klasie Apostolstwa Katolickiego, to znaczy o sekcji zjednoczonych pomocników doczesnych, czyli o ofiarodawcach
[220] 1. Trzecia sekcja, czyli klasa Apostolstwa Katolickiego, składa się z osób, które nie tylko że nie mogą osobiście oddawać się żadnej pracy czysto kapłańskiej czy nauczycielskiej, lecz nie mogą też się zobowiązać do częstszych praktyk pobożnych, a pragną natomiast w dostępny dla nich sposób współpracować ze wzniosłym i zasługującym dziełem nawracania dusz i dobrowolnie podejmują się troszczyć o jego doczesne potrzeby, dlatego też nazwani są oni pomocnikami doczesnymi, czyli ofiarodawcami.
[221] 2. Członkowie należący do tej klasy biorą udział w pracach Pobożnego Zjednoczenia (Pia Associazione) wyłącznie przez niesienie pomocy materialnej i doczesnej. Ponieważ jednak bez tego rodzaju środków dzieło duchowe nie może się rozwijać, albowiem apostoł i misjonarz potrzebują przede wszystkim środków do utrzymania życia, dlatego też na tym miejscu stwierdzamy, iż klasa ofiarodawców jest tym bardziej godna uznania, im bardziej z jednej strony środki materialne są konieczne, z drugiej zaś im trudniejszą sprawą jest zdobycie tych środków na cele chrześcijańskiej gorliwości oraz dla spraw religijnych.
[222] 3. Aby zostać członkiem Pobożnego Zjednoczenia (Pia Associazione), należącym do tej klasy, wystarczy składać nawet małą ofiarę miesięczną, którą ofiarodawca uiszcza w sposób dla siebie jak najdogodniejszy. Nie znaczy to, że osoby zamożne lub majętne nie powinny w sposób wydatniejszy i hojniejszy przychodzić z pomocą dziełu, do jakiego przywiązana jest tak wielka zasługa i które dotyczy sprawy tak wielkiej i świętej. Większą ofiarę można składać bądź stale, bądź doraźnie, zwłaszcza jeśli chodzi głównie o poparcie jakiejś wielkiej instytucji czy o wielkie potrzeby Zjednoczenia.
[223] 4. Nie można jednak obojętnie odnosić się do małych ofiar i darów, wielkie bowiem rzeczy osiąga się przy pomocy małych środków, które wzięte razem stają się czymś wielkim.
[224] 5. Przyjmowanie małych ofiar ma nadto i tę dobrą stronę, że pozwala uczestniczyć w zasłudze apostolstwa także osobom mniej zamożnym, a nawet ubogim, którym skromne położenie nie pozwalało dotychczas na uczestniczenie w dziełach prawdziwie chrześcijańskiej gorliwości i miłości. Dopuszczając więc do udziału w pracy ewangelicznej ubogiego, rzemieślnika, wdowę i podnosząc ich drobną ofiarę do wielkiej godności, ożywia się równocześnie ich uczucia religijne; grosz zaś biedaka, dołączony do ogółu ofiar, może przynieść większą zasługę niż odosobniona ofiara bogacza[198].
[225] 6. Zobowiązując się pisemnie i przyrzekając jakąkolwiek, większą czy mniejszą, stałą pomoc, ofiarodawca nie zaciąga żadnego prawnego zobowiązania ani moralnego obowiązku. Dzięki temu więc każdy może całkiem swobodnie się wycofać, gdy warunki mu nie pozwolą na składanie ofiar lub gdy z jakiejkolwiek innej przyczyny nie będzie chciał w dalszym ciągu należeć do Zjednoczenia, które w danym wypadku nie ma żadnego prawa czy tytułu do żądania dalszych wpłat.
[226] 7. Ofiarodawcy nie odbywają okresu próbnego po przyjęciu, lecz w chwili przyjęcia ich do tej klasy przez Radę mogą wyrazić chęć złożenia aktu ofiarowania się czy poświęcenia Apostolstwu Katolickiemu. Z tym ofiarowaniem się nie wiąże się ani przysięga, ani ślub, nie zawiera też ono żadnego zobowiązania pod grzechem.
[227] 8. Pomocnicy docześni również od tej chwili, gdy zaczynają składać ofiary i wyrażają chęć należenia do Pobożnego Dzieła, stają się członkami tegoż i dostępują uczestnictwa we wszystkich dobrach duchowych i modlitwach.
[228] 9. Ponadto, aby pomoc ta była milsza Bogu i przynosiła ofiarodawcy nie tylko większą zasługę z racji wspierania Świętego Dzieła mającego na celu wieczne zbawienie bliźniego, lecz także prawdziwy pożytek duchowy, nie narażając go przy tym na najmniejszy uszczerbek, każdy ofiarodawca przyjęty do Apostolstwa Katolickiego winien pamiętać, że wpłacana przez niego suma nie jest tylko zwykłym, nowym wydatkiem, lecz zamianą na cel duchowy i zasługujący na żywot wieczny tej sumy, jaką osoby świeckie zwykły wydawać na cele doczesne i przyziemne, nie zawsze wolne od grzechu. Mówiąc inaczej, oznacza to, że ofiarodawcy powinni odmawiać sobie czegoś w zakresie zbytku, zabaw oraz innych przyjemności, a oszczędzone w ten sposób pieniądze obracać na zbawienną pomoc, o której mowa. W ten sposób wydatek, który dla nas i dla innych bywa zazwyczaj co najmniej powodem rozproszenia lub okazją do grzechu, stanie się środkiem do nawrócenia i zbawienia nas oraz innych.
[229] 10. Członkowie, którzy regularnie uiszczali przyrzeczoną ofiarę, nie będą skreślani z listy ofiarodawców, choćby ze względu na swe warunki materialne zmuszeni zostali do zaprzestania dalszych wpłat; przeciwnie, uczestniczyć będą nadal w dobrach duchowych i modlitwach Pobożnego Dzieła.
[230] 11. To samo, i to tym bardziej, odnosi się do tych, którzy raz jeden tylko bądź za swego życia, bądź przez zapis w testamencie wielkodusznie ofiarują znaczną sumę. Uważać się ich będzie za stałych ofiarodawców, a nadto wpisze na listę szczególnych dobrodziejów; będą też oni uczestniczyli stale w modlitwach .Zjednoczenia i pozostaną w jego wiecznej pamięci.
[231] 12. Każdy ofiarodawca otrzyma nie tylko formalne poświadczenie o złożonej ofierze, lecz nadto odpis sprawozdania o aktywach i pasywach Zjednoczenia. Sprawozdanie to dwa razy w ciągu roku zamieszczone będzie w prasie, aby wszyscy ofiarodawcy znali, skąd pochodzą i jak zostały zużyte pieniądze, będące owocem ich gorliwości i pobożności.
[232] 13. Skoro Apostolstwo Katolickie nawiąże stałą korespondencję z odległymi terenami i zacznie wprost lub pośrednio otrzymywać wiadomości o stanie poszczególnych misji, o pomyślnych wynikach, jakie one osiągają, oraz o aktualnych ich dziejach, to wtenczas się ogłosi to drukiem w postaci odpowiedniej ulotki lub miesięcznego zeszytu, poświęconych tymże sprawom; zaznajomienie się z tym łączyć będzie przyjemność z pożytkiem duchowym. Każdy ofiarodawca otrzyma bezpłatnie odbitkę tego wydawnictwa.
Rozdział V
O organizacji i zarządzie Apostolstwa Katolickiego
[233] 1. Apostolstwo Katolickie, założone w Rzymie, starać się będzie rozwijać i osiedlać także w innych diecezjach chrześcijańskich. Te jednak Zjednoczenia Diecezjalne (Associazione Diocesane), założone według planu otrzymanego z Rzymu, zależąc od Zjednoczenia Rzymskiego (Associazione Romana), jako od swego centrum i głowy, będą z nim tworzyły jedno i to samo Zjednoczenie, kierujące się tym samym celem i zadaniem oraz posługujące się tymi samymi środkami prowadzącymi do osiągnięcia tegoż celu.
[234] 2. Dlatego też nie będzie można zakładać żadnego Zjednoczenia Diecezjalnego, należącego do Apostolstwa Katolickiego, bez zlecenia i upoważnienia ze strony Zjednoczenia znajdującego się w Rzymie. Po założeniu zaś Zjednoczenie powinno utrzymywać łączność ze Zjednoczeniem w Rzymie, zdając mu nie tylko od czasu do czasu sprawozdanie ze swojej działalności, lecz także otrzymując od niego potrzebne wskazówki oraz pouczenia, które ma wiernie wypełniać.
[235] 3. Zjednoczenie Rzymskie pozostawać będzie w szczególnej zależności i pod opieką Papieża. Zjednoczenia Diecezjalne zaś podlegać będą i zależeć od ordynariuszy miejscowych.
[236] 4. Każde Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego mieć będzie Radę jako organ przewodniczący i zarządzający. Rada składać się będzie z następujących członków: 1) prefekta, 2) prokuratora, 3) cenzora, 4) sekretarza, 5) ekonoma, 6) kasjera, 7) ojca duchownego. Czterech pierwszych wybierać się będzie spośród klasy zrzeszonych pracowników; kasjera i ekonoma z klasy ofiarodawców; ojca zaś duchownego z klasy pomocników duchowych.
[237] 5. Sposób zakładania Zjednoczenia Diecezjalnego i wyboru Rady, która ma mu przewodniczyć, jest następujący: 1) Jeśli jest nadzieja oraz istnieją pomyślne warunki do założenia w jakiejś diecezji nowego Zjednoczenia, to wówczas Rada Generalna w Rzymie wysyła lub z tejże diecezji wyznacza swego delegata, z odpowiednią władzą i instrukcjami, w celu utworzenia trzech klas Zjednoczenia i przyjęcia doń członków. 2) Skoro delegat pozyska co najmniej dziesięciu pracowników, czterdziestu ofiarodawców i sześćdziesięciu pomocników duchowych, wówczas zwołuje wszystkich dziesięciu pracowników, sześciu spośród głównych ofiarodawców i tyluż z klasy pomocników duchowych, którzy pierwsi przyłączyli się do Pobożnego Zjednoczenia. Następnie, po odczytaniu listów delegacyjnych z Rzymu oraz Statutów Pobożnego Zjednoczenia, przystępuje się do wyboru w tajnym głosowaniu siedmiu osób na wyżej wymienione stanowiska. 3) Do ważności wyboru potrzebne są dwie trzecie głosów wszystkich wyborców. Celem ułatwienia wyboru delegat proponuje na poszczególne stanowiska trzy osoby zdolne do należytego piastowania danego urzędu. Delegat posiada głos podwójny. 4) Po wyborze władz delegat w imieniu Zjednoczenia Rzymskiego ogłasza założenie Rady oraz Zjednoczenia Diecezjalnego. Z tą chwilą kończy się władza delegata, dlatego też przekazuje on w ręce obranego prefekta pieczęć oraz inne dokumenty z Rzymu. Wtedy wszyscy wyborcy składają wyrazy uszanowania prefektowi, sekretarz zaś sporządza listę członków i sprawozdanie z przebiegu wyborów. Po zanotowaniu wszystkiego w przeznaczonej na ten cel księdze, w której zapisuje się również termin następnych wyborów, wszyscy głosujący składają w niej swoje podpisy i przykłada się pieczęć Zjednoczenia. Gdyby z jakiejkolwiek przyczyny brakowało któregoś z wyżej wymienionych członków, wtenczas Rada ma wybrać jego następcę. Wyjątek stanowi brak prefekta, w jego bowiem wyborze winno poza sześciu osobami, wchodzącymi w skład Rady, brać udział także osiemnastu innych członków, wybranych po sześciu z każdej z trzech klas Zjednoczenia, którzy w połączeniu z Radą tworzą Radę Nadzwyczajną.
[238] 6. Obok Rady Zwyczajnej, złożonej z siedmiu w ten sposób wybranych osób, która przewodniczy i zarządza. Zjednoczeniem, powinna istnieć też Rada Nadzwyczajna, złożona z osiemnastu osób, wyłonionych w równym stosunku z każdej klasy tworzących to Zjednoczenie. W tym celu klasa pracowników wybiera w tajnym głosowaniu sześciu swoich członków, którzy mają należeć do Rady. Do sześciu członków z klasy ofiarodawców powinni należeć ci, którzy ofiarowują pomoc większą i to od dłuższego czasu. Członków z klasy pomocników duchowych wybiera się w drodze losowania spośród dwunastu najzacniejszych członków tej klasy, zaproponowanych na podstawie opinii ojca duchownego i poddanych osądowi dwunastu innych wyborców.
[239] 7. Rada Nadzwyczajna zostaje powołana w ten sam sposób wkrótce po utworzeniu Zwyczajnej Rady Diecezjalnej Zjednoczenia Diecezjalnego. Czas jej działania trwa trzy lata, po upływie których powołuje się ją ponownie na tych samych zasadach.
[240] 8. Rada Nadzwyczajna zbiera się dwa razy w ciągu roku celem zbadania stanu Zjednoczenia lub ewentualnego wyboru następcy na miejsce osoby, której stanowisko wskutek śmierci lub z innej przyczyny zawakowało w Radzie Zwyczajnej.
[241] 9. Członków Rady Zwyczajnej wybiera się na okres jednego roku. Można jednak ich zatwierdzać wielokrotnie poprzez nowe wybory, w których wybiera się osoby na wszystkie urzędy. Wybory powinna Rada Nadzwyczajna przeprowadzać raz w roku.
[242] 10. Zwyczajna Rada Zjednoczenia w Rzymie kieruje nie tylko Zjednoczeniem w Rzymie, lecz także wszystkimi innymi Zjednoczeniami, czyli całym Dziełem Pobożnego Apostolstwa Katolickiego, aby w nim panowała jedność oraz żywotność. Dlatego też Rada w Rzymie nazywa się Radą Generalną.
[243] 11. Ponieważ Rada Generalna w Rzymie sprawuje nadzór oraz wykonuje działalność i władzę w nader rozległym zakresie, przeto poza siedmioma osobami piastującymi siedem wymienionych wyżej urzędów, tworzących Radę Zwyczajną każdego poszczególnego Zjednoczenia, ma nadto czterech asystentów prefekta, wybieranych w równym stosunku z klasy pracowników i ofiarodawców. Liczba ta jednak może się z biegiem czasu powiększać, w miarę jak powiększać się będzie liczba Zjednoczeń Diecezjalnych.
[244] 12. Asystentów prefekta, w liczbie przynajmniej czterech, wybiera się w ten sam sposób, jak i przedstawicieli innych urzędów. Piastują oni swój urząd przez taki sam okres czasu i podlegają tym samym przepisom.
[245] 13. Rada w Rzymie, to znaczy Rada Generalna, złożona z przedstawicieli siedmiu głównych urzędów i asystentów, posiada pełnię władzy administracyjnej i sądowniczej. Objaśnia ona w wątpliwych wypadkach Statuty; wysyła delegatów do nowo zakładanych ośrodków oraz zaopatruje ich w potrzebne uprawnienia ; przyjmuje osoby zgłaszające się do pracy misyjnej i we właściwym czasie wysyła je na odpowiednie placówki; czuwa nad potrzebami misji, dostarcza im wszystkiego, czego one potrzebują; rozporządza funduszami Pobożnego Dzieła; aprobuje i ocenia za pośrednictwem członków Zjednoczenia książki drukowane lub mające iść do druku. Krótko mówiąc, sprawuje najwyższa władzę nad całą Instytucją Apostolstwa Katolickiego.
[246] 14. Jeśli jednak chodzi o dołączenie lub uchwalenie nowych Statutów czy zmianę starych, Rada Generalna łączy się z osiemnastu innymi osobami, wchodzącymi w skład Rady Nadzwyczajnej, którą także należy w Rzymie zorganizować na zasadach Diecezjalnych Rad Nadzwyczajnych, z tymi samymi uprawnieniami i tymi samymi obowiązkami w stosunku do Rady Zwyczajnej oraz jej członków.
[247] 15. Obowiązki osób wchodzących w skład Rady Generalnej w Rzymie, jak również obowiązki asystentów, są takie same podczas urzędowania jak i obowiązki członków Rad Diecezjalnych. Wyjątek stanowią jedynie prefekt generalny i prokurator w Rzymie, którzy są nieusuwalni przez trzy lata, po tej jednak kadencji mogą być powtórnie wybrani.
[248] 16. W razie potrzeby prefekt i prokurator Zjednoczenia Rzymskiego mogą mianować swych zastępców, czyli wiceprefekta i wiceprokuratora, którzy w Zjednoczeniu Rzymskim pełnią te same obowiązki, co prokuratorzy i prefekci w innych Zjednoczeniach. Mają też te same uprawnienia, z tym wyjątkiem, że mogą być odwołani według woli tego, który ich powołał. Może to jednak mieć miejsce wtedy, gdy ze względu na wzrost Pobożnego Dzieła będzie rzeczą konieczną, aby prefekt generalny i prokurator generalny[199] (...)
19. [STATUTY APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO][200]
APOSTOLSTWO KATOLICKIE
czyli
Pobożne Zjednoczenie dla pomnażania, szerzenia i obrony pobożności oraz katolickiej wiary, pod szczególną opieką Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, i w najwyższej oraz bezpośredniej zależności od Papieża.
§ 1. Powstanie, natura i cel Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego
[249] 1. Powtórzony tekst nr [39].
[250] 2. Tekst podany już pod nrem [40].
[251] 3. Powtórzenie tekstu nr [41].
[252] 4. Z drugiej strony prawdą jest także, że istnieje dużo pobożnych i pożytecznych instytucji w różnych krajach chrześcijańskich, głównie zaś w Rzymie, który jest ośrodkiem i stolicą chrześcijaństwa. Instytucje te mają na celu podtrzymywanie pobożności oraz szerzenie i zachowywanie katolickiej wiary. Pobożność bowiem i gorliwość naszych przodków nie pominęły żadnego środka, by osiągnąć cel tak wspaniały i tak godny katolickiego serca. W powszechnym jednak przewrocie, jaki dokonał się pod koniec ubiegłego i na początku obecnego wieku, instytucje te i dzieła, wskutek doznanych strat i uszczuplenia różnych zasiłków, potrzebują nowej pomocy, nowego oparcia, by móc powrócić do dawnej świetności i osiągać wyniki jak ongiś.
[253] 5. Otóż te właśnie rozważania podsunęły kilku osobom myśl zjednoczenia się i zaproszenia do współpracy z nimi możliwie jak największej ilości wiernych, aby w ten sposób własną pracą i dobrowolną ofiarą przychodzić z pomocą istniejącym już dziełom miłosierdzia i gorliwości oraz powiększać liczbę pracowników Winnicy Pańskiej, których liczba-jest wciąż mała, a potrzeba wciąż wielka i powszechna[201].
[254] 6. Rozum bowiem i doświadczenie wskazują, że zazwyczaj dobro, jakie czynimy w pojedynkę, jest ograniczone, niepewne i krótkotrwałe. Najszlachetniejsze zaś wysiłki jednostek nie mogą przynieść wielkiego owocu zarówno w porządku duchowym, jak i w porządku fizycznym, chyba że są zespolone i skierowane do wspólnego celu. Tak więc po otrzymaniu od Władz Kościelnych potrzebnego zatwierdzenia, wielu katolików, gorliwych o chwałę Boga i zbawienie duszy bliźniego, zjednoczyło się, i w ten sposób powstało Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa).
7. Oto idea i cel Dzieła, które tu ogłaszamy pod nazwą „Apostolstwo Katolickie” i które polecamy gorliwości oraz miłości wszystkich wiernych. To Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa) stara się zjednoczyć działalność ewangeliczną, współpracę osobistą, modlitwy oraz dobrowolne ofiary wszystkich, którzy nie są jego członkami, w jednym kierunku, mianowicie, aby przyjść z pomocą istniejącym dziełom miłosierdzia oraz gorliwości katolickiej i szerzyć je w miarę potrzeby oraz aby budzić u chrześcijan prawdziwą wiarę i pomnażać środki do szerzenia katolickiej religii — wszystko to zaś chce ono czynić w zależności od Głowy Kościoła, od której jedynie pochodzi każde prawowite posłannictwo (missione), mające na celu zbawienie dusz, ponieważ Ojciec święty jest naturalnym Zwierzchnikiem i najwyższym Kierownikiem każdego prawdziwego apostolstwa.
[255] 8. Nie należy mieszać „Apostolstwa Katolickiego” z innymi Instytucjami, powstałymi w ostatnim czasie pod wpływem gorliwości o rozkrzewianie świętej wiary, które głównie zostały założone we Francji i Niemczech[202], z wielkim pożytkiem dla katolickich misji i ku zbudowaniu Kościoła. Cenne te Instytucje mają na celu tylko niesienie pomocy misjom zewnętrznym, za pośrednictwem drobnych i dobrowolnych ofiar, składanych przez członków. Ponieważ ilość członków jest wielka, pomoc ta daje przy końcu roku poważną sumę, którą skrupulatnie obraca się na rzecz misji uboższych i znajdujących się w większej potrzebie.
[256] 9. Oprócz tego samego zadania, to znaczy przyczyniania się do rozwoju katolickiej religii w krajach pogańskich, „Apostolstwo Katolickie” stawia sobie nadto za cel budzenie i podtrzymywanie religii katolickiej w krajach chrześcijańskich, wspieranie istniejących dzieł pobożnych oraz pomnażanie ich, stosownie do duchowych potrzeb danych narodów. Aby osiągnąć swój cel, korzysta ono, obok dobrowolnych ofiar, ze współpracy przedstawicieli różnych zawodów, urzędników, rzemieślników, ze stałej modlitwy, wszelkich uczynków chrześcijańskiej miłości oraz z kapłańskiej posługi swych członków. Jest to więc dzieło bardzo rozległe zarówno pod względem zamierzonego celu”, jak też różnorodności środków prowadzących do niego.
[257] 10. „Apostolstwo Katolickie” nie zacieśnia się więc do osób jednego stanu. Wszyscy wierni, czy to kapłani czy świeccy, mężczyźni czy kobiety, uczeni czy nieuczeni, ubodzy czy zamożni, szlachta czy prosty lud, bez względu na stanowisko, warunki i stan posiadania, mogą do niego należeć. Ci, którzy osobiście i bezpośrednio nie mogą pełnić posługi kościelnej, mogą wspierać Dzieło Apostolskie za pośrednictwem wykonywanych prac związanych z ich zawodem, rzemiosłem lub urzędem, władzy czy wpływów, jakie łączą się z ich stanem i godnością, przy pomocy pieniężnych ofiar, choćby najskromniejszych, wreszcie wszyscy mogą współpracować z nim przy pomocy swojej modlitwy.
[258] 11. Przy pomocy bowiem różnorodnych środków, jeśli chodzi o ich naturę, jak poucza nas Ewangelia święta, można owocnie przyczyniać się do uprawy Winnicy Pańskiej. Nie mamy tu teraz na myśli głoszenia słowa Bożego, to bowiem Zbawiciel świata zlecił Apostołom oraz ich następcom, dając im w tym celu specjalne posłannictwo, ale przykazanie, które sam Zbawiciel dał uczniom w słowach: „Proście Pana żniwa, żeby wyprawił robotników na żniwo swoje” (Mt 9,38). Otóż: przykazanie to nie pozwala wątpić o skuteczności modlitwy w intencji powiększenia liczby prawdziwych sług ewangelicznych. Stwierdzenie zaś przez Zbawiciela, że wobec Niego równą zasługę i nadzieję tej samej nagrody ma prorok, czyli mąż apostolski, który głosi religię, jak i człowiek lub pobożna rodzina, która proroka przyjmuje i daje mu pożywienie, słowa: „Kto przyjmuje proroka jako proroka, nagrodę proroka otrzyma” (Mt 10,41), w sposób oczywisty wykazują, iż dzieląc się z pobudek miłości swymi zasobami można się przyczynić do ewangelicznego posługiwania i mieć udział w jego zasłudze i nagrodzie.
[259] 12. Otóż Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego (Societa dell` Apostolato Cattolico) chce wykorzystać te wszystkie ewangeliczne środki, aby popierać apostolskie dzieło. Jednakże duch i natura jego wyraźniej się ukażą, gdy lepiej poznamy jego główne Statuty, które podajemy niżej.
§ 2. Główne Statuty Apostolstwa Katolickiego
[260] 1. Aby ożywić i zachęcić prawdziwych katolików do współpracy z planami miłosierdzia Bożego, które celem jak najpowszechniejszego rozkrzewienia Ewangelii i nawrócenia świata zdaje się w skrytości przygotowywać tego rodzaju środki, jak apostolska praca, materialna pomoc oraz modlitwa, zmierzające do tego,. by w czasie nastała zapowiedziana przez Pismo święte jedna Owczarnia i jeden Pasterz[203], dzięki wyznawaniu tej samej wiary oraz uległości tej samej jednej władzy duchowej — założone zostało w Rzymie Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa) pod nazwą „Apostolstwo Katolickie”, pozostające pod szczególną opieką Najśw. Maryi Dziewicy, Królowej Apostołów, oraz w najwyższej i bezpośredniej zależności od Ojca świętego.
[261] 2. Apostolstwo Katolickie nie jest zakonem ścisłym, ale świeckim Pobożnym Zjednoczeniem wiernych, którzy się nie wiążą żadnym szczególnym zobowiązaniem, ale w duchu gorliwości i miłości, przy pomocy wszystkich dostępnych im środków, pracują nad utwierdzeniem pobożności i rozkrzewieniem katolickiej wiary.
[262] 3. Powtórzony tekst nr [197].
[263] 4. Powtórzony tekst nr [198].
[264] 5. Powtórzony tekst nr [199].
[265] 6. Trzy są środki ewangeliczne, przed chwilą wymienione, a służące pomocą dziełom gorliwości, są nimi: 1) posługa kościelna, 2) modlitwa, 3) różnego rodzaju ofiary, nie wyłączając pomocy materialnej. Każdy z tych środków daje podstawę do zapisania się i uczestnictwa w Pobożnym Zjednoczeniu. Z tego też powodu Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego (Pia Societa deWApostolato Cattolicó) dzieli się na trzy klasy, to jest: 1) na klasę pracowników w ścisłym tego słowa znaczeniu (operat); 2) na klasę współpracowników (cooperatori); 3) na klasę ofiarodawców (contribuenti). Wszystkie te klasy jednoczy ten sam wspólny cel i udziałem ich są te same korzyści duchowe. Wszyscy razem tworzą jedno tylko Zjednoczenie. Nic też nie stoi na przeszkodzie, aby członkowie należeli równocześnie do dwóch czy nawet trzech klas.
O klasie pracowników
[266] 7. Klasa zrzeszonych pracowników (associati-operai), która stanowi pierwszą i główną część Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego (Pia Societa dell'Apostolato Cattolicó), składa się z ludzi, którzy ze względu na święty charakter swego stanu, gorliwość, wiedzę, mogą wykonywać posługę kościelną we właściwym tego słowa znaczeniu lub też przyczyniać się do wykształcenia tych, którzy się chcą poświecić wykonywaniu tejże posługi.
[267] 8. Tekst podany już pod nrem [202], nieco zmieniony.
[268] 9. Powtórzony tekst nr [203].
[269] 10. Tekst podany już pod nrem [204].
[270] 11. Tekst podany już pod nrem [205].
[271] 12. Powtórzony w zmienionej nieco formie tekst nr [206).
Część centralna i motor Pobożnego Zjednoczenia
[272] 13. Wszyscy pracownicy, którzy mogą całkowicie poświęcić się kierownictwu i służbie Pobożnemu Zjednoczeniu, złączeni węzłem współzawodniczącej i pokornej miłości oraz zgromadzeni w odpowiednio urządzonym domu, tworzą część centralną i motor tegoż Pobożnego Zjednoczenia.
[273] 14. Członkiem części centralnej może być tylko ten, kto został przedstawiony Radzie, która kieruje Pobożnym Zjednoczeniem, przynajmniej przez dwóch jej członków i otrzymał zgodę dwóch trzecich głosów tejże Rady.
[274] 15. Po wyrażeniu zgody uważa się kandydata za nowicjusza przez okres sześciu miesięcy od chwili wstąpienia. Po upływie tego czasu można za zgodą dwóch trzecich głosów Rady dopuścić go do aktu ofiarowania się, to znaczy do poświęcenia się Bogu w Dziele Apostolstwa Katolickiego. Wtenczas kandydat zostaje wcielony do tejże części centralnej.
[275] 16. Tekst podany już pod nrem [209], z tym, że zamiast „Pia Associazione” użyta jest nazwa „Pia Societa”.
O klasie współpracowników duchowych
[276] 17. Drugą klasę, czyli drugą część Apostolstwa Katolickiego, tworzą ci, którzy nie mogąc osobiście spełniać żadnej posługi duchowej ani też wspierać Dzieła pracą czy to materialną, czy bezpośrednią pomocą, wspomagają je za pośrednictwem modlitwy. A ponieważ sami nie pełnią bezpośrednio czynności apostolskich, lecz je wspierają duchowo modlitwą, nazywają się zrzeszonymi współpracownikami duchowymi.
[277] 18. Powtórzony tekst nr [211], z tym, że zamiast „pomocnicy duchowi” mamy „zrzeszeni współpracownicy duchowi”, podobnie w numerach następnych.
[278] 19. Tekst znajduje się pod nrem [212].
[279] 20. Tekst podany już pod nrem [214].
[280] 21. Tekst podany już pod nrem [215].
[281] 22. Powtórzony tekst nr [216].
[282] 23. Tekst podany już pod nrem [217].
[283] 24. Opuszczenie jakiejkolwiek praktyki lub modlitwy, przepisanych współpracownikom duchowym, nie pociąga za sobą żadnego grzechu.
O klasie ofiarodawców
[284] 25. Trzecia klasa Apostolstwa Katolickiego składa się z osób, które pragnąc współpracować ze wzniosłym i zasługującym dziełem nawracania dusz, w sposób dla siebie dostępny, chcą przy pomocy materialnych ofiar wspierać Zjednoczenie w jego doczesnych potrzebach, stąd noszą oni miano ofiarodawców.
[285] 26. Powtórzony tekst nr [221], z tym, że zamiast „Pia Associazione” mamy „Pia Societa”, podobnie w numerach dalszych.
[286] 27. Powtórzony tekst nr [222].
[287] 28. Przez ofiarę lub datek rozumie się nie tylko składkę miesięczną czy roczną, w jakiejkolwiek wysokości, ale także zaofiarowanie Pobożnemu Zjednoczeniu własnej pracy, zależnie od sytuacji danego członka. Praca bowiem, którą można przewartościować na pieniądze, równa się składce pieniężnej. Stąd też na podstawie oświadczenia kandydata, że chce, o ile mu na to pozwalają warunki, swoją pracą, właściwą jego stanowisku, zawodowi czy rzemiosłu, przyczyniać się do dobra Zjednoczenia, kandydat zostaje wpisany na członka do klasy ofiarodawców, chociaż niczego nie składa w pieniądzach.
[288] 29. Powtórzony tekst nr [224].
[289] 30. Tekst podany już pod nrem [225].
[290] 31. Gorliwi katolicy w tej chwili, w której złożyli ofiarę, zostają włączeni do Pobożnego Zjednoczenia i stają się uczestnikami wszystkich dóbr duchowych oraz modlitw tegoż Zjednoczenia.
[291] 32. Ci, którzy dokładnie uiszczają przyrzeczone ofiary, choćby potem wskutek zmiany warunków zmuszeni zostali zaprzestać ich składania, będą jak przedtem uczestniczyć w duchowych dobrach i modlitwach Pobożnego Zjednoczenia, jeśli tylko przynajmniej w modlitwach swoich będą je polecali Bogu.
[292] 33. Tekst podany już pod nrem [230].
[293] 34. Raz w roku podaje się ofiarodawcom do wiadomości aktywa i pasywa Zjednoczenia, aby wszyscy zaznajomili się z jego dochodami i rozchodami — owocem ich gorliwości i pobożności.
O zarządzie Apostolstwa Katolickiego
[294] 35. Tekst podany już pod nrem [233], z tym, że zamiast „Associazione” mamy „Societa”, podobnie w numerach poniższych. [295] 36. Tekst podany już pod nrem [234].
[296] 37. Pobożne Zjednoczenie w Rzymie pozostaje w bezpośredniej zależności od Ojca świętego. Zjednoczenia zaś Diecezjalne zakłada się za pozwoleniem miejscowych ordynariuszy, na terenach zaś podlegających Świętej Kongregacji Rozkrzewiania Wiary — w całkowitej zależności od tejże Kongregacji.
[297] 38. Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego (Pia Societa dell' Apostolato Cattolicó) kierowane jest przez Radę Główną, której podlegają wszystkie podrzędne Rady, istniejące w różnych miejscowościach.
[298] 39. Rady stojące na czele Zjednoczeń Diecezjalnych nazywają się Radami Diecezjalnymi, Rada zaś Naczelna w Rzymie, która stoi na czele Pobożnego Zjednoczenia Rzymskiego oraz wszystkich innych, nosi nazwę Rady Generalnej.
§ 3. O wzniosłości i wielkich korzyściach duchowych, jakie się otrzymuje, należąc do Apostolstwa Katolickiego
[299] Zaznajomiliśmy się z historią powstania, celem oraz naturą Apostolstwa Katolickiego. Obecnie, aby obudzić wśród wiernych chęć zapisania się doń, jest rzeczą słuszną, abyśmy rozważyli wzniosłość celu, który ono sobie stawia, oraz olbrzymie korzyści duchowe, jakich każdy jego członek słusznie może się spodziewać.
[300] Teksty podane już pod mami [46]—[62], z tym, że zamiast „Pia Unione” występuje „Pia Societa”.
[301] Rzym, z Czcigodnego Królewskiego Kościoła Spirito Santo dei Napoletani[204].
20. [ZAPROSZENIE DO ZAPISANIA SIĘ DO APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO][205]
APOSTOLSTWO KATOLICKIE
poświęcone Bogu na cześć i pod opieką Królowej Apostołów, Niepokalanej Matki Maryi
[302] Królowa Apostołów, Niepokalana Matka Boga i Matka nasza, ogólna Kierowniczka Pobożnego Zjednoczenia (Pia Unione), błogosławić będzie zapisaniu najczcigodniejszego Imienia W. E.[206] do Apostolstwa Katolickiego.
[303] Najświętsza Maryja jako Pani wszechświata i Współodkupicielka rodzaju ludzkiego, pragnąc najgoręcej widzieć wszystkie odkupione dusze w szczęśliwości wiecznej, jaką Boski Jej Syn wysłużył im swoim najświętszym życiem i śmiercią krzyżową, wyjedna, by wpisanie dostojnego Imienia W. E. stało się pobudką dla innych Prałatów Kościoła Świętego, aby zgodnie z przedziwnymi zamierzeniami Boskiego Odkupiciela zapisali się do tego Dzieła i je popierali.
[304] W. E. zaś, ufny w najpotężniejszą opiekę najwyższej Kierowniczki Pobożnego Zjednoczenia (Pia Unione), Najświętszej Maryi, będzie jednym z najdzielniejszych, najgorliwszych i najbardziej niestrudzonych Promotorów Apostolstwa Katolickiego, ponieważ nie tylko pociągnie za sobą innych najczcigodniejszych Prałatów Świętego Kościoła Rzymskiego, lecz także popierać je będzie wszelkimi możliwymi sposobami.
[305] Pobożne Zjednoczenie (Pia Unione), spodziewając się uzyskania rzeczonego wpisu W. E., pragnie wyrazić swoją radość i żywi pewność, że W. E. w zapale swojej gorliwości postara się również o dokonanie wpisu wielkiej liczby innych najdostojniejszych Prałatów Kościoła Świętego.
21. [UCZESTNICTWO W DOBRACH DUCHOWYCH ZAKONU KAMEDUŁÓW][207]
[306] List do o. Józefa Marii Penso, kameduły z Monte Corona. Rzym, 20 VII 1836.
Dyplom przechowujemy w rodzinie, pragnę jednak rozszerzyć na całe Zjednoczenie Apostolstwa: na wszystkich, obojga pici, wiernych Chrystusowych, którzy w jakikolwiek sposób należą doń czy wspierają je lub w jakikolwiek sposób mu sprzyjają, to znaczy na całe Pobożne Zjednoczenie, założone celem zachowywania i rozkrzewiania katolickiej wiary czy to przez posługę apostolską, czy też za pośrednictwem innych dzieł miłości, w absolutnej zależności od najwyższej widzialnej Głowy Kościoła Świętego[208].
22. [PROŚBA DO OPATA GENERALNEGO TRAPISTÓW O DOPUSZCZENIE DO UDZIAŁU W DOBRACH DUCHOWYCH][209]
[307] Opat Generalny Trapistów Rzym, 19 VIII 1836.
Apostolstwo Katolickie (...) założone w Rzymie, otrzymawszy razem z odnośnymi dyplomami udział we wszystkich duchowych skarbach i dobrych uczynkach zakonów regularnych, gorąco pragnie uzyskać uczestnictwo w tych dobrach, które są własnością Klasztorów Ścisłej Obserwancji z La Trappe (...)
23. [WZÓR PISMA DOPUSZCZAJĄCEGO DO UDZIAŁU W DOBRACH DUCHOWYCH][210]
[308] Józef Ruiz, Przeor Generalny Zakonu Św. Hieronima Kongregacji Bł. Piotra z Pizy[211].
Umiłowanym przez Nas w Chrystusie Synom i wszystkim Wiernym obojga płci, którzy w jakikolwiek sposób należą albo wspierają czy przyczyniają się do rozwoju „Apostolstwa Katolickiego”, czyli Pobożnego Zjednoczenia, założonego celem zachowywania i rozkrzewiania katolickiej wiary, czy to przy pomocy posługi apostolskiej, czy przy pomocy innych dzieł miłości, i pozostającego w absolutnej zależności od Papieża — ciągle trwające pozdrowienie w Panu.
[309] Miłość Chrystusa przynagla nas[212], abyśmy podali do wiadomości to wszystko, co nas dotyczy, dlatego też wsparci powagą Stolicy Apostolskiej chętnie się zgadzamy, abyście na zawsze posiadali pełny udział i wszelkie uczestnictwo w zasługach wszystkich Mszy, modlitw, postów, czuwań, umartwień ciała, studiów, czytań, pielgrzymek oraz w odpustach i innych dziełach miłości, które przez Braci naszego Zakonu przy pomocy wszechmogącego Boga i dzięki wstawiennictwu Najśw. Maryi Dziewicy, św. Hieronima i bł. Piotra z Pizy oraz innych Świętych tegoż Zakonu są wykonywane. Prosimy również wszechmogącego Boga Ojca, Syna i Ducha Świętego, aby przez przyczynę i zasługi Najśw. Bogarodzicy wspierał was wszystkich w trosce o nabywanie większej miłości i osiągniecie wiecznego zbawienia.
Dan w Rzymie, roku Pańskiego 1836.
24. [PISMO DOTYCZĄCE OFIAR NA ZAKUP LOKALU][213]
[310] Numer porządkowy.
Pieczęć Pobożnego Zjednoczenia. Imię i nazwisko osoby, której powierzono niniejszą listę ..............................................................................
Główny inkasent — Najprzewielebniejszy O. Alojzy Togni, Przełożony Generalny Wielebnych Ojców Kleryków Regularnych Posługujących Chorym[214].
Celem wspomożenia dzieł koniecznych i stosownych do zachowywania i rozkrzewiania wiary świętej Apostolstwo Katolickie stara się o nabycie lokalu odpowiadającego wspomnianemu celowi. Dlatego zwracamy się do wszystkich gorliwych katolików, aby pospieszyli swoimi szlachetnymi ofiarami z pomocą, dzięki temu będą mieć oni udział w wielkich zasługach rozkrzewiania katolickiej religii.
[311] Każdy, kto wspiera Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa), zwane „Apostolstwem Katolickim”, uczestniczy we wszystkich Mszach, Oficjach Bożych, dziełach posługi świętej oraz we wszystkich innych dobrych uczynkach, jakie indywidualnie lub wspólnie spełniają członkowie zakonów mniszych, zakonów ścisłych, zgromadzeń kleryków regularnych, istniejących w Kościele Bożym, a także zakonów żeńskich, podlegających wspomnianym zakonom[215].
[312] 1. Dobrowolną ofiarę, zadeklarowaną w niniejszym piśmie, podejmie wydelegowana przez Pobożne Zjednoczenie osoba, która przy odbiorze ofiary przedstawi upoważnienie na piśmie. Jeśli zaś ofiarodawca składa ofiarę do rąk okaziciela niniejszej listy, to winien wymienić słownie i w cyfrach sumę oraz podać bieżącą datę.
[313] 2. Delegat wyznaczony do zbierania ofiar przekaże je jak najrychlej do rąk głównego inkasenta.
[314] 3. Po nabyciu koniecznego dla wymienionego celu lokalu Panowie Ofiarodawcy zostaną o tym powiadomieni.
Ofiarodawcy dobrowolni Pieczęć Pobożnego Zjednoczenia
Imię i Nazwisko Parafia
Miejsce zamieszkania Ofiara dobrowolna
25. SPIS OSÓB, KTÓRYM POWIERZONO LISTY CELEM ZBIERANIA DOBROWOLNYCH OFIAR NA KUPNO ODPOWIEDNIEGO LOKALU DLA DZIEŁ APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO[216]
[315] Liczba porządkowa.
1. Pan Tomasz Alkusci, zamieszkały przy Piazza San Lorenzo in Lucina[217].
2. Najprzewielebniejszy ojciec, ksiądz Michał Rigogli, generalny prokurator OO. Kamedułów Eremitów Kongregacji Toskańskiej[218].
3. Przewielebny ksiądz Józef Mottura, zamieszkały przy Via della Pedacchia, nauczyciel w szkole rejonowej[219].
4. Najprzewielebniejszy ksiądz kanonik Paulin Martorelli, zamieszkały przy Via dei Serpenti, nr 24[220].
5. Przewielebny ksiądz Dominik Santucci, nauczyciel u pana Baltazara Piombini[221].
6. Pan Józef Sisco, zamieszkały przy Piazza San Giovanni della Pigna[222], za pośrednictwem pana Józefa Rocatis.
7. Pan NN. Guerrieri[223], za pośrednictwem pana Józefa Rocatis[224].
8. Pan Joachim Simonetti, księgarz, zamieszkały przy Palazzo Doria[225].
9. Pani hrabina Millingen, za pośrednictwem przewielebnego księdza Piotra Brunetti, zatrudnionego w Sekretariacie Kongregacji do Spraw Biskupów i Za konników[226].
10. Przewielebny ksiądz Rafał Melia, wicerektor Kolegium Kongregacji Rozkrzewiania Wiary[227].
11. Przewielebny ksiądz Benedykt Brinciotti, zastępca proboszcza przy kościele San Carlo ai Catinari[228].
12—14. Pan Józef Galliano[229], zamieszkały przy Ripa Grandę nr 49, drugie piętro; niczego jednak nie przyniósł[230].
15. Przewielebny ksiądz Michał Angelo Stefani, rektor Czcigodnego Hospicjum Apostolskiego[231].
16. Przewielebny ksiądz Rafał Casini, były przełożony Apostolskiego Hospicjum S. Michele, 17 października (1836)[232]. Nic.
17. Przewielebny ksiądz Piotr Paweł Fabiani, spowiednik w Czcigodnym Klasztorze S. Silvestro in Capite, dnia 4 października[233].
18. Pan Rocatis, za pośrednictwem pani Magdaleny Borgogni, zamieszkały przy Palazzo Stampa, na drugim piętrze[234].
19.—20. Pan Józef Galliano, wspomniany wyżej pod numerami 12, 13 i 14, dnia 17 października.
21. Pan Butinelli, wicerektor Archigimnazjum Rzymskiego, dnia 13 listopada 1836[235].
22. Pan Józef Venuti, 13 listopada 1836[236].
23. Wielebny brat Pietrini ze Zgromadzenia Misjonarzy, zamieszkały w Czcigodnym Domu na Monte Citorio, dnia 13 listopada[237].
24. — 27. Pan Józef Yenuti, upoważniony do przekazania, dnia 13 listopada 1836[238].
28. Pan Jakub Salvati, dnia 14 listopada 1836[239].
29. — 36. Panowie - bracia Angelini, zamieszkali przy Via delie Muratte, nr 60[240].
37. Najjaśniejszy i Najczcigodniejszy Pan Azzocchi, dnia 27 listopada. Skudów 10[241].
38 — 41. Za pośrednictwem Wielebnego kanonika Minetti, dnia l grudnia[242].
42.—54. Pan Natale Gauttieri[243].
55.—60. Monsignore Ferrari[244].
26. [LIST W SPRAWIE OFIAR][245]
[316] Rzym, 2 XII 1836. Natale Gauttieri.
Załączone formularze powierza się Wielce Szanownemu Panu razem z prośbą, aby się postarał o hojne i stałe ofiary potrzebne na pokrywanie wydatków związanych z zachowywaniem i rozszerzaniem świętej wiary. Sprawą tą zajmuje się Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa), zwane Apostolstwem Katolickim, przychodzące z pomocą dziełom już istniejącym, a zwłaszcza Rzymskiej Kongregacji Rozkrzewiania Wiary2, która wspiera misje znajdujące się w potrzebie.
Kongregacja Rozkrzewiania Wiary wywodzi swój początek z Komisji Kardynałów, którą powołał papież Grzegorz XIII (1572—1585) do pracy nad pojednaniem Kościołów Wschodnich z Kościołem katolickim. Komisję powiększył papież Klemens VIII (1592—1605), a papież Grzegorz XV (1621—1623) utworzył z niej stałą Kongregację w roku 1622.
27. WYKAZ OSÓB, KTÓRYM PRZEKAZANO FORMULARZE DO ZAPISYWANIA OFIAR ZŁOŻONYCH W UMIESZCZONYCH SKARBONKACH[246]
[317] Pan Jan Casella — trzy[247].
Pani Baronowa Prussiana — dwa[248].
Matka Wikaria Czcigodnego Klasztoru Najśw. Maryi Bolesnej — jeden[249].
Przełożona Neofitek — jeden[250].
28. APOSTOLSTWO, KTÓRE MOGĄ PEŁNIĆ DUSZE ZAKONNE, PRZYJĘTE DO POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO, ZAŁOŻONEGO W RZYMIE KU CZCI I POD OPIEKĄ NAJŚWIĘTSZEJ MARYI, KRÓLOWEJ APOSTOŁÓW[251]
[318] Przypomnijcie, że Wielka Matka Boga nie miała obowiązku głoszenia Ewangelii, a jednak jest Królową Apostołów, albowiem bardziej niż Apostołowie pracowała nad rozkrzewianiem wiary świętej. A wiec i Wy, o Dusze Zakonne, chociaż nie macie obowiązku głoszenia Ewangelii, możecie zdobyć zasługę i chwałę apostolstwa, o ile zrobicie wszystko, co w swoim stanie możecie zrobić, by wszelkimi możliwymi sposobami przyczynić się do rozszerzania świętej wiary.
[319] Pobożne Zjednoczenie (Pia Societti) nazywa się „Apostolstwem Katolickim”, to znaczy „Powszechnym”, gdyż założone zostało w tym celu, by osobom należącym do wszystkich warstw społecznych poddawać stosowne zachęty do starania się w dostępny im sposób o pomnażanie środków duchowych i doczesnych, koniecznych do ożywiania wśród katolików świętej wiary i rozpalania miłości oraz do rozpowszechniania ich w każdej części świata.
[320] Zwróćcie również uwagę i na to, że Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego (Societa deWApostolato Cattolico) powierza Warn troskę o jak najskuteczniejsze i jak najdoskonalsze realizowanie miłości, której najcenniejszym przejawem jest staranie o wieczne zbawienie dusz. Dlatego też Zjednoczenie zachęca Was, abyście się coraz bardziej upodobniali do Boga, który z istoty swej jest miłością: „Bóg jest miłością” [252]. Jednocześnie zwróćcie też uwagę, że każda myśl, każde słowo i każdy uczynek, zmierzające do rozszerzania świętej wiary, zasługą swoją przewyższają wszelkie inne dzieło, które nie zmierza do tego celu, albowiem rozszerzanie świętej wiary zawiera w sobie wszystkie skarby. Kościoła Jezusa Chrystusa, które razem z wiarą są rozpowszechniane.
[321] Nic z tego, co Wam się proponuje, nie nakłada na Was zobowiązania, lecz wszystko pozostawione jest do dyspozycji Waszej dobrowolnej miłości. Niech Bóg udzieli Wam jej w całej pełni[253].
[322] 1. Przypomnijcie sobie teraz, że Wasz Oblubieniec Jezus, rozmiłowany w duszach, za pośrednictwem tajemniczego słowa „Pragnę” 4 wyraził swoje najgorętsze pragnienie zbawienia dusz. Jeżeli więc chcecie podobać się Jezusowi, musicie ustawicznie Go prosić, aby Wam udzielił tego drogocennego „Pragnę” — pragnienia zbawienia dusz.
[323] 2. Uświadomcie sobie, że aby ugasić to pragnienie, możecie zawsze się modlić w intencji wiecznego zbawienia wszystkich. O, ileż to dusz osiągnęło wiekuistą chwałę dzięki żarliwym oraz nieustannym modlitwom pokornych Dziewic, znajdujących się w świętych klasztorach! O, ileż dusz dostąpiło zbawienia dzięki pokornym modłom św. Marii Magdaleny[254] i św. Małgorzaty z Kortony[255], pokutnicom.
[324] W Czcigodnej Waszej Społeczności zakonnej możecie jedna drugą zachęcać do starania się wszelkimi możliwymi sposobami o pomnażanie środków duchowych i doczesnych, koniecznych do realizacji celów wyżej wskazanych. I dlatego możecie zabiegać o to, by nieustannie odmawiano pokorne i ufne modlitwy nie tylko w Waszej Społeczności zakonnej, ale również i w innych, o ile to jest tylko możliwe. Zważcie również, że modlitwy są niezawodnym środkiem do otrzymania wszystkiego i że jest to środek skuteczny i przemożny, jakim Wy możecie się posługiwać w swoim Świętym Klasztorze, by upraszać skuteczne nawrócenie grzeszników, niewiernych oraz przyczyniać się do zbawiania dusz.
[325] Możecie również przyczynić się do pomnażania ilości różnych dewocyjnych przedmiotów, pomocnych do rozszerzania wiary i chrześcijańskiej moralności, jakimi są: święte obrazki, obrazy, koronki, szkaplerze, bielizna oraz szaty liturgiczne, jak również to wszystko, co jest pożyteczne do szerzenia Królestwa Jezusa Chrystusa. Błogosławione jesteście Wy, co w każdej chwili wolnej od swoich zajęć we wspólnocie zakonnej poświęcacie się przygotowywaniu, sporządzaniu i staraniu się o tego rodzaju rzeczy potrzebne do rozwijania pobożności oraz religii, możecie bowiem w ten sposób zdobywać bardzo wiele stopni zasługi apostolstwa Jezusa Chrystusa. Zasługa ta będzie wzrastać tym bardziej, gdy powodowane koniecznością lub miłością będziecie korzystały ze słowa żywego czy pisanego, by tych, którzy znajdują się poza Waszym Domem zakonnym, a należących do różnych warstw społecznych, zawodów, stanów, zachęcać do troski o pomnażanie środków koniecznych i stosownych do szerzenia świętej wiary.
[326] W związku z tym możecie mówić możnym tego świata, że dzięki swojej władzy, stanowisku społecznemu mogą oni ułatwić rozszerzanie świętej wiary; uczonemu, że może do tego się przyczynić swoją wiedzą; studentowi, że unikając wiedzy, która nadyma, a starając się o tę, która buduje[256], może ją wykorzystać do szerzenia świętej wiary; obywatelowi, że w tym celu może wykorzystywać swoje stosunki z wielkimi tego świata; bogatym, że mogą poświęcić część swego bogactwa na przyjście z pomocą prawdziwie biednym, że mogą wspierać wydawanie w różnych językach dobrych książek, sposobnych do szerzenia świętej wiary i rozwijania pobożności, że mogą również pokrywać koszta związane z podróżą misjonarzy, specjalnie zaś, że mogą wspierać zakładanie kolegiów potrzebnych do wychowywania dobrych oraz doświadczonych misjonarzy, by można było ich wysyłać tam, gdzie są bardziej potrzebni. O, ileż mamy ludzi, nawet katolików, którzy przez całe lata nie widzą żadnego kapłana! Możecie zachęcać malarzy, którzy mogą spełniać swoje apostolstwo, wysyłając święte obrazy do krajów pogańskich; rzeźbiarzy, którzy mogą wysyłać tam rzeźby święte; drukarzy lub wydawców książek, by wydawali w odpowiedniej ilości książki pomagające w szerzeniu świętej wiary. Tak samo możecie postępować z artystami i rzemieślnikami, stosownie do wyrabianych przez nich przedmiotów i dzieł sztuki, jakie są potrzebne na misjach, szczególnie w krajach pogańskich — wszyscy bowiem oni mogą, na swoim miejscu i w swoim zawodzie, wykonywać pewien rodzaj apostolstwa.
[327] Możecie również zachęcać pobożne niewiasty i matki rodzin, by za pośrednictwem posiadanych dóbr oraz wychowywania chrześcijańskiego owocnie wykonywały swoje apostolstwo, już to wspierając dzieła, które bezpośrednio szerzą świętą wiarę, już to spełniając uczynki chrześcijańskiego miłosierdzia, wśród jakich poczesne miejsce zajmuje wspieranie ubogich Jezusa Chrystusa, rozdawanie bielizny oraz ubrań, które są zbyteczne dla ich rodzin, a nadają się jeszcze do użytku. Mogą też one posiadać w swoich domach różne przedmioty dewocyjne, których się nie używa, a które mogą być wysłane do krajów pogańskich, gdzie odczuwa się ich wielki brak, tak że nawet wszelki mały obrazek uważany jest za ogromny skarb.
[328] Swoim zaufanym osobom możecie powierzać skarbonki z napisem: „Apostolstwo Katolickie — Na cele rozkrzewiania świętej wiary”, do zbierania ofiar wśród wiernych[257]. Wszelkie przedmioty dewocyjne, pieniądze, ofiary oraz inne rzeczy, które zbierzecie, mając na to odpowiednie pozwolenie, na cele rozkrzewiania świętej wiary, przekazywać macie co pewien czas w ciągu roku do Pobożnego Zjednoczenia, do którego włączony jest Wasz Czcigodny Klasztor. Jeżeli się znajduje on w innym mieście czy miejscowości niż dom Pobożnego Zjednoczenia, to wedle możności starajcie się, by zebrane rzeczy wysłać przy nadarzającej się korzystnej okazji, aby w ten sposób nie obciążać Pobożnego Zjednoczenia kosztami przesyłki. Ażeby jednak przy tym wszystkim nie osłabła Wasza gorliwość, postanówcie przesyłać Pobożnemu Zjednoczeniu te rzeczy zawsze z okazji uroczystości Świętych Apostołów, wszystkich świąt Najśw. Maryi, która jest Królową Apostołów; zwłaszcza zaś po otrzymaniu wiadomości o rychłym wyjeździe jakiegoś misjonarza na misje zewnętrzne.
[329] Starajcie się zrobić wszystko, co możecie, przy pomocy modlitwy i czynu, by cały świat mógł poznać oraz pokochać Waszego Oblubieńca Jezusa. Przypominajcie często przykład dwóch grzesznic nawróconych — Samarytankę i Magdalenę; pierwsza, zaledwie poznała Jezusa Chrystusa, natychmiast udała się, by mówić o Nim swoim współziomkom; druga stała się Apostołką Apostołów[258]. Jakich że więc Wy możecie dokonać rzeczy, które jesteście Oblubienicami Jezusa Chrystusa? Pamiętajcie, że nagroda jest wielka. Chociaż święty Paweł, pierwszy pustelnik[259], żył blisko sto lat samotnie na pustyni, to jednak święty Antoni, opat[260] , widział, jak w chwili jego śmierci piękna jego dusza wstępowała do nieba, nie tylko wśród chórów Aniołów i Proroków, ale także i Apostołów: „Widział, jak dusza Pawła wstępowała do nieba wśród chórów Aniołów, wśród Proroków i wśród orszaku Apostołów” (z Lekcji Brewiarza Rzymskiego). Łatwo tu można zauważyć, że święty Paweł tylko dzięki modlitwie i pokucie w intencji zbawienia dusz mógł zasłużyć na to, by znaleźć się w gronie Apostołów. Także i Wy możecie zdobyć taką samą zasługę, jeżeli wszelkimi możliwymi sposobami będziecie wspierać dzieło rozkrzewiania świętej wiary, koniecznej do zbawienia dusz.
29. KSIĄŻECZKA WPISU DO APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO[261]
[Herb Pobożnego Zjednoczenia][262]
Rzym 1837. Za pozwoleniem Przełożonych.
[330] Apostolstwo Katolickie, to znaczy Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa), założone w Rzymie celem pomnażania, obrony i rozkrzewiania pobożności oraz katolickiej wiary, pod szczególną opieką Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, i w absolutnej oraz bezpośredniej zależności od Papieża, uczestniczy w następujących dobrach duchowych:
Każdy, kto należy do tego Pobożnego Zjednoczenia lub z nim współpracuje albo też w jakikolwiek sposób je wspiera, uczestniczy tym samym we wszystkich zasługach płynących ze Mszy, Oficjów Bożych, modlitw, rozmyślań, kontemplacji, umartwień i postów, jak również wszystkich innych dzieł miłości oraz cnót, które bądź to indywidualnie, bądź wspólnie spełniają członkowie zakonów mniszych, zakonów ścisłych, tak męskich jak i żeńskich, oraz zgromadzeń kleryków regularnych, które istnieją w Kościele Bożym[263]. Ponadto uczestniczy w licznych odpustach, jakie Papieże tym zakonom nadali, pozwalając jednocześnie na dopuszczenie innych do uczestnictwa w nich. Dyplomy otrzymane od zakonów i przechowywane obecnie w archiwum przy Czcigodnym Kościele Spirito Santo dei Napolitani przy Via Giulia[264], gdzie znajduje się ośrodek Pobożnego Zjednoczenia (Pia Societa), świadczą o tym, że Pobożne Zjednoczenie uczestniczy w zasługach i odpustach wszystkich zakonów.
[331] Dzieła dobrowolne członków
1. Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa) nie nakłada na członków żadnych obowiązków, jakie by zobowiązywały w sumieniu; wszyscy natomiast dobrowolnie współpracują ze świętymi dziełami tegoż Zjednoczenia.
2. Duchowni świeccy i zakonni współpracują przez spełnianie swojej posługi świętej.
3. Znawcy języków oraz naukowcy mogą bezpłatnie nauczać języków i prowadzić wykłady dla kapłanów, którzy się przygotowują do głoszenia Ewangelii świętej, szczególnie w krajach pogańskich.
4. Osoby zamożne mogą dobrowolnie dostarczać ofiar i środków doczesnych, potrzebnych dla dzieł Pobożnego Zjednoczenia.
5. Fachowcy, artyści i mechanicy mogą w miarę możności ofiarować pracę z zakresu swej specjalności czy sztuki, by w ten sposób pomóc Pobożnemu Zjednoczeniu.
6. Również mniej zasobni mogą mieć swój udział przez złożenie drobnej ofiary, ofiarowanie obrazka, koronki, szkaplerza, obrazu religijnego, pobożnej książki. Rzeczy tego rodzaju Pobożne Zjednoczenie zbiera i przekazuje naszym braciom katolikom, którzy ich nie posiadają, a prowadzą ubogi żywot wśród katolików, albo też przesyła do ubogich braci w krajach pogańskich.
7. Wszyscy członkowie, którzy żyją w takich społecznościach, jak seminaria, domy wychowawcze, ochronki, hospicja itd., mogą ze sobą świecie współzawodniczyć w wyrabianiu przedmiotów służących do podtrzymywania i rozszerzania pobożności i katolickiej wiary. Ponadto mogą ofiarowywać w tym celu prywatne i wspólne modlitwy oraz składać większe lub mniejsze ofiary, będące owocem częstych ich umartwień, jak również drobne przedmioty służące pobożności, które zbiorą wśród siebie lub własnoręcznie sporządzą, mając na względzie wspomniany cel apostolski.
8. Zarówno zdrowi, jak i chorzy mogą współdziałać przynajmniej modlitwą w intencji ożywienia wśród katolików wiary i rozpalenia miłości oraz rozszerzenia ich po całym świecie; bardzo skutecznie mogą to robić chorzy oraz cierpiący, ofiarowując w tym celu swe cierpienia.
9. Wszyscy mogą, korzystając z czasu, miejsca, warunków, znajomości itd., zachęcać swych braci katolików, aby osobistą pracą, ofiarą czy modlitwą przyczyniali się do ewangelicznych dzieł Pobożnego Zjednoczenia, które zawsze i we wszystkim zmierza do większej chwały Boga i wiecznego zbawienia dusz.
10. Wreszcie zachęca się wszystkich do częstego przystępowania do Sakramentów Świętych, do odprawiania codziennego rozmyślania o prawdach wiecznych oraz do odmawiania różańca i następujących modlitw:
[332] Modlitwy na każdy dzień
Niepokalana Matko Boga, Królowo Apostołów, wiem, że przykazanie Boże, które mię zobowiązuje miłować bliźniego jak siebie samego[265], zobowiązuje mię. też, abym się starał wszelkimi możliwymi sposobami zarówno o swoje jak i bliźniego zbawienie wieczne. Muszę jednak wyznać, że z powodu moich grzechów jestem najniegodniejszy posiadania łaski potrzebnej do skutecznego i ustawicznego starania się o wieczne zbawienie swojej duszy oraz moich krewnych i bliźnich, szczególnie zaś do popierania dobrych dziel i pomnażania środków duchowych i doczesnych, stosownych do ożywiania wśród katolików wiary i rozpalania miłości oraz rozszerzania ich po całym świecie. Ty jednak mi tą laskę wyjednujesz, dzięki miłosierdziu Boga i dzięki nieskończonym zasługom Jezusa. Dlatego to zjednoczony z Tobą, z całym Dworem Niebieskim i ze wszystkimi sprawiedliwymi, którzy są i będą w Kościele Bożym, postanawiam ofiarowywać w każdej chwili, teraz i zawsze, zasługi Jezusa na podziękowanie, jak gdybyś już mnie i wszystkim innym wyjednała tę laskę, jak ją wyjednałaś świętym Apostołom.
Tak więc ufając Twemu możnemu pośrednictwu, postanawiam używać od tej chwili wszystkiego, co otrzymam od Boga, jak zdolności działania, talentów, wiedzy, stanowiska, zdrowia, choroby i utrapień oraz wszystkiego na większą chwałę Boga i dla wiecznego zbawienia duszy swojej oraz bliźniego, oddając się w szczególny sposób pracom zmierzającym do krzewienia pobożności i świętej wiary na całym świecie. A gdybym niczym innym nie mógł do realizacji tego celu się przyczynić, to jednak nie przestanę się modlić, aby nastała jedna Owczarnia i jeden Pasterz[266], i to mi pozwoli mieć nadzieję, że dojdę do świętego Raju, aby tam przez cala wieczność cieszyć się owocami apostolstwa Jezusa Chrystusa. Amen. Ojcze nasz; Zdrowaś, Maryjo; Chwała Ojcu
Przedwieczny Ojcze, w nieskończonym miłosierdziu swoim, ze względu na nieskończone zasługi swojego Boskiego Syna, Jezusa, spraw, aby Ciebie poznały i pokochały wszystkie dusze, albowiem chcesz, aby wszystkie osiągnęły zbawienie[267]. Ojcze nasz; Zdrowaś, Maryjo; Chwała Ojcu
Przedwieczne Słowo Wcielone, Odkupicielu rodzaju ludzkiego, racz pociągnąć do siebie wszystkie dusze, albowiem dla nich stałeś się posłuszny aż do śmierci krzyżowej[268].
Ojcze nasz; Zdrowaś, Maryjo; Chwała Ojcu.
Duchu Święty, Boże, ze względu na nieskończone zasługi męki i śmierci Jezusa Chrystusa racz w sercach wszystkich[269] rozpalić najgorętszą i wszechmocną miłość swoją, aby na całym świecie nastała jedna Owczarnia i jeden Pasterz[270], oraz spraw, abyśmy wszyscy mogli w Niebie wysławiać Twe Boskie miłosierdzie[271]. Amen. Ojcze nasz; Zdrowaś, Maryjo; Chwała Ojcu
[333] Akty strzeliste, które należy często odmawiać w ciągu dnia
1. Przez najświętsze Tajemnice Odkupienia ludzkiego poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i przebacz ludowi swemu[272].
2. Przez zasługi i pośrednictwo Najświętszej Rodzicielki swojej oraz wszystkich Aniołów i Świętych, poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i przebacz ludowi swemu[273].
3. Królowo Apostołów i wszyscy Aniołowie, i Święci, proście Pana żniwa, aby posłał robotników na żniwo swoje i przebaczył ludowi swemu[274], abyśmy wszyscy z Nim i z Ojcem oraz z Duchem Świętym radować się mogli przez wieki wieków. Amen.
Wpisu dokonano dnia roku 183 ....
[334] W razie śmierci członka należy powiadomić Pobożne Zjednoczenie, aby można było odprawić modły za zmarłego.
30. OGŁOSZENIE O ZAŁOŻENIU POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO POD OPIEKĄ MARYI PANNY, KRÓLOWEJ APOSTOŁÓW, KTÓRE POWSTAŁO W RZYMIE W ROKU 1835[275]
[335] Każdy człowiek, który ma szczęście należeć do Kościoła katolickiego, powinien w szczególniejszy sposób żywić w swoim sercu: 1. miłość Boga, połączoną z pragnieniem, aby Go wszyscy wielbili i chwalili; 2. miłość bliźniego, czyli pragnienie dlań dobra, przede wszystkim duchowego, a tym samym poprawy jego obyczajów. Każdy też człowiek, który należy do Kościoła katolickiego, powinien radośnie poczuwać się do obowiązku przyczyniania się swymi zdolnościami, pracą, a także środkami doczesnymi, do urzeczywistniania owych doniosłych celów, dzięki którym, pełniąc wolę Boga i zdobywając wielkie zasługi, łatwiej możemy uprosić u Boga, który jest samą dobrocią, osiągnięcie chwalebnego i szczęśliwego celu, dla jakiego Bóg nas stworzył.
[336] Otóż nic nie jest w stanie skuteczniej szerzyć chwały Boga i przysporzyć pożytku bliźniemu niż misje w krajach, do których, niestety, nie dotarło jeszcze światło Ewangelii, a w których bezkresne tereny i brak robotników sprawiają, że wierni pozostają prawie w opuszczeniu, pozbawieni są pomocy sakramentów świętych i narażeni na ponowną utratę wiary. Tak więc w obecnych czasach, w jakich zdawać się może, że piekło podwoiło swe wysiłki, żeby oddalić ludzi od Stwórcy i Jego prawa Bożego, będzie rzeczą jak najbardziej pożyteczną dla zamierzonego celu, podanego wyżej, starać się wszelkimi możliwymi sposobami o nauczanie duchowe także tych chrześcijan, którzy, na nieszczęście, trwają w błędzie lub którzy, mimo że są katolikami, bądź z powodu zaniedbań w czasie wychowania, bądź z braku czasu i pomocy, bądź wreszcie przez kontakty z ludźmi zepsutymi czy czytanie dzieł bezbożnych albo przeciwnych prawdziwemu dobru, są katolikami tylko z imienia i nie czynią niczego dla pożytku własnej duszy i dusz bliźnich, a w następstwie tego są bezużytecznymi dla służby Bogu i przynoszenia Mu chwały.
[337] Aby realizować to zadanie, Kościół katolicki jako taki, jak również pobożne zrzeszenia, a także gorliwe i światłe jednostki starały się w ciągu wieków tworzyć w różnych krajach instytucje, mające na celu większą chwałę Boga i pożytek bliźniego. Nie wspominamy tu już o prywatnych wysiłkach wielu godnych naśladowania niewiast oraz innych osób, zarówno duchownych jak i świeckich, które wprost lub pośrednio, przez udzielanie pomocy, przekonywanie, postępując łagodnie czy też z całą powagą, przyjęły na siebie troskę o urobienie duchowe oraz naprawę obyczajów swoich przyjaciół, krewnych, sług, podwładnych oraz owych nieszczęśliwych, którzy o Bogu i samych sobie raczej zapominają pod wpływem zaniedbań i nieszczęśliwych okoliczności niż złej woli.
[338] Pole działania jest bardzo rozległe. Nie należy jednak tym się zrażać, gdyż wszystko jest możliwe przy pomocy wszechmogącego Boga, który aktem swej woli wszystko z niczego stworzył i na którego chwałę oraz służbę to Dzieło jest poświęcone. Trzeba jednak stwierdzić, iż potrzebuje ono znacznych środków i wytężonej współpracy tych szczególnie osób, które nic tak sobie nie cenią, jak niepojętą i wieczną szczęśliwość, jaką Bóg gotuje tym, którzy wiernie Mu służą i pracują nad przysporzeniem Mu chwały. Dzięki temu mogą one przy pomocy swej gorliwości, miłości, umysłu, a przede wszystkim swej bezinteresowności, stać się bardzo pożytecznymi dla pomyślnego rozwoju tej wielkiej sprawy, prawdziwie godnej religii katolickiej.
[339] A jakkolwiek wiele jest instytucji, które powstawały w różnych epokach, i chociaż wielkiej pomocy udzielają pobożne oraz zamożne jednostki, to jednak nie wystarcza to wszystko do pełnego osiągnięcia zamierzonego celu. Wobec tego nie powinno nikogo to dziwić, jeśli wierni dostrzegając taki brak zapragną niekiedy stworzyć nowe instytucje, mające służyć już istniejącym instytucjom, i jeśli zwrócą się oni do wszystkich gorliwych braci katolików, by wstępowali do tych związków religijnych, których dobro przynosi pożytek wszystkim członkom. Każdy zaś przecie może ofiarować swą pracę lub pieniężną pomoc, odpowiednio do swego stanu, zdolności i środków, jakimi rozporządza, a tym samym dopomóc do osiągnięcia celu, który każdy katolik stale winien mieć przed oczyma — celem tym jest większa chwała Boga i duchowe dobro bliźniego.
[340] I tak więc, chociaż we Francji nie brak, między innymi, nader pożytecznych oraz wzniosłych instytucji, jak Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia[276] — zajmujące się z wielką gorliwością i miłością chorymi, któremu wielu spośród chorych zawdzięcza nawrócenie duchowe i zbawienie duszy — lub jak Kolegium dla Misji Zagranicznych[277], to jednak z wielkim pożytkiem i pomyślnym skutkiem powstała w roku 1822 nowa instytucja pod nazwą „Dzieło Rozkrzewiania Wiary na rzecz misji zagranicznych”[278]. Dzieło to znalazło wielką ilość zwolenników wśród zakonnych osób i rozwijając się z niezmierną szybkością, rozkrzewiło się nie tylko we Francji, lecz także w Belgii, Szwajcarii, Niemczech, a nawet na Wschodzie, i nie uszczuplając źródeł dochodów żadnego z istniejących już dzieł pobożnych, w krótkim czasie około dwunastu lat było już w stanie ofiarować pomoc ponad pięćdziesięciu misjom rozsianym po całej powierzchni ziemi.
[341] Nie można się więc dziwić, że katolicy w Rzymie, ożywieni takimiż zasadami, nie chcą już dłużej pozostawać biernymi widzami tak pięknych przykładów i sami zapragnęli wziąć czynny udział w tym, co tak bezpośrednio łączy się z większą chwałą Boga i z duchowym dobrem bliźniego. W następstwie tego postanowili zwrócić się z odezwą nie tylko do braci katolików we Włoszech, lecz także i w innych częściach świata, oraz dali początek Instytucji, której sama nazwa: „Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego (Pia Societa dell` Apostolato Cattolico) pod opieką Maryi Panny, Królowej Apostołów”, dość jasno wyraża jej cel, a celem tym, podkreślamy raz jeszcze, jest jedynie wprowadzanie w czyn zasad przedstawionych w niniejszej odezwie.
[342] Współpraca w tym wielkim Dziele przyniesie wielki pożytek całemu światu, łączy bowiem ono w pewien sposób w sobie każde inne dzieło, obejmując dzieła wiary, gorliwości i miłości. Ponadto ofiaruje ono każdemu członkowi prawo do niezliczonych odpustów, do uczestnictwa w dobrych uczynkach oraz prawo do zasług, jakie wspólnie czy indywidualnie zdobywać będą czy zdobywają już wszyscy aktualni i przyszli członkowie Apostolstwa Katolickiego. Aby móc stać się członkiem tegoż, potrzeba trzech rzeczy, jakich podjąć się może każdy, bez żadnego przy tym zobowiązaniu w sumieniu, a mianowicie:
1. Codzienne odmawianie modlitwy, którą się przy wpisie do tegoż Zjednoczenia wyznaczy. Modlitwa ta ma na celu uproszenie u Boga i Najświętszej Panny Ich opieki nad tą Instytucją. W razie nieprzewidzianych wypadków oraz jeśli chodzi o osoby nie umiejące czytać, modlitwę tę można zastąpić przez odmówienie jednego „Ojcze nasz”, jednego „Zdrowaś, Maryjo” i jednego „Chwała Ojcu”, do dając wezwanie: „Maryjo, Królowo Apostołów, módl się za nami”.
2. Złożenie skromnej ofiary miesięcznej na rzecz Pobożnego Zjednoczenia, w postaci pół paola[279] lub innej monety, o tej samej w przybliżeniu wartości. Ofiara ta może być również i większa, zawsze jednak jest ona dobrowolna i w żadnym wypadku nie Obowiązkowa.
3. Przyrzeczenie, że w miarę sił i swoich możliwości będzie się pracować na większą chwałę Boga i dla dobra duszy bliźniego. W ten sposób każdy będzie dążył do rozkrzewiania katolickiej wiary i naprawy obyczajów w sposób, jaki da się pogodzić z położeniem, zdolnościami i szczególnymi obowiązkami danej osoby.
Wolno również przyjmować ofiary od osób, które nie należą do Pobożnego Zjednoczenia, z zastrzeżeniem jednak, żeby one nie przewyższały zwykłych ofiar członków.
[343] Każdy, kto chce zapisać się do Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego (Pia Societa dell` Apostolato Cattolico), może to uczynić przez wypełnienie drukowanego formularza, jaki mu w tym celu wręczy osoba należąca do Pobożnego Zjednoczenia. Osoba ta też przydzieli go do zespołu „dziesięciu”[280], którego jest inkasentem, jej też nowo wpisany będzie wpłacał swoją składkę miesięczną. Dziesięć „dziesiątek” tworzy zespół „stu”. Inkasent każdej „dziesiątki” będzie przekazywał otrzymane pieniądze inkasentowi zespołu „setki”, w skład której wchodzi jego „dziesiątka”. Inkasent zaś każdej „setki” będzie przekazywał pieniądze do rąk inkasenta zespołu „tysiąca” albo zespołu „dziesięciu tysięcy”; i te zarówno zwyczajne jak i nadzwyczajne składki, które otrzyma, będą za pośrednictwem kilku członków Rad przekazywane do generalnej kasy Pobożnego Zjednoczenia.
Każdy zespół „tysiąca” stanowić będzie oddzielną całość. Kartki zaś potwierdzające odbiór ofiar, zaprowadzone specjalnie w tym celu, aby uwidocznić sposób ich wykorzystania, służyć będą za potwierdzenie przyjęcia składek. Dzięki takiej organizacji zbytecznym się stanie zbieranie się członków i opłacanie licznych inkasentów, należy bowiem zawsze unikać wszelkich wydatków, jakie nie są konieczne w sposób oczywisty. Jednocześnie, aby wykluczyć wszelki wzgląd na osobisty interes, będziemy w miarę możności się starali, żeby osoby należące do Zjednoczenia bezinteresownie się zajmowały różnymi jego sprawami administracyjnymi.
[344] W Rzymie będzie istnieć Generalna Rada Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego (Pia Societa dell` Apostolato Cattolico). Przy pomocy różnych Rad niższego stopnia i jej podległych w różnych krajach, z którymi utrzymywany będzie kontakt, będzie ona kierowała w jednolity, prosty i stosowny sposób wszystkim, co może mieć związek z tą Instytucją w każdym jej odgałęzieniu, zwłaszcza jeśli chodzi o administracyjną organizację.
[345] Za pośrednictwem wspomnianych Rad będzie Rada Generalna rozdzielać przyjęte ofiary zwyczajne i nadzwyczajne pomiędzy różne misje, które potrzebować będą wsparcia, oraz wspierać będzie inne dzieła zmierzające do pobożnego i zbawiennego celu, jaki jest jedynym dążeniem Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego (Pia Societa dell` Apostolato Cattolico).
[346] Corocznie składać się będzie dokładne sprawozdanie z otrzymanych składek oraz koniecznych wydatków, podając to do wiadomości wszystkim członkom Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego. Podawać się będzie również do wiadomości sprawozdania otrzymane od pracowników pracujących na różnych misjach oraz w innych zbawiennych dziełach, którzy bezpośrednio będą korespondować z Generalną Radą Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego. Wiadomości te będzie się ogłaszało drukiem w tym celu, aby każdy członek Zjednoczenia mógł odczuć zadowolenie i znaleźć niejako nagrodę, dowiadując się o pomnożeniu chwały Boga i duchowej korzyści bliźniego, a tym samym zaś otrzymać zachętę do zwiększenia liczby ofiar i modlitw w tej intencji, ażeby Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego (Pia Societa dellApostolato Cattolico) obdarzane było błogosławieństwem Boga i Najśw. Panny, Królowej Apostołów, i dzięki temu cel tegoż Zjednoczenia bardziej był realizowany, a każdy jego członek uczestnicząc w nieskończonych dobrach, jakie z tego płyną, mógł osiągnąć owo niepojęte szczęście, jakim nieskończenie szczodry i wszechmocny Bóg wynagradza stokrotnie każdy nawet najmniejszy uczynek, noszący na sobie cechy Jego miłości i mający na celu Jego chwałę[281].
31. PISMA UPOWAŻNIAJĄCE DO ZAKŁADANIA ORAZ ROZWIJANIA POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA[282]
[347] 1. Wielce czcigodny ksiądz Filip Lodovisi, kanonik, kustosz Świętych Relikwii w kościele Sant Apolinare[283].
2. Kanonik Mallerini[284].
3. Pan Figiotti[285].
4. Czcigodny ksiądz Maciej Cetti[286].
5. Dnia 10 marca 1837, monsignor Leggeri, adwokat skarbowy[287].
6. Pan Mikołaj Morelli, mieszkający naprzeciwko kościoła San Lorenzo in Lucina, w budynku nowym Ruspolich, dnia 3 kwietnia 1837[288].
7. Pan Alojzy Pellegrini, zamieszkały przy Via del Pellegrino, nr 188, dano trzy upoważnienia, a później jeszcze trzy inne, dnia 28 kwietnia 1837[289].
8. Brat Benedykt, filipin[290], zamieszkały przy kościele Santa Maria in Vallicella, dnia 18 kwietnia 1837.
32. [LISTA OFIAR NA ROZKRZEWIANIE ŚWIĘTEJ WIARY][291]
[348] Dla klasy ofiarodawców Apostolstwa Katolickiego, czyli Pobożnego Zjednoczenia (Pia Societa), założonego celem ożywiania, obrony i rozkrzewiania pobożności oraz katolickiej wiary.
Lista ofiar „Dziesiątki” członków, na cele rozkrzewiania świętej wiary.
Podpis Inkasenta rzymskiego (Ricevitore Urbana)
Nazwa miasta
Numer „Tysiąca”
Numer „Setki”
Numer „Dziesiątki”
Podpis sekretarza od spraw ofiar
Jakub Perelli[292].
[349] Przepisy, których winien przestrzegać Pan
Inkasent „Dziesiątki”
1. Gromadzi dziesięciu członków i liczbę tę utrzymuje stale, uzupełniając jak najrychlej wolne miejsca; w pierwszej rubryce zapisuje nazwiska członków, w następnych zaś notuje otrzymaną ofiarę, wynoszącą jednego bajoka[293] tygodniowo.
2. Po odebraniu pieniędzy przekazuje natychmiast je do rąk inkasenta odnośnej „Setki”, ten zaś u spodu rubryki z tego miesiąca, za który pobrano pieniądze, składa swój podpis na dowód odbioru.
3. Może on przyjmować od każdego ofiary w postaci przedmiotów lub nadzwyczajnych datków, winien jednak wtenczas pozostawić ofiarodawcy pisemne pokwitowanie oraz wpisać te ofiary na odwrotnej stronie niniejszej listy, podając imię i nazwisko, parafię ofiarodawcy oraz datę przyjęcia ofiary. Przy końcu miesiąca odnosi sumę ofiar nadzwyczajnych, wyszczególnionych na dole niniejszej listy.
4. We wszystkim podlega kierownikowi „Setki”, do którego winien zwracać się po wszelkie wyjaśnienia.
5. Aby ustawicznie zachęcać się do skutecznego, gorliwego i wiernego spełniania swego obowiązku, inkasent winien często przywodzić sobie na pamięć obfitą i wieczną nagrodę, przygotowaną przez Boga dla tych, którzy dopomagają do rozkrzewiania katolickiej religii.
Jezus Chrystus obiecał wieczną zapłatę nawet za kubek wody podany bliźniemu z miłości do Niego[294].
Kwity z potwierdzeniem odbioru należy przekazywać inkasentowi przyjmującemu ofiary.
Ofiary nadzwyczajne Ofiary w pieniądzach Ofiary w rzeczach Karol August, biskup Eichstaet[295]
33. [ZAŚWIADCZENIE O WPISIE DO POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA][296]
[350] Rzym, 11 XII 1837. Ksiądz Kasper Del Bufalo, kanonik[297]. Do Pobożnego Zjednoczenia (alla Pia Societa), założonego pod szczególną opieką Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, i mającego na celu troskę o wzrost, obronę i rozkrzewianie pobożności oraz katolickiej wiary, został zapisany w dniu 11 XII 1837, w 51 roku swego życia.
34. [ZWIĄZEK KLASY OFIARODAWCÓW NA RZECZ URZĄDZENIA I ROZWOJU POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA][298]
[351] Apostolstwo Katolickie, czyli Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa), mające na celu wzrost, obronę i rozkrzewianie pobożności oraz katolickiej wiary, pod szczególną opieką Najśw. Maryi, Królowej Apostołów.
Celem urządzenia i rozwoju Pobożnego Zjednoczenia wezwano[299] wszystkich gorliwych ludzi do składania szlachetnych ofiar, miesięcznych itp., aby w ten sposób mogli oni jeszcze bardziej uczestniczyć w wielkich zasługach zachowywania i rozwijania katolickiej religii.
[352] Cel Pobożnego Zjednoczenia
Wobec wzmożonych potrzeb w dziedzinie religijnej oraz uszczuplenia środków Pobożne Zjednoczenie zaprasza wszystkich katolików, aby swoimi modlitwami i pracami, właściwymi stanowi duchownemu, świeckiemu czy zakonnemu, oraz pracą w zakresie swojego zawodu czy rzemiosła przychodzili z pomocą dziełom już istniejącym, a mającym na celu zachowywanie oraz szerzenie pobożności i katolickiej wiary.
[353] Dzieła prowadzone przez to Zjednoczenie
1. Pobożne Zjednoczenie powstało celem popierania wszystkich dzieł świętej posługi, jak również wszelkich innych dzieł wiary, miłości, gorliwości, pobożności i religijności, potrzebnych i pożytecznych do utrzymywania i pomnażania wśród katolików pobożności i wiary, do usuwania zgorszenia i kierowania serc na drogę cnoty, przez popieranie dzieł chrześcijańskiego wychowania i nauczania.
2. Jeśli chodzi o apostolstwo w krajach pogańskich i innowierczych, to Pobożne Zjednoczenie, poza dziełami dotyczącymi kultu i środkami koniecznymi do jego sprawowania, dąży również do urabiania dobrych i doświadczonych misjonarzy, szczególnie zaś osób zdolnych do kierowania kolegiami we wspomnianych krajach. Kolegia te są niezbędnie konieczne, aby w przyszłości liczba robotników nie była tak szczupła, jak za dni naszych. Każdy zaś, kto zna obecną sytuację w świecie, musi uznać, że zakładanie odpowiednich kolegiów jest rzeczą w naj wyższym stopniu konieczną, gdyż te, które istnieją, nie zaspokajają istniejących potrzeb. Potrzeby tej nie widzi tylko ten, kto nie zdaje sobie sprawy z postawy, jaką świat w naszych czasach zajmuje wobec religii.
[354] Jeśli każdy człowiek, który nie zatracił jeszcze wszelkich uczuć ludzkich, wzrusza się na widok materialnych potrzeb swoich bliźnich, to któryż z katolików nie będzie gotów uczynić wszystkiego, co tylko leży w jego mocy, aby ratować miliony dusz bądź umarłych dla łaski, bądź jeszcze żywych, ale zupełnie pozbawionych światła wiary i pociech katolickiej religii?
[355] Jeśli Boski Odkupiciel przyrzekł wieczną nagrodę za kubek wody podany z miłości ku Niemu jedynie celem zaspokojenia pragnienia bliźniego[300], to na jaką chwałę zasłuży ten, kto na wszelki możliwy sposób przyczynia się do zbawienia tylu opuszczonych dusz? Stąd też wielki Ojciec i Doktor Kościoła, św. Augustyn, posuwa się nawet do stwierdzenia: „Jeśli zbawiłeś jedną duszę, zapewniłeś własnej duszy zbawienie”[301].
[356] Udział w skarbach duchowych
Powtórzony tekst nr [311].
Dyrektor
Inkasent rzymski
Sekretarz do spraw ofiar
35. [WYKAZ OSÓB MIESZKAJĄCYCH PRZY KOŚCIELE SPIRITO SANTO][302]
[357] Imię i nazwisko → Przybycie → Odejście
Ks. Józef Marinom[303] → 15 VI 1837 → 30 I 1841 Wiceproboszcz przy S. Michele[304]
Ks. Rafał Melia[305] → 13 VIII 1837
Franciszek Triboli[306] → 10 V 1839
Teodor Noethen, Prusak[307] → 18 III 1840 → 26 III 1841
Tomasz Alkusci[308] → 4 IV1840
Ks. Franciszek Vaschetti, somasek[309] → 27 VII 1840 → 27 VIII 1840 Misje w Pegu[310]
Kajetan Ceccarini[311] → jak wyżej → jak wyżej Katechista w Pegu
Ks. Jan Franciszek Bartelli[312] → 26 VIII 1840 → 1 IX1840 Misje w Pegu
Ks. Józef Foer → 29IX 1840 → 14 XI 1840. Do Kolegium Greckiego[313].
Ks. Patryk O'Sullivan[314] → 3 XI 1840 na rekolekcje → 20 XI 1840. Do Kolegium Clementinum[315].
Henryk OTarrel → 2 XII 1840 → 7 V 1842. Do Irlandii.
Ks. Piotr Paweł Cachia, Maltańczyk[316] → 31 I 1841 → 11 VII 1841. Senator Rzymu
Karol[317], Węgier, kandydat na kleryka → 1 II 1841 → 20 VI 1841 Do pomocy proboszczowi kościoła San Giovanni
Ks. Hannibal Meini → 1 V 1841 → 15 V 1841 Do Toskanii
Michał Cerroni[318] → 20 VI 1841
Franciszek Crignoni[319] → 27 VII 1841
Ks. Ignacy Auconi[320] → 1 V1842[321]
36. [ZATWIERDZENIE KOLEGIUM MISYJNEGO][322]
Do Jego Wysokości Najprzewielebniejszego Księcia Eminencji Kardynała Karola Odescalchi Wikariusza Generalnego Pana Naszego Grzegorza Papieża XVI[323]
[358] Eminencjo, Najprzewielebniejszy Książę,
Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego (Pia Societa delrApostolato Cattolicó), jako Najpokorniejszy Petent Waszej Najprzewielebniejszej Eminencji, ośmiela się przedstawić niniejszym, iż zgromadziło pewną ilość gorliwych i przykładnych kapłanów, którzy w rektorskim mieszkaniu Czcigodnego Królewskiego Kościoła Spirito Santo dei Napolitani przy Via Giulia[324] prowadzą wspólne życie oraz oddają się kapłańskim pracom, jak również uczą się obcych języków w tym celu, aby móc pospieszyć z pomocą ewangelicznym poczynaniom Świętej Kongregacji Rozkrzewiania Wiary. Przede wszystkim jednak pragną powoli przygotowywać odpowiednią liczbę kapłanów zdatnych do naukowego i duchowego kierowania, w duchu świętego Kościoła Rzymskiego, Kolegiami w misyjnych krajach, aby w ten sposób powiększyć liczbę dobrych robotników ewangelicznych i zmniejszyć wydatki oraz trudności z tym związane. Zamierza się bowiem utworzyć później takie Kolegia w tych zwłaszcza miejscowościach, gdzie katoliccy rodzice wobec braku nauczycieli i kolegiów katolickich są niemal zmuszeni posyłać swoje dzieci do szkół protestanckich, by w nich pobierały nauki będące jedynie mieszaniną błędów. Przyczyniają się do tego również i sami protestanci, którzy intensywnie szerzą protestantyzm nie tylko w Stanach Zjednoczonych Ameryki, lecz także w licznych krajach na Wschodzie, wydając na to wiele milionów funtów szterlingów rocznie, płynących od przeszło dwudziestu stowarzyszeń założonych specjalnie dla tej szkodliwej działalności, a nadto obficie składanych też przez prywatne osoby. Wobec tego Pobożne Zjednoczenie, jako Petent, prosi pokornie Waszą Eminencję, aby raczył pobłogosławić zapoczątkowaną wspólnotę, by ona jako małe ziarenko rozrosła się w Kolegium święte, obfitujące w gorliwych i wykształconych kapłanów, pełnych Ducha Jezusa Chrystusa, którzy by owocnie głosili Go tym, co Go nie znają, oraz przyprowadzali doń te dusze, które odwróciły się od Jego miłosiernego Serca.
Pobożne Zjednoczenie zanoszące tę prośbę jest pewne, że pasterskie błogosławieństwo oraz pełne zatwierdzenie ze strony Waszej Eminencji, jako też Jego owocna współpraca, dopomogą osiągnąć tak szlachetny i wzniosły cel, jaki zakłada sobie to Dzieło Boże.
Całując Świętą Purpurę, zdaję się na decyzję; niech itd. [359] Do wymienionego w prośbie Pobożnego Zjednoczenia.
2 października 1837.
Udziela się wszelkiego zatwierdzenia i błogosławieństwa. C(arlo) Card. Vicario[325].
37. [MODLITWY W INTENCJI OBRONY, ROZSZERZANIA I ZACHOWYWANIA POBOŻNOŚCI I WIARY KATOLICKIEJ][326]
[360] — (Na pierwszej strome okładki znajduje się napis:)
Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście więc Pana żniwa, żeby posłał robotników na żniwo swoje (Łk 10).
(Druga strona okładki jest czysta).
(Strona 1) Modlitwy w intencji obrony, rozkrzewiania i zachowywania pobożności i wiary katolickiej.
(Obrazek przedstawiający Matkę Bożą z Dzieciątkiem, na tronie wśród obłoków).
Rzym 1838. W drukarni Hospicjum Apostolskiego przy Pietro Aurelj.
(Strona 2 — czysta).
Strona 3) Uwaga dla czytelnika
[361] Przykazanie miłości nakłada na wszystkich obowiązek starania się zarówno o swoje jak i bliźniego zbawienie wieczne, przy użyciu wszystkich środków duchowych i doczesnych, na wszelki możliwy sposób, stosownie do stanu, talentu, okoliczności czasu, miejsca oraz odpowiednio do większej lub mniejszej ilości środków duchowych i doczesnych, jakich Bóg udzielił każdemu. Przykazanie miłości pobudza każdego, aby się starał za pośrednictwem krzewienia świętej wiary o rozwój królestwa Jezusa Chrystusa, które jest celem naszych pragnień i naszych modlitw. A ponieważ modlitwa zanoszona w sposób pokorny, ufny i wytrwały jest niechybnym środkiem, aby otrzymać wszystko, co dotyczy większej chwały Boga i zbawienia dusz, ożywienia świętej wiary i rozpalenia miłości wśród katolików oraz rozszerzenia wiary we wszystkich częściach świata, dlatego też usilnie się poleca odmawianie poniższych modlitw.
[362] — (Strona 4). Modlitwy
Panie Jezu Chryste, który dla odkupienia świata stałeś się posłuszny aż do śmierci[327] i który swoim Apostołom i Uczniom powiedziałeś: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało: proście więc Pana żniwa, żeby wyprawił robotników na żniwo swoje” [328] , dozwól łaskawie, abyśmy w zjednoczeniu z tą Boską intencją, w jakiej Ty sam, będąc na ziemi, zanosiłeś modlitwę do Ojca, mogli zanieść do Ciebie te prośby, by zostać wysłuchanymi przez Twoje miłosierdzie, ze względu na zasługi i wstawiennictwo Najświętszej Rodzicielki Twojej i wszystkich Świętych. Amen.
V. Przez tajemnicę świętego wcielenia Twego[329],
R. Poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i przebacz ludowi swemu[330]
Przez przyjście Twoje, Poślij itd.
Przez narodzenie Twoje, Poślij itd.
Przez modlitwę, posłuszeństwo i łagodność Twoją, Poślij itd.
Przez chrzest i święty post Twój, Poślij itd.
Przez przedziwne nauczanie Twoje, Poślij itd.
(Strona 5) Przez krzyż i mękę Twoją, Poślij itd.
Przez śmierć i pogrzeb Twój, Poślij itd.
Przez święte i wieczne kapłaństwo Twoje,[331] Poślij itd.
Przez nieskończoną miłość, z jaką drogocenną krwią świat odkupiłeś, Poślij itd.
Przez ustanowienie sakramentów, Poślij itd.
Przez święte zmartwychwstanie Twoje, Poślij itd.
Przez cudowne wniebowstąpienie Twoje, Poślij itd.
Przez przyjście Ducha Świętego Pocieszy cielą, Poślij itd.
Przez zasługi i wstawiennictwo Najświętszej Rodzicielki Twojej, Poślij itd.
Przez zasługi i wstawiennictwo świętych Aniołów i Archaniołów, Poślij itd.
Przez zasługi i wstawiennictwo świętych Patriarchów i Proroków, Poślij itd.
Przez zasługi i wstawiennictwo świętych Apostołów i Ewangelistów, Poślij itd.
Przez zasługi i wstawiennictwo świętych Uczniów Twoich, Poślij itd.
Przez zasługi i wstawiennictwo świętych Niewinnych Młodzianków i Męczenników, Poślij itd.
Przez zasługi i wstawiennictwo świętych Biskupów i Wyznawców, Poślij itd.
Przez zasługi i wstawiennictwo świętych (Strona 6) Doktorów, Kapłanów i Lewitów,Poślij itd.
Przez zasługi i wstawiennictwo świętych Zakonników i Pustelników, Poślij itd.
Przez zasługi i wstawiennictwo świętych Dziewic i Wdów, Poślij itd.
Przez zasługi i wstawiennictwo wszystkich Świętych, Poślij itd.
Królowo Apostołów, proś Syna swego, Pana żniwa,
aby posłał robotników na żniwo swoje i przebaczył ludowi swemu[332].
Wszyscy święci Aniołowie, Archaniołowie, Trony i Państwa, Księstwa i Władze, Moce Niebios, Cherubini i Serafini, Patriarchowie i Prorocy, święci Doktorzy Prawa, Apostołowie, wszyscy Męczennicy Chrystusowi, święci Wyznawcy, Dziewice Pańskie, Pustelnicy i wszyscy Święci, proście Pana żniwa, aby posiał robotników na żniwo swoje i przebaczył ludowi swemu[333], abyśmy wszyscy z Nim i z Ojcem, i z Duchem Świętym radować się mogli na wieki wieków. Amen.
[363] Modlitwy
Przedwieczny Ojcze, w swoim nieskończonym miłosierdziu ze wzglądu na nieskończone zasługi Twojego Boskiego Syna Jezusa spraw, (Strona 7) aby Cię poznały i pokochały wszystkie dusze, ponieważ wszystkie chcesz zbawić[334].
Ojcze nasz. Zdrowaś, Maryjo. Chwała Ojcu.
Mając na względzie najświętsze tajemnice odkupienia ludzkiego, poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i przebacz ludowi swemu[335].
Przedwieczne Słowo Wcielone, Odkupicielu rodzaju ludzkiego, racz nawrócić do siebie wszystkie dusze, ponieważ dla nich stałeś się posłuszny aż do śmierci na krzyżu[336].
Ojcze nasz. Zdrowaś, Maryjo. Chwała Ojcu.
Mając na względzie zasługi i wstawiennictwo Najświętszej Rodzicielki swojej i wszystkich Aniołów i Świętych, poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i przebacz ludowi swemu[337].
Duchu Święty, Boże, ze względu na zasługi męki i śmierci Jezusa racz rozpalić swą najgorętszą i wszechmocną miłość w sercach wszystkich[338], aby na całym świecie nastała jedna Owczarnia i jeden Pasterz[339] i abyśmy wszyscy mogli dojść do wysławiania na wieki Twego Boskiego miłosierdzia w niebie[340]. Amen.
Ojcze nasz. Zdrowaś, Maryjo. Chwała Ojcu.
Królowo Apostołów i wszyscy Aniołowie, i Święci, proście Pana żniwa, aby posłał robotników na żniwo swoje i przebaczył ludowi swemu[341], abyśmy wszyscy (Strona 8) z Nim i Ojcem, i Duchem Świętym radować się mogli na wieki wieków. Amen.
[364] Modlitwa na każdy dzień
(Tekst modlitwy podany jest już wyżej pod nrem [332]).
[365] Pobożna intencja i ofiarowanie się, które należy
powtarzać często w ciągu dnia
Postanawiam, mój Boże, wykonywać teraz i od całej wieczności, i przez cala wieczność, w każdym nieskończonym momencie, tyle (Strona 10) aktów miłości Boga i aktów wszystkich cnót, i tyle dzieł dobrych, na ile Ty zasługujesz, i wszystko z taką doskonałością, na jaką Ty zasługujesz, i wszystko to czynić we wszystkich możliwych celach, które się Tobie podobają. Pragnę w tych celach ofiarować i ofiarowywać od całej wieczności i przez całą wieczność, w każdym nieskończonym momencie, Najdroższą Krew Jezusa Chrystusa, i postanawiam to ofiarowywać na podziękowanie, jak gdybyś już mnie uczynił świętym i doskonałym, jak doskonałym i świętym jest Ojciec Niebieski[342], i jak gdybyś już mnie przemienił w tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa[343], i jak gdybyś mi już dał niebo, bez potrzeby cierpienia w czyśćcu.
Akt strzelisty
Mój Jezu, świętością i doskonałością swojego najświętszego życia zniszcz całą brzydotę mojego życia i niech Twoje najświętsze życie stanie się moim życiem. Destruatur tota vita mea, et vita Jesu Christi Domini mei sit vita mea[344].
[366] Prawdy, które powinien rozważać często każdy chrześcijanin
1. Jedynym naszym celem jest chwała Boga i zbawienie duszy; (Strona 11) aby osiągnąć zbawienie, potrzebna jest łaska, ażeby zaś otrzymać łaskę, potrzebna jest ustawiczna modlitwa oraz częste przystępowanie do sakramentów świętych.
2. Jedynym naszym przejściem jest śmierć.
3. Jedynym złem jest grzech.
4. Jedynym lękiem jest lęk przed sądem.
5. Jedyną męką jest piekło.
6. Jedynym dobrem jest niebo.
7. Jedyną pociechą jest miłosierdzie Boże i wstawiennictwo Najśw. Maryi.
8. Jedynym przykładem jest życie Jezusa Chrystusa.
9. Jedynym przedmiotem kontemplacji jest męka Jezusa Chrystusa.
10. Jedynym skarbem jest Najśw. Sakrament.
11. Jedyną miłością jest Bóg.
12. Wspieranie naszego bliźniego w jego potrzebach duchowych i doczesnych jest pewnym środkiem uzyskania miłosierdzia.
[367] Pożyteczna uwaga
Prawdziwie pobożne odmawianie różańca świętego, połączone z rozważaniem świętych tajemnic, stało się najskuteczniejszym (Strona 12) środkiem, jakim się posłużył św. Dominik[345], aby ożywić świętą wiarę i rozpalić miłość wśród katolików i rozszerzać je w różnych częściach świata. Dlatego też każdy pobożny katolik, który się stara czynić jedno i drugie, może się spodziewać tychże samych skutków, gdy oprócz odmawiania wyżej podanych modlitw będzie się starał pobożnie odmawiać różaniec święty. Poleca się mu to gorąco, ponieważ rozważając jego święte tajemnice będzie się uczył poznawać, kochać i naśladować Jezusa Chrystusa, co jest właśnie głównym celem tego odmawiania; z tego też powodu Wielka Matka Boga chce, aby odmawianie różańca świętego było rozszerzane.
Wszelkiego rodzaju cuda, które wszechmocny Bóg zdziałał na korzyść odmawiających różaniec święty, i odpusty oraz duchowe przywileje, udzielone przez wielu Papieży wiernym zapisanym do Bractwa Różańca Świętego[346], są prawie niezliczone: dlatego też bardzo się poleca, aby każdy zapisał się do tegoż Bractwa.
[368] Tajemnice różańca świętego[347]
W poniedziałki i czwartki rozważa się pięć tajemnic radosnych.
W pierwszej tajemnicy radosnej rozważać będziemy, jak anioł Gabriel zwiastował Najśw. Pannie, że pocznie Ona i porodzi Pana naszego, Jezusa Chrystusa. Ojcze nasz itd.
(Strona 13) W drugiej tajemnicy radosnej rozważać będziemy, jak Najśw. Panna dowiedziawszy się, że święta Elżbieta ma zostać matką, pospieszyła, by ją odwiedzić, i pozostała przy niej przez trzy miesiące.
W trzeciej tajemnicy radosnej rozważać będziemy, jak Najśw. Panna, gdy nadszedł czas Jej rozwiązania, porodziła w miasteczku Betlejem o pomocy naszego Boskiego Odkupiciela i złożyła Go w żłóbku pomiędzy dwoma zwierzętami.
W czwartej tajemnicy radosnej rozważać będziemy, jak Najśw. Panna w dzień swojego oczyszczenia przedstawiła Jezusa Chrystusa, naszego Pana, w świątyni i złożyła Go w ramiona starca, świętego Symeona.
W piątej tajemnicy radosnej rozważać będziemy, jak Najśw. Panna, zgubiwszy swego Syna, szukała Go przez trzy dni i trzeciego dnia znalazła w świątyni pomiędzy doktorami, z którymi, mając dwanaście lat, dyskutował.
(Strona 14) We wtorki i piątki rozważa się pięć tajemnic bolesnych.
W pierwszej tajemnicy bolesnej rozważać będziemy, jak Pan nasz, Jezus Chrystus, modlił się w Ogrójcu, pocąc się przy tym krwią.
W drugiej tajemnicy bolesnej rozważać będziemy, jak Jezus był okrutnie biczowany w domu Piłata.
W trzeciej tajemnicy bolesnej rozważać będziemy, jak Jezus Chrystus był koronowany najostrzejszymi cierniami.
W czwartej tajemnicy bolesnej rozważać będziemy, jak Jezus Chrystus, będąc skazany na śmierć, dla swego większego zawstydzenia i boleści upadał pod belkami drzewa krzyżowego.
W piątej tajemnicy bolesnej rozważać będziemy, jak Jezus po przybyciu na Górę Kalwarię został rozebrany i przybity do krzyża, w obecności swej zbolałej Matki.
W środy, soboty i niedziele rozważa się pięć tajemnic chwalebnych.
W pierwszej tajemnicy chwalebnej rozważać będziemy, jak Pan nasz, Jezus Chrystus, trzeciego dnia po swojej męce i śmierci zwycięsko i chwalebnie zmartwychwstał, aby już więcej (Strona 15) nie umierać.
W drugiej tajemnicy chwalebnej rozważać będziemy, jak Jezus Chrystus w czterdzieści dni po swoim zmartwychwstaniu wstąpił do nieba w sposób uroczysty i tryumfalny, w obecności swojej Najśw. Matki i swoich uczniów.
W trzeciej tajemnicy chwalebnej rozważać będziemy, jak Jezus Chrystus, siedząc na prawicy Ojca, zesłał Ducha Świętego na Apostołów, którzy z Maryją Panną znajdowali się w Wieczerniku.
W czwartej tajemnicy chwalebnej rozważać będziemy, jak Najśw. Maryja Panna po upływie pewnej ilości lat od zmartwychwstania Pana naszego, Jezusa Chrystusa, zakończyła doczesne swoje życie i przez aniołów została wzięta do nieba.
W piątej tajemnicy chwalebnej rozważać będziemy, jak Maryja Panna została ukoronowana w niebie przez swojego Syna, i oprócz tego rozważać będziemy chwałę wszystkich Świętych.
[369] Modlitwa do Chrystusa Ukrzyżowanego
Oto ja, o dobry i najsłodszy Jezu, upadam na kolana przed (Strona 16) obliczem Twoim i w największej żarliwości ducha proszę. Cię i blagom, abyś wszczepił w serce moje najżywsze uczucia wiary, nadziei i miłości, oraz silną wolę poprawy. Oto z wielkim uczuciem i boleścią serca oglądam w duchu pięć ran Twoich i myślą w nich się zatapiam, mając przed oczyma to, co już o Tobie, o mój Boże, powiedział święty Prorok Dawid: „Przebodli ręce moje i nogi moje, policzyli wszystkie kości moje” , oraz słowa świętego Proroka Zachariasza: „I będą patrzeć na mnie, którego przebodli”[348].
[370] Odpusty
Każdy, kto się wyspowiada i przyjmie Komunię oraz odmówi wyżej podaną modlitwę przed jakimkolwiek wizerunkiem Ukrzyżowanego Jezusa, może uzyskać odpust zupełny, którego udzielili trzej Papieże[349]. Odpust ten można ofiarować za dusze święte w czyśćcu. (Wystarczy przystąpienie jeden raz w tygodniu do spowiedzi, by otrzymać odpust tyle razy, ile razy ktoś w tygodniu przystępuje do Komunii).
[371] Imprimatur F. A. V. Modena S.O.M.S.[350]
Imprimatur A. Piatti Arch. Trap. Vicesg.[351]
[372] (Trzecia strona okładki jest czysta, na czwartej znajduje się napis:)
Między przedsionkiem a ołtarzem płakać będą kapłani, słudzy Pańscy, i mówić będą: „Przebacz, Panie, przebacz ludowi Twemu, a nie daj dziedzictwa Twego na hańbę” (Joel, rozdz. 2).
Królowo Apostołów, módl się za nami.
38. LIST DO WINCENTEGO MICHETTONIEGO, PROBOSZCZA W COSSIGNANO[352]
[373] Wielce Przewielebny Panie i Najukochańszy w Jezusie Chrystusie Ukrzyżowanym. Odpowiadam na list Jego Przewielebności.
Niech Bóg błogosławi Twoją gorliwość i Twoją miłość. Mam nadzieję, że drukowana Karta wpisu (Pagella)[353] zostanie rozpowszechniona i przyniesie wiele dobra. Proszę powiadomić, jak się przedstawia sprawa przyjmowania klasztorów, kolegiów, seminariów, bractw itd. Czy przy przyjmowaniu tego rodzaju wspólnot zapisuje się właściwą ich nazwę, miasto, miejscowość, gdzie się znajdują, oraz dzień przyjęcia? Proszę uważać, by przyłączając do Zjednoczenia konkretną społeczność czy osobę moralną jednocześnie założyć tam tak zwaną Prokurę Apostolstwa Katolickiego (Procura dell` Apostolato Cattolicó), postępując w następujący sposób:
[374] Przełożony miejscowy albo przełożona miejscowa jest przewodniczącym czy przewodniczącą Prokury. Zastępca przełożonego albo zastępczyni przełożonej jest zastępcą przewodniczącego lub zastępczynią przewodniczącej Prokury. Ponadto w danej społeczności wybiera się w drodze głosowania sześć osób, którym powierza się obowiązek prokuratora lub prokuratorki. W klasztorach, szpitalach, ochronkach, oprócz sześciu prokuratorek, prokuratorkami są również siostry kołowe lub odźwierne, w okresie pełnienia swego obowiązku. Stanowisko sześciu osób, wybranych w tajnym głosowaniu, odnawia się każdego roku w czasie uroczystości Objawienia Pańskiego.
[375] Prokurę zakłada się w tym celu, aby podtrzymywać w stałej żarliwości gorliwość całej społeczności czy osoby moralnej. Dlatego też wszyscy członkowie stanowiący Prokurę powinni się starać, aby przy pomocy modlitwy oraz odpowiednich zachęt i uczynków pobudzać serca wszystkich do pomnażania środków służących do zachowywania, rozwijania, obrony i rozkrzewiania pobożności oraz katolickiej wiary.
[376] Podczas przyjmowania społeczności i osób moralnych intonuje się wpierw hymn: „O Stworzycielu Duchu, przyjdź”, odmawia się modlitwy, które znajdują się w Karcie wpisu, następnie wygłasza się pobudzające przemówienie, które ma na celu podanie właściwej idei Pobożnego Zjednoczenia oraz zachętę wszystkich do współpracy z celami tegoż (...)
[377] Przesyłam pozdrowienia od wszystkich naszych Współbraci Kapłanów; w modlitwie błagamy o błogosławieństwo Boże dla Waszej Czcigodnej Wielebności i prosimy, abyś i Ty się modlił za nas oraz polecał nas modlitwie innych. Rzym, dnia 22 lutego 1838.
Najpokorniejszy, Najoddańszy, najzobowiązańszy sługa i brat w Chrystusie, W. Pallotti.
39. [FORMUŁA PRZYJĘCIA WSPÓLNOTY ZAKONNEJ][354]
[378] Pamiętając o tajemniczym i najgorętszym pragnieniu, jakim płonie święte Serce Pana naszego Jezusa Chrystusa, aby wszystkimi możliwymi sposobami przyczyniać się do większej chwały swego Ojca Niebieskiego oraz do zbawienia dusz — pragnienie to wyraził Boski Odkupiciel w czasie udręczeń swego najboleśniejszego konania, przy pomocy słowa: Sitio (Pragnę)[355] — zdając sobie również sprawę z tego, że Boskie i słodkie przykazanie miłości zobowiązuje wszystkich ludzi, każdego stanu, płci, stopnia i warunków, do starania się o jedność w dążeniu do prawdziwego dobra, a zwłaszcza w dążeniu do tego, co bezpośrednio dotyczy troski o większą chwałę Boga, zbawienia własnego i bliźnich oraz większego uświęcenia każdego, w myśl przykazania danego wszystkim, aby byli świętymi i doskonałymi jak Ojciec Niebieski[356]; zmuszone jesteśmy jednak wyznać, że w najwyższym stopniu jesteśmy niegodne posiadania tego daru, najcenniejszego ze wszystkich darów, jakich Bóg udziela swoim stworzeniom, mocą którego związani węzłem współzawodniczącej miłości, zgodnie ze swoim zakonnym powołaniem, mamy we wspólnocie pracować, stosownie do swoich możliwości, dla zbawienia dusz.
[379] Spodziewamy się jednak mocno, że dar ten otrzymamy w obfitym stopniu dzięki miłosierdziu Bożemu i wstawiennictwu Najśw. Maryi oraz całego Dworu Niebieskiego i dlatego my, niżej podpisane, w imieniu własnym oraz całej Społeczności zakonnej zgłaszamy się i wyrażamy pragnienie, aby nasz Czcigodny Klasztor został na stałe przyłączony do Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, założonego w Rzymie, aby dzięki temu jak najgłębiej się przejąć tajemniczym pragnieniem Pana naszego Jezusa Chrystusa oraz aby usilniej się starać, by wśród wszystkich ludzi, każdego stanu, stopnia i warunków, panowała, zgodnie z przykazaniem Bożym, jedność[357], jak jedno stanowią Ojciec, Syn i Duch Święty. W tym celu postanawiamy też współdziałać, na wszelki dostępny nam sposób, w realizacji celów tegoż Pobożnego Zjednoczenia, które we wszystkim i przy pomocy wszelkich środków duchowych i doczesnych stara się o większą chwałę Boga oraz o zbawienie dusz, nie tylko naszych braci katolików, ale szczególnie milionów i milionów ludzi, którzy poza Owczarnią Jezusa Chrystusa żyją w ciemnościach bałwochwalstwa i błędu. Postanawiamy, że od tej chwili zawsze będziemy się starały pracować w tym celu, w miarę swoich możliwości, oraz postanawiamy ofiarowywać dla tak doniosłego celu to wszystko, co dobrego przy pomocy łaski Pana naszego Jezusa Chrystusa nasza Wspólnota zakonna będzie wykonywać, jak również modlitwy oraz żarliwe i pobożne pragnienia serca.
[380] Dla potwierdzenia naszego postanowienia, nie zaciągając przy tym żadnych zobowiązań w sumieniu, kładziemy poniżej nasze podpisy. Jednocześnie mianujemy trzy nasze zakonnice, z których jedna obejmie urząd przewodniczącej, a dwie pozostałe stanowisko prokuratorek Pobożnego Zjednoczenia. Wszystkie trzy stanowić będą maleńką Prokurę, mającą na celu staranie — wszelkimi możliwymi sposobami, zgodnie z pobudkami i regułami, jakich dostarczy Pobożne Zjednoczenie — we współzawodniczącej miłości i gorliwości, bez naruszenia karności zakonnej, o utrzymanie gorliwości w świętej i ustawicznie czynnej miłości Wspólnoty zakonnej w jej współpracy z celami tegoż Pobożnego Zjednoczenia, bez uszczerbku dla własnych zadań. Aby zaś święty węzeł współzawodniczącej miłości przynosił skutki bardziej zbawienne i był bardziej czynny, na tak doniosłe stanowiska mianować się będzie z końcem każdego roku trzy nowe zakonnice w nadziei, że w działalności swej, pełne pokory i ufności w Bogu, przewyższą poprzednie w staraniach o to, aby ów święty ogień, jaki Najukochańszy Oblubieniec, Pan nasz Jezus Chrystus, przyniósł na ziemię, coraz bardziej się rozpalał w naszej Wspólnocie najukochańszej, zgodnie z miłościwymi pragnieniami Tegoż naszego Boskiego Odkupiciela, który powiedział: „Przyszedłem ogień rzucić na ziemię i jakże bardzo pragnę, żeby on już zapłonął” (Łk 12,49).
[381 Dan dnia………………… miesiąca…………………… roku…………………….
N. N. Przełożona Czcigodnego Klasztoru…………………………….
N. N. Zastępczyni……………………………
N. N. Przewodnicząca naszej Prokury Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego…………………………….
N. N. Prokuratorki…………………………………
N. N.
40. [UPOWAŻNIENIE DO ZBIERANIA OFIAR][358]
[Pieczęć Pobożnego Zjednoczenia]
[382] Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, czyli Pobożne Zjednoczenie mające na celu rozpowszechnianie, obronę i krzewienie pobożności oraz katolickiej wiary pod specjalną opieką Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, i w całkowitej oraz bezpośredniej zależności od Papieża.
Ja niżej podpisany Rektor Pobożnego Zjednoczenia oświadczam, iż na podstawie tego pisma Pan Piotr Fornari[359] jest upoważniony do przyjmowania dobrowolnych ofiar od pobożnych ofiarodawców; czynność tę spełnia bez pobierania jakiegokolwiek wynagrodzenia.
Dan w Czcigodnym Królewskim Kościele Santo Spirito dei Napolitani, dnia 6 marca 1838[360]. Wincenty Pallotti
41. [Z LISTU DO KS. FELIKSA RANDANINIEGO][361]
[383] (...) przyślę Księdzu pewną ilość drukowanych formularzy. Niech Ksiądz czyni wszystko, co jest tylko możliwe, aby powiększyć liczbę członków przyjętych do Zjednoczenia (...)
Rzym, 10 IV 1838.
42. [UPOWAŻNIENIE DO OTWARCIA DOMU][362]
[Pieczęć Zjednoczenia]
[384] Rektor Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego Ukochanemu w Chrystusie Panu Kanonikowi Locatelli[363] przekazuje serdeczne oraz stałe życzenia łaski, miłosierdzia, jak również udzielań się Ducha Świętego.
[385] To Zjednoczenie (Societas) pobożnych ludzi, prawnie założone tu w Rzymie przy kościele Ducha Świętego na ulicy Giulia[364], należącym do Neapoli-tańczyków, podlegające bezpośrednio Papieżowi i mające na celu zachowywanie i rozkrzewianie pobożności oraz katolickiej wiary pod opieką Najświętszej Matki Dziewicy Maryi, Królowej Apostołów, obdarzone jest skarbem następujących dóbr duchowych[365]:
[386] Każdy, kto do Zjednoczenia należy lub w jakikolwiek sposób je popiera, korzysta ze wszystkich Mszy, odmawianych Oficjów Bożych, ewangelicznych posług, modlitw, kontemplacji, pokut, umartwień ciała oraz innych uczynków miłości i cnoty, jakie zarówno prywatnie, jak i publicznie spełniają członkowie zakonów mniszych, bracia i księża zakonów ścisłych oraz zgromadzeń kleryków regularnych na całym świecie, a także zakonnice podlegające tym zakonom. Ponadto korzysta ze wszystkich odpustów tychże zakonów, jakie one na podstawie upoważnienia otrzymanego od Papieży mogą udostępnić innym. Wynika to z treści przekazanych nam dokumentów, które przechowujemy w naszym archiwum.
[387] Sama również natura naszego Pobożnego Zjednoczenia wymaga, abyśmy w Winnicy Pana Zastępów wykorzystywali to wszystko, co bezpośrednio się przyczynia do większej chwały Boga i zbawienia dusz. Dlatego też, kiedy Najjaśniejszy i Najprzewielebniejszy Ojciec, Pan Antoni Macco, Arcybiskup Aceranzy i Matery[366], listownie oświadczył, że gorąco sobie życzy, abyśmy w jego archidiecezji założyli nasze Pobożne Zjednoczenie oraz wysłali tam apostolskich mężów, którzy by pełnili apostolską posługę wśród powierzonych im owieczek, i z wielką uprzejmością zaofiarował dom na przyjęcie naszych kapłanów, to wtenczas z największą chęcią, czyniąc zadość jego prośbie, uprosiwszy światło Mądrości Bożej, jako pierwszego wyznaczyliśmy Ciebie, Przewielebny Księże Kanoniku Alojzy Locatelli, kapłana naszego Zjednoczenia — którego roztropność w załatwianiu spraw, doświadczenie w rzeczach dotyczących pełnienia kościelnego urzędu i postęp w cnotach apostolskich zaleca wielu roztropnych i rzetelnych ludzi, jak również i sam wymieniony Prałat — abyś mocą Pana, a w naszym imieniu i zastępstwie mógł razem z tymże Arcybiskupem i za jego zgodą założyć placówkę Pobożnego Zjednoczenia oraz ułożyć, załatwić i postanowić to wszystko, co uznasz za konieczne bądź celem założenia, bądź też celem zabezpieczenia i utrzymania wspomnianego domu misyjnego, zgodnie z regułami naszego Zjednoczenia.
[388] Przypominamy Ci usilnie, abyś nie tylko przestrzegał, lecz także gorliwie wszelkimi możliwymi sposobami popierał jedność miłości z duchowieństwem tak świeckim, jak i zakonnym oraz ze wszystkimi wiernymi wszelkiego stanu i stopnia, oraz abyś okazywał posłuszeństwo ordynariuszom każdego miejsca.
[389] Wreszcie, mając na względzie realizację celu naszego Pobożnego Zjednoczenia, polecamy Ci w Panu, abyś niczego nie postanawiał ani nie wprowadzał nowości wbrew temu lub z pominięciem tego, cośmy powiedzieli, chyba że będzie to poparte naszym pisemnym potwierdzeniem.
[390] Aby nieprzyjazny człowiek nie siał kąkolu[367] na niwie Pańskiej, wzywamy Cię w Chrystusie Jezusie, abyś usilnie czuwał i modlił się, iżby za przyczyną Błogosławionej Maryi, Dziewicy i Matki, oraz Świętych Apostołów, a także całego Dworu Niebieskiego, był Ci zawsze pomocą sam Pan żniwa, Ojciec miłosierdzia i Bóg wszelkiego pocieszenia, który nas pociesza we wszelkim utrapieniu naszym[368], abyś po zdobyciu wielu sposobami apostolskiej zasługi osiągnął w Królestwie Niebieskim wieniec dziedzictwa wiecznego.
[391] Dań w Czcigodnym Królewskim Kościele Neapolitańczyków pod wezwaniem Ducha Świętego przy ulicy Giulia w Rzymie, dnia 16 lipca, Roku Pańskiego tysiąc osiemset trzydziestego ósmego.
Rektor
Sekretarz
43. [IDEA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO][369]
[392] Idea Apostolstwa Katolickiego, czyli Pobożnego Zjednoczenia, założonego w Rzymie w roku 1835 z błogosławieństwem Pana Naszego Papieża Grzegorza XVI[370] i mającego na celu zachowywanie, rozkrzewianie katolickiej wiary przy pomocy apostolskiej posługi oraz innych dzieł miłości, przy absolutnej zależności od Najwyższej Głowy Kościoła Świętego.
[393] Pewne pobożne osoby — zastanawiając się nad wielkimi potrzebami Kościoła Świętego; nad wysiłkami, jakie podejmują pod każdym względem jego nieprzyjaciele, by go zburzyć; nad oziębianiem się chrześcijańskiej miłości wśród katolików; nad brakiem ewangelicznych pracowników, potrzebnych do szerzenia prawdziwej wiary — powzięły decyzję założenia Zjednoczenia mającego na celu zachowywanie i rozkrzewianie prawdziwej wiary i chrześcijańskiej miłości zarówno za pośrednictwem apostolskiej posługi, jak i przy pomocy innych dzieł miłości, wspierając szczególnie te pobożne i zakonne zgromadzenia, które na mocy swego założenia mają pracować nad zachowywaniem i rozkrzewianiem wiary i miłości chrześcijańskiej.
[394] Przez to właśnie zobowiązanie się do wspierania wspomnianych wyżej zgromadzeń i kościelnych instytucji tak zakonnych, jak i świeckich, Apostolstwo Katolickie nabrało pewnego znamienia powszechności — tego, co się mieści w pojęciu Kościół „Katolicki”, i co właściwe jest chrześcijańskiej miłości. Stąd też ogarnia ono każde miejsce, obejmuje wszystkie osoby, wszystkie potrzeby bliźnich tak duchowe, jak doczesne, łącząc wszystkich w wykonywaniu wszelkich dobrych dzieł w sposób, który pozwala wszystkim pozyskiwać wszystkich dla Jezusa Chrystusa[371] oraz rozszerzać wszelkimi możliwymi sposobami królestwo wiary i chrześcijańskiej miłości, przy jednoczesnym niszczeniu grzechu.
[395] Dążąc do realizacji swojego celu — zachowywania wiary i chrześcijańskiej miłości, Apostolstwo Katolickie starać się będzie o odpowiednich ludzi oraz stosowne pomoce i będzie wspierać istniejące już instytucje, których celem jest zachowywanie wiary i chrześcijańskiej miłości. Dlatego też seminaria, kolegia, szkoły, domy wychowawcze, hospicja, zgromadzenia, kongregacje, domy rekolekcyjne itd., będą mogły otrzymywać od Apostolstwa Katolickiego pomoc w postaci spowiedników, kaznodziejów, kierowników, nauczycieli, rzeczy świętych religijnych, pieniędzy itp. Również instytucje zakonne będą mogły otrzymywać podobną pomoc celem podtrzymywania, wsparcia i doskonalenia zakonnej karności, zgodnie z ich ślubami i zadaniami, dla których zostały założone. Biskupi oraz ordynariusze będą mogli również zwracać się do Apostolstwa Katolickiego pomoc w zachowywaniu wiary i miłości w odnośnych diecezjach. Osoby prywatne będą też mogły się zwracać do niego, mając tę pewność, że zostaną przychylnie przyjęte i że wszystko zostanie załatwione zgodnie z wymogami chrześcijańskiej miłości. W ten sposób Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego (Societa dell'Apostolato Cattolico) będzie się starało służyć wszystkim, a służąc wszystkim będzie jednoczyło wszystkich ludzi ze sobą oraz z Bogiem: i tak wszyscy w jedności wiary i chrześcijańskiej miłości stawać się będą kochającymi się wzajemnie braćmi godnymi synami Istotnej Miłości.
[396] Drugim celem Apostolstwa Katolickiego jest rozkrzewianie wiary i chrześcijańskiej miłości. W związku z tym postanawia ono w szczególny sposób wspierać te pobożne instytucje, które na mocy swego założenia mają szerzyć wiarę i chrześcijańską miłość w krajach pogańskich, heretyckich, protestanckich i schizmatyckich, uwzględniając przede wszystkim przy tym misje zewnętrzne: miłość bowiem należycie pojęta nakazuje mieć w pierwszym rzędzie na uwadze tych, którzy znajdują się w większej potrzebie. Dlatego też Apostolstwo Katolickie postanawia zaopatrywać potrzebujące kościoły w rzeczy i przedmioty religijne, przedstawiać biskupom i wikariuszom apostolskim doświadczonych pracowników ewangelicznych i wysyłać ich oraz spieszyć im z możliwą pomocą. Postanawia też zakładać i otwierać kolegia, tam gdzie to będzie bardziej potrzebne, aby w nich wychowywana była tubylcza młodzież, zwłaszcza dla świętej posługi i zaopatrywania w świętych szafarzy rodzące się Kościoły, by tam oni szerzyli i zachowywali wiarę oraz chrześcijańską miłość.
[397] Apostolstwo Katolickie nie będzie natomiast mogło realizować swego tak szerokiego celu, jaki posiada na mocy swojego założenia, gdy zostanie ograniczone do pewnej tylko ilości i rodzaju osób. Wreszcie, któż się zajmie wszystkimi bez różnicy katolikami obojga płci, należącymi do wszystkich warstw społecznych, warunków, żyjącymi pojedynczo jak też i we wspólnotach, z których każdy pod wpływem żywej wiary i gorącej miłości, stosownie do posiadanych środków, stanu społecznego, godności, zdolności, światła, studiów, stosunków, zapału, zawodu, rady, sztuki, rzemiosła, ofiar i modlitwy, przyczynia się bezinteresownie, nie powodując się żadnym widokiem dostąpienia jakiegokolwiek zaszczytu, do realizacji dwóch wymienionych celów: zachowywania i rozkrzewiania wiary i chrześcijańskiej miłości, oraz wypełnia jednocześnie przykazanie, które zobowiązuje go do troszczenia się o dobro bliźniego: „Każdemu z osobna Bóg dał rozkazanie o bliźnim jego”[372]. [398] Ponieważ ta wielka rzesza pobożnych katolików potrzebuje tych, którzy by kierowali ich postępowaniem i działalnością stosownie do potrzeb, dlatego też Apostolstwo Katolickie składa się z dwóch części: jednej — wewnętrznej i kierowniczej, drugiej — zewnętrznej i kierowanej. Obie te części podlegają i są kierowane przez jednego kapłana — dyrektora generalnego. Część wewnętrzną i kierowniczą tworzą dyrektor oraz niektórzy jego radcy. Część natomiast zewnętrzną stanowią wszyscy inni, którzy nie należą do grona tych radców. Jeśli chodzi o sprawy dotyczące zachowywania wiary i chrześcijańskiej miłości, to część wewnętrzna Apostolstwa Katolickiego powołuje wtenczas do rady pewną ilość osób należących do części zewnętrznej, tak z duchowieństwa świeckiego, jak i zakonnego. W wypadkach zaś, gdy traktuje się o sprawach gospodarczych i doczesnych, część wewnętrzna zasięga zdania dobrych i doświadczonych ludzi świeckich. W sprawach duchowych, dotyczących misji wewnętrznych i tego, co dotyczy zachowywania wiary i chrześcijańskiej miłości, Apostolstwo Katolickie zależy od odnośnych ordynariuszy. W sprawach zaś rozszerzania wiary i chrześcijańskiej miłości, co zachodzi na misjach zewnętrznych, zależy w specjalny sposób od Stolicy Świętej, do której w sposób wyłączny należy wysyłanie misjonarzy do krajów pogańskich.
[399] Celem zachowywania w Apostolstwie Katolickim ducha, w jakim zostało ono założone, i urabiania tych, którzy stanowią jego część wewnętrzną i kierowniczą, zostanie założony po uzyskaniu odpowiedniego lokalu w Rzymie konwikt księży świeckich, w którym ci księża, nie związani żadnym ślubem, prowadzić będą życie wspólne według odpowiedniego regulaminu, zależąc od generalnego dyrektora Apostolstwa Katolickiego.
[400] Również pewna ilość dobrych ludzi świeckich, gorliwych w rozwijaniu chwały Boga i dobra dusz oraz wolnych od wszelkich więzów, ludzi — którzy mogą całkowicie się poświęcić dziełom Pobożnego Zjednoczenia i którzy posiadają zapewnione utrzymanie, będzie mogła utworzyć konwikt pozostający pod kierownictwem generalnego dyrektora Apostolstwa Katolickiego.
[401] Uznając pożytek i potrzebę dla misji zewnętrznych zakładania stosownych kolegiów w różnych częściach tak Wschodu, jak i Zachodu, i będąc przekonanym, iż wielce pożytecznym będzie dla religii i wiary wychowywanie tubylczej młodzieży nie tylko zgodnie z potrzebami i właściwym duchem odnośnych narodów, ale również, co jest pożyteczniejsze dla wiary i chrześcijańskiej miłości, zgodnie z zasadami Kościoła Rzymskiego — Mistrzyni wszystkich innych Kościołów, trzeba uznać za pożyteczne, a nawet konieczne, ażeby rektorzy, dyrektorzy i nauczyciele tychże kolegiów brani byli z Rzymu. Rzym jednak nie będzie mógł tak łatwo służyć tego rodzaju ludźmi, jeśli wpierw nie zostanie założone w nim kolegium w tym celu. Otóż Apostolstwo Katolickie po otrzymaniu od Papieża odpowiedniego upoważnienia będzie się starało podjąć prace nad założeniem tego Kolegium dla Misji Zewnętrznych. Kolegium to jest już od dawna oczekiwane, i jest bardzo odpowiednią rzeczą, aby ono zaistniało w Stolicy katolickiego świata.
[402] Ponieważ jednak tego wielkiego i pięknego dzieła nie można założyć i prowadzić bez posiadania odpowiednich środków, dlatego też Apostolstwo Katolickie ufa, że będzie mogło osiągnąć swój cel, mianowicie zachowywanie wiary i chrześcijańskiej miłości, przy pomocy ofiar składanych przez dobrych chrześcijan, zwłaszcza należących do Apostolstwa. Przy pomocy tych dobrowolnych ofiar zapewni się utrzymanie konwiktu dla kapłanów oraz wszystko inne, co się wiąże z zachowywaniem wiary i miłości. Jeśli zaś chodzi o utrzymanie wspomnianego Kolegium w Rzymie, mającego służyć rozkrzewianiu wiary i miłości chrześcijańskiej, to można również żywić nadzieję, że osiągnie się to przy pomocy środków, jakimi posługują się już z dobrym skutkiem inne pobożne stowarzyszenia misyjne[373]. W tym celu wezwie się wszystkich wiernych, aby cotygodniowo wpłacali jednego bajoka[374]. Wydatek ten nie będzie ciężarem dla osoby, która się tego podejmie, wiele zaś tysięcy ludzi, którzy podejmą tę ofiarę, złoży poważną sumę, wielce pomocną dla tej sprawy. Oprócz tego da się możność, by miłość wiernych mogła również i w inny sposób pospieszyć z pieniężną pomocą tak świętemu celowi i tak miłemu Bogu. Przy pomocy doświadczonych ludzi ustali się właściwy sposób wydawania tychże ofiar oraz ich przyjmowania, aby nie było żadnych wydatków zbytecznych, a wszystko się odbywało w sposób właściwy. W związku z tym w końcu każdego roku będzie się sporządzało dokładny bilans dochodów oraz wydatków pieniężnych, aby każdy ofiarodawca mógł mieć tę satysfakcję, widząc, iż dzięki swej ofierze ma udział w wysłaniu ewangelicznych pracowników na nowe tereny, że przyczynił się do utrzymania misjonarzy w pogańskich krajach czy też do budowy pewnego kościoła lub wzniesienia nowego kolegium, a zawsze do rozkrzewienia wiary, nawrócenia pogan, heretyków, schizmatyków i grzeszników. A ponieważ ukazywanie dzieł Bożych[375] wpływa na rozwój i popieranie samej wiary, dlatego też Apostolstwo Katolickie postanawia wydawać drukiem periodyczne pisma, gdzie będzie się podawało wiadomości o ewangelicznych pracownikach w różnych częściach świata.
[403] Apostolstwo Katolickie znajduje się pod opieką Królowej Apostołów, Najśw. Maryi; zostało wsparte błogosławieństwem udzielonym przez Głowę Kościoła i jest wspomagane przez wielu Kardynałów, którzy do niego się zapisali[376].
Istnieje[377] i jest drukowane oraz rozpowszechniane w Rzymie, jak również i poza Rzymem, wyjaśnienie nazwy w następującym brzmieniu: „Apostolstwo Katolickie, czyli Pobożne Zjednoczenie mające na celu zachowywanie, obronę oraz rozszerzanie pobożności i katolickiej wiary, założone pod szczególną opieką Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, pozostające w całkowitej i bezpośredniej zależności od Papieża”[378]. Nazwa Pobożnego Zjednoczenia jest rozpowszechniona w Azji, Ameryce, Afryce, Europie i wreszcie w Oceanii. Jest drukowana sto tysięcy razy. Była dwukrotnie ogłaszana w czasie Uroczystej Oktawy przez Jego Eminencję Kardynała Wikariusza[379]. Ze Zjednoczeniem współpracują Kolegia, Seminaria, Proboszczowie, Przełożeni zakonów, Kardynałowie itd.
44. [W OBRONIE NAZWY][380]
[404] Dobrodzieje różnych dzieł pobożnych, kierowanych oraz rozwijanych przez Pobożne Zjednoczenie — odnosi się to szczególnie do Domu Miłosierdzia[381], gdzie zgromadzone są biedne dziewczęta w ilości czterdziestu osób — zamierzają przerwać swoje sporadyczne ofiary, a w zamian ustanowić fundusz stały, niektórzy z nich gotowi są to uczynić na wieczne czasy. Również niektórzy spośród tych, co bezinteresownie współpracują czy też wspierają pieniężnymi ofiarami szkoły wieczorowe dla biednej młodzieży rzemieślniczej, istniejące już w różnych dzielnicach czy też mające być wnet otwarte w innych dzielnicach, mogą w znacznym stopniu wycofać swoją pomocną rękę i współpracę, a to zaś może doprowadzić do tego, że powyższe dzieła mogą w krótkim czasie przestać istnieć.
[405] Podobnie też i biedni, specjalnie w dzielnicach Borgo, Regola, Trastevere i Monti, którzy doznawali szczodrych owoców przemyślnej miłości ze strony Pobożnego Zjednoczenia, odczują na sobie doświadczalnie skutki zmniejszenia się ofiar pieniężnych.
[406] Co więcej, pobożne osoby poczyniły już w swoich testamentach pobożne legaty na rzecz różnych dzieł, które rozwija to Pobożne Zjednoczenie, mając właśnie taką nazwę.
[407] Wreszcie nazwa ta została pisemnie wyjaśniona zgodnie ze zdrową teologią, zatwierdzona przez Ojca świętego[382], ogłoszona za zgodą władzy publicznej, jest głoszona w kazaniach, drukowana, rozpowszechniona w sposób specjalny / głównych miejscowościach prawie całego świata. Powinna być też zachowana i z tego szlachetnego względu, że święte dzieło Apostolstwa Katolickiego, należąc do Rzymu — Mistrzyni i Centrum katolickiej religii, nie utożsamia się z tytułem[383], jakiego nie ośmielają się przywłaszczać sobie prawowierni katolicy, tak jak tego bezbożnie dopuszczają się protestanci, szerząc swoje błędy pod kłamliwym tytułem Rozkrzewiania Wiary.
45. [W OBRONIE NAZWY][384]
[408] Boski Odkupiciel nazwał „apostołami” swoich pierwszych dwunastu uczniów i wyniósł ich do godności kapłańskiej oraz biskupiej: „Wybrał spośród nich dwunastu, których też nazwał apostołami” (Łk 6,13).
[409] Kościół Święty pozdrawia Matkę Boga jako „Królowę Apostołów”; pozdrawia Ją jeszcze jako „Królowę wszystkich Świętych”, nie pozdrawia zaś jako „Królowej Kapłanów, Biskupów, Papieży”.
[410] Apostoł — znaczy to samo, co posłany. Apostolstwo zaś oznacza to samo, co posłannictwo (Berger, O sztuce apostolstwa[385]).
[411] Wszelkie posłannictwo prawdziwego Kościoła Jezusa Chrystusa jest katolickie, w odróżnieniu od diabelskiego posłannictwa protestantów i wszelkiego rodzaju innych heretyków. Podobnie też każdy prawdziwy chrześcijanin nazywany jest katolikiem, w odróżnieniu od każdego chrześcijanina, który nie jest katolikiem. Dlatego też każde posłannictwo w prawdziwym Kościele Jezusa Chrystusa nazywa się apostolstwem katolickim.
Uwaga. Chociaż słowo „katolicki” oznacza to samo, co „powszechny”, to jednak w Kościele Jezusa Chrystusa może być ono odniesione i do jednostki — stąd też, gdy chcemy podkreślić pełną powszechność, używamy słowa „ekumeniczny”. Tak nazywane są Sobory Powszechne w odróżnieniu od Soborów Diecezjalnych, które również są katolickie.
[412] Papież jest najwyższym Posyłającym (supremo Mittente) w całym Kościele Jezusa Chrystusa i dlatego jest najwyższym Apostołem Katolickim (supremo Apostolizante Cattolico), gdyż jemu zostało dane najwyższe Posłannictwo (suprema Missione), to znaczy najwyższe Apostolstwo Katolickie (supremo Apostolato Cattolico) na całym świecie.
[413] Biskupi są Posyłającymi (Mittenti) w odnośnych diecezjach i dlatego są oni Apostołami Katolickimi (Apostolizanti Cattolici) Diecezjalnymi, gdyż im zostało zlecone posłannictwo w ich diecezjach, czyli katolickie apostolstwo diecezjalne.
[414] Czcigodna Kongregacja, założona przez św. Wincentego a Paulo[386] (zwanego Apostołem Francji, podobnie jak nazywa się św. Franciszka Ksawerego[387] Apostołem Indii, a św. Filipa Nereusza[388] Apostołem Rzymu i bł. Hipolita Galantini[389] Apostołem Toskanii), nazywa się „Misyjną” — chociaż składa się z kapłanów i laików — w języku greckim można by ją nazwać „Apostolską”. I temu ostatniemu określeniu nie można odmówić określenia „Katolicka”, nie przysługuje jej natomiast określenie „Ekumeniczna”. Nie będzie więc czymś nowym w Kościele Bożym, jeśli jakieś Pobożne Zjednoczenie lub Stowarzyszenie posiadające ten sam cel będzie się nazywało, specjalnie ze względu na środki doń prowadzące, Pobożnym Zjednoczeniem czy Stowarzyszeniem Apostolstwa Katolickiego. Przeciwnie, aby ich nie utożsamiać z istniejącą już w Kościele Bożym inną Kongregacją, noszącą miano Kongregacji Misyjnej, należy się posłużyć inną terminologią, korzystając przy tym z terminu greckiego, który jest wystarczający do tego celu.
[415] Nazwa ta jednak została już dana, zatwierdzona i rozpowszechniona prawie na całym świecie, a przynajmniej w głównych jego metropoliach — powstaje więc pytanie, co w tej sytuacji należy robić?
[416] Niektórzy kanoniści zauważają, że „Apostolstwo Katolickie” przysługuje wyłącznie tylko samemu Papieżowi —jak wobec tego należy postąpić? Potrzebne jest więc, albo przynajmniej stosowne, zdrowe wyjaśnienie teologiczne, które mogłoby być opublikowane dekretem lub odpowiednim brewe, potwierdzającym kanoniczność założenia. Wyjaśnienie to powinno być dobrze uzasadnione, gdyż nie brak jest papieskich buli, w których pełnia Apostolstwa Katolickiego, znajdująca się tylko w samym Biskupie Rzymskim, nazywana jest przez papieży Supremi Apostolatus culmen (szczytem Najwyższego Apostolstwa), w odróżnieniu od tego Apostolstwa, które nie jest najwyższym. W Kościele też każdego kanonizowanego sługę Bożego nazywa się „Świętym”, chociaż ten sam Kościół wielbi Boskiego Odkupiciela, śpiewając Mu: Tu solus Sanctus (Tylko Tyś jest Święty)[390].
[417] Aby podkreślić, że przez „Apostolstwo Katolickie” nie rozumie się tej pełni Apostolstwa, jaką posiada Papież, mówimy: „Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego” — w ten sposób stwierdzamy, że chodzi o Pobożne Zjednoczenie, które wspomaga Papieża w jego wielkich dziełach ewangelicznych.
46. RÓŻNE UWAGI ODNOSZĄCE SIĘ DO POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA, POŻYTECZNE DLA LUDZI, KTÓRZY SIĘ NIM BARDZO INTERESUJĄ[391]
[418] 1. Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, założone celem powiększania, obrony i rozkrzewiania pobożności i katolickiej wiary, popiera wszelkie dzieła miłości oraz gorliwości, zgodnie ze swoim celem, nie zacieśniając się do żadnego z nich.
[419] 2. Przyjmuje wszystkich, aby wszyscy bezinteresownie okazywali mu swoją pomoc za pośrednictwem prac wchodzących w zakres ich rzemiosła, zawodu, przy pomocy ofiar pieniężnych oraz innych rzeczy wszelkiego rodzaju, a przynajmniej za pośrednictwem modlitwy.
[420] 3. Nie płaci wynagrodzenia inkasentom, księgowym i ekonomom. Stara się zaspokajać wszystkie wydatki, stosując jak największą oszczędność. Celem pokrycia wydatków odwołuje się do ludzkiej gorliwości; korzysta też z bezinteresownej pracy osób życzliwych, co do których wie, że mogą z nim współpracować, nie żądając z tego tytułu wynagrodzenia.
[421] 4. Jeśli chodzi o dzieła miłości na rzecz potrzeb materialnych ludzi biednych, to spieszy im z pomocą rozdając kartki na chleb, mięso, zupę, nie daje jednak im do rąk pieniędzy.
[422] 5. Otwarto Kolegium[392], by w nim przygotowywać kapłanów, którzy by po odpowiednim przygotowaniu, przepojeni duchem i nauką św. Piotra, udawali się do krajów pogańskich, aby tam zakładać Kolegia. Powodowano się przy tym przede wszystkim intencją zmniejszenia kosztów podróży, zwiększenia ilości ewangelicznych pracowników w krajach pogańskich oraz przyczynienia się do tego, by rodzice katoliccy nie posyłali swoich dzieci do szkół protestanckich (jak to ma miejsce w Stanach Zjednoczonych Ameryki, ponieważ tam katoliccy biskupi nie mają Seminariów i Kolegiów ani też kapłanów, którzy by mogli prowadzić nauczanie publiczne).
47. [SPRAWOZDANIE FINANSOWE][393]
[423] Pobożne Zjednoczenie otwarło prywatnie, uzyskawszy uprzednio zgodę Kardynała Wikariusza[394], Związek[395] w Kolegium Urbanum[396], przeprowadziło tylko jedną kwestę przed wyjazdem Monsignora Reisacha[397], a potem już tego nie kontynuowało: składka została złożona w Kasie Oszczędności[398].
[424] Podczas Oktawy Objawienia Pańskiego niektórzy zadeklarowali dobrowolnie pewne ofiary pieniężne, zebrano jednak tylko jedenaście paoli[399].
[425] Wydatki związane z Oktawą pokrywane są z tego, co złożą niektórzy członkowie Pobożnego Zjednoczenia oraz inni pobożni dobrodzieje, którzy specjalnie są poproszeni o to; zwłaszcza w czasie ostatniej Oktawy wiele dzieł zostało wykonanych bezinteresownie. Ofiary pieniężne, zbierane podczas kazań w czasie tychże Oktaw, zostały przekazane na budowę kościoła w Ormi[400]. Ofiary zebrane w czasie pierwszej Oktawy[401] zostały wydane na kartki na chleb dla biednych, zgodnie z celem instytucji.
[426] Koszta związane z Pobożnym Domem Miłosierdzia[402] oraz z prowadzeniem szkół wieczorowych pokrywają również pobożni dobrodzieje.
[427] Koszta innych dzieł pokrywają ze swego majątku członkowie Pobożnego Zjednoczenia, a także niektórzy pobożni dobrodzieje składają pieniężne ofiary na te cele.
[428] Przyjmuje się na członków ludzi, którzy podejmują się wykonywania pewnych dzieł, oraz tych, co zobowiązują się do modlitwy; nie tworzy się związków mających na celu zbieranie ofiar pieniężnych.
[429] Dąży się do tego, aby ewangeliczne dzieła Pobożnego Zjednoczenia były realizowane bez publicznej instytucji, mającej na celu zbieranie ofiar pieniężnych.
[430] Pobożne Zjednoczenie gotowe jest dołożyć wszelkich starań, aby powiększyć liczbę członków Związku Rozkrzewiania Wiary[403].
[431] Pobożne Zjednoczenie zaprasza wiernych do modlitwy jako niezawodnego środka, by otrzymać wszystko. Wzywa też każdego, by spieszył z bezinteresowną pomocą, zgodnie ze swoją możliwością w zakresie swego zawodu, oraz z pomocą w postaci różnych ofiar, na jakie go stać.
48. [DZIAŁALNOŚĆ POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA NA POCZĄTKU 1838 ROKU][404]
[432] 1. Zjednoczenie powstało wśród pobożnych osób, które już od wielu lat miały budujący zwyczaj interesowania się wiadomościami, jakich dostarczali apostolscy misjonarze, wyjeżdżający z ramienia Świętej Kongregacji Rozkrzewiania Wiary do różnych krajów, by tam głosić Ewangelię Jezusa Chrystusa. Pod wpływem tych wiadomości osoby te dokładały wszelkich starań, aby misjonarzom dostarczyć jak największej możliwie ilości obrazów, książeczek do nabożeństwa, druków, różańców, szkaplerzy oraz innych różnego rodzaju przedmiotów do użytku wiernych, jak medaliki, krucyfiksy itd.
[433] 2. Pobożne Zjednoczenie od chwili swego zaistnienia starało się również zaopatrywać tych misjonarzy, od których otrzymywało wiadomości, oraz tych, którzy z Rzymu wyjeżdżali do pracy na misjach zagranicznych. Zaopatrywało ich w liturgiczne szaty, kielichy, puszki, alby, komże, różańce, druki, szkaplerze, medaliki, krucyfiksy, krzyżyki, figury, figurki Dzieciątka Jezus, krucyfiksy wielkie na ambony, relikwie Świętych, relikwiarze zawierające czcigodne kości świętych Męczenników — wysyłano je biskupom, aby rozdzielali między swoje kościoły, tam gdzie potrzeba było ołtarzowych portatyli.
[434] 3. Niemal wszyscy wymienieni w numerze poprzednim misjonarze upoważnieni byli do przyjmowania członków do Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego. Stąd też tego rodzaju przyjmowanie zdążyło rozszerzyć się w Chinach, Indiach Wschodnich i Zachodnich, Ameryce, Korei, Tybecie, Persji, Chaldei, Mezopotamii, Syrii, Palestynie, Egipcie, Azji Mniejszej, Grecji, Bułgarii, Wołoszczyźnie, Transylwanii, Polsce, Szwajcarii, Niemczech, Albanii, Francji, Hiszpanii, Anglii, Irlandii, Szkocji, Afryce i w wielu państwach włoskich.
[435] 4. Przedstawiamy list wikariusza apostolskiego Oceanii[405], który należąc do Zjednoczenia w Rzymie, stwierdza, iż uważa się za szczęśliwego z tego powodu, że należy do Pobożnego Zjednoczenia.
[436] 5. Chociaż tu w Rzymie zaopatrywano misjonarzy w przedmioty liturgiczne i dewocyjne, i chociaż ci misjonarze faktycznie wyrażali podziękowania, to jednak nie mieliśmy sposobności otrzymania od nich listów z podziękowaniami.
[437] 6. Z Cincinnati[406], z Persji[407] itd., mamy listy z prośbami o pomoc w budowie kościołów; na rzecz kościoła w Persji zebrano już pewną sumę.
[438] 7. Około Oktawy Objawienia Pańskiego przedłożymy wykaz obrzędów religijnych, jakie się na nią złożą.
[439] 8. W czasie epidemii cholery Pobożne Zjednoczenie umieściło przy drzwiach wejściowych do zakrystii kościoła skarbonkę, wszyscy zaś ubodzy mieli otwartą drogę do otrzymania pomocy stosownie do potrzeby. Wystarczyło mianowicie, aby podali na małej kartce papieru swoje nazwisko oraz imię, mieszkanie i parafię, a kapłani po dwóch udawali się do mieszkań biedaków, zostawiali im kartki na chleb, mięso i cytryny dla chorych na cholerę; innych zaopatrywano w odzież lub wykupywano zastawione rzeczy, dostarczano łóżek, bezrobotnym zaś rzemieślnikom płacono za prace nie zamówione. Księża Pobożnego Zjednoczenia spieszyli, dniem i nocą, z pomocą chorym na cholerę. Rozdzielania kartek na chleb i mięso dokonuje się od początku i dzieło to prowadzi się dalej.
[440] 9. Pobożne Zjednoczenie rozwija w szpitalach dzieła miłosierdzia względem duszy i ciała, posyłając tam księży oraz pobożnych ludzi świeckich.
[441] 10. Kieruje wieczorowymi szkołami, popiera także ich rozwój w dzielnicach Rzymu, gdzie potrzebne są tego rodzaju instytucje dla rzemieślników. Przygotowuje się też do otwarcia bezpłatnych szkół języka łacińskiego, mających służyć pomocą szkołom już istniejącym.
[442] 11. Pobożne Zjednoczenie opiekuje się dziewczętami, którym grozi niebezpieczeństwo lub które w nie wpadły; wydobywa je z niebezpieczeństw, stara się o ich opamiętanie, a w domu wychowawczym troszczy się o ich cześć oraz o trwałą poprawę życia. Obecnie zajmuje się przygotowywaniem obszerniejszego pomieszczenia dla tak pobożnego celu[408] oraz stara się o otwarcie bezpłatnych szkół dla małych dziewcząt ubogich, które tułają się po ulicach.
[443] 12. Kilka razy w ciągu roku urządza się, na koszt Pobożnego Zjednoczenia, w Klasztorze Bożej Miłości[409] rekolekcje dla dziewcząt, które przystępują do pierwszej Komunii świętej; w innych zaś domach — rekolekcje dla niewiast niemych, potrzebujących poratowania.
[444] 13. Pobożne Zjednoczenie, aby ożywić wiarę i rozpalić miłość w krajach katolickich, wydrukowało i rozpowszechniło w Rzymie oraz poza Rzymem około stu tysięcy różnego rodzaju książek do nabożeństwa, a także wiele innych druków, rozdzieliło wiele różańców, szkaplerzy, medalików, krucyfiksów itp. Przedmioty te rozpowszechnia się szczególnie przy okazji rekolekcji oraz misji, aby przynosiły one większe owoce.
[445] 14. Specjalnie osobno podkreślić trzeba wysiłki zmierzające do założenia Kolegium Misyjnego, cel tegoż oraz wszystko, co się z nim wiąże, podane zostało w pokornej prośbie przedłożonej Jego Eminencji Kardynałowi, który opatrzył ją swoim pismem z dnia 2 października 1837 roku[410].
[446] 15. Kongregacja założona w Genui — kiedy arcybiskupem był tam Jego Eminencja Kardynał Lambruschini[411], obecny Sekretarz Stanu — działająca pod opieką Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, i Bł. Leonarda a Porto Maurizio[412], w końcu roku 1836 poprosiła o przyłączenie do Zjednoczenia w Rzymie i stosownie do swojej prośby została przyłączona.
[447] 16. Pragnąc zrealizować swój pobożny cel pomnożenia religijnych sił w jedności wiary i miłości, Pobożne Zjednoczenie zaprasza i przyłącza do siebie zrzeszenia zakonne, monastyczne, kolegia, hospicja, przytułki, bractwa itd.: tak postępowało uprzednio i tak postępuje obecnie.
[448] 17. Celem niesienia pomocy istniejącym już instytucjom pobożnym, które z powodu braku pracowników oraz innych środków wszelkiego rodzaju przejawiają słabą działalność, Pobożne Zjednoczenie gotowe jest na każde ich żądanie udzielać bezinteresownie czynnej pomocy w miarę swoich możliwości.
[449] 18. Na prośbę pobożnych osób Pobożne Zjednoczenie podejmuje właśnie starania o otwarcie świętego ustronia dla tych pobożnych wiernych, którzy wolni od więzów światowych pragną spędzić swoje życie na ćwiczeniu się w cnotach chrześcijańskich, ku uświęceniu własnemu i bliźnich.
[450] Uwaga. Specjalnie oddzielnie podkreślamy, że głównym celem Pobożnego Zjednoczenia jest popieranie i pomnażanie, wszelkimi możliwymi sposobami, środków duchowych i doczesnych, zmierzających do rozkrzewiania świętej wiary. Ponieważ jednak środki te należy uzyskiwać od wiernych, a w czasach, w jakich żyjemy, zmniejszyła się miłość oraz osłabła wiara, przeto Pobożne Zjednoczenie ożywia dzieła już istniejące i spieszy z pomocą wszystkim dziełom świętym w krajach katolickich, tam gdzie jest zaproszone, aby wszystkich wiernych pobudzić do wspierania odpowiednimi środkami rozkrzewiania świętej wiary.
49. [W OBRONIE POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA][413]
[451] Kilka faktów i refleksji, które pokornie przedstawiamy każdemu, kto może się przyczynić do pomyślnego rozwoju Apostolstwa Katolickiego, czyli Pobożnego Zjednoczenia, założonego celem pomnażania, obrony i rozkrzewiania pobożności oraz katolickiej wiary i działającego pod szczególną opieką Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, oraz w bezwzględnej i całkowitej zależności od Papieża — w chwili, kiedy jest mowa o wprowadzeniu pewnych zmian w jego konstytucji, co może doprowadzić je do ruiny, oraz w tym czasie, gdy jest ono gotowe na poddanie się decyzji, jaką po doskonałym zbadaniu Przełożeni uznają za stosowne wydać.
[452] Wymienione wyżej Pobożne Zjednoczenie, aby osiągnąć cel, dla jakiego zostało założone, zachęca wiernych do niesienia mu pomocy nie tylko w postaci pieniężnych ofiar, ale także uczynków, a nawet samej tylko modlitwy. Pobożne Zjednoczenie — powstałe w Rzymie w roku 1835, zatwierdzone przez Ojca świętego, Kardynała Wikariusza oraz Jego Ekscelencję Arcybiskupa Wicegerenta, od których otrzymaliśmy odpowiednie pisma[414] — biorąc pod uwagę okoliczności czasu uznało, iż nie należy od razu powoływać związku dla zbierania ofiar. Uważało, iż raczej za pośrednictwem dzieł posługi kapłańskiej oraz chrześcijańskiej miłości, szczególnie na rzecz sierot i wdów, zgodnie z naturą świętej religii katolickiej należy dokładać starań, aby lud rzymski mógł widzieć ów charakterystyczny rys Kościoła Rzymskiego, jakim jest znamię miłości, bezinteresowności oraz wyrzeczenia się honorów ze strony tych, którzy sprawują świętą posługę. Do pokrycia potrzebnych wydatków wielkodusznie się przyczyniały, bez uszczerbku dla najniższej warstwy ludu, niektóre osoby zamożne, będące pierwszymi członkami Pobożnego Zjednoczenia, oraz ich przyjaciele-chrześcijanie. Nie zapominano przy tym o świętych misjach zewnętrznych, na które w miarę możności, szczególnie za pośrednictwem Propagandy[415] oraz innych misjonarzy, wysyłanych tam przez Świętą Kongregację, posyłano stale w wielkiej ilości różańce, szkaplerze, medaliki, krzyże, krucyfiksy, obrazy, szaty liturgiczne, kielichy, puszki, monstrancje itd.
[453] W roku 1836 na prośbę kilku osób, a za pozwoleniem Jego Eminencji Kardynała Wikariusza[416], otwarto w Kolegium Urbanum[417] (i w kilku innych wspólnotach), nie nadając temu publicznego rozgłosu, Związek[418] mający na celu zbieranie ofiar pieniężnych na cele rozkrzewiania wiary i oparty na statutach Związku Francuskiego. Członkowie jego uważani byli za członków klasy ofiarodawców na cele rozkrzewiania wiary. Pobożne Zjednoczenie obawiając się jednak, że podanie do publicznej wiadomości istnienia tego Związku może być dla nieuświadomionego ludu okazją do jakiegoś sprzeciwu wobec duchowieństwa, nie rozwijało tegoż dzieła.
[454] W początkach roku 1837 Jego Świątobliwość, chcąc w swojej mądrości zgodzić się na usilne prośby Rady Lyońskiej — proszącej o otwarcie Związku w Rzymie — raczył w tej sprawie wyrazić swą wolę Jego Ekscelencji Najprzewielebniejszemu Monsignorowi Maiowi, Sekretarzowi Kongregacji Rozkrzewiania Wiary, obecnie Kardynałowi[419]. Tenże Monsignor Sekretarz zaraz w mieszkaniu Jego Eminencji Kardynała Fransoni, Prefekta[420], a w obecności Archiwariusza[421] tejże Kongregacji, wezwawszy Rektora Pobożnego Zjednoczenia, odbył zebranie, na którym postanowiono, iż należy podać do publicznej wiadomości istnienie Związku, mającego na celu zbieranie pieniężnych ofiar na rzecz misji zewnętrznych, oraz to, że jego członkowie mają stanowić klasę ofiarodawców Apostolstwa Katolickiego. Na zebraniu tym zobowiązano Rektora Pobożnego Zjednoczenia, aby swe poglądy w sprawie utworzenia pierwszej Rady uzgodnił z poglądami Jego Eminencji Najprzew. Kardynała Brignole[422]. Za zgodą Jego Eminencji Kardynała Rektor przedstawił jako pierwszych członków Rady: Najprzew. O. Alojzego Togni[423], obecnie Generalnego Wikariusza OO. Kamilianów, Jego Ekscelencję Pompejusza z Książąt Gabrielli[424] oraz Jakuba Perelli[425] — oni razem z Rektorem i Jego Eminencją Kardynałem Brignole, jako przewodniczącym, tworzyli Radę, wszyscy byli członkami Apostolstwa Katolickiego.
[455] Pobożne Zjednoczenie zawsze się starało, aby przyczyniać się do liczebnego wzrostu członków tego Związku. Faktycznie proszono je też o to na przedostatnim zebraniu, na którym był obecny Rektor Zjednoczenia jako członek Rady. On też, żywiąc zaufanie do działalności pracowników Pobożnego Zjednoczenia, podał pewne stosowne propozycje zmierzające do założenia drugiej Rady, czym bardzo ułatwił sprawę, ku zdziwieniu obecnych, za zgodą Rady oraz Jego Eminencji Przewodniczącego.
[456] Rektor, aby wywiązać się z licznych zadań, zleconych mu przez Jego Eminencję Przewodniczącego i Radę w sprawie otwarcia Związku w parafiach na Zatybrzu[426], z okazji uroczystej Oktawy Najśw. Maryi Panny Karmelitanskiej wysłał z kazaniami pewnego zakonnika, członka Pobożnego Zjednoczenia, a także paru zacnych ludzi świeckich, również członków tegoż Zjednoczenia, aby tam ustanowili Radę Parafialną tegoż okręgu. Po zakończeniu Świętej Oktawy, w dniu 30 lipca 1838 roku w mieszkaniu Przewielebnego Ojca Proboszcza Kościoła San Crisogono[427] Rektor Pobożnego Zjednoczenia, zgodnie z życzeniem i zamiarami Centralnej Rady Dzieła Rozkrzewiania Wiary, ustanowił Rady w tychże parafiach, Dyrektorem wybrano Wielebnego Proboszcza Kościoła Santa Maria in Trastevere[428], sekretarzem zaś Pana Józefa Forti[429].
[457] Po przedstawieniu tego wszystkiego Pobożne Zjednoczenie ośmiela się przedłożyć pokornie swoje uwagi. Jeśli Centralna Rada Dzieła Rozkrzewiania Wiary zechce przejąć całą działalność wspierania misji zewnętrznych, to Pobożne Zjednoczenie zadowoli się pracą w dziedzinie dzieł duchowych oraz posługi świętej, zwłaszcza tym, co dotyczy sprawy ich rozwoju i rozszerzania.
[458] Jeśli zaś Centralna Rada zażąda pomocy ze strony Pobożnego Zjednoczenia w zakresie tworzenia i rozwijania Rad Parafialnych, to jest ono gotowe nieść jej wszelką możliwa pomoc. W tym wypadku, celem wykluczenia wszelkich podejrzeń oraz celem uaktywnienia pracy Pobożnego Zjednoczenia, można by prawnie stwierdzić, iż wszyscy członkowie Centralnej Rady są również członkami Pobożnego Zjednoczenia oraz że jego Rektor jest starym członkiem Centralnej Rady.
[459] Jeśli zaś pożądana byłaby nie wzajemna zależność, lecz tylko współpraca obu Dzieł, to wtenczas mogłoby ono, zgodnie z faktycznym stanem rzeczy, nazywać się „Dziełem wspierającym rozkrzewianie wiary, rozwijanym w Rzymie przez Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego” — a to z tego względu, aby podkreślić, że jedno Dzieło nie sprzeciwia się drugiemu.
[460] Gdyby jednak zażądano, aby wszystkie dzieła Pobożnego Zjednoczenia zostały przyłączone do Dzieła Rozkrzewiania Wiary pod tym samym tytułem „Rozkrzewianie Wiary”, to wtenczas łatwo można wykazać, że mija się to z zamierzonym celem:
[461] 1. Z uwagi na charakter dzieł, jakie Pobożne Zjednoczenie obejmuje i wykonuje celem rozwinięcia pobożności oraz katolickiej wiary wśród wiernych w katolickich krajach. Dziełami zaś tymi są: nauczanie dzieci i dorosłych, oratoria wieczorowe, dzieła charytatywne w szpitalach, rekolekcje i misje w katolickich okręgach, szkoły wieczorowe dla młodzieży rzemieślniczej, jałmużna w postaci kartek na chleb, mięso, zupę itd. To wszystko z pewnością nie zasługuje na miano dzieł rozkrzewiania wiary.
[462] 2. Nie można usunąć nazwy „Apostolstwo Katolickie”, nie narażając jednocześnie Kościoła Rzymskiego, Papieża, Ich Eminencji Kardynałów oraz odnośnych Świętych Trybunałów na szyderstwo ze strony złych ludzi. Nazwa ta bowiem, zaczerpnięta z Pisma świętego, jest tego rodzaju, że wyraża naturę dzieł świętych, do jakich (wyłączywszy wszelką nadzieję zysku i światowych zaszczytów) Pobożne Zjednoczenie pobudza w bezwzględnej i bezpośredniej zależności od Papieża, któremu zlecone zostało „Najwyższe Apostolstwo Katolickie” na całym świecie i który tę nazwę potwierdził, zatwierdzając tę Instytucję. Nazwa ta podana jest w piśmie zatwierdzającym, wydanym na audiencji udzielonej Jego Eminencji Kardynałowi przez Jego Świątobliwość[430]; jest też zatwierdzona przez Jego Świątobliwość na audiencji udzielonej Jego Eminencji Kardynałowi Lambruschini, Sekretarzowi Stanu, i przez tegoż własnoręcznie podpisana[431]. Z polecenia tegoż Eminencji Kardynała została ogłoszona, jako sprawa załatwiona, którą należy podać do wiadomości innym Najprzewielebniejszym Kardynałom Kościoła Świętego. Stąd też dwukrotnie Jego Eminencja Kardynał Wikariusz w ostatnim dniu Uroczystej Oktawy Objawienia Pańskiego[432] w Kościele San Carlo al Corso wobec przełożonych zakonów, duchowieństwa i tak licznie zebranego ludu, że obszerna świątynia była przepełniona, przez dwa kolejne lata w czasie kazania Zjednoczenie ogłaszał i chwalił jego nazwę, ku ogólnej zachęcie.
[463] Nazwa ta jest zapisana w rejestrach niemal wszystkich zakonów mniszych, ścisłych oraz kleryków regularnych, wprowadzona jest do hospicjów, kolegiów, seminariów, klasztorów żeńskich oraz licznych zrzeszeń w Rzymie i poza jego obrębem. Trafiła ona do rąk wiernych wszelkiego stanu, wielkich i maluczkich, szlachty i ludu itd. Publikowana była wielokrotnie nie tylko w Diario di Roma[433], lecz nadto wymieniana jest przez liczne dzienniki religijne w Ameryce oraz w prasie religijnej innych państw zagranicznych. Nazwa ta wreszcie drukowana była przeszło sto tysięcy razy i rozpowszechniona została w całej niemal Europie, Ameryce, w krajach Azji Wschodniej, nadto w kilku krajach Afryki i wreszcie w Oceanii. Nazwę tę wreszcie własnoręcznie potwierdziło około 20 Najdostojniejszych Kardynałów, 40 proboszczów Rzymu, rzymscy dostojnicy i szlachta w wielkiej ilości oraz osoby z innych warstw społecznych. Nazwę uznali również wybitni teologowie rzymscy, przełożeni zakonów oraz spora liczba radców Kongregacji Świętego Oficjum[434].
[464] Skasowanie tej nazwy zniechęciłoby wielu członków Pobożnego Zjednoczenia i wskutek tego Dziełu Rozkrzewiania Wiary zabrakłoby także dzieła pomocniczego, jakim dla niego może być Pobożne Zjednoczenie, jeśli pozostanie ono przy swojej pierwotnej nazwie.
[465] Powtórzony, z nieznacznymi zmianami, tekst nr [404].
[466] Powtórzony tekst nr [406].
[467] Tekst podany już wyżej pod nrem [407].
50. [W SPRAWIE KOLEGIUM DLA MISJI ZEWNĘTRZNYCH][435]
[468] Ojcze Święty,
Świeccy Kapłani Pobożnego Zjednoczenia, założonego w celu obrony, pomnażania i rozkrzewiania pobożności oraz katolickiej wiary, starają się spieszyć z pomocą nie tylko swoim braciom katolikom, którzy żyją w pobliżu ich, lecz także niosą pomoc tym, co żyją z dala od nich i są rozproszeni w krajach pogańskich lub różnowierczych, specjalnie zaś pragną przyprowadzić do Owczarni Jezusa Chrystusa te owieczki, które z powodu braku wiary do niej nie należą. Chcą też zrealizować zamiary wielu Papieży, którzy pragnęli otworzyć w Rzymie Kolegium przygotowujące kapłanów do tego, by ci mogli się udawać w dalekie kraje celem rozkrzewiania tam świętej wiary. W związku z tym proszą Waszą Świątobliwość, by raczył przyznać im budynek nadający się do tego celu. Budynkiem tym jest konwent i kościół SS. Vincenzo ed Anastasio a Trevi[436], którego proboszcz przechodzi do duchowieństwa świeckiego za zgodą władzy kościelnej. Ze względu na jego zalety oraz postawę Jego Eminencja Ksiądz Kardynał Wikariusz[437] poleca mu dalsze pełnienie funkcji parafialnych w charakterze kapłana świeckiego. Biorąc to pod uwagę Kapłani Petenci mogliby być dlań pomocni nie tylko w kościele, lecz także i w trosce o dusze, zwłaszcza umierających, których ze względu na rozległość parafii nie zdoła obsłużyć przy pomocy jednego tylko wikariusza. Spiesząc z tego rodzaju pomocą, kapłani przygotowaliby się do pracy na świętych misjach, mieliby tu też pod ręką pole do wykonywania świętego urzędu, którego zadaniem jest troska o trzodę Jezusa Chrystusa.
Pozostając z wyrazami wdzięczności itd.
[469] Uwagi dotyczące pokornej prośby do Jego Świątobliwości Pana Naszego Papieża Grzegorza XVI[438].
Aktualnie przy kościele SS. Vincenzo ed Anastasio przebywa trzech tylko zakonników. Proboszcz wnet przejdzie do duchowieństwa świeckiego, dwaj pozostali zakonnicy zapowiedzieli również, że wnet uczynią to samo, wobec czego konwent zostanie zamknięty, o ile go się nie odda Pobożnemu Zjednoczeniu, które o to prosi.
Jego Eminencja Kardynał Wikariusz zgodził się na przejście proboszcza do duchowieństwa świeckiego pod tym warunkiem, że pozostanie on proboszczem jako ksiądz świecki. Wynika z tego, że powinien on posiadać zaopatrzenie takie samo, jakie mają inni proboszczowie świeccy, to zaś obciążać będzie skarb państwowy, albowiem zaopatrzenie, które posiada on jako proboszcz zakonny, nie wystarczy mu na pokrycie wszystkich wydatków koniecznych. By nie dopuścić więc do obciążenia skarbu państwowego nowymi kosztami, należałoby rzeczonego proboszcza dołączyć do innej wspólnoty moralnej, która by go wspierała w tym, co będzie potrzebne — z tym właśnie zamiarem zgłasza się Pobożne Zjednoczenie, chcąc podjąć to zadanie.
Wobec zaistnienia takiego stanu rzeczy zapytano w sposób poufny wspomnianego proboszcza, czy zechciałby się przyłączyć do świeckich księży Pobożnego Zjednoczenia, gdyby Jego Świątobliwość przyznał im budynek, na co wyraził on całkowitą zgodę. Jego Eminencja Ksiądz Kardynał Wikariusz nie zamierza osadzić tam innego zgromadzenia, lecz wręcz przeciwnie, wyraził życzenie, aby Pobożne Zjednoczenie otrzymało wspomniany dom, przyrzekając jednocześnie, że wedle swej możności poprze prośbę Pobożnego Zjednoczenia w tej sprawie. Do powyższego należy jeszcze dodać i to, że Pobożne Zjednoczenie posiada już stały fundusz przeznaczony na założenie i utrzymanie wspomnianego Kolegium. Ostatnio zaś kilka pobożnych osób zgłosiło gotowość dostarczenia sum, nawet znacznych, na tak święty cel. Sumy te zostałyby wpłacone natychmiast, gdy tylko będziemy mieli gotowy lokal.
51. [W SPRAWIE NAZWY POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA][439]
[470] Ojcze Święty[440],
Pobożne Zjednoczenie założone i znane już pod nazwą Apostolstwa Katolickiego, poddając się całkowicie Waszej Świątobliwości w sprawie zmiany tejże nazwy, z szacunkiem przedkłada Waszej Świątobliwości do zatwierdzenia następującą nazwę zastępczą:
Pobożne Zjednoczenie Katolickie, mające na celu obronę i pomnażanie pobożności oraz katolickiej wiary, pod opieką Niepokalanej Dziewicy, Królowej Apostołów, w bezpośredniej i całkowitej zależności od Papieża.
[471] Ponieważ Pobożnemu Zjednoczeniu pod dawną nazwą Apostolstwa Katolickiego przyznane zostało uczestnictwo w duchowych dobrach zakonów regularnych[441] i Zjednoczeniu pod tą nazwą złożono darowizny oraz poczyniono zapisy w testamentach, dlatego też Pobożne Zjednoczenie prosi Waszą Świątobliwość, by raczył w odpowiednim brewe wyjaśnić, że wszystkie te prawa do uczestnictwa w duchowych dobrach oraz te wszystkie pobożne zapisy oraz inne korzyści, jakie mu przyznano czy będą przyznane, mają pozostać w pełnej mocy oraz dla jego pożytku, jakby ono w dalszym ciągu posiadało nie zmieniony tytuł „Apostolstwo Katolickie”.
[472] Wreszcie to Pobożne Zjednoczenie prosi Waszą Świątobliwość, by raczył we wspomnianym brewe potwierdzić cel tegoż Zjednoczenia. Celem tym jest staranie się przy pomocy wszystkich środków, na jakie potrafi się zdobyć przemyślna miłość, 1. o jednoczenie dobrych katolików w świętym węźle braterskiej jedności; 2. o zwalczanie, przy pomocy żywego i skutecznego działania czy przeciwdziałania, wszystkiego, co sprzysięga się na szkodę religii i Kościoła; 3. o popieranie dzieł, które sprzyjają wzrostowi pobożności i katolickiej wiary.
[473] Z ufnością, że Wasza Świątobliwość nie odrzuci słabych, lecz szczerych usług, jakie Pobożne Zjednoczenie pokornie ofiaruje Stolicy Świętej oraz religii, chyli się do Stóp Waszej Świątobliwości, by je ucałować
W imieniu całego Zjednoczenia
Wincenty Pallotti, Rektor
52. [PETYCJA DO KARDYNAŁÓW KONGREGACJI ROZKRZEWIANIA WIARY][442]
[474] Do Ich Eminencji Najprzewielebniejszych Książąt
Jego Świątobliwość Pan Nasz raczył przekazać tejże Świętej Kongregacji dwie prośby[443] Pobożnego Zjednoczenia, znanego już pod nazwą „Apostolstwo Katolickie”. W pierwszej prosiliśmy o przekazanie budynku celem założenia Kolegium dla Misji Zewnętrznych, w drugiej proponowaliśmy nową nazwę dla tegoż Zjednoczenia, jaką by miało ono nosić w przyszłości, ponieważ wydawało się, że Jego Świątobliwości nie odpowiadała nazwa dotychczas istniejąca. Prośby te wpłynęły do Kongregacji 11 grudnia 1838 roku. Ponieważ jednak Ich Najprzewielebniejsze Eminencje nie miały pod ręką wszystkiego, czego potrzeba było do gruntownego poznania i rozważenia sprawy w szczegółach, decyzja w tych sprawach została odłożona na później, aż zostaną podane konieczne wyjaśnienia i przedstawiony będzie projekt założenia proponowanego Kolegium.
[475] Pobożne Zjednoczenie, posłuszne temu zaleceniu Świętej Kongregacji, przedstawia teraz pokornie żądane wyjaśnienia. Chociaż głównym celem uwagi Ich Najprzewielebniejszych Eminencji jest sprawa założenia Kolegium Narodowego dla Misji Zewnętrznych, to jednak uważamy za rzecz nieodzowną przedstawienie wpierw zarysu Pobożnego Zjednoczenia. Czynimy to nie tylko z tego względu, że Ich Najprzewielebniejszym Eminencjom polecono ustalić jego nazwę, ale bardziej jeszcze z tej racji, że to Zjednoczenie jest podstawą i fundamentem, na którym ma być założone Kolegium. Przedstawimy więc: 1. naturę i cel Pobożnego Zjednoczenia; 2. jego nazwę i główne Statuty; 3. dane dotyczące założenia Kolegium Misyjnego.
I. NATURA I CEL POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA
[476] Bezbożność, która w każdym czasie zagraża religii i dobrym obyczajom, w naszych czasach zda się podwajać swoje wysiłki celem całkowitego ich zniszczenia. Do tych niegodziwych wysiłków przyczynia się przede wszystkim nowa propaganda antykatolicka, która od wielu lat przy pomocy wszystkich środków leżących w jej mocy dokłada starań, aby zburzyć Kościół katolicki. Z tego też powodu wszędzie wysyła swoich emisariuszy, publicznie i prywatnie stara się deprawować katolików, wszędzie szerzy przewrotne książki, usiłuje pozyskiwać zwolenników, uwodzić słabych, sączyć zatrute zasady do umysłów młodzieży. Stara się ona o ograniczenie religijnego kultu, korzystania z misji, jednoczy się z innymi antyreligijnymi stowarzyszeniami celem wspólnego knowania przeciw katolickiej wierze; podnieca przeciw Kościołowi rzymskiemu wszystkie warstwy ludu; nagina do swych przewrotnych celów wykonywanie każdego zawodu, stanowiska i rzemiosła; posługuje się wszelkimi pośrednimi i bezpośrednimi środkami, które mogą ułatwić osiągnięcie niegodziwego celu, a następnie z diabelską chytrością usiłuje pociągnąć do siebie wszystkich ludzi, aby ich uczynić areligijnymi i bezbożnymi.
[477] Otóż Pobożne Zjednoczenie stawia sobie cel przeciwny temu wszystkiemu, mianowicie obronę, pomnażanie i rozszerzanie pobożności i katolickiej wiary przez przeciwstawianie się przy pomocy żywej i skutecznej działalności i przez przeciwdziałanie temu wszystkiemu, co przynosi szkodę religii i Kościołowi. Realizując ten cel, posługuje się wszelkimi środkami, jakimi rozporządza. Świętej Kongregacji Rozkrzewiania Wiary ofiaruje apostolskich ludzi, dostarcza przedmiotów świętych oraz dewocyjnych na potrzeby misji zewnętrznych. Przy pomocy kazań oraz prywatnych rozmów usiłuje budzić wiarę i pobożność; szerzy dobre książki, szczególnie do nabożeństwa, dostosowane do poziomu ogółu. Dba też o dobre wychowywanie młodzieży, założyło w związku z tym już cztery szkoły wieczorowe w różnych dzielnicach Rzymu, przeznaczone dla młodzieży rzemieślniczej, która uczy się w nich czytania, pisania oraz rachunków i czerpie jednocześnie zdrową naukę katolicką. W dni zaś świąteczne młodzież ta gromadzona jest w jednym z kościołów wyznaczonych w tym celu, aby jej umożliwić święcenie dnia świątecznego i przyjęcie sakramentów świętych oraz wyrabiać z nich dobrych obywateli i chrześcijan. W godzinach zaś popołudniowych tychże dni świątecznych młodzież, po wysłuchaniu chrześcijańskich nauk w odnośnych parafiach, zbierana jest i prowadzona na uczciwą i stosowną do jej wieku rozrywkę w parku, przy tym delikatnie nakłaniana jest do religijnych praktyk w kościele. Ponadto niektórzy księża Pobożnego Zjednoczenia sprawują kierownictwo duchowe w różnych kolegiach Stolicy[444].
[478] Wreszcie, by pominąć inne sprawy, Pobożne Zjednoczenie stara się rozwijać religijny kult, tam gdzie zachodzi pilniejsza tego potrzeba; stara się szerzyć zwyczaj prowadzenia misji świętych. Następnie, aby skuteczniej realizować swój obszerny cel, jednoczy ze sobą i wzywa do połączenia się z nim różne społeczności kościelne oraz zakonne rodziny, iżby wspólnymi siłami, zgodnie, zwalczać bezbożnictwo i błędy. W dążeniu do tego celu stara się również utrzymywać i rozwijać więź bratniej miłości wśród swoich członków oraz wśród członków innych zrzeszeń religijnych. Jest bowiem przekonane, że im ściślej apostolskie szeregi będą ze sobą zjednoczone i zgodne — składają się bowiem z różnych kompanii i pułków — tym większy osiągnie się sukces w walce ze wspólnym wrogiem. Duchowni bowiem powinni uczyć innych miłości, przeto konieczną jest rzeczą, aby wpierw sami dali jej dowody względem samych siebie. Otóż mając właśnie na uwadze ten dwojaki cel, Pobożne Zjednoczenie zorganizowało uroczyste obchodzenie Oktawy Objawienia Pańskiego, co nie tylko posuwa naprzód sprawę rozkrzewiania wiary i ukazuje tożsamość dogmatów w różnorodnych obrządkach, lecz rozwija również miłość, szczególnie wśród duchowieństwa tak świeckiego, jak i zakonnego, należącego do różnych obrządków i zgromadzeń, które w tym celu zapraszane są do udziału w obrzędach tej Oktawy.
[479] Poza tym Pobożne Zjednoczenie zaprasza różne klasy wszelkiego stanu i zawodu do połączenia się z nim, by każda z nich swoim wpływem, powagą, umysłem, zdolnościami, zawodem, pracą itd., mogła bezpośrednio lub pośrednio wspomagać cel Pobożnego Zjednoczenia. Stąd też zalicza ono do swych członków Ich Eminencje Kardynałów: Doria[445], Galefti[446], Velzi[447], Della Genga[448], Altieri[449], Patrizi[450], De Simone[451], Lambruschini[452], Fransoni[453], Pedicini[454], Giustiniani[455], Mattei[456], Barberini[457], Brignole[458], Mai[459], Ostini[460], Del Drago[461], Falzacappa[462], Polidori[463], Spinola[464], Di Marco[465], Grimaldi[466], Ciacchi[467], Tosti[468] oraz Odescalchi[469] i czterech innych, zmarłych niedawno.
[480] Do tak szlachetnej i znacznej części Świętego Kolegium, do której wchodzi ponad dziewięciu członków Świętej Kongregacji, należy dołączyć jeszcze wielu prałatów rzymskich, biskupów, wikariuszy apostolskich na misjach, następnie generałów i prokuratorów generalnych różnych zgromadzeń zakonnych, proboszczów rzymskich, konsultorów różnych Kongregacji głównych, wśród nich znajduje się wielu konsultorów Kongregacji Świętego Oficjum, następnie wielu innych duchownych świeckich i zakonnych, światłych kaznodziejów, rekolekcjonistów, działaczy społecznych oraz uczonych w różnych dziedzinach. Do Zjednoczenia należą też książęta i księżne, literaci, adwokaci, notariusze, księgowi, sekretarze oraz w wielkiej ilości przedstawiciele różnych zawodów i rzemiosł.
[481] Kiedy zachodzi potrzeba pomocy z ich strony, to wtenczas na prośbę Pobożnego Zjednoczenia oni z nią spieszą, ofiarowując swe usługi i bezinteresownie wypełniając przyjęte zadanie. Dzięki temu Pobożne Zjednoczenie założyło Pobożny Dom Miłosierdzia[470], który stanowi społeczność stałą, złożoną z około 60 osób, a przeznaczoną dla biednych dziewcząt, narażonych na niebezpieczeństwo upadku. Tym Domem kierują i bezinteresownie go wspierają nie tylko księża, lecz również różni zamożni ludzie świeccy, z których jeden wykonuje funkcję księgowego, drugi sekretarza, inny inkasenta, ekonoma, a jeszcze inny marszałka domu. Dzięki temu ten Pobożny Dom Miłosierdzia utrzymuje się, nie wydając ani jednego solda na opłacanie wszystkich wymienionych funkcjonariuszy. W ten sam sposób Pobożne Zjednoczenie zamierza podać rękę innym pobożnym, a przy tym ubogim zakładom.
[482] Spośród wszystkich dzieł najbardziej umiłowanym dziełem dla Pobożnego Zjednoczenia jest troska o rozwój misji zewnętrznych, dlatego też zamierza ono w miarę swych możliwości przyjść z pomocą tejże Świętej Kongregacji, rozszerzając, pomnażając oraz broniąc jej działalności nawróceniewej, przy zachowaniu całkowitej zależności i uległości względem tejże Kongregacji. Stąd też Pobożne Zjednoczenie oprócz założenia Kolegium dla Misji Zewnętrznych, przeznaczonego dla Włochów, o czym niebawem będziemy mówili, stawia sobie za cel obudzenie wśród katolików gorliwości o zbawienie dusz; zagrzewanie duchowieństwa do troski i poświęcenia się służbie misyjnej; zaopatrywanie, zgodnie z życzeniem Kongregacji Rozkrzewiania Wiary, misjonarzy w naczynia i sprzęty liturgiczne, przedmioty dewocyjne, dobre książki itd.; ogłaszanie drukiem bardziej interesujących osiągnięć, budzących powszechne zbudowanie, oraz pobudzanie gorliwości biskupów i innych wpływowych osób, by popierali przecenne dzieło misyjne.
[483] Na podstawie tego mogą już Ich Eminencje ogólnie zdać sobie sprawę z pożytku, jaki przynosi Pobożne Zjednoczenie. Wszelako dla urobienia sobie jeszcze jaśniejszego i wyraźniejszego pojęcia o nim raczą Ich Eminencje łaskawie zwrócić uwagę na inne jeszcze, szczególne racje, które, zważywszy okoliczności naszych czasów, potwierdzają zarówno pożyteczność oraz konieczność jego istnienia.
[484] Wśród niegodziwości bowiem naszego wieku spostrzegamy u wszystkich ludów pogańskich oraz innowierczych powszechną skłonność do przyjmowania prawdziwej wiary. Skłonność ta i samorzutność w przyjmowaniu wiary znajduje najgroźniejszą przeszkodę w braku świątobliwych sług, którzy by tych ludzi utwierdzali w dobrych zamiarach i wspierali w ich postanowieniach. Macierzyńska zaś troskliwość Świętej Kongregacji oraz środki, jakimi ona rozporządza, nie wystarczają do zaradzenia tak wielkiej, powszechnej i pilnej sprawie. Nie może ona zadośćuczynić temu pragnieniu przy pomocy zgromadzeń zakonnych, jak to mogła robić w innych czasach, albowiem zakony wskutek zaszłych wydarzeń nie mogą już spieszyć z pomocą Kongregacji Rozkrzewiania Wiary (wyjąwszy Towarzystwo Jezusowe oraz kilka innych zgromadzeń, lecz także i one robią to w bardzo szczupłym stopniu w stosunku do istniejących potrzeb), nie mówiąc już o tym, że nie mogą one wspierać misji środkami doczesnymi, które przecież są również konieczne.
[485] Stąd też, zważywszy z jednej strony obecne potrzeby misji, a z drugiej strony patrząc na brak zgromadzeń zakonnych, zdolnych pomagać Kongregacji Rozkrzewiania Wiary, sądzimy, że rzeczą konieczną jest zjednoczenie gorliwych katolików, którzy ożywieni troską o dobro swojej religii ochoczo pospieszą Świętej Kongregacji z pomocą, aby osobiście swoją pracą i ofiarami przyczyniać się do realizacji wspólnego celu, jakim jest rozkrzewianie wiary. Nie ma żadnej podstawy twierdzenie, że każdy człowiek osobiście może realizować ten cel, jaki stawia sobie Pobożne Zjednoczenie, zespolone wspólnym węzłem. Doświadczenie bowiem wskazuje, że dobro, jakie oddzielnie realizuje jednostka, jest często małe, niepewne i krótkotrwałe; przeciwnie zaś, potrzeba zjednoczenia jednostek i ześrodkowania sił, by uzyskać owocność, pewność oraz trwałość dzieł.
[486] Pobożne Zjednoczenie łączy wreszcie w sobie trzy rzeczy, których łatwo nie mogłyby realizować inne zgromadzenia, a mianowicie: 1. Różnorodność oraz wielość środków, które obejmują to wszystko, co jest potrzebne do osiągnięcia świętego celu. 2. Zespół osób wolnych i chętnych do poświęcenia się, a przy tym mających zapewnione utrzymanie. Zjednoczenie udostępnia wielu jednostkom drogę, na której mogą one stać się pożytecznymi realizatorami omawianego celu; osoby te nie podjęłyby się tej pracy, gdyby z nią związane było zobowiązanie lub przymus. 3. Rozbudzanie ducha Jezusa Chrystusa wśród wszystkich rodzajów katolików: Pobożne Zjednoczenie dąży bowiem do zespolenia samego kwiatu ludzi dobrych, z wszelkiego stanu i wszelkich warstw społecznych, -aby w miarę swoich sił dopomagali do obrony i pomnażania katolickiej wiary, a jednocześnie zakorzeniali i rozgrzewali we wszystkich klasach, nawet najbardziej przeciwnych, ducha jedności, miłości i gorliwości o dobro bliźniego — duch ten właśnie jest prawdziwym duchem Kościoła Jezusa Chrystusa — pobudzając w ten sposób wszystkich do rozkrzewiania wiary i utwierdzając ich w związku miłości.
[487] Na dowód tego, co powiedziano dotychczas, i dla lepszego wyjaśnienia sprawy Pobożne Zjednoczenie przedkłada wysokiej uwadze Ich Eminencji zdanie Przewielebnego O. Zecchinelli z Towarzystwa Jezusowego w załączniku nr l[471]. Dołącza do tego czcigodne nazwiska innych uczonych i znakomitych osób, które również na piśmie wyraziły swoje zdanie i ocenę zalecające Pobożne Zjednoczenie. Aby jednak nie przedłużać zbytnio niniejszej petycji, poprzestajemy na podaniu jedynie ich nazwisk, wyrażając jednocześnie gotowość przedłożenia na każde żądanie ich pism. Należą do nich: o. Zecchinelli z Towarzystwa Jezusowego; ks. Józef Righetti[472]; o. Turchi, minoryta konwentualny[473]; o. Stringelli ze Zgromadzenia Sług Maryi[474]; o. Calvi z Zakonu Kaznodziejskiego[475]; o. Ugo, wizytator Kongregacji Misjonarzy[476]; ks. Tytus Cecconi (bibliotekarz Albanich)[477]; monsignor Marusci, arcybiskup Chalcydy[478]; monsignor Wiseman, rektor Kolegium Angielskiego[479]; monsignor biskup z Forli[480]; monsignor Laureani[481]. Zdanie o. Zecchinellego, które znajduje się w załączniku nr l, niech będzie wyrazem wypowiedzi innych.
[488] Do wypowiedzi przytoczonych tutaj osób można by również dołączyć zdania i opinie Najprzewielebniejszych Ojców Generałów Zakonów, które jednak opuszczamy, podając jedynie ich nazwiska — są nimi: monsignor Grati ze Zgromadzenia Sług Maryi[482]41; o. Roothan z Towarzystwa Jezusowego[483]; o. Cipolletti z Zakonu Kaznodziejskiego[484]; o. Togni z Zakonu Kamilianów[485]; br. Altemir z Zakonu Franciszkanów[486]; br. Józef Maria z Aleksandrii, z Zakonu Minorytów Obserwantów[487]; br. Honoriusz z Zakonu Karmelitów Bosych[488]; br. Serafin z tego samego Zakonu[489]; o. Rosani z Zakonu Pijarów[490]; o. Morelli z Zakonu Somasków[491]; o. Paweł Antoni Barbetti z zakonu Minorytów Konwentualnych[492]; o. Tomasz Credennino z Zakonu Augustianów[493]; o. Clauda z Kongregacji Nauki Chrześcijańskiej[494]; o. Monza ze Zgromadzenia Hieronimitów[495]; o. Barbarotta z Kongregacji Matki Bożej[496]; o. Peda z Zakonu Barnabitów[497]; o. Sani z Zakonu Benedyktynów Oliwetanów[498]; o. Sebastiano z Zakonu Pijarów[499]; br. Zygmunt z Zakonu Kapucynów[500]; o. Marciani, dziekan z kościoła San Girolamo della Carita[501]; o. Diottallevi z Zakonu Pokutników[502]; o. Carbonaro z Zakonu Kleryków Regularnych Minorytów[503]; o. Conti z Zakonu Paulanów[504]; br. Jan Baptysta od Matki Boskiej Bolesnej z Zakonu Augustianów Bosych[505]; o. Bini z Zakonu Benedyktynów[506]; o. Mantone z Zakonu Najśw. Odkupiciela[507]; o. Tassini z Zakonu Cystersów[508]; o. Ricci z Kongregacji Pizańskiej[509]; o. Calamata z Zakonu Karmelitów Trzewiczkowych[510]; o. Antoni od Św. Józefa z Zakonu Pasjonistów[511].
[489] Następują teraz prokuratorzy generalni: o. Allen Colier z Zakonu Benedyktynów Angielskich[512]; o. Eugeniusz z Zakonu Kamedułów z Monte Corona[513]; o. Paweł Gerard z Zakonu Kartuzów[514]; o. Sylwester Calabresi[515]; o. Cesarini z Kongregacji Filipinów[516]; o. Paschale z Kongregacji Pobożnych Pracowników[517]; o. Lojacono z Zakonu Teatynów[518]; o. Roselli z Zakonu Somasków[519]; o. Schiuffini z Zakonu Oliwetanów[520]; o. Rigogli z Zakonu Kamedułów Toskańskich[521]; o. Crespo z Zakonu Trynitarzy[522]; o. Mattei z Zakonu Wallombrozjanów[523].
[490] Pomijamy, aby nie przedłużać, nazwiska proboszczów Rzymu, którzy wydali również pochwalne świadectwo[524]. Zwracamy tylko uwagę na to, że między przytoczonymi znajduje się siedmiu konsultorów Kongregacji Świętego Oficjum, a mianowicie: monsignor Grati[525], o. Cipolletti[526], o. Turchi[527], o. Togni[528], o. Peda[529], o. Clauda[530], br. Honoriusz od Św. Teresy[531].
[491] Wreszcie z pochwałą i uznaniem o Pobożnym Zjednoczeniu pisało ponad dziesięciu Ich Eminencji Kardynałów, których świadectwo, jako nader godne uwagi, Pobożne Zjednoczenie przytacza w całej rozciągłości w załączniku nr 2, tym bardziej, że czterech spośród nich są świetną ozdobą i mocną podporą tejże Świętej Kongregacji.
[492] Dla tych i wielu innych powodów, jakie można by jeszcze podać, wydaje się rzeczą oczywistą, że aby nie pozbawiać Kościoła owego dobra, które odnosi on z istnienia tegoż Pobożnego Zjednoczenia, a jakiego w większej jeszcze mierze może oczekiwać, trzeba Pobożnemu Zjednoczeniu przyznać nie tylko prawo do spokojnego bytu, lecz także pewne szczególne względy, na jakie zasługuje Instytucja o tak wielkim znaczeniu, aby mogła ona rosnąć i się rozszerzać, zgodnie z przyjętymi zasadami, które okazały się praktyczne, łatwo wykonalne i korzystne — doświadczenie czterech lat, jakie minęły od założenia Pobożnego Zjednoczenia, dało tego oczywiste dowody.
II. NAZWA POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA
[493] Po przedstawieniu ogólnego pojęcia celu i natury Pobożnego Zjednoczenia przechodzimy do jego nazwy — wpierw o nazwie już istniejącej, następnie zaś o tym, jaką ona mogłaby być, gdyby chciano ją zmienić. Jeśli chodzi o nazwę już istniejącą, to brzmi ona następująco: „Apostolstwo Katolickie, to znaczy Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, założone celem obrony, pomnażania i rozkrzewiania pobożności oraz katolickiej wiary, pod szczególną opieką Niepokalanej Dziewicy, Królowej Apostołów, i w całkowitej zależności od Papieża”.
[494] Nazwa „Apostolstwo” została dana Pobożnemu Zjednoczeniu w tym szerokim znaczeniu, w jakim św. Piotr nazywa kapłaństwem urząd (l'offició) wszystkich wierzących[532] — członkowie bowiem tegoż Zjednoczenia powinni wspierać najwyższe apostolstwo, jakie w całym Kościele posiada Wikariusz Jezusa Chrystusa. Następnie dlatego, że to „Apostolstwo” otrzymuje swoje posłannictwo bezpośrednio od samej Głowy Kościoła i będąc z Nią zawsze złączone i przez Nią kierowane ma się rozgałęziać na cały świat, obejmując aktem powszechnej miłości wszystkie miejsca ziemi, wszystkie warstwy osób, wszystkie środki, tak głoszenie słowa Bożego i nauczanie, jak również ofiary pieniężne czy prace ręczne oraz wszystkie dzieła, które z natury swojej zmierzają do zachowywania i rozkrzewiania wiary i pobożności. W związku z tym uznaliśmy za stosowne umieścić w nazwie Zjednoczenia określenie „Katolickie”, celem podkreślenia jego „powszechności” co do miejsca, osób, środków i dzieł.
[495] Nazwa ta, przyjęta przez Pobożne Zjednoczenie, została zatwierdzona w chwili jego powstania. Kiedyśmy mianowicie przedstawili je do zatwierdzenia, wpierw Jego Eminencji Wikariuszowi, to Jego Eminencja potwierdził nazwę swoim pismem z dnia 4 kwietnia 1835, udzielając proszącemu Zjednoczeniu wszelkich błogosławieństw[533]: „Biorąc pod uwagę tak zbawienny cel, udzielam Petentom wszelkiego błogosławieństwa” (załącznik nr 3). Uzyskano podobne błogosławieństwo od Monsignora Wicegerenta, który pismem z dnia 29 maja 1835 również go udzielił[534]: „Udziela się najobfitszych błogosławieństw dla spełnienia przedstawionych zamierzeń świętych” (załącznik nr 4).
[496] Pobożne Zjednoczenie jednak nie czułoby się zadowolone w pełni, gdyby nie otrzymało zatwierdzenia od Papieża, pod którego bezpośrednią opieką ma działać. A ponieważ Pobożne Zjednoczenie wchodziło również w zakres zainteresowań Kongregacji Rozkrzewiania Wiary i Jego Eminencji Wikariusza, będąc w swej pracy zależne od pierwszej i od drugiego, sporządziło więc dwie zgodne kopie petycji, z których jedną wręczono Monsignorowi Mai, Sekretarzowi Kongregacji Rozkrzewiania Wiary, obecnie już Jego Eminencji Kardynałowi[535], drugą zaś Jego Eminencji Wikariuszowi, aby za pośrednictwem jednego i drugiego Jego Świątobliwość mógł zapoznać się z Dziełem i raczył potwierdzić je swym Apostolskim Błogosławieństwem. Jego Eminencja Mai złożył w tej sprawie relację Jego Świątobliwości z końcem czerwca 1835. Ojciec święty zaś (jak podaje wspomniany Kardynał) sprawę zatwierdził, polecając, aby Kardynał Wikariusz przedstawił także drugą petycję. Kiedy to nastąpiło w czasie audiencji 11 lipca 1835, to Jego Eminencja Wikariusz przekazał z tej audiencji u Ojca świętego następujące pismo: „Jego Świątobliwość udziela tysiącznych błogosławieństw Zjednoczeniu Apostolstwa Katolickiego, a wraz z nim każdemu dziełu pobożności i gorliwości, któremu to Zjednoczenie się poświęci”[536] (załącznik nr 5).
[497] Kiedy następnie zrodziła się co do tej nazwy pewna wątpliwość, to Jego Eminencja Lambruschini, Sekretarz Stanu, dobrze poinformowany o duchu Pobożnego Zjednoczenia, przedłożył sprawę Jego Świątobliwości na audiencji w dniu 17 czerwca 1836. W parę zaś godzin po audiencji, zgodnie z wolą Jego Świątobliwości, wyjaśnił i własnoręcznie napisał tę nazwę: „Apostolstwo Katolickie, to znaczy Pobożne Zjednoczenie, mające na celu rozwijanie i popieranie apostolskiej posługi oraz wszelkich innych dzieł miłości i katolickiej wiary, pozostające w absolutnej zależności od Najwyższej Głowy Kościoła Świętego” — dodając : „Zatwierdzamy i przyrzekamy wyżej wymienionemu Pobożnemu Zjednoczeniu współpracę, zachętę oraz poparcie”[537] (załącznik nr 6). Poza tym tenże Książę Kościoła dodał ustnie, że tę ostatnią decyzję powinno się ogłosić i podać do wiadomości innym Ich Eminencjom Kardynałom jako sprawę załatwioną ostatecznie.
[498] Na takich podstawach i opierając się na takich autorytetach Pobożne Zjednoczenie zaczęło się wnet szybko rozszerzać nie tylko w Rzymie i we Włoszech, ale także w innych miastach Europy, a potem w Azji, Afryce, Ameryce i Oceanii. Pod tą nazwą często je chwalono, chlubnie wzmiankowano zarówno w Diario di Roma[538] , jak i w prasie zagranicznej, co więcej, w częstych odezwach świętych i wiadomościach drukowanych przez Kurię Wikariatu. Z tą nazwą wydrukowano wiele Kart wpisu[539]; z tą nazwą wydrukowano około pięćdziesięciu tysięcy różnych dziełek religijnych, które zostały rozpowszechnione w różnych częściach świata. To wszystko pozwala już Ich Eminencjom dostrzec szkodę, jaką w sposób oczywisty poniosłoby to Pobożne Zjednoczenie, gdyby musiało zmienić swoją nazwę; szczególnie jeśli wziąć pod uwagę pobożne zapisy, poczynione w testamentach — z chwilą bowiem śmierci testatorów ich spadkobiercy, nie znajdując już Pobożnego Zjednoczenia pod tą nazwą, pod którą dokonany został pobożny zapis, uważaliby się za upoważnionych do przywłaszczenia sobie tego, co należało do dzieł Pobożnego Zjednoczenia.
[499] Pomimo to Pobożne Zjednoczenie, widząc w woli Papieża wolę samego Boga, chętnie się godzi na zmianę nazwy i gotowe jest przyjąć taką nazwę, jaką Ich Eminencje mu nadadzą, mając na względzie naturę i cel tegoż Pobożnego Zjednoczenia, z racji których przyjęło ono nazwę „Zjednoczenie Katolickie”. Aby nie odchodzić jednak zbytnio od jego idei, można od dawnej jego nazwy ująć określenie „Katolickie” i nazwać je „Pobożnym Zjednoczeniem Apostolstwa” albo też „Pobożnym Zjednoczeniem Królowej Apostołów”.
[500] Zakładając zmianę nazwy, aby nie utracić zapisów poczynionych w testamentach, Pobożne Zjednoczenie poczuwa się do obowiązku prosić Ich Eminencje, żeby już to przez brewe albo przez jakieś inne równoważne pismo otrzymało zdolność prawną, wymaganą do otrzymania wspomnianych pobożnych zapisów, chociaż nie nosiłoby już wtedy nazwy, o której jest mowa w testamentach, jak już o to prosiło Jego Świątobliwość we wspomnianej petycji, przekazanej Ich Eminencjom.
[501] Jednakże choćby wskutek tego Pobożne Zjednoczenie ustrzegło się poszczególnych szkód, które mu grożą przez zmianę nazwy, to jednak nie może ono dzięki temu uniknąć wszystkich przykrych następstw, jakie Ich Eminencje w swej głębokiej wnikliwości widzą już dobrze, patrząc na fakty wspomniane poprzednio. Trzeba też przy tym zaznaczyć, że jeśli to Pobożne Zjednoczenie powstało w tak prawowity i formalny sposób, zatwierdzony przez wszystkie odpowiednie władze, jeśli pod tą nazwą przez cztery lata znane było całemu światu, jeśli sam Rzym tak je nazywał w drukowanych pismach Wikariatu, a częściej jeszcze w swoim Diario, jeśli pod tą nazwą położyły swe nazwiska i zatwierdzenia wybitne osobistości oraz tylu Najdostojniejszych Kardynałów — to dlaczego teraz trzeba zmieniać jego nazwę? Jeśli ta nazwa jest słuszna, to dlaczego ma być zmieniona? A może ona jest błędna: a więc zatwierdzono by błąd i uczyniono by to w sposób tak uroczysty?
[502] Przeto celem uniknięcia tych oraz innych przykrych następstw, celem odjęcia nazwie wszelkiej dwuznaczności możliwej i pozoru błędu, celem przekreślenia wniosku, jaki by można wyciągnąć z obecnej nazwy, mianowicie jakoby „Apostolstwo Katolickie pokrywałoby się z Pobożnym Zjednoczeniem”, Pobożne Zjednoczenie proponuje osądowi Ich Eminencji, aby już nie mówić: „Apostolstwo Katolickie, to znaczy Pobożne Zjednoczenie itd.”, jak się ono dotąd nazywa, lecz: „Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, mające na celu wzrost, obronę i rozkrzewianie pobożności i katolickiej wiary”. Przez takie przestawienie wyrazów, jak Ich Eminencje widzą, usuwa się już wszelką dwuznaczność. Jak bowiem wyrażenie „Towarzystwo Jezusowe”[540] nie oznacza „samego Jezusa” ani tego, jakoby „Towarzystwo było Jezusem”, lecz stwierdza, że chodzi o „Towarzystwo, które służy Jezusowi, które walczy pod sztandarem Jezusa” zgodnie z nauką i przykładami danymi przez Jezusa, tak też mówiąc: „Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego”, nie można sądzić, iż jest ono samym „Apostolstwem Katolickim”, lecz że ma się tu do czynienia ze „Zjednoczeniem, które służy Apostolstwu Katolickiemu, które wprowadza w życie i realizuje naukę Apostolstwa Katolickiego, szanuje, czci i poważa Apostolstwo Katolickie posiadane przez Wikariusza Jezusa Chrystusa”.
[503] W dekrecie zatwierdzającym można by podkreślić, że tak właśnie należy rozumieć tę nazwę. W ten sposób Pobożne Zjednoczenie mogłoby w Kościele być uważane za pobożną armię wiernych, służących w pokorze Apostolstwu Katolickiemu. Byłoby to z wielkim pożytkiem dla tegoż Kościoła, ponieważ wzywanie innych do służby Apostolstwu Katolickiemu i poważanie go budzą w sercach wiernych przedziwną podnietę do dążenia do dobra, jak to w okresie kilku lat dostatecznie wykazała wielka ilość faktów. Ich Eminencje widzą więc, że troska o dobro Rzymu, jak również o dobro Pobożnego Zjednoczenia i dobro Kościoła, idą jednocześnie po myśli i czynią zadość pragnieniom Ojca świętego.
III. GŁÓWNE STATUTY POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA
[504] Dotychczas mówiliśmy o nazwie, obecnie Pobożne Zjednoczenie przechodzi do przedstawienia Ich Eminencjom głównych swoich Statutów. Dzieli się ono na trzy klasy: 1) pracowników (operai) w ścisłym tego słowa znaczeniu; 2) współpracowników duchowych (cooperatori spirituali); 3) ofiarodawców (contribuentt). Wszystkie te trzy klasy są jednakowo zobowiązane do modlitwy. Te trzy klasy, złączone jednym duchem, dążące do jednego, wspólnego celu, uczestniczą w tych samych korzyściach duchowych i tworzą jedno tylko Zjednoczenie. Każda osoba należąca do jednej z klas może równocześnie należeć do wszystkich trzech klas, może być jednocześnie pracownikiem, współpracownikiem duchowym oraz ofiarodawcą.
O klasie pracowników
[505] Do tej klasy, będącej częścią główną, należą przede wszystkim wszyscy duchowni, odznaczający się pobożnością oraz nauką, którzy mogą wykonywać duchową posługę już to we wszystkich dziedzinach, już to w poszczególnych. Na drugim miejscu należą do niej ludzie świeccy, prowadzący budujące życie i mogący współpracować z duchową działalnością Pobożnego Zjednoczenia czy to przez nauczanie różnych dziedzin wiedzy, czy przez pisanie dzieł pożytecznych dla religii, czy też przez inne prace prowadzące do celu, jaki Pobożne Zjednoczenie sobie stawia.
[506] Aby należeć do tej pierwszej klasy, nie jest wymagane, żeby poszczególne jednostki poświęcały się jej całkowicie, wyrzekając się przy tym innych obowiązków czy zajęć: wystarcza, aby poświeciły się tym pracom, do których zgłosiły swą gotowość — wobec tego do tej klasy mogą należeć nie tylko świeccy, ale również i zakonnicy. Również samo zapisanie się nie pociąga za sobą żadnego zobowiązania w sumieniu ani też zobowiązania do przynależenia do końca życia, każdemu bowiem wolno się wycofać, podobnie jak i Pobożne Zjednoczenie może zwolnić dla słusznej przyczyny każdego. Następnie, każde zadanie, jakie członek wykonuje z polecenia Pobożnego Zjednoczenia, powinno być spełniane całkowicie bezpłatnie; wyjątek stanowią szczególne wypadki, gdy na przykład osoba, która oddając się niepodzielnie sprawom Pobożnego Zjednoczenia, traci przez to środki swego utrzymania. W tym wypadku zaspokajać będzie jej potrzeby albo Pobożne Zjednoczenie, albo też pobożna Instytucja, dla której dana osoba pracuje, nie pobierając przy tym pensji czy honorarium. Gdyby zaś członkowie Pobożnego Zjednoczenia zobowiązani byli przyjmować za swoją posługę duchową pieniądze lub inne dary, to wtenczas mają je oddawać do kasy Pobożnego Zjednoczenia, celem użycia ich na wspólny pożytek tegoż.
[507] Pracami właściwymi tej klasie są te prace, które obejmują apostolską posługę i mogą być wykonywane nie tylko w Rzymie i w kościołach oraz miejscowościach zależnych od Pobożnego Zjednoczenia, lecz wszędzie — w każdym innym kościele czy pobożnym zakładzie, gdzie poproszą Pobożne Zjednoczenie o pomoc. Prace te obejmują kazania, rekolekcje, misje, pisanie dzieł o treści religijnej, kształcenie naukowe, kierownictwo duchowe zrzeszeń, wychowanie religijne i naukowe, nawiedzanie szpitali oraz inne podobne prace, mające na względzie dobro religii i dusz.
[508] Jak już powiedzieliśmy, wśród wszystkich dzieł najbardziej umiłowanymi są te, które dotyczą misji zewnętrznych, stąd też ta klasa, bardziej niż inne, zajmować się będzie tymi dziełami; pracować także będzie nad urabianiem serc i ducha tych, którzy poświęcają się misjom, i za upoważnieniem Świętej Kongregacji sprawować będzie kierownictwo moralne i naukowe w Kolegium dla Misji Zewnętrznych.
O klasie współpracowników duchowych
[509] Drugą klasę, czyli część, Pobożnego Zjednoczenia tworzą ci poszczególni ludzie, mężczyźni i kobiety, z wszelkich klas i warstw społecznych, którzy nie mogąc osobiście wykonywać żadnej posługi kościelnej ani też z nią współdziałać przy pomocy środków materialnych czy pracy ręcznej albo umysłowej, przychodzą jej z pomocą za pośrednictwem modlitwy. Dlatego też nazywają się oni współpracownikami duchowymi, ponieważ współpracują z dziełami Pobożnego Zjednoczenia przy pomocy modlitwy, która wyprasza robotników do Winnicy Pańskiej i czyni owocnym ewangeliczne przepowiadanie.
[510] Członkowie należący do tej klasy również nie zaciągają żadnego zobowiązania. Zachęca się ich tylko do codziennego odmawiania kilku modlitw w intencji pomnażania, obrony i rozkrzewiania świętej wiary; modlitwy te, wydrukowane, znajdują się w załączonej książeczce[541]. W tejże intencji mają oni również ofiarowywać zasługi wszystkich umartwień, swoich dobrowolnych umartwień, jałmużn i ofiar, wysłuchanych Mszy oraz innych pobożnych uczynków, spełnionych przy pomocy Bożej. Przede wszystkim zachęca się ich do przystępowania do świętych sakramentów — spowiedzi i Komunii oraz do uczestniczenia, w miarę swej możności, w innych ćwiczeniach religijnych i pobożnościowych, jakie się zwykle urządza w kościołach Pobożnego Zjednoczenia. Prócz tego w ustalonym dniu miesiąca mają oni przez całą godzinę, również im wyznaczoną, bez przerwy przed Najśw. Sakramentem adorować Najświętsze Serce Jezusa, prosząc Je w imieniu całego Pobożnego Zjednoczenia o pomnażanie, obronę oraz rozkrzewianie wiary i żywej pobożności — w ten sposób o każdej godzinie dnia członkowie Pobożnego Zjednoczenia ofiarowują Bogu przyjemne kadzidło modlitwy.
O klasie ofiarodawców
[511] Trzecia klasa Pobożnego Zjednoczenia składa się z tych ludzi, którzy Pobożnemu Zjednoczeniu ofiarowują pomoc w postaci środków doczesnych, czy to w postaci pieniężnej czy poświęcając dla jego celów pracę ręczną lub naukową, czy też dostarczając przedmiotów dewocyjnych albo środków na wyżywienie i utrzymanie członków Pobożnego Zjednoczenia, żyjących wspólnie w świętym ustroniu czy kolegium, albo w inny sposób przyczyniają się do zaspokajania doczesnych potrzeb Pobożnego Zjednoczenia — stad też nazywają się oni „ofiarodawcami”. Przyrzeczenie jednak niesienia pomocy Pobożnemu Zjednoczeniu nie pociąga za sobą żadnego trwałego zobowiązania, toteż każdy ma pełną swobodę wycofania się z przyjętego zobowiązania, gdy tylko zechce.
[512] Chcemy też tu podkreślić, że trzeciej klasy Pobożnego Zjednoczenia nie powinno się mieszać z innymi pobożnymi instytucjami wspierającymi misje zewnętrzne, istniejącymi głównie we Francji i Niemczech[542], dla których ono wcale nie jest przeszkodą. Tamte bowiem mają tylko na celu wspieranie misji zewnętrznych przy pomocy drobnych, dobrowolnych ofiar, składanych co tydzień przez osoby należące do tych instytucji, czy też przy pomocy jakiegoś nadzwyczajnego wsparcia. Tymczasem Pobożne Zjednoczenie nie wysyła pieniędzy na misje zewnętrzne ani też nie jest stowarzyszeniem mającym na celu zbieranie pieniędzy, jak owe instytucje, ale wykorzystuje ofiarowane pieniądze oraz równoważne im prace na zaspokojenie wydatków Pobożnego Zjednoczenia, podobnie jak to czynią inne pobożne dzieła w Rzymie, przeznaczające ofiary na swoje własne utrzymanie i rozwój. Toteż gdyby ktoś myślał, że zbieranie tego rodzaju ofiar przynosi szkodę wspomnianym wyżej instytucjom we Francji i Niemczech, to wtenczas musiałby też uznać, że również szkodę im przynoszą wszystkie inne pobożne dzieła w Rzymie, które utrzymują się z jałmużn, i dlatego należy też je zlikwidować, razem z Pobożnym Zjednoczeniem.
[513] Jeśliby zaś ktoś mimo to chciał dociec, skąd wypłynęło i jak powstało to zdanie o kolizji zachodzącej pomiędzy Pobożnym Zjednoczeniem a Związkiem Francuskim, to łatwo można to ustalić, biorąc pod uwagę, że na skutek zarządzenia Świętej Kongregacji trzecia klasa Pobożnego Zjednoczenia miała również przyjmować tygodniowe ofiary na misje zewnętrzne, w wysokości jednego solda, przy czym składający te ofiary mieli należeć do Pobożnego Zjednoczenia. Początkowo Kongregacja Rozkrzewiania Wiary nie uważała za stosowne wprowadzić w Rzymie Związku Francuskiego, aby się nie wydawało, że chce kupczyć odpustami w zamian za złożoną ofiarę w postaci jednego solda, dlatego uznała, że lepiej jest powierzyć sprawę samemu Zjednoczeniu, które prawnie miałoby przyjmować do uczestnictwa w swych dobrach duchowych tych, którzy złożą ofiarę pieniężną. Poza tym wydawało się jej, iż nie jest rzeczą stosowną, aby Kościół Rzymski, któremu powinny podlegać wszystkie inne[543], miał w tym wypadku zależeć od Francji[544]; sądziła też, że nie przynosiłoby to chluby i samej Kongregacji Wiary.
[514] Z tych to powodów oraz z innych względów, podyktowanych roztropnością : Święta Kongregacja postanowiła tę sprawę powierzyć Pobożnemu Zjednoczeniu Apostolstwa Katolickiego, uzależniając całą rzecz od tejże Świętej Kongregacji. Wobec tego w styczniu 1837 roku odbyło się w tej sprawie zebranie w mieszkaniu Jego Eminencji Prefekta. Na tym zebraniu, w którym brali udział Jego Eminencja Prefekt, Jego Eminencja Mai, wówczas Sekretarz, Archiwariusz Kongregacji Rozkrzewiania Wiary[545], Rektor tegoż Pobożnego Zjednoczenia, postanowiono, że: 1. Pobożne Zjednoczenie powinno podjąć starania celem wprowadzenia lub ściślej mówiąc, rozszerzenia wprowadzonego już przez siebie Związku dla zbierania tygodniowych składek, w wysokości jednego solda, na misje zewnętrzne; przy czym członkowie tego Związku należeliby do trzeciej klasy Pobożnego Zjednoczenia, czyli do klasy ofiarodawców. 2. Rektor Pobożnego Zjednoczenia powinien się porozumieć z Jego Eminencją Kardynałem Brignole celem założenia Centralnej Rady Rzymskiej i uaktywnienia w ten sposób tego Związku. W następstwie tegoż Rektor Pobożnego Zjednoczenia mianował za zgodą Jego Eminencji Brignole członkami Centralnej Rady następujących ludzi, którzy już byli członkami Pobożnego Zjednoczenia, mianowicie: Najprzewielebniejszego O. Togni[546], Pana Pompejusza z Książąt Gabrielli[547] oraz Pana Jakuba Perelli[548], którzy ze wspomnianym Kardynałem oraz Rektorem Pobożnego Zjednoczenia utworzyli Radę.
[515] Z tego wynika, że Centralna Rada Rzymska, ze względu na swoje początkowe powstanie, jest częścią Pobożnego Zjednoczenia, a wskutek tego istnieje między nimi taka relacja miłości, jaka zachodzi między matką a synem, to zaś wyklucza wszelką między nimi sprzeczność i zakłada u matki naturalną dążność do doskonałego, ponownego połączenia się ze swoją częścią. Lecz nie ma w tym nic dziwnego, że niektórzy widząc obecnie syna oddzielonego od matki, a nie znając wewnętrznego i rzeczywistego powiązania obojga, w niezawinionym błędzie powzięli o tej sprawie mylne przekonanie, że matka jest przeciwna pomyślności swojego syna. Wychodząc z tego fałszywego stwierdzenia, któremu kłam zadają fakty, mówią o kolizji pomiędzy Pobożnym Zjednoczeniem a Związkiem Rozkrzewiania Wiary.
Dobra duchowe wspólne wszystkim trzem klasom
[516] Powtórzenie, z nieznacznymi zmianami, drugiego akapitu tekstu nr [330].
Część centralna i motor Pobożnego Zjednoczenia
[517] Pobożne Zjednoczenie, będąc wielkim mechanizmem złożonym z różnych elementów, nie może być prowadzone i kierowane przez jednego, potrzebuje ono większej liczby osób, złączonych w jeden organ i podległych jednej i tej samej głowie, aby mogło się rozwijać i dążyć do ustalonego celu. Dlatego też mamy znaczną ilość księży należących do klasy pracowników i zebranych przy kościele Spirito Santo dei Napoletani na mocy zatwierdzającego pisma, wydanego przez Jego Eminencję Wikariusza w dniu 2 października 1837 (załącznik nr 7)[549]. Nie stanowią oni zakonu, nie są związani ślubami, lecz pozostając księżmi świeckimi i nosząc ich ubiór, tworzą centralną część i motor Pobożnego Zjednoczenia. Z ich grona Rektor Pobożnego Zjednoczenia dobiera sobie kilku celem utworzenia Głównej Rady, która ma kierować całym Pobożnym Zjednoczeniem.
[518] Nikt nie może należeć do części centralnej, jeśli nie zostanie przedstawiony przez Rektora Radzie, celem zadecydowania o przyjęciu. Po zatwierdzeniu przez Radę uważa się kandydata przez okres sześciu miesięcy niejako za nowicjusza, a po upływie tego czasu Rada ponownie omawia jego sprawę, po czym większością dwóch trzecich głosów się zgadza, aby kandydat ofiarował się Bogu na służbę w pracach Pobożnego Zjednoczenia — wtedy kandydat zostaje formalnie członkiem centralnej części Pobożnego Zjednoczenia; nie staje się jednak członkiem Rady, może do niej wejść dopiero po upływie jednego roku, jeśli otrzyma specjalne upoważnienie od Rektora. Ani sam członek, ani Pobożne Zjednoczenie nie zaciągają tym aktem żadnego zobowiązania, albowiem członek w każdej chwili może się wycofać, a Pobożne Zjednoczenie może go zwolnić.
[519] Z grona członków części centralnej mają być wybierani: 1. kierownicy Kolegium dla Misji Zewnętrznych, istniejącego w Rzymie, jak o tym powiemy niżej; 2) ci, którzy mają w Rzymie lub gdzie indziej otworzyć nowy dom Pobożnego Zjednoczenia i nim kierować; 3. ci, którzy mają założyć nowe Kolegium Misyjne poza Rzymem oraz nim kierować; 4. ci, którzy mają załatwiać najważniejsze sprawy Pobożnego Zjednoczenia.
[520] Od tej części centralnej i motoru Pobożnego Zjednoczenia zależeć będą zawsze wszystkie jego instytucje niższe we wszystkich miastach i krajach świata tak, że Rektor, a z nim Rada Rzymska, będą mieć pełną władzę załatwiania i unieważniania wszędzie wszystkiego, co dotyczy Pobożnego Zjednoczenia. Urząd Rektora Pobożnego Zjednoczenia jest dożywotni; wybór zaś jego następcy zastrzeżony jest członkom Rady Rzymskiej, dokonywany jest większością dwóch trzecich głosów i wymaga zatwierdzenia przez Jego Eminencję Wikariusza.
[521] Rektor Pobożnego Zjednoczenia winien posiadać następujące przymioty: 1. ma być Rzymianinem lub przynajmniej Włochem; 2. winien być członkiem Rady Głównej; 3) powinien być w dojrzałym wieku; 4. ma łączyć w sobie naukę, roztropność oraz świętość życia; 5. ma zawsze pozostawać na stanowisku zwykłego kapłana oraz winien być wolny od wszelkiej innej funkcji, której nie można pogodzić z jego urzędem. Gdyby więc Rektor przyjął stanowisko lub godność, jaka by wynosiła go nad zwykłego kapłana, to należy przyjąć, że tym samym zrzeka się swego urzędu w tej samej chwili, w jakiej godzi się na przyjęcie i przyjmuje zaofiarowany urząd czy godność, nawet i w tym wypadku, gdy zostaje mu to zlecone pod rygorem świętego posłuszeństwa przez Papieża.
[522] Opróżniony przez Rektora urząd obejmuje w zastępstwie Dziekan Rady,, przebywający w danym czasie w Rzymie; nie może jednak on w czasie interregnum wprowadzać żadnych znaczniejszych zmian w sprawach Pobożnego Zjednoczenia. W możliwie jak najkrótszym czasie należy przystąpić do wyboru nowego Rektora i przy tej sposobności omawiać należy tę czy inną sprawę, która wymaga reformy, nie zniekształcając jednak przy tym ducha Pobożnego Zjednoczenia. Jeżeli zaś dwie trzecie głosów zatwierdzi te zmiany, to wówczas nowo obrany Rektor i jego następcy obowiązani będą ich przestrzegać.
[523] Wszystkie urzędy niższe od Rektoratu będą zawsze zależeć od Rektora, a więc zarówno ich powierzanie, piastowanie oraz zwalnianie z nich, i to zarówno w Rzymie, jak i poza nim.
Rada Główna Pobożnego Zjednoczenia i Rady podległe
[524] Celem ułatwienia oraz uproszczenia zarządzania i kierowania Pobożnym Zjednoczeniem, obok Rady Głównej Pobożnego Zjednoczenia, która jest i zawsze powinna mieć swoją siedzibę w Rzymie, istnieć będą inne Rady podległe, złożone z duchownych Pobożnego Zjednoczenia i mianowane przez Rektora w Rzymie, jako głowę Rady Głównej i całego Pobożnego Zjednoczenia. A ponieważ Rada Główna w Rzymie zależy od Świętej Kongregacji we wszystkich sprawach, które dotyczą misji zewnętrznych, a od Jego Eminencji Wikariusza w tych, które się odnoszą do wewnętrznej posługi duchowej, dlatego też Rady podległe zależeć będą od tejże Świętej Kongregacji w sprawach misyjnych, a w innych — od ordynariuszy miejscowych. Rektor zaś Pobożnego Zjednoczenia ustanawiać te Rady będzie w porozumieniu z nimi oraz z ich upoważnienia. Rada Główna w Rzymie razem z Rektorem ustanawiać i określać będą regulaminy dla tychże Rad podległych oraz to wszystko, co się do nich odnosi.
[525] Aby móc realizować w sposób odrębny i w należytym porządku różnorodne zadania Pobożnego Zjednoczenia, zarówno Rada Główna jak i Rady podległe podzielone będą na tyle sekcji, czyli oddziałów, ile tego wymagać będzie natura i różnorodność spraw. Każdą sekcją będzie kierował, w charakterze dyrektora, członek tejże Rady, której sekcja podlega, zawsze jednak w zależności od Rady, której jest członkiem, i od Rektora Pobożnego Zjednoczenia oraz od Rady Głównej.
[526] Takie są Statuty główne Pobożnego Zjednoczenia, i je przedstawiamy Ich Najprzewielebniejszym Eminencjom, od których zależy założenie oraz rozwój Kolegium Misyjnego, o jakim będzie mowa poniżej. Ponieważ Pobożne Zjednoczenie jest podstawą, na której opierać się ma to Kolegium, to z tego wynika, iż nie będzie mogło ono istnieć bez Pobożnego Zjednoczenia, jak to się wykaże w następującym artykule.
IV. PROJEKT ZAŁOŻENIA KOLEGIUM DLA MISJI ZEWNĘTRZNYCH W RZYMIE DLA WŁOCHÓW
[527] Gdybyśmy chcieli przekonywać Ich Najprzewielebniejsze Eminencje o potrzebie założenia takiego Kolegium, bylibyśmy podobni do człowieka, który chce dolewać wody do morza, albowiem Ich Eminencje sami są tak przekonani o potrzebie tegoż Kolegium, że zechcą jak najprędzej zatwierdzić wniosek przedstawiony w tej sprawie tejże Kongregacji. Widzieć bowiem wszędzie ludy, które dobrowolnie powstają z ciemności bałwochwalstwa, błędu i niewiedzy, by zostać oświeconymi ewangelicznym światłem; dostrzegać, że Winnica ewangeliczna posiada bardzo małą ilość robotników w porównaniu z wielkim żniwem, jakie ich czeka; zdawać sobie sprawę, że trudno znaleźć doświadczonych oraz odpowiednich robotników, których by można było posłać tym ludziom do pomocy; słyszeć, że tysiące i miliony katolików zatraciło wiarę z powodu braku kapłanów, którzy by ich wychowywali; stwierdzać w sposób oczywisty potrzebę wychowywania ewangelicznych sług, zgodnie z duchem i nauką Kościoła Rzymskiego; uświadamiać, że księża włoscy pozbawieni są Kolegium, w którym by mogli zbierać się w celu przygotowania się do misji; widzieć wreszcie tyle innych powodów skłaniających do otwarcia takiego Kolegium i móc nieść mu pomoc, owszem, być jego założycielem, popierać je i ochraniać — to wszystko nie może nie stanowić słodkiej pociechy dla serca Waszego i nie może nie rodzić powszechnego zadowolenia wśród wiernych, a dla Kościoła najwyższego pożytku. Założenie Kolegium może wiele przydać świetności historii Kościoła, a Stolicy Rzymskiej dać pewność, że w ten sposób utrzyma w całym świecie jedność wiary i nauki. Ponieważ Ich Najprzewielebniejsze Eminencje wymagały przedłożenia projektu, dlatego też Pobożne Zjednoczenie przedstawia ten projekt, relacjonując sprawę w następujących artykułach, które przedkłada Ich wysokiej ocenie:
Kierownictwo Kolegium
[528] Kolegium pozostawać będzie stale pod opieką tejże Świętej Kongregacji i będzie jej podlegać. Przełożony Kolegium przedstawiany będzie Świętej Kongregacji przez Rektora Pobożnego Zjednoczenia — i to zarówno przy pierwszym wyborze, jak i podczas następnych wakansów — za zgodą Głównej Rady tegoż Pobożnego Zjednoczenia. Jeśli przedstawiony kandydat nie otrzyma aprobaty Świętej Kongregacji, to wówczas tenże Rektor przedstawi drugiego, zawsze jednak za zgodą Rady. Przełożony Kolegium będzie sprawował urząd tak długo, jak długo będzie tego sobie życzyła Święta Kongregacja; będzie ona mogła go zwolnić, kiedy tylko zechce — nie ujmuje to jednak Rektorowi Pobożnego Zjednoczenia prawa do dokonania zmiany na tym stanowisku, ilekroć uzna to za potrzebne. Osoba, którą chce się wybrać na przełożonego Kolegium, powinna posiadać następujące przymioty: 1. ma być Rzymianinem albo przynajmniej Włochem; 2. ma być członkiem Rady Głównej Pobożnego Zjednoczenia, nawet gdyby aktualnie była na misjach; 3. z dojrzałym wiekiem winna łączyć potrzebną wiedzę, roztropność, świątobliwość życia oraz doświadczenie w rządzeniu.
[529] Oprócz przełożonego, Kolegium będzie posiadało zastępcę przełożonego, który będzie miał taki zakres władzy, jakiego udzieli mu przełożony. Zastępca będzie załatwiał sprawy Kolegium, mając do pomocy członka Pobożnego Zjednoczenia, danego mu przez Rektora, aby bezinteresownie wspomagał zastępcę już to w sprawach kasowych, już to w staraniach o wyżywienie i odzież.
[530] Kolegium będzie miało jeszcze dyrektora alumnów, zależącego od przełożonego Kolegium i posiadającego te same przymioty, co mistrz nowicjuszy w domach zakonnych.
[531] Wreszcie Kolegium będzie miało również ojca duchownego — zależącego od przełożonego — który będzie spowiadał i spełniał inne posługi, mające na celu urabianie duchowe alumnów.
[532] Zastępca przełożonego, dyrektor i ojciec duchowny będą wybierani przez Rektora[550], za uprzednią zgodą przełożonego Kolegium, oraz będą zwalniani stosownie do uznania tegoż Rektora.
Wymagania przy przyjmowaniu alumnów
[533] Kolegium przeznaczone jest dla duchownych włoskich, a zatem obcokrajowcy nie będą do niego przyjmowani, chyba w braku kandydatów włoskich. To jednak nie przekreśla możliwości zakładania osobnych instytucji dla obcokrajowców. Nie stoi .to również na przeszkodzie nikomu, aby go przyjąć za opłatą ustaloną dla alumnów, wszakże pod warunkiem poddania się wszystkim dyscyplinarnym przepisom obowiązującym w Kolegium. Przyjęcie jednak tego rodzaju wychowanków zastrzeżone jest Rektorowi Pobożnego Zjednoczenia, który zobowiązany jest również ich zwolnić, jeśli nie będą przestrzegali porządku obowiązującego w Kolegium. Do Kolegium będzie można przyjmować, w charakterze alumnów, księży i kleryków posiadających następujące dane: 1. powołanie do misji zewnętrznych; 2. prawość życia; 3. świadectwa odbytych studiów — u tych, którzy są już księżmi, ukończenia zaś kursu filozoficznego — u kleryków; 4. wiek nie przekraczający 35 lat — u księży, a nie wyższy niż 25 lat — u kleryków. Kandydaci składać będą podanie, zaopatrzone w potrzebne świadectwa, do rąk Rektora Pobożnego Zjednoczenia, który po zebraniu odpowiednich informacji oraz po osądzeniu, że zasługują na uwagę, zda z tego sprawę Radzie, przedstawiając jej informacje, jakie posiada o kandydacie. Po przeliczeniu wrzuconych do urny głosów, jeżeli głosy Rady wynosić będą więcej aniżeli dwie trzecie, przyjmie się kandydata na okres próbny, w przeciwnym razie podanie się odrzuci.
Próba, jaką przechodzą alumni
[534] Po przyjęciu kandydata na okres próby, o czym była mowa wyżej, kieruje się go do przełożonego Kolegium, a potem do dyrektora alumnów, aby stwierdzić powołanie kandydata. Jeśli jest on księdzem, to próba trwać będzie jeden rok; w tym czasie utrzymywać go będzie Kolegium, przeznaczając jego stypendia mszalne lub ich równowartość na cele Kolegium. Jeśli kandydat jest klerykiem, to próba trwać będzie dwa lata, a jego również utrzymywać będzie Kolegium, jeśli sam nie posiada własnych środków utrzymania. Jeśli w czasie próby uzna się, że kandydat nie odpowiada celowi Kolegium, to wówczas Rektor powinien go zwolnić, nawet przed upływem czasu przeznaczonego na próbę. Jeśli po ukończeniu próby Rektor uzna na podstawie informacji otrzymanych od przełożonego, od zastępcy przełożonego oraz od dyrektora, że kandydat jest odpowiedni, to wtenczas dopuszcza się go do złożenia przysięgi.
Przysięga alumnów
[535] Alumni składać będą przysięgę podczas jednego ze świąt Chrystusa Pana, Najśw. Maryi czy też Świętych Apostołów, po uprzednim odprawieniu rekolekcji. Przedmiotem tej przysięgi będzie złożenie przyrzeczenia udania się tam, dokąd Święta Kongregacja uzna za stosowne wysłać kandydata. Ze względu jednak na różnice klimatyczne, językowe, charakter ludów oraz osobiste szczególne uzdolnienia może każdy odczuwać raczej powołanie do tej części świata, a nie do innej. Dlatego też każdy winien przedstawić swoje racje przełożonemu Kolegium, ten zaś na mocy uzyskanej od Rektora Pobożnego Zjednoczenia władzy będzie mógł go dopuścić do złożenia przysięgi zobowiązującej do udania się na Wschód lub też na Zachód. Z tego też powodu Kolegium będzie posiadało odrębne sekcje — jedną dla misji wschodnich, drugą dla zachodnich. Przysięgę tę składają alumni na ręce Jego Eminencji Prefekta Świętej Kongregacji lub Mon-signora Sekretarza, po czym następuje zapisanie jej w odpowiednim rejestrze, podpisanym przez alumna. Przysięga ta zobowiązuje alumna do jej wykonania, skoro tylko Rektor uzna go za odpowiednio przygotowanego do pracy misyjnej. Jednakże ani Kolegium, ani Święta Kongregacja nie będą zaciągać żadnego zobowiązania płynącego z tytułu tej przysięgi, wobec czego, jeśli się uzna, że kandydat się nie nadaje do pracy misyjnej, będzie można go zwolnić od tej przysięgi.
Dzieła pobożności i umartwienia
[536] Dzieła te szczegółowo zostaną wymienione w Regułach[551]. Tymczasem podajemy tu zasadnicze: rozmyślanie, czytanie duchowne, rachunek sumienia przed obiadem oraz przed udaniem się na spoczynek, nawiedzenie Najśw. Sakramentu, czytanie w refektarzu, konferencja z ojcem duchownym, spowiedź tygodniowa, różaniec itd.
[537] Dzieła umartwienia zewnętrznego pozostawia się każdemu do swobodnego wyboru, wyjąwszy to, co dotyczy skromności czy to w Kolegium, czy poza jego obrębem, co zresztą ujmie się w odpowiednie przepisy.
[538] Przełożeni Kolegium winni jednak z największą troskliwością kłaść nacisk na wewnętrzne umartwienie wychowanków, prowadząc ich łagodnie, w sposób zachęcający do wyrzeczenia się swojej woli, nakłaniając do pokory, uległości oraz budząc w nich wielkie uszanowanie, pietyzm i miłość do Świętej Kongregacji oraz Stolicy Świętej.
[539] Prócz wigilii i postów nakazanych przez Kościół alumni będą zobowiązani do przestrzegania wigilii, które poprzedzają uroczystości Królowej Apostołów oraz Apostołów.
Studia
[540] W pierwszych sześciu miesiącach okresu próbnego kandydaci nie będą zajmować się nauką języków, chyba przez bardzo krótki czas, ponieważ w tym czasie mają się poświęcić religijnemu urobieniu ducha. Po upływie sześciu miesięcy przełożony, uwzględniwszy studia, jakie alumn już odbył, oraz te, jakie ma odbyć, by móc dobrze pracować na misjach, wyznaczy mu studia z zakresu tych przedmiotów bądź języków, jakie uzna za bardziej stosowne do zachodzącej potrzeby, przy czym ma zwrócić uwagę na zdolności alumna. Żaden alumn nie może się uchylać od poleconych mu nauk ani też zajmować się innymi studiami wbrew woli przełożonego, choćby miał na to czas i sposobność. Na wykłady teologii i języków alumni będą mogli uczęszczać do Kolegium Urbanum[552], gdzie Pobożne Zjednoczenie dostarczać będzie wykładowców, odznaczających się doskonałą pobożnością oraz wybitną wiedzą, aby tam ich bezpłatnie uczyli. Zarówno sposób studiowania, jak jego regulamin zatwierdzone zostaną przez Świętą Kongregację.
Dzieła posługi duchowej
[541] Okres próbny, jeśli chodzi o księży, przeznaczony jest na poznanie, do jakich prac w zakresie duchowej posługi są oni uzdolnieni. Nie powinno się ich jednak zbytnio zatrudniać w pracy związanej z posługą duchową, aby przez to dać przełożonemu i dyrektorowi możliwość ich obserwacji oraz zbadania ich wewnętrznych zalet, szczególnie jeśli idzie o pokorę i posłuszeństwo.
[542] Klerycy również zajmować się będą jakąś pracą z zakresu świętej posługi, celem ujawnienia swych zdolności. Również niektórzy alumni oraz księża oddawać się będą, zwłaszcza podczas świąt i w godzinach wolnych od studiów, słuchaniu spowiedzi, głoszeniu słowa Bożego, odwiedzaniu chorych w szpitalach, aby tam ich wyspowiadać i służyć pomocą, także co do ciała, oraz aby praktycznie poznawać różne dzieła wchodzące w zakres posługi duchowej i rozwijane na terenie Rzymu, jak rekolekcje, misje, kongregacje młodzieżowe, szkoły, gdzie się uczy religii, oraz inne instytucje pobożne. Wszystko to będą czynić celem zdobycia wiedzy, wszakże stale pod okiem przełożonych. Będzie też im zabronione przyjmowanie jakiegokolwiek zajęcia bez wyraźnej zgody przełożonego.
[543] Również klerycy w dniach wolnych od wykładów będą odwiedzać chorych w szpitalach, służąc tam im pomocą również w sprawach dotyczących ciała; uczyć będą chłopców katechizmu; uczyć się będą starannego sprawowania ceremonii oraz pilnie się będą w tym ćwiczyć, i w ogóle spełniać będą wszystko, co się im poleci.
Sprawy związane z wyżywieniem i ubiorem alumnów
[544] Wszyscy alumni będą jednakowo traktowani. Jeśli chodzi o pożywienie, to powinno być ono zdrowe i skromne. Zupa i dwa dania stanowić będą zwyczajny posiłek południowy. Zupa i jedno danie oraz owoce (sałata zamiast zupy w piątki i soboty) stanowić będą posiłek wieczorny. Na śniadanie będzie do wyboru kawa z mlekiem albo kawa czarna z jedną bułeczką. W dni postne i w niedziele podawać się będzie na obiad większą ilość owoców, a w święta pierwszej klasy ku czci Chrystusa Pana, Najśw. Maryi i Apostołów podawać się będzie prócz owoców jeszcze jedno danie.
[545] Ubiorem wszystkich alumnów jest sutanna taka, jaką noszą wszyscy inni duchowni świeccy. Wszystkie pokoje będą jednakowo umeblowane sprzętem prostym, lecz schludnym. We wszystkich rzeczach starać się będziemy o popieranie i kształtowanie ducha ubóstwa, nie odmawiając jednak rzeczy koniecznych.
Sprawy ekonomiczne oraz środki potrzebne do założenia i utrzymania Kolegium
[546] Zarówno przełożeni jak i usługujący, duchowni oraz świeccy, oddający się kierownictwu i utrzymywaniu Kolegium, spełniać będą swoje zadania bezpłatnie, jako członkowie Pobożnego Zjednoczenia. Zalicza się do nich także tych, którzy świadczą posługi na rzecz Kolegium, jak zajmujący się sprawami ekonomicznymi, zbieraniem ofiar, adwokaci, księgowi, lekarze, chirurdzy itd. — oni będąc członkami Pobożnego Zjednoczenia i posiadając własne środki utrzymania, wykonywać będą wszystko bezpłatnie, jak to się już praktykuje w innych dziełach tegoż Pobożnego Zjednoczenia. Przełożony, zastępca przełożonego, dyrektor alumnów i ojciec duchowny, a także osoby posługujące, mieć będą w Kolegium skromne utrzymanie, tak samo jak i alumni.
[547] Już z tego widać, że Kolegium nie będzie przywiązywać wagi do żadnej zapłaty miesięcznej, do żadnego honorarium czy dochodu. Nie będzie dla Pobożnego Zjednoczenia rzeczą trudną znaleźć osobę zamożną, która przyjmie na siebie ciężar utrzymania Kolegium. Mycie, prasowanie bielizny, szycie sutann oraz inne podobne sprawy wykonywane będą bezpłatnie. Jednocześnie przekazywać się będzie pewną sumę na zaspokojenie potrzeb sierot z Domu Miłosierdzia[553], założonego przez Pobożne Zjednoczenie.
[548] Jeśli chodzi o szaty liturgiczne i bieliznę, potrzebne do kościoła przy Kolegium oraz dla misjonarzy wyjeżdżających, to dostarczać je będą bezpłatnie, za zwrotem poniesionych kosztów, liczne klasztory należące do Pobożnego Zjednoczenia. Celem przeprowadzenia jak najdalej idących oszczędności Pobożne Zjednoczenie zamierza zlecić tkanie materiałów oraz sporządzanie ubrań dla alumnów i przełożonych Kolegium wyżej wspomnianemu Domowi Miłosierdzia.
[549] Co się zaś tyczy innych artykułów gospodarczych, to Pobożne Zjednoczenie będzie mogło również, jak to czyni obecnie w innych swoich dziełach, zaspokajać odnośne potrzeby zachęcając jednych do bezpłatnego dostarczania tego rodzaju rzeczy, drugich zaś drugiego, jednych — by dostarczyli jednego artykułu, drugich — by bezpłatnie dostarczyli innego artykułu. Wszystkie te rzeczy, razem wzięte i zebrane, przy końcu roku ukażą w sposób widoczny, jak wielkim odciążeniem są w zwyczajnych wydatkach.
[550] Wreszcie po obliczeniu tego wszystkiego można, zdaje się, w przybliżeniu ustalić, że utrzymanie jednego alumna — w tym zawierają się wszystkie wydatki — nie powinno przekraczać rocznie 100 skudów[554]. Wynika więc stąd, że można, jak się zdaje, ustalić sumę 100 skudów jako wystarczającą na utrzymanie jednego alumna w ciągu jednego roku. Otóż Pobożne Zjednoczenie postanowiło zgromadzić możliwie jak największą ilość osób zainteresowanych Kolegium, którzy albo sami, albo za pośrednictwem innych pokrywaliby wydatki związane z utrzymaniem poszczególnych alumnów, wpłacając 100 skudów rocznie. Pobożne Zjednoczenie ma już wiele osób zamożnych, które gotowe są corocznie dawać tę sumę. Rektor Pobożnego Zjednoczenia, będąc ustanowiony mężem zaufania przez jednego ze zmarłych, może przeznaczyć na rzecz nowego Kolegium sumę siedmiu tysięcy skudów w gotówce[555]. Tenże Rektor żywi nadzieję, że będzie mógł z innego źródła zdobyć na ten cel czternaście tysięcy skudów[556].
[551] W obecnym stanie rzeczy przeszkodą w zbieraniu środków na Kolegium jest ten fakt, że Kolegium, jak wiemy, jeszcze nie istnieje i nie ma pozwolenia na jego otwarcie[557]. Dlatego też, gdyby Ich Eminencje raczyły upoważnić Pobożne Zjednoczenie do otwarcia wspomnianego Kolegium, to wtenczas byłoby to już pewnym oparciem dla Pobożnego Zjednoczenia, mogłoby ono bowiem z większą odwagą zachęcać zamożne osoby do składania na to Kolegium ofiar. Następnie, nową zachętą do hojności ze strony wiernych byłaby świadomość, że Kolegium już powoli powstaje. Doświadczenie bowiem innych instytucji kościelnych pouczyło Pobożne Zjednoczenie, że aby zdobyć pieniądze na jakiś cel, należy wpierw wskazać miejsce danej instytucji, jej istnienie oraz namacalnie ukazać potrzebę i pożyteczność. O wiele bowiem większą wymowę posiada to, co się ogląda oczyma i dotyka rękami, niż to, czego się nie widzi i czego się nie dotyka; tym bardziej, że się mówi o rzeczy, którą się planuje, a której jeszcze nie ma. Stąd też im prędzej będzie można otworzyć to Kolegium, tym łatwiej będzie można oczekiwać odpowiedniej pomocy. A ponieważ wielkie dzieła mają zwykle skromne początki, dlatego też Pobożne Zjednoczenie prosi Ich Najdostojniejsze Eminencje, aby raczyli pozwolić na otwarcie Kolegium w tej miejscowości, gdzie tylko będzie to możliwe obecnie, z taką ilością księży i kleryków studiujących teologię, którzy już są skłonni zostać alumnami tego Kolegium[558].
53. [PROGRAM POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA][559]
[552] Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, założone w Rzymie pod opieką Królowej Apostołów, Najśw. Maryi, nosi nazwę „Apostolstwa Katolickiego”, to znaczy „Powszechnego”, ponieważ założone jest po to, aby pobudzać ludzi ze wszystkich warstw społecznych do starania się wszelkimi możliwymi sposobami o powiększanie środków duchowych i doczesnych, stosownych do ożywiania wiary i rozpalania miłości wśród katolików oraz do szerzenia królestwa Jezusa Chrystusa w każdej części świata.
[553] Zjednoczenie to ma się składać z trzech części, powiązanych duchowo w jedną całość. Pierwsza część, prowadząca życie wspólne, stanowi centrum i motor całego Pobożnego Zjednoczenia oraz wszystkich jego dzieł. Część drugą stanowią pracownicy (operai) nie prowadzący wspólnego życia, należący do różnych warstw społecznych, płci i wieku. Do trzeciej należą wszyscy wierni, którzy dopomagają do realizacji celu Pobożnego Zjednoczenia za pośrednictwem modlitwy, ofiar materialnych i pieniężnych. Wszystkie te trzy klasy powinny być związane ze sobą w ten sposób, aby jedna podtrzymywała aktywność drugiej i dzięki temu nie pomniejszała się gorliwość i działalność Dzieła.
[554] Wszyscy członkowie pierwszej i drugiej klasy wykonywać będą swoją pracę nie otrzymując wynagrodzenia i nie licząc na jakąkolwiek nagrodę; nikt też nigdy nie będzie mógł domagać się jakiejkolwiek rzeczy doczesnej za swoją pracę, wykonaną w pracowniach Apostolstwa Katolickiego.
[555] Pobożne Zjednoczenie, aby ożywić świętą wiarę i rozpalić miłość wśród katolików, będzie się starało: 1. Ożywiać pamięć i szacunek dla świętych instytucji istniejących już w Kościele, pilnie przy tym uważając, aby nie tworzyć nowych bez istotnej potrzeby. 2. Ożywiać oraz szerzyć w sposób należycie uporządkowany naukę katolicką. 3. Aby ułatwić pobożnym instytucjom ich rozwój, będzie się starało spieszyć im z pomocą, użyczając im swoich członków, którzy pracować tam będą bezinteresownie, bez zapłaty, otrzymując jedynie za swoje trudy mieszkanie, jedzenie oraz ubranie — wszystko możliwie jak najskromniejsze i najoszczędniejsze. 4. Popierać będzie dzieła miłosierdzia tak co do duszy, jak i ciała, które to dzieła nakazuje miłość — nie ma bowiem bardziej skutecznych środków do ożywienia wiary jak dzieła miłości. Jeśli bowiem w jakiś sposób Bóg może być widoczny w swoich stworzeniach, to tylko poprzez dzieła miłości, gdyż sam Bóg z istoty swojej jest miłością[560]. Wśród zaś dzieł miłosierdzia co do ciała na pierwszym miejscu będzie się zawsze stawiało pomoc wdowom i małym sierotom, ponieważ: „Religijność czysta i bez skazy wobec Boga i Ojca wyraża się w opiece nad sierotami i wdowami w ich utrapieniach i w zachowaniu siebie samego nieskalanym od wpływów świata”[561]. 5. Pobożne Zjednoczenie wzywać będzie do starania się o piękny wygląd tabernakulum w każdym kościele, tam gdzie się ono znajduje, oraz całego kościoła, tam gdzie jest on zaniedbany; gotowe też będzie dawać w tym względzie odpowiednie wskazówki przełożonym odnośnych kościołów. 6. Wreszcie popierać będzie przystępne wyjaśnianie Ewangelii, prowadzenie ćwiczeń duchownych dla osób należących do różnych warstw społecznych oraz wszelkie inne dzieła, jakie stosownie do potrzeb i czasu uzna się za odpowiednie do ożywienia świętej wiary i rozpalania miłości. Wszystko to będzie się robić według przepisów i zgodnie z duchem Kościoła świętego.
[556] Pobożne Zjednoczenie będzie się starało celem rozkrzewiania świętej wiary: 1. Stosownie do posiadanych środków doczesnych, jakich Pan żniwa dostarczy, popierać zakładanie Kolegiów mających na celu wychowywanie i kształtowanie dobrych oraz doświadczonych misjonarzy, aby wysyłać ich z Błogosławieństwem Papieskim do krajów pogańskich. Do tych Kolegiów przyjmować się będzie ludzi w odpowiednim wieku, by sami mogli decydować o swoim powołaniu; po wstąpieniu do Kolegium będą oni mogli rozpocząć studia filozofii oraz języków obcych, po upływie zaś roku będą składać ślub udania się na misje w krajach pogańskich. 2. Również drukować się będzie naukowe oraz pobożne książki w językach wschodnich i zachodnich, aby je potem wysyłać do krajów pogańskich i tam darmo rozdzielać. Zabiegać się też będzie o pobożne rzeczy wszelkiego rodzaju, jak szkaplerze, różańce, medaliki, święte obrazki, obrazy, święte szaty, ołtarze, ołtarzowe ozdoby, kielichy, puszki, monstrancje — i to wszystko wysyłać się będzie, stosownie do potrzeb, do krajów pogańskich. Wysyłać się będzie, i to tym bardziej, pieniężne ofiary, by spieszyć z pomocą potrzebom misji.
[557] Czyż więc może się znaleźć wśród ludzi ktoś taki, co po zastanowieniu się nad niewypowiedzianym pożytkiem, jaki przynosi duszom odkupionym cenną krwią Pana naszego Jezusa Chrystusa rozszerzanie świętej wiary, odmówi współpracy czy to w formie modlitwy, czy pracy, czy też pieniężnej ofiary? Och, jak bardzo cenną pociechą duchową dla każdego katolika będzie ta świadomość, że ma swój udział w zasłudze rozkrzewiania świętej wiary w tej czy innej części świata! Co więcej, pociecha ta będzie tym większa, gdy przypomni sobie, iż Jezus Chrystus obiecał być miłosiernym dla tych, którzy czynią miłosierdzie[562], i będzie mógł ufać, że sam dostąpi miłosierdzia, gdy stara się o rozkrzewianie świętej wiary, co jest dziełem miłosierdzia najbardziej cennym.
54. [WYJAŚNIENIE POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA][563]
[558] Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, widząc wielką potrzebę ożywienia wśród katolików świętej wiary i rozpalenia miłości oraz rozszerzenia ich w każdej części świata, przypomina, że przykazanie miłości zobowiązuje wszystkich do starania się wszelkimi możliwymi sposobami tak o swoje, jak i bliźniego zbawienie wieczne. Dlatego też wzywa wszystkich katolików, z każdej społecznej warstwy, stanu i płci, by się starali pomnażać duchowe i doczesne środki, stosowne do tego celu.
[559] Pobożne Zjednoczenie składać się będzie z trzech części. Część pierwszą stanowić będą osoby duchowne i świeckie — żyć one będą w odpowiednim domu, złączone węzłem miłości, i stanowić będą część centralną oraz motor całego Dzieła. Część drugą tworzyć będą ci wszyscy, którzy będą współpracować z Pobożnym Zjednoczeniem, nie prowadząc życia wspólnego, stosownie do swego stanowiska społecznego, stanu, powołania zakonnego czy świeckiego — część ta będzie połączona z pierwsza, gdyż obie one będą pewnego rodzaju bodźcem do rozwoju całego dzieła Pobożnego Zjednoczenia. Część trzecią będą stanowili wszyscy wierni obojga płci, różnego stanu, wieku i stanowiska, którzy w jakikolwiek sposób, czy to dobrowolną pracą, czy ofiarami, a przynajmniej modlitwą, będą współpracować z celami wymienionego Apostolstwa Katolickiego.
[560] Nosi ono nazwę „Apostolstwa Katolickiego”, ponieważ jest Pobożnym Zjednoczeniem, które na mocy swego założenia ma się starać nie tylko o rozszerzanie wiary katolickiej, ale przede wszystkim dlatego, że biorąc pod uwagę słowa: „Każdemu z osobna Bóg dał rozkazanie o bliźnim jego”[564], zaprasza wszystkich ludzi z każdej warstwy społecznej, stanu i stanowiska, tak mężczyzn jak i kobiety, aby czynili wszystko, co jest tylko możliwe, celem realizowania wyżej podanego celu.
[561] Każdy członek Apostolstwa Katolickiego, należący do jakiejkolwiek jego części, nie jest zobowiązany do wykonywania żadnej pracy, ofiary czy modlitwy; nie jest zobowiązany do dawania czy robienia czegoś ponad to, do czego jest zobowiązany ogólnie każdy syn Kościoła — podejmowane dzieła czy składane ofiary mają być całkowicie dobrowolne. Wszyscy współpracujący z tym Dziełem mają współpracować bezinteresownie, bez spodziewania się jakiejś nagrody — to bowiem zakłada już Zjednoczenie na mocy natury swego założenia.
55. APOSTOLSTWO KATOLICKIE[565]
[562] Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego założone zostało w Rzymie, otrzymało też Błogosławieństwo Apostolskie od Jego Świątobliwości Grzegorza XVI, o które prosiło. Błogosławieństwo zostało udzielone pismem z dnia 11 lipca 1835[566], będącym odpowiedzią na petycję, jaką pokornie złożyła znaczna ilość wiernych tak duchownych, jak i świeckich Kościoła Rzymskiego. Zjednoczenie to działa pod opieką Królowej Apostołów, Najśw. Maryi. Nazywa się „Apostolstwem Katolickim”, to znaczy „Powszechnym”, nie tylko ze względu na prawdy katolickie, których szerzenie ma na celu, lecz także i dlatego, że założone jest celem udzielania powszechnie skutecznych bodźców każdej grupie osób, aby energicznie, na wszelki możliwy dla nich sposób, starały się o pomnażanie środków duchowych i doczesnych, koniecznych oraz pożytecznych do ożywiania wśród katolików świętej wiary i rozpalania miłości i rozkrzewiania tychże w krajach pogańskich.
[563] Powinno się ono składać z trzech części, tak jednak ze sobą złączonych, aby we wszystkich panował jeden duch. Duchem tym jest duch miłości, która staje się wszystkim dla wszystkich[567] ludzi każdego stanowiska, stanu, zawodu i położenia społecznego. Pierwsza — zjednoczona — jest częścią centralną i motorem całego Pobożnego Zjednoczenia oraz wszystkich jego dzieł, również i tych, które w przyszłości gdziekolwiek będą założone — wszystkie one mają być powiązane węzłem zależnej miłości ze Zjednoczeniem w Rzymie i wszystkie bezpośrednio mają zależeć od Papieża. Część druga — zewnętrzna — obejmuje pracowników (operai) obojga płci, należących do wszystkich warstw społecznych i zawodów, ale nie prowadzących życia wspólnego. Część trzecia składa się z tych wszystkich katolików, którzy pragną pracować i dopomagać do realizacji celu Pobożnego Zjednoczenia swymi modlitwami, dobrowolnymi darami i ofiarami pieniężnymi.
[564] Powtórzony, z minimalną zmianą, tekst nr [554].
[565] Każdy natomiast, nawet nie posiadający władzy głoszenia słowa Bożego, powinien być zadowolony żywiąc nadzieję, że przez całą wieczność będzie się cieszył chwałą apostolstwa Jezusa Chrystusa, i pamiętając o tym, że nasza wspólna Współodkupicielka, Najśw. Maryja, została nawet Królową Apostołów, ponieważ bardziej niż Apostołowie przyczyniła się do rozkrzewienia świętej wiary, chociaż nie była obdarzona władzą nauczycielską.
[566] 1. Celem ożywienia świętej wiary oraz miłości wśród katolików Pobożne Zjednoczenie będzie spełniać nie tylko wszelkie dzieła świętej posługi, zgodnie z istniejącymi i obowiązującymi zarządzeniami Kościoła Świętego, lecz nadto wszelkimi możliwymi dlań sposobami popierać również dzieła miłosierdzia tak co do duszy, jak i co do ciała. Doskonałe bowiem realizowanie miłości jest najskuteczniejszym środkiem do ożywienia świętej wiary i rozpalenia miłości, albowiem sam Bóg jest istotną miłością4. W pracy tej Pobożne Zjednoczenie będzie zawsze stawiać na pierwszym miejscu pomoc dla wdów i sierot, ponieważ „religijność czysta i bez skazy wobec Boga i Ojca wyraża się w opiece na sierotami i wdowami w ich utrapieniach i w zachowaniu siebie samego nieskalanym od wpływów świata” (Jk 1,27).
[567] 2. Ponieważ Pan pragnie ozdoby swego domu[568], przeto Pobożne Zjednoczenie spieszyć też będzie z usługą na każde zawołanie, aby wspomagać te kościoły, które są całkowicie lub prawie całkowicie zaniedbane, a jednocześnie zawsze będzie gotowe usunąć się stosownie do życzenia właściwego przełożonego. Dostarczać będzie również pobożnym zakładom charytatywnym ludzi ożywionych dobrym duchem, aby w ten sposób pomagać im w pracy.
[568] 3. Popierać będzie wreszcie wszelkie inne dzieła, jakie odpowiednio do potrzeb chwili i okoliczności uzna się za sprzyjające ożywieniu świętej wiary i rozpaleniu miłości; wszystko to będzie się robić według przepisów i zgodnie z duchem Kościoła Świętego oraz z uwzględnieniem potrzeb ludności katolickiej.
[569] Tekst podany już wyżej pod nrem [556].
[570] Każdy, kto zdaje sobie sprawę, iż konieczną rzeczą jest ożywienie świętej wiary oraz rozpalenie miłości wśród katolików w tym celu, aby wszyscy wszelkimi możliwymi sposobami brali skuteczny udział w pomnażaniu duchowych i doczesnych, koniecznych i potrzebnych środków do rozkrzewiania świętej wiary, oraz że rozkrzewianie świętej wiary jest konieczne także do ocalenia tylu milionów dusz nie posiadających wiary, ten zechce też współpracować skutecznie z tym Dziełem bądź za pomocą modlitwy, bądź swoją pracą czy ofiarami pieniężnymi. O, jak błogą będzie pociechą dla pobożnego katolika, który się dowie, że i on ma udział w zasłudze rozkrzewiania świętej wiary w tej czy innej części świata. O, jakże krzepić go będzie myśl, że tam, gdzie nie było ani świątyni, ani ołtarza, ani ofiary, ani sakramentów, ani sługi Bożego, ani kapłaństwa — tam, dzięki jego pomocy, wszystko to zaczyna istnieć z wielką korzyścią dla dusz. A tym bardziej będzie się radował, ponieważ na mocy nieomylnej obietnicy danej przez Jezusa Chrystusa słusznie może sam się spodziewać miłosierdzia, gdyż wszelkimi możliwymi sposobami stara się o rozkrzewianie świętej wiary i spełnia najcenniejsze dzieło: „Błogosławieni bowiem miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią” (Mt 5,7).
[571] W niniejszym piśmie Pobożne Zjednoczenie jest zaledwie tylko zarysowane, przedstawienie jednak jego początków i rozwoju oraz reguł, które mają na względzie poszczególne jego części, pozwoli nam na lepsze jego poznanie.
56. APOSTOLSTWO KATOLICKIE[569]
[572] Powtórzony tekst nr [562].
[573] Aby ułatwić osiągnięcie tego celu, Pobożne Zjednoczenie powinno się składać z dwu części tak jednak ze sobą zespolonych, aby w obu panował w całej pełni i blasku duch miłości, który jednoczy serca wszystkich i staje się wszystkim dla wszystkich[570] ludzi z każdego stanu, stopnia, zawodu i warstwy społecznej. Ustawy Zjednoczenia powinny być takie, aby jedna jego część utrzymywała drugą w stałej aktywności, by w żadnej z nich nie osłabła gorliwość oraz ustawiczna praca. Część pierwsza, złożona z osób duchownych i świeckich oraz zespolona w zorganizowaną wspólnotę, będzie częścią główną, jako część centralna i motor całego Pobożnego Zjednoczenia oraz wszystkich jego dzieł. Część druga — zewnętrzna, nie prowadząca życia wspólnego, złożona z pracowników katolików należących do różnych warstw, stanu, płci i stanowiska społecznego, którzy przyczyniają się do realizacji celów Zjednoczenia swoimi modlitwami, ofiarami dobrowolnymi oraz pieniędzmi. Aby należeć do tej klasy, nie jest wymagana żadna składka ustalona, każdy natomiast powinien tu czynić to, co mu doradza miłość.
[574] Powtórzony tekst nr [565].
[575] Celem niesienia pomocy rozkrzewianiu świętej wiary, dziełu w najwyższym stopniu koniecznemu, Pobożne Zjednoczenie będzie się starało przygotowywać członków swojej centralnej części do wychowywania młodzieży, która pragnie się poświęcić pracy na misjach. Jeżeli zaś Opatrzność obdarzy Zjednoczenie dostatecznymi środkami, to będzie ono zakładało Kolegia, by w nich wychowywać oraz kształcić dobrych i doświadczonych misjonarzy, których, po otrzymaniu Pasterskiego Błogosławieństwa od Papieża, będzie się wysyłało do krajów pogańskich. Do tych Kolegiów będą przyjmowani ci, którzy: 1. posiadają dostateczny wiek, by móc decydować o swoim powołaniu, 2. po wstąpieniu zaś do Kolegium rozpocząć studia filozoficzne oraz naukę języków wschodnich lub zachodnich i 3. po roku próby złożyć ślub, że udadzą się na święte misje. Następnie Zjednoczenie starać się będzie o drukowanie naukowych i religijnych książek w różnych językach, aby książki te bezpłatnie rozdzielać w krajach pogańskich. W miarę swych możliwości będzie się również starać o wszelkiego rodzaju przedmioty religijne, służące do nabożeństw, jak szkaplerze, różańce, medaliki, religijne obrazy i obrazki, szaty i sprzęty liturgiczne, ozdoby do ołtarzy, kielichy, puszki, monstrancje, ołtarze itd., a jeszcze bardziej o ofiary pieniężne, by zaspokoić potrzeby zachodzące na misjach świętych.
[576] Tekst podany już wyżej pod nrem [566].
[577] Tekst podany już wyżej, z nieznaczną zmianą, pod nrem [567].
[578] Tekst podany już pod nrem [568].
[579] Celem pomyślnego rozwoju obu części Zjednoczenia wszyscy jego kierownicy, kierujący jakimkolwiek związkiem, podlegać będą we wszystkim części centralnej; we wszelkich sprawach dotyczących uporządkowania i rozdziału środków duchowych i doczesnych, przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb w krajach katolickich i pogańskich, postępować będą oni zawsze w porozumieniu z częścią centralną.
[580] Pobożne Zjednoczenie podlega bezpośrednio Papieżowi. Wszystko, co dotychczas zostało powiedziane o Pobożnym Zjednoczeniu Apostolstwa Katolickiego w Rzymie, odnosi się do wszystkich Zjednoczeń założonych poza Rzymem, z tym jednak zastrzeżeniem, że uznawać one będą zawsze Rzymskie Zjednoczenie za swoją Matką i będą mu podlegać na mocy łagodnej więzi miłości, która z wielu serc tworzy jedno.
57. WYJAŚNIENIE DZIEŁKA POD TYTUŁEM „POBOŻNE ZJEDNOCZENIE APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO, ZAŁOŻONE POD OPIEKĄ NIEPOKALANEJ MATKI BOGA, NAJŚW. MARYI, KRÓLOWEJ APOSTOŁÓW”[571]
[581] 1. Apostolstwo Katolickie, którego celem jest powiększanie chwały Boga i rozkrzewianie katolickiej wiary przy pomocy wszystkich środków duchowych i doczesnych oraz rozpalanie miłości w każdej części świata, wzywa do połączenia się ze Zjednoczeniem wszystkich ludzi z każdej warstwy społecznej i stanu, aby wszyscy, o ile ich tylko stać, starali się coraz skuteczniej szerzyć chwałę Boga oraz pracować nad wiecznym zbawieniem siebie samych i swoich bliźnich, korzystając ze wszystkich środków duchowych i doczesnych, jakie będą im dostępne i możliwe.
[582] 2. Członkowie Apostolstwa Katolickiego nie są zobowiązani na mocy jakiegokolwiek tytułu do składania pieniężnych ofiar, tak samo jeśli chodzi o odmawianie modlitw w intencji tego Apostolstwa. To wszystko uzależnione jest od ich dobrej woli, od zapału ich miłości oraz gorliwości o chwałę Boga i zbawienie własnej duszy oraz duszy bliźniego.
[583] 3. Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, składając się z osób różnej płci i należących do rozmaitych warstw społecznych, dzieli się na dwie różne klasy, z których każda ma swojego kierownika głównego; podlegają mu pozostali kierownicy. Wszyscy w Zjednoczeniu mają bezinteresownie wykonywać swą pracę, nie licząc na żadne wynagrodzenie, to bowiem należy do samej natury Pobożnego Zjednoczenia.
[584] 4. Część główna, to znaczy centralny motor Apostolstwa Katolickiego, składa się z osób duchownych i świeckich, którzy zjednoczeni ze sobą węzłem miłości mieszkać będą wspólnie w odpowiednim domu, aby tam pracować nad swoją własną doskonałością i jednocześnie wychowywać młodzież, badać oraz kształtować ducha tych, którzy chcą się poświęcić pracy misyjnej. Gdy zaś Opatrzność zapewni Pobożnemu Zjednoczeniu wystarczające środki (jak tego już się można spodziewać), w Kolegium zgromadzi się pewną liczbę młodych kapłanów i kleryków, aby tam ich wychowywać oraz przygotowywać do pracy na misjach. Jeśli osoby należące do części centralnej zostaną zaproszone do pomocy jakiejś instytucji, aby tam objąć pewne stanowisko czy kierownictwo duchowne lub doczesne, to wtenczas Pobożne Zjednoczenie zawsze chętnie pospieszy z pomocą i się zgodzi, by jego członkowie wspierali to dzieło, mając na względzie większą chwałę Boga i pożytek bliźniego. Spieszący zaś z pomocą będą w nim pracować bezinteresownie, bez żadnej zapłaty, wyjąwszy samo tylko utrzymanie.
[585] 5. Wszyscy kierownicy Apostolstwa Katolickiego tak duchowni, jak i świeccy, niezależnie od tego, do jakiej warstwy społecznej czy stanu należą, w swojej działalności całkowicie zależą od części centralnej i zawsze mają uwzględniać jej wskazania, gdy chodzi o zarządzanie i dysponowanie środkami doczesnymi, zarówno jeśli chodzi o ich zdobywanie jak i rozdzielanie, stosownie do potrzeb wiernych w każdej części świata, a zwłaszcza tam, gdzie zachodzi tego większa potrzeba.
[586] 6. Apostolstwo Katolickie starać się będzie, o ile to tylko będzie możliwe, zaopatrywać misje w każdej części świata w przedmioty święte; odpowiednie książki — starając się o tłumaczenie tych książek na różne języki, jak to już zrobiono w kilku wypadkach, przekładając je na języki wschodnie i zachodnie — krucyfiksy, różańce, medaliki, krzyżyki, szkaplerze, obrazki, obrazy święte i inne tego rodzaju rzeczy, oraz ołtarze, święte sprzęty i urządzenia.
[587] 7. Apostolstwo ma na względzie nie tylko kraje pogańskie i te, które zarażone są błędem, lecz również i kraje katolickie. Z tego też powodu Apostolstwo dzieli się na dwie klasy. Pierwsza klasa działa na rzecz ludności pogańskiej, druga zaś na rzecz wierzących. Ta druga klasa jako swoje zadanie ma opiekę nad rodzinami, które potrzebują ubrania, obuwia, zajmuje się też sierotami, wdowami oraz ludźmi starymi; rozdziela też kartki na chleb, co już zostało zapoczątkowane ku zadowoleniu wielu rodzin.
[588] 8. Pobożne Zjednoczenie zależy bezpośrednio od Papieża.
[589] 9. Reguły, które obowiązują całe Apostolstwo Katolickie, są dwojakiego rodzaju; jedne posiadają charakter wewnętrzny, drugie — zewnętrzny. Pierwsze odnoszą się do części centralnej, wewnętrznej; drugie zaś do części zewnętrznej. Zarówno pierwsze jak i drugie zgodnie się starają, aby wszyscy członkowie dążyli z całą troskliwością czynnej miłości do szerzenia chwały Boga i starali się o własne zbawienie oraz o zbawienie swego bliźniego przy pomocy wszelkich środków duchowych i doczesnych, jakie dla każdego są dostępne i stosowne.
[590] 10. To wszystko, co wyżej zostało powiedziane o Pobożnym Zjednoczeniu Apostolstwa Katolickiego w Rzymie, jednakowo odnosi się do każdego innego Pobożnego Zjednoczenia, które zostanie założone i poza Rzymem. Placówki powstałe poza Rzymem mają zawsze uznawać Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego w Rzymie za swoją Matkę, od której zależą, związani słodkim węzłem pokornej miłości, która z wielu serc tworzy jedno serce.
[591] 11. Ci, którzy znajdują się poza Rzymem w jakiejkolwiek części świata, gdy chcą przystąpić do Apostolstwa, powinni się skierować do tej osoby, od której dowiedzieli się o Apostolstwie, a ona powinna sprawę przekazać temu, kto jest upoważniony do założenia tego Zjednoczenia w sposób wymagany przez prawo.
[592] 12. Wreszcie trzeba zauważyć, że wszystkie przedmioty drogocenne i rzeczy o doniosłym znaczeniu nie potrzebują uprzedniego zalecania, aby można było je kochać oraz starać się o nie, gdyż one już ze swej natury na to zasługują. Stwierdzamy również, że nawet człowiek prosty, niewykształcony wieśniak, już z natury swej dąży do tego, co przynosi mu pożytek i szczęście, chociaż nie potrafi dać pełnego określenia rzeczy pożądanej, co do której sądzi, iż jest dla niego w najwyższym stopniu pożyteczna. Czyż więc może istnieć ktoś, kto by w sposób oczywisty nie zauważył, że Apostolstwo Katolickie jest sprawą najwyższej wagi i to nie tylko w dziedzinie duchowej, lecz i materialnej dla osób ze wszystkich warstw społecznych i stanów?
[593] Jeśli chodzi o pożytek duchowy, to Apostolstwo ofiarowuje niezliczoną ilość środków, by móc czynić dobrze i zapewnić sobie życie wieczne, obiecane już przez nieomylną Prawdę tym, którzy czynią dobrze: „Dobrze, sługo dobry i wierny (...) wejdź do radości twego Pana” (Mt 25,21.23). Również Boski Odkupiciel nazywa błogosławionymi, a więc jak gdyby byli już rzeczywiście świętymi, tych, co czynią dzieła miłosierdzia: „Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią” (Mt 5,7). Należy również podkreślić, że jeśli chodzi o pożytek doczesny, to Boski Zbawca też go zapewnia, zaznaczając, że gdy ktoś będzie dawał powodowany miłością do Niego, to i sam otrzyma z nadmiarem: „Dawajcie, a będzie wam dane: miarę dobrą, natłoczoną, utrzęsioną i opływającą wsypią w zanadrze wasze” (Łk 6,38). Człowiek ten otrzyma nie tylko tyle samo, ale ma zapewnioną rekompensatę o wiele większą, to jest stokrotną na tym świecie i życie wieczne w przyszłości: „Stokroć tyle otrzyma i życie wieczne odziedziczy” (Mt 19,19). Ostatecznie bowiem Pan prowadzi rachunek wszystkich, nawet najmniejszych uczynków, wykonanych pod wpływem miłości do Niego, i stwierdza, że nawet jeden kubek wody podany w Jego imieniu Jego uczniom nie pozostanie bez zapłaty. Mówi bowiem: „Kto poda kubek świeżej wody do picia jednemu z tych najmniejszych, dlatego że jest uczniem, zaprawdę, powiadam wam, nie utraci swojej nagrody” (Mt 10,42). Takie to obietnice dane są przez nieomylną Mądrość Bożą, która zapewnia, że niebo i ziemia przeminą, ale nie przeminą słowa Boże: „Niebo i ziemia przeminą, ale słowa moje nie przeminą” (Łk 21,33).
[594] Tak więc, jeśli się należycie zastanowi człowiek nad tym, co proponuje Apostolstwo, które poświęca się całkowicie szerzeniu chwały Boga i rozkrzewianiu wiary katolickiej oraz rozpalaniu miłości wśród katolików i pogan na całym świecie, przy pomocy wszelkich środków duchowych i doczesnych, stosownych i możliwych dla każdej jednostki, każdej płci i warstwy społecznej — to niemożliwe jest, aby potem z zimną krwią nie chciał się zapisać do Pobożnego Zjednoczenia i nie podporządkował się Bożemu przykazaniu miłości, które nakazuje kochać bliźniego swego jak siebie samego: „Będziesz miłował swego bliźniego jak siebie samego” (Mk 12,31). To zaś czyniąc, ma się już zapewnione życie wieczne: „To czyń, a będziesz żył” (Łk 10,28). Na innym miejscu jest powiedziane również, że ten, kto nie kocha Boga i bliźniego swego, jest już umarły: „Kto nie miłuje, trwa w śmierci” (l J 3,14). Dlatego też miłość braterska jest charakterystycznym znamieniem wybranych, stwierdza to św. Jan w cytowanym rozdziale, gdy mówi, że my przeszliśmy ze śmierci do życia, ponieważ miłujemy naszych braci: „My wiemy, że przeszliśmy ze śmierci do życia, bo miłujemy braci”[572].
[595] Jeśli Bóg Ojciec kierując się tylko miłością do nas postanowił dać swego Jednorodzonego Syna, aby nas odkupił: „Tak bowiem Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał” (J 3,16), to słuszną jest rzeczą, abyśmy i my powodując się miłością czynili wszystko, co leży w naszej mocy, dla pożytku duchowego i doczesnego naszych bliźnich, wspierając ich nie tylko naszą majętnością i pracą, lecz w razie potrzeby i ofiarą z życia. Tenże św. Jan powiada: „Po tym poznaliśmy miłość Boga, że On oddał za nas życie swoje. My także winniśmy oddać życie za braci. Jeśliby ktoś posiadał majętność tego świata i widział, że brat jego cierpi niedostatek, a zamknął przed nim swe serce, jak może trwać w nim miłość Boga? Nie miłujmy słowem i językiem, ale czynem i prawdą (...) miłujmy się wzajemnie” (l J 3,16-18.23).
[596] Współdziałać w jakikolwiek sposób w zbawieniu bliźniego jest dziełem najszlachetniejszym i najbardziej Bożym, jak to stwierdza Areopagita: „Ze wszystkich dzieł Bożych najbardziej Bożym jest współdziałanie z Panem w zbawianiu dusz dla ich Stwórcy” (De Coelesti Hierarchia)[573]. Również glosa powiada: „Jeśli zbawiłeś duszę, to swoją własną predestynowałeś”[574]. Można to również wywnioskować z nakazu Bożego: „Dusza za duszę”[575]. Odnosi się to do wszystkich bez żadnego wyjątku, ponieważ Bóg „każdemu z osobna dał rozkazanie o bliźnim jego” (Syr 17,12). Każdemu więc Bóg poleca, aby się troszczył o swego bliźniego stosownie do swoich możliwości.
[597] Sami poganie naturalnym światłem rozumu poznali, że to wszystko, co starali się czynić dobrego pod wpływem motywu miłości do Boga, nigdy nie ginie, lecz jest w najwyższej cenie: „Im więcej ktoś sobie odmówi, tym więcej otrzyma od bogów” — powiada Horacy[576]. „Ponad wszystkie bogactwa jest to, co się daje potrzebującym (...) to, co dałeś opuszczonym, będziesz miał zawsze w obfitości” — stwierdza Marcjalis[577].
[598] Jeśli człowiek przyjmie te uwagi Apostolstwa i uświadomi sobie przytoczone poniżej straszne słowa Boże, to wtenczas będzie mógł powstać ze swego letargu i prowadzić życie święte oraz doskonałe, odpowiadające jego ostatecznemu celowi. Cóż bowiem pomoże człowiekowi, gdy zdobędzie cały świat zewnętrzny, a przy tym zagubi swoją duszę: „Cóż bowiem za korzyść odniesie człowiek, choćby cały świat zyskał, a na swej duszy szkodę poniósł” (Mt 16,26).
58. APOSTOLSTWO KATOLICKIE[578]
Wyjaśnienie dziełka pod tytułem „Pobożne Zjednoczenie zwane Apostolstwem i założone pod opieką Niepokalanej Matki Boga, Maryi Najśw., Królowej Apostołów”[579].
[599] 1. Apostolstwo Katolickie zastanawiając się nad najwyższą potrzebą rozszerzenia chwały Boga i rozkrzewienia katolickiej wiary oraz rozpalenia miłości w każdej części świata i to przy pomocy wszelkich możliwych środków duchowych oraz doczesnych, zaprasza do przyłączenia się doń wszystkich ludzi z każdej warstwy społecznej i stanu, aby każdy z nich w miarę swoich możliwości i dobrowolnie starał się o rozszerzanie chwały Boga, troszcząc się o własne uświęcenie oraz o uświęcenie swoich bliźnich, przy pomocy wszystkich środków duchowych i doczesnych, stosownych i możliwych.
[600] 2. Powtórzony tekst nr [582].
[601] 3. Pobożne Zjednoczenie, składając się z osób należących do różnych warstw społecznych oraz płci, dzieli się na dwie klasy, z których każda ma swego głównego kierownika; od niego zależą wszyscy pozostali członkowie.
[602] 4. Wszyscy członkowie Zjednoczenia, na mocy samej natury założenia tegoż, są zobowiązani pracować bezinteresownie, nie licząc na żadne wynagrodzenie. Nie mogą też liczyć na to, że zajmując w nim jakiś urząd czy wykonując jakąś pracę dla Apostolstwa, będą mogli dostąpić jakiejś godności kościelnej czy też innego wyższego urzędu.
[603] Powtórzony tekst nr [584], bez ostatniego zdania.
[604] Powtórzony tekst nr [585].
[605] Powtórzony tekst nr [586].
[606] Tekst podany już pod nrem [587].
[607] 9. Apostolstwo zależy bezpośrednio we wszystkim od Papieża, który według swej woli dysponuje jego członkami oraz majątkiem dla większej chwały Boga i zbawienia dusz.
[608] 10. Reguły wewnętrzne i zewnętrzne, które dotyczą całego Apostolstwa, obejmują obie klasy. Pierwsze odnoszą się do centralnej części wewnętrznej, drugie — dotyczą części zewnętrznej. Jedne i drugie zgodnie pobudzają członków do tego, aby starali się z całą gorliwością czynnej miłości rozszerzać chwałę Boga, starając się o zbawienie własne, jak również o zbawienie swoich bliźnich, przy pomocy wszelkich środków duchowych i doczesnych, jakie będą dostępne każdemu.
[609] 11. To wszystko, co wyżej zostało powiedziane o Pobożnym Zjednoczeniu Apostolstwa w Rzymie, odnosi się w taki sam sposób do każdego innego Zjednoczenia, zwanego Apostolstwem, które zostanie założone poza Rzymem; co więcej, każde z nich powinno zawsze uznawać Zjednoczenie w Rzymie za swoją Matkę, od której się zależy w słodkim węźle pokornej miłości, jaka z wielu serc tworzy jedno serce.
59. WYJAŚNIENIE DZIEŁKA POD TYTUŁEM „POBOŻNE ZJEDNOCZENIE APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO, ZAŁOŻONE KU CZCI I POD OPIEKĄ NIEPOKALANEJ MATKI BOGA, NAJŚWIĘTSZEJ MARYI, KRÓLOWEJ APOSTOŁÓW”[580]
[610] Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego (założone w Rzymie, z Błogosławieństwem udzielonym przez Jego Świątobliwość Grzegorza XVI pismem z dnia 11 lipca 1835[581]) za swój cel główny ma szerzenie chwały Boga i rozkrzewianie katolickiej wiary oraz rozpalanie miłości, przy pomocy wszelkich środków duchowych i doczesnych, w każdej części świata.
[611] To Pobożne Zjednoczenie zależy bezpośrednio od Papieża.
[612] Część główna, to znaczy centralny motor Apostolstwa, posiada swoją siedzibę w Rzymie i składa się z osób duchownych oraz świeckich podlegających przełożonemu duchownemu.
[613] W Rzymie znajdować się będzie odpowiedni dom, w którym synowie Królowej Apostołów będą prowadzić wspólne życie, złączeni słodkim węzłem miłości, dążąc do własnej doskonałości oraz starając się o wychowywanie młodzieży, doświadczając i kształtując duchy tych, którzy będą chcieli się poświęcić pracy misyjnej. W tym to właśnie celu wychowywać się będzie kleryków i kapłanów zgromadzonych w jednym Kolegium, gdy tylko Opatrzność zapewni, jak już się tego spodziewamy, dostateczne środki.
[614] Tekst podany już wyżej pod nrem [586].
[615] Jeżeli poszczególni członkowie części centralnej zostaną zaproszeni przez jakąkolwiek instytucję, by tam zająć jakieś kierownicze stanowisko duchowe czy doczesne, to Apostolstwo Katolickie zawsze chętnie im pozwoli, by mogli tam pracować dla większej chwały Boga i pożytku bliźniego; ci zaś mają tam się zadowolić otrzymaniem samego tylko utrzymania i nie mogą pobierać żadnego wynagrodzenia, a jeśli otrzymają, to mają je przekazywać Pobożnemu Zjednoczeniu.
[616] Tekst podany już pod nrem [587].
[617] Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, składając się z osób różnej płci, należących do różnych warstw społecznych, dzieli się na dwie klasy, z których każda ma swojego kierownika czy dyrektora.
[618] Wszyscy kierownicy czy dyrektorzy Apostolstwa Katolickiego tak duchowni, jak i świeccy, niezależnie od tego, do jakiej warstwy społecznej czy stanu należą, we wszystkim podlegają centralnej części w Rzymie i zawsze mają postępować według jej wskazówek w swoich zarządzeniach lub dyspozycjach dotyczących dysponowania środkami duchowymi i doczesnymi, którymi będą rozporządzać lub które będą rozdzielać stosownie do potrzeb wiernych w jakiejkolwiek części świata albo tam, gdzie zachodzić będzie tego potrzeba.
[619] Reguły, które odnoszą się do całego Apostolstwa Katolickiego, są dwojakiego rodzaju: jedne są szczegółowe i dotyczące części centralnej w Rzymie, mające na względzie ogólne kierownictwo kolegiów, misji czy też przyjętych wspólnot, czy wreszcie administrowanie i zbieranie ofiar; drugie zaś dotyczą ogólnie wszystkich zespołów składających się z ludzi poszczególnych stanów, to znaczy części zewnętrznej. Reguły zarówno pierwsze, jak i drugie mają zgodnie pobudzać wszystkich członków do gorliwości i troskliwości o rozwijanie chwały Boga oraz do starania się o swoje własne zbawienie i o zbawienie swoich bliźnich, przy pomocy wszystkich środków duchowych i doczesnych, jakie są dostępne każdemu, stosownie do jego położenia społecznego i warunków.
[620] Tekst podany już wyżej pod nrem [609].
[621] Członkowie Apostolstwa Katolickiego mogą przyczyniać się do realizacji jego celów za pośrednictwem modlitwy, pracy, subwencji, ofiar pieniężnych, świadczeniem usług w sposób bezinteresowny, nie licząc na zapłatę czy nagrodę, gdyż tego rodzaju sposoby współpracy wypływają z samej natury tejże instytucji. Należy tu mocno podkreślić, że przystępując do Pobożnego Zjednoczenia nie zaciąga się żadnych zobowiązań. Każdy natomiast ma stosownie do stopnia swej miłości, gorliwości o chwałę Boga i troski o zbawienie swojej duszy i duszy bliźniego współpracować z tym wielkim celem Apostolstwa, powodując się czystą i dobrowolną wolą.
[622] Do przystąpienia do tego Pobożnego Zjednoczenia wzywa się ludzi należących do wszystkich warstw społecznych i każdy z nich powinien skorzystać z tego zaproszenia, ponieważ daje mu się sposobność skuteczniejszego starania się o jego własne zbawienie wieczne oraz o zbawienie jego bliźniego i to przy pomocy wszystkich środków duchowych i doczesnych, które będą możliwe oraz dostępne.
[623] Na członków przyjmuje się w Rzymie, w zakrystii kościoła Spirito Santo dei Napoletani przy Via Giulia[582], we wszystkie soboty od godziny 6.30 i w niedziele od godziny 11.15. Jeśli zostaną założone placówki w innych miastach Państwa Kościelnego i poza nim, to przyjmować się będzie w kościołach i przez osoby do tego delegowane przez Zjednoczenie Centralne, znajdujące się w Rzymie; poda się to wtenczas do wiadomości specjalnym ogłoszeniem.
Któż więc nie widzi, że Apostolstwo Katolickie jest rzeczą doniosłej wagi[583].
60. [TESTAMENT DUCHOWY][584]
[624] W chwili mej śmierci do moich Najukochańszych Braci Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, aby się starali je rozwijać, wkładając w to całe serce, umysł, duszę i wszystkie siły.
1. Pan nasz Jezus Chrystus kierując się swoim nieskończonym miłosierdziem, przez wzgląd na zasługi i orędownictwo swojej Najśw. Matki Niepokalanej Maryi, Aniołów i Świętych, nie biorąc pod uwagę mojej niegodności, jaką zmierzyć można tylko w świetle Jego nieskończonej doskonałości, raczył sprawić, że od samego początku mogłem należeć do Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, założonego w Rzymie za pozwoleniem wyższej władzy kościelnej i oddanego pod szczególną opiekę Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, celem powiększania, obrony i szerzenia pobożności oraz katolickiej wiary.
[625] 2. Powstało ono w sposób prywatny w roku 1834 i należało wtedy do niego kilka tylko osób. Potem w roku 1835 zostało ono zatwierdzone, wpierw pismem Jego Eminencji Najprzewielebniejszego Kardynała Wikariusza[585], następnie pismem Jego Ekscelencji Monsignora Wicegerenta[586] i wreszcie przez samego Papieża, również na piśmie, podczas audiencji udzielonej Kardynałowi Wikariuszowi przez Jego Świątobliwość, będącego Namiestnikiem Pana naszego Jezusa Chrystusa[587].
[626] 3. Ażeby oczyścić Pobożne Zjednoczenie w krzyżu utrapień, Pan nasz Jezus Chrystus dopuścił, by początkowo cel tegoż Zjednoczenia został przedstawiony tylko w krótkich kilku słowach. Wskutek tego pewne osoby nie pojmując w należyty sposób natury, zadań i celów Pobożnego Zjednoczenia oraz kierując się fałszywymi pojęciami — jakich szatan nie omieszkuje tworzyć w umysłach niektórych ludzi, by w ten sposób stawiać przeszkody dziełom Bożym — zaczęły usilnie zwalczać Pobożne Zjednoczenie. Doszło nawet do tego, że w pewnej chwili nosiło ono na sobie objawy śmierci. To wszystko jednak było bardzo potrzebne, aby Dzieło Boże mogło nosić na sobie obraz Pana naszego Jezusa Chrystusa Ukrzyżowanego. Atoli w tej jednak chwili, kiedy to można było już przypuszczać, że Pobożne Zjednoczenie nieuchronnie się zbliża ku śmierci, zaczęło ono przejawiać oznaki nowego życia zgodnie z tym, co zauważamy w dziełach, które z istoty swej są dziełami Bożymi.
[627] 4. Był już rok 1839, a to, co dotyczy natury, zadań i celu Pobożnego Zjednoczenia, nie było jeszcze ujęte na piśmie. Muszę wyznać, że mój nieuporządkowany tryb życia był przyczyną tego, iż nie zostało to zrobione. Jednakże Pan nasz Jezus Chrystus raczył okazać mi swoje miłosierdzie i tak sprawą pokierował, że kiedy w samą uroczystość chwalebnych Książąt Apostołów[588], po dłuższym spowiadaniu rano, wyszedłem z domu, aby spełnić pewien uczynek miłosierny, stwierdziłem kilkakrotnie, iż pluję krwią. To samo przytrafiło mi się dnia następnego, w dzień Wspomnienia Św. Pawła Apostoła, było to w niedzielę. Pierwszego dnia nie mówiłem nikomu o tym, ale drugiego musiałem już o tym powiedzieć. W następstwie tego przebywałem kilka dni pod opieką lekarską w Rzymie, a potem dnia 10 lipca tegoż roku 1839 udałem się do świętego eremu Wielebnych Ojców Kamedułów powyżej Frascati[589], z tą nadzieją, że Bóg w swej łaskawości udzieli mi w tym świętym ustroniu oświeceń potrzebnych do napisania tego, co dotyczy Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego. Nadzieję tę wzmacniał szacunek należny posłuszeństwu oraz zasługa płynąca z uległości mojemu spowiednikowi[590]. Uważam bowiem dzięki wierze, jakiej w swoim miłosierdziu udzielił mi Bóg, że słuchając swego spowiednika, słucham Boga, który przemawia przez niego.
[628] 5. Po przybyciu do świętego eremu, tegoż samego dnia 10 lipca Bóg powodowany swoim miłosierdziem natchnął mnie, abym wpierw przez kilka dni gorliwie się zajął uporządkowaniem stanu mojej biednej duszy. Zostałem w tym czasie zanurzony w niezmierzone morze miłosierdzia Bożego (teraz i zawsze prószę wszystkich, aby przez swoje modlitwy uprosili mi łaskę skorzystania z tego, tak jak tego chce Bóg) i zapisałem kilka kartek dla potrzeb mojej biednej duszy. Następnie za łaską Pana naszego Jezusa Chrystusa, dzięki zasługom i orędownictwu Najśw. Maryi, Apostołów oraz Świętych rozpocząłem pisać Reguły Pobożnego Domu Miłosierdzia, założonego w Rzymie przez Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego[591].
[629] 6. Po upływie kilku dni od tego, jak zacząłem pisać Reguły dla tegoż Pobożnego Domu Miłosierdzia, począł mnie Bóg, powodując się swoim nieskończonym miłosierdziem, nawiedzać tak bardzo bolesnymi cierpieniami, pozwalając mi odczuwać ich ciężar tak żywo, że w tej udręce zacząłem je uważać za największe spośród wszystkich moich cierpień, jakie zniosłem w całym minionym moim życiu. W miarę zaś jak cierpienia się wzmagały, Pan nasz Jezus Chrystus raczył budzić w moim biednym i najniewdzięczniejszym sercu żywe uczucia wiary, że właśnie ten czas cierpień usposabia mnie w odpowiedni sposób do otrzymania oświeceń od Boga.
[630] 7. Kiedy skończyłem pisanie Reguł Pobożnego Domu Miłosierdzia, to wtenczas podczas czytania w Życiorysie Najśw. Dziewicy[592] o tym, jak Apostołowie po Zesłaniu Ducha Świętego udali się w różne strony świata, by tam głosić Ewangelię świętą, Pan nasz Jezus Chrystus ukształtował w moim umyśle prawdziwe pojęcie natury i zadań Pobożnego Zjednoczenia, dostosowane do ogólnego celu, jakim jest powiększanie, obrona i rozszerzanie pobożności oraz katolickiej wiary. Pod koniec pisania dał mi On poznać jeszcze inny cel właściwy i specjalny, uwzględniający okoliczności czasu. Kiedy zaś to już napisałem, wtenczas pozwolił On lepiej to wszystko zrozumieć zarówno mnie, jak i mojemu spowiednikowi, któremu wszystko oddałem pod mądry i autorytatywny osąd, przyjmując jego zdanie za osąd wydany przez samego Boga. Inni słudzy Pana naszego Jezusa Chrystusa[593] zapoznawszy się tylko pobieżnie z naturą Dzieła Pobożnego Zjednoczenia, tak jak ona została przedstawiona na piśmie, byli również tego samego zdania.
[631] 8. Ojcowie i Bracia moi najmilsi w Panu naszym Jezusie Chrystusie, muszę Warn wyznać i zawsze powinienem to przed Wami oraz przed wszystkimi stworzeniami wyznawać, że chociaż na mocy zatwierdzenia przez mojego spowiednika powinienem posiadać prawdziwe wewnętrzne przekonanie, i je faktycznie posiadam, iż założenie i rozszerzanie Pobożnego Zjednoczenia jest zgodne z wolą Bożą, to jednocześnie żywię przekonanie, że wskutek mojej niegodności, jaką można tylko zmierzyć w świetle nieskończonej doskonałości Boga, zasługuję na to, aby mi Pan nasz Jezus Chrystus wcale nie udzielił łaski popierania i rozszerzania tegoż Pobożnego Zjednoczenia. Spodziewam się jednak mimo tego, że od Jego nieskończonego miłosierdzia otrzymam jeszcze większe łaski, względy oraz zmiłowania.
[632] 9. I chociaż Pan nasz Jezus Chrystus raczył jeszcze objawić pewnej umiłowanej przez siebie duszy[594], że to wszystko, co zostało napisane o Pobożnym Zjednoczeniu, powstało pod Jego natchnieniem i że mam doczekać się tej chwili, w której zobaczę je dostatecznie ugruntowane i rozkrzewione, oraz że związane jest ono z Jego największą chwałą, to jednak muszę stwierdzić, iż zawsze mam uzasadnione powody, by mieć obawę, że wskutek mych grzechów i niezliczonych, godnych potępienia sprzeciwów łasce byłem i mogę być stałą przeszkodą dla tego Dzieła i że mogę zasłużyć na to, a właściwie już zasługuję na to, by Bóg skrócił moje życie, aby wskutek mojego, zasługującego na potępienie zaniedbania Dzieło Boże nie poniosło nawet najmniejszej szkody. Wobec tego proszę więc teraz i zawsze oraz zamierzam prosić także i po mojej śmierci (która z każdą chwilą zbliża się do mnie) Waszą miłość i Waszą gorliwość, Ojcowie i Bracia najdrożsi w Jezusie Chrystusie Ukrzyżowanym, abyście się tak oddali pracy około trwałego założenia i jak najszybszego oraz najskuteczniejszego rozkrzewienia Pobożnego Zjednoczenia, jak gdybyście Wy wszyscy byli sami wybrani przez Pana naszego Jezusa Chrystusa na jego założycieli, krzewicieli i opiekunów na tej ziemi oraz na możnych orędowników, gdy już dzięki miłosierdziu Bożemu znajdziecie się w królestwie wiecznej chwały. Starajcie się robić wszystko, co tylko możecie, i zajmujcie się nim, jak wszyscy święci założyciele i założycielki zajmowali się zakładaniem, szerzeniem i utrwalaniem swych instytutów wszelkiego rodzaju. Co więcej, interesujcie się nim tak, jak Pan nasz Jezus Chrystus i Jego Najświętsza Matka, Święty Józef, Najczystszy Jej Oblubieniec, Apostołowie i Uczniowie interesowali się założeniem i rozszerzaniem Kościoła katolickiego, apostolskiego i rzymskiego.
[633] Proszę jeszcze Waszą miłość, abyście w tym wypadku, gdy z powodu moich grzechów dostateczne utrwalenie i rozszerzenie Pobożnego Zjednoczenia będzie się może opóźniało przez wiele lat i w tym czasie ktoś spośród Was odejdzie z tego świata, zebrali się wszyscy w łączności z Panem naszym Jezusem Chrystusem, by w imię tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa wybrać inną osobę na miejsce zmarłego. Aby jednak mogło dojść do jednomyślnego wyboru, przez dziesięć dni gorąco się módlcie, a jeśli można, to w ciągu tych dziesięciu dni gromadźcie się wszyscy przed Panem naszym Jezusem Chrystusem, znajdującym się w Najświętszym Sakramencie, albo też w prywatnym oratorium. Uważajcie dobrze, aby wybrać prawdziwego sługę Bożego, przepojonego ewangelicznym duchem Pana naszego Jezusa Chrystusa. Postępujcie tak samo i w ten sposób za każdym razem, ilekroć wskutek śmierci zabraknie kogoś spośród was albo gdy z jakiegokolwiek innego powodu ktoś stanie się niezdatny do wykonywania dzieł, które są konieczne dla Pobożnego Zjednoczenia. Ażeby jednak nie przydarzyło się nigdy, by do grona waszego dostał się wilk przybrany w skórę baranka, uważajcie, aby nie przyjmować nikogo, jeśli wpierw nie da wystarczających dowodów jak najgłębszej pokory, jak najdoskonalszej wzgardy świata, jak najdoskonalszego umiłowania ewangelicznego ubóstwa oraz doskonałej i roztropnej gorliwości religijnej.
[634] 10. Ojcowie i Bracia najdrożsi w Panu naszym Jezusie Chrystusie Ukrzyżowanym, bądźcie też mocno przekonani, że dzieła, które powinno rozwijać Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, są bardzo konieczne, a przynajmniej bardzo pożyteczne dla Kościoła katolickiego: a to już jest wystarczającym powodem, aby z całych sił skutecznie z nimi współpracować, o ile to jest tylko możliwe.
[635] 11. Błagam Was przeto, rozważcie w świetle miłości Pana naszego Jezusa Chrystusa Ukrzyżowanego dzieła Pobożnego Zjednoczenia i miejcie to przekonanie, że mogą one być zrealizowane, ponieważ są pożyteczne i konieczne do rozszerzenia chwały Boga i uświęcenia dusz, jak również do przyjścia z pomocą naszym braciom znajdującym się w potrzebie, choć niektórzy, biorąc dzieła Pobożnego Zjednoczenia za jego cel, uważają, iż są bardzo trudne do realizacji. Pamiętajcie jednak, że zgodnie z naturą Pobożnego Zjednoczenia dzieła te są tylko środkami do celu.
[636] 12. Celem zaś zasadniczym, szczególnym i odpowiadającym potrzebom czasu jest urabianie duchowieństwa świeckiego i zakonnego, gorliwego o chwałę Boga i pożytek dusz. Nikt nie może zaprzeczyć temu, że to jest faktyczną potrzebą współczesnego świata. Jeśli bowiem się uznaje, iż rzeczą konieczną jest, aby w krajach katolickich nastąpił nowy rozkwit wiary, prawdziwej miłości, chrześcijańskiej moralności, stosowanej w życiu praktycznym, aby zapanowały porządek społeczny oparty na braterskiej miłości chrześcijańskiej oraz właściwe podporządkowywanie się władzy — to by móc osiągnąć to wszystko, potrzeba koniecznie duchowieństwa świeckiego i zakonnego, które by się odznaczało wiedzą i pełnią ducha prawdziwie ewangelicznego oraz apostolskiego. Jeżeli w krajach pogańskich zauważa się dziś wśród tamtejszych ludów tak przychylne nastawienie do naszej religii katolickiej, to aby móc to nastawienie, zaistniałe dzięki miłosierdziu Bożemu wśród tych ludzi, należycie wykorzystać, koniecznym jest, aby Święty Kościół Rzymski wysłał tam, w zależności od istniejącej potrzeby, odpowiednią ilość kapłanów świeckich i zakonnych, zapalonych prawdziwym duchem apostolskim. I gdyby nawet Bóg, skłoniony swoim nieskończonym miłosierdziem, sam nawrócił do Kościoła katolickiego wszystkie narody pogańskie, to i wtedy musieliby być wśród nich dobrzy duszpasterze, którzy by je urabiali, świadcząc im świętą posługę ewangeliczną. Sobór powszechny zwołany przez Papieża i kierowany osobiście przez niego lub przez jego delegata, a potem zatwierdzony przez Namiestnika Chrystusowego, byłby czymś bardzo pożytecznym dla Kościoła katolickiego, ileż jednak wiąże się trudności z jego zwołaniem i przeprowadzeniem! Otóż przynajmniej w części dałoby się sobór zastąpić przez rozwinięcie, rozszerzenie i zrealizowanie poczynań Pobożnego Zjednoczenia, zachęcając jednocześnie duchowieństwo oraz wiernych do zachowywania przynajmniej tego, co podają i nakazują święty Sobór Trydencki i wszystkie przepisy świętej Matki Kościoła katolickiego, apostolskiego i rzymskiego.
[637] Wreszcie proszę cały Dwór Niebieski, a przede wszystkim Niepokalaną Matkę Najśw. Maryję, Królowę Apostołów, aby odwołując się do wszystkich nieskończonych zasług Pana naszego Jezusa Chrystusa i wszystkich zasług całego Kościoła tryumfującego, oczyszczającego się i walczącego, w czasie i w wieczności ustawicznie i skutecznie błagali Ojca i Syna, i Ducha Świętego, by raczyli sprawić, iżby Pobożne Zjednoczenie na całym świecie owocnie, w sposób szybki i nieustanny się rozszerzało i utrwaliło ku większej chwale Boga i ku większemu uświęceniu oraz zbawieniu wszystkich dusz — a przynajmniej żeby błagali o to, iżby Bóg był uwielbiony, a dusze całego świata zostały uświęcone, tak jak Bóg zasługuje na uwielbienie i jak dusze mogą być uświęcone nieskończoną mocą zasług Pana naszego Jezusa Chrystusa. Proszę również o to, aby się rozszerzał kult Najśw. Maryi, Aniołów i Świętych, w taki sposób, jak na to zasługuje Bóg, by być uwielbionym w swojej Najśw. Matce, Córce i Oblubienicy, Maryi, w Aniołach, Apostołach i Świętych, i jeszcze nieskończenie bardziej, jak tylko może być uwielbiony nieskończenie przez nieprzeliczone stworzenia od całej wieczności przez nieskończoną wieczność. Boże mój, nie potrafię już więcej powiedzieć, lecz jeśli się Tobie podoba, to powodowany swoją nieskończoną miłością uczyń to sam. Uczyń to również w taki sposób, abym nigdy nie utracił Twojej świętej miłości, chociaż nieskończenie na to nie zasługuję. Spraw jednocześnie, abym zawsze pozostawał w stanie cierpiącego pielgrzyma, którego trawi nieustannie najgorętsze pragnienie dojścia, bez możności zrealizowania tego, do oglądania Ciebie w Twojej chwale; uczyń to tym bardziej, gdyż w każdej nieskończonej chwili zasłużyłem i zasługuję na nieskończone piekła. Panie, wsław samego Siebie światłością swoją odwieczną — mnie zaś napełnij niesławą, karami, cierpieniami, obelgami, i to mi wystarczy. Wsław Matkę Swoją, Aniołów, Świętych i cały rodzaj ludzki — mnie zaś napełnij niesławą, karami, cierpieniami, i to mi wystarczy. Amen.
61. [PRZYJĘCIE DO POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA KLASZTORU ŚW. KLARY W FARA SABINA][595]
[638] Przyjęcie do Pobożnego Zjednoczenia, założonego pod szczególną opieką Najśw. Maryi, Królowej Apostołów.
W przyjętym klasztorze ustanawia się Prokurę Pobożnego Zjednoczenia. Przełożona klasztoru jest przewodniczącą Prokury. Corocznie, w dniu Objawienia Pańskiego, wybiera się przy pomocy głosowania trzynaście prokuratorek, zakonnic, tak spośród sióstr chórowych, jak i konwersek. Każda z nich pracuje pod opieką jednego ze Świętych Apostołów, których razem ze Św. Pawłem jest trzynastu: Św. Piotr, Św. Paweł, Św. Andrzej, Św. Jakub Starszy, Św. Jan, Św. Tomasz, Św. Jakub Młodszy, Św. Filip, Św. Bartłomiej, Św. Mateusz, Św. Szymon, Św. Tadeusz, Św. Maciej.
[639] Każda z prokuratorek powinna, bez zobowiązania jednak w sumieniu, odmawiać i rozpowszechniać modlitwy oraz różne święte dzieła, aby w miarę; swoich możliwości przyczyniać się do ożywiania wśród katolików wiary, rozpalania miłości i rozkrzewiania tychże po całym świecie. Prokuratorki powinny też zachęcać wszystkie siostry, aby zamiast prowadzić niepotrzebne rozmowy, każda się starała przez modlitwy, ofiary, pokuty, uczynki miłości i gorliwości oraz doczesne środki przyczyniać do ożywienia wśród katolików wiary i rozpalenia miłości oraz do rozszerzenia tychże po całym świecie.
[640] Każdy, kto należy do wspomnianego Pobożnego Zjednoczenia, kto mu dopomaga i z nim współpracuje, uczestniczy we wszystkich skarbach duchowych[596] różnych zakonów ścisłych, mniszych oraz kleryków regularnych, które istnieją w Kościele Bożym.
62. O POWSTANIU DZIEŁA, CZYLI O CELU, POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO, ZAŁOŻONEGO POD SZCZEGÓLNĄ OPIEKĄ NAJŚW. MARYI, KRÓLOWEJ APOSTOŁÓW, I POZOSTAJĄCEGO W CAŁKOWITEJ ORAZ BEZPOŚREDNIEJ ZALEŻNOŚCI OD PAPIEŻA[597]
[641] W roku 1835 pewne osoby w Rzymie, powodując się chrześcijańską miłością, postanowiły wydrukować w języku arabskim dziełko pt. Prawdy wieczne, napisane przez św. Alfonsa Marię Liguori[598], dla katolików zamieszkujących kraje Wschodu i posługujących się językiem arabskim. W związku z tym jeden z kapłanów rzymskich zachęcił pewnego gorliwego człowieka świeckiego[599], aby postarał się o odpowiednią sumę pieniężną, która by pozwoliła pokryć koszta tego wydawnictwa. W krótkim czasie ten zebrał nadspodziewanie znaczną sumę[600]. Wobec takiego stanu rzeczy, aby nie stwarzać ludziom złej woli okazji do złorzeczenia świętym dziełom, pomyślano, iż odpowiednią byłoby rzeczą stworzenie pewnego Pobożnego Zjednoczenia, które by, uwzględniając aktualne potrzeby Kościoła, starało się o pomnażanie duchowych i doczesnych środków, potrzebnych i stosownych do ożywiania wśród katolików wiary i rozpalania miłości oraz rozszerzania ich na cały świat. Nie tyle myślano przy tym o utworzeniu w Kościele Bożym nowej instytucji, ile raczej o ożywieniu już istniejących. Ażeby w związku z tym móc osiągnąć lepsze wyniki, myślano też o usunięciu muru, jaki odgradza duchowieństwo świeckie od zakonnego, oraz o ożywieniu tak jednego, jak i drugiego świętą więzią współzawodniczącej miłości i gorliwości, aby w ten sposób przepoić bardziej dzieła świętego posługiwania ewangelicznego aktywnością, duchem bezinteresowności i prawdziwej pokory, dla większej chwały Boga oraz dla wiecznego zbawienia dusz. Ponieważ jednak potrzeby świata wzrastają coraz bardziej, postanowiono również wezwać i ludzi świeckich, tak mężczyzn, jak i niewiasty, każdego stanu, stopnia, społecznej warstwy i zawodu, aby i oni — powodując się prawdziwą chrześcijańską miłością, przy pomocy środków doczesnych, osobistej, bezinteresownej pracy, dzieł związanych z wykonywanym zawodem, a wszyscy przy pomocy modlitwy oraz posiadanych darów natury i łaski, jakie otrzymali od Boga — w sposób energiczny, czynny i wytrwały dopomagali do realizacji celów godnych Boga, to znaczy większej chwały Boga, spełniając w sposób doskonalszy wszystkie uczynki miłosierdzia na rzecz ciała i duszy. W tym to właśnie celu zostało założone to Pobożne Zjednoczenie.
[642] A ponieważ z doświadczenia dobrze wiemy, że każdy pobożny związek osób pobożnych, żyjących w rozproszeniu, łatwo traci zdolność aktywnego działania, jak również trwałość swego istnienia, co powinno cechować dzieła miłości i gorliwości, dlatego też uznano, iż konieczne jest założenie Stowarzyszenia Księży i Braci Pomocników (Congregazione di Preti e Fratelli Coadintori) tworzących doskonałą wspólnotę życiową oraz prowadzących doskonałe życie wspólne. Stowarzyszenie to, rozszerzając się po całym świecie katolickim, byłoby niejako duszą i częścią dynamiczną całego Pobożnego Zjednoczenia (Pia Societa), utrzymującą stale przy życiu wszystkie ewangeliczne dzieła miłości i gorliwości tegoż Zjednoczenia. Uznano również, iż konieczną rzeczą jest, by księża tegoż Stowarzyszenia (Congregazione) byli w Kościele Bożym niejako węzłem środkowym, łączącym duchowieństwo świeckie i zakonne, by móc w ten sposób zarówno jednych, jak i drugich, związanych ze sobą świętym węzłem, pobudzać do wszystkich dziel miłości i gorliwości. Dlatego też księża Stowarzyszenia nie powinni nigdy się nazywać „Klerykami Regularnymi”[601], ale „Księżmi Stowarzyszenia Pobożnego Zjednoczenia” (Preti della Congregazione della Pia Societa).
[643] Nadając nazwę temuż Pobożnemu Zjednoczeniu (Pia Societa) wzięto pod uwagę to, że powinna ona być taką, by wszystkim jego członkom dodawała z jednej strony ducha gorliwości i miłości do spełniania wszystkich dzieł na większą chwałę Boga oraz do pełnienia uczynków miłosierdzia duchowego i materialnego na rzecz bliźnich, zgodnie ze świętym celem tegoż Zjednoczenia, z drugiej zaś strony, aby w ten sposób stale utrzymywała wszystkich w doskonałym zachowywaniu przykazania miłości Boga i bliźniego. Boski Odkupiciel otrzymał od swego Ojca Niebieskiego polecenie (mandato), aby swoimi czynami i słowami nauczył ludzi na tym świecie zachowywania tych przykazań. Ten sam Pan nasz Jezus Chrystus dał ten nakaz (ordinazione) również swoim Apostołom, do których powiedział: „Jak Ojciec Mnie posłał, tak i Ja was posyłam”[602]. Wszystkim też Bóg zlecił to zadanie (stesso incarico), a zawiera się ono w tych to słowach Boskich: „Każdemu z osobna dał rozkazanie o bliźnim jego”[603]. Stąd też w Kościele katolickim zwykło się mówić, że każdy, kto z całą gorliwością, na jaką go stać stosownie do swego stanu, stopnia i warunków, stara się spełniać dzieła miłości i gorliwości, wykonuje pewnego rodzaju apostolstwo. Podkreślenie zaś tego jeszcze bardziej powinno zachęcać do energiczniejszego działania inspirowanego czystością intencji. Dlatego też uznano, że nazwą najwłaściwszą, najodpowiedniejszą oraz pobudzającą do realizacji świętego celu Pobożnego Zjednoczenia, będzie nazwa „Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego” (Pia Societa dell'Apostolato Cattolico), to znaczy „Powszechnego” (Universale), ponieważ pobudza ono każdą warstwę ludzi, wszelkiego stanu, stopnia i warunków, by energicznie zajmowali się dziełami miłości oraz gorliwości. O takiej właśnie miłości oraz gorliwości mówi podana wyżej nazwa.
[644] Ażeby jednak ktoś nie utrzymywał, że słowa „Apostolstwo Katolickie” oznaczają „Najwyższe Apostolstwo” (Suprema Missione), które istnieje w Kościele Bożym, należy podkreślić, iż podobnie jak „Towarzystwo Jezusowe” (Compagnia di Gesu)[604] dlatego nazywa się „Jezusowe”, ponieważ kocha oraz uczy kochać Pana naszego Jezusa Chrystusa, tak też to Pobożne Zjednoczenie nazywa się „Apostolstwo Katolickie”, ponieważ szanuje Apostolstwo Katolickie (Apostolato Cattolico), sprzyja mu i dopomaga.
[645] Pobożne Zjednoczenie zostało założone pod szczególną opieką Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, nie tylko w tym celu, aby Ona swoją przemożną przyczyną raczyła wyjednywać mu w sposób najdoskonalszy oraz stały wszystkie łaski, dary i zmiłowania potrzebne do realizowania świętych celów, ale także i w tym celu, aby w Najśw. Maryi mieć przykład skutecznego spełniania dzieł miłości i gorliwości. Ona bowiem, chociaż nie była kapłanem ani apostołem, zajmowała się apostolską pracą w sposób tak gorliwy i doskonały, że zasłużyła na chwałę wyższą od chwały świętych Apostołów. Stąd też nie tylko aby Ją uczcić, ale żeby uznać pełnię Jej zasług, pozdrawia Ją Kościół święty dostojnym mianem Królowej Apostołów. Daje Jej to miano w tym celu, aby wszystkich księży i świeckich — wszystkich ludzi, tak mężczyzn jak i kobiety, należących do każdej warstwy społecznej, stanu, stopnia i warunków, zachęcić do naśladowania naszej Niepokalanej Matki, Najśw. Maryi, w podejmowaniu wszelkich dzieł mających na względzie większą chwałę Boga oraz wszystkich dzieł miłosierdzia duchowego i materialnego, i pożytek bliźniego.
[646] Pobożne Zjednoczenie zostało założone w całkowitej i bezpośredniej zależności od Papieża. Oczekujemy teraz decyzji Stolicy Świętej, która ma orzec, czy również poza Rzymem, zachowując zawsze całkowitą zależność od Papieża, powinno ono zależeć bezpośrednio od biskupów z tej racji, że może ono tam prowadzić dzieła ewangelicznej miłości oraz gorliwości, z zachowaniem, oczywiście, zawsze przepisów dotyczących wewnętrznego zarządu Stowarzyszenia Księży i Braci Pomocników (Congregazione dei Preti e Fratelli Coadiutori), które stanowi część centralną i rozpędową Pobożnego Zjednoczenia.
[647] Do Pobożnego Zjednoczenia można przyjmować pojedyncze osoby, zwłaszcza jeśli chodzi o wykonywanie jakichś dzieł czy zadań miłości lub gorliwości. Można też przyjmować wspólnoty, jak: hospicja, ochronki, kolegia, seminaria, konwenty, klasztory tak męskie, jak i żeńskie, a także ludność danej miejscowości czy miasta. Ażeby bardziej ułatwić przyjęcie odnośnym wspólnotom wszelkiego rodzaju oraz ludności jakiejkolwiek miejscowości czy miasta, można wśród nich założyć Prokurę, złożoną z rektora, który piastuje swój urząd pod opieką Najświętszych Serc Jezusa i Najśw. Maryi, oraz z trzynastu prokuratorów, z których każdy pozostaje pod opieką jednego z trzynastu Apostołów, włącznie ze św. Pawłem.
[648] Mówiąc ogólnie, założenie Prokury polega na dobraniu pewnej ilości osób, noszących tytuł prokuratorów, którzy w sposób możliwie najaktywniejszy oraz nieustannie mają popierać dzieła miłości oraz gorliwości, zgodnie z ustalonym programem i pozostając w bezpośredniej zależności od rektora Prokury oraz współpracując z innymi prokuratorami - asystentami. Wyjaśniamy to poniżej.
[649] Zadaniem Prokury założonej we wspólnotach jest nie tylko popieranie w nich praktyki modlitewnej oraz dzieł miłości i gorliwości, zgodnych z celami Pobożnego Zjednoczenia, ale również podtrzymywanie we wspólnotach pobożnych czy zakonnych jak najsumienniejszego przestrzegania dyscypliny oraz ich Reguł, aby w ten sposób móc jak najlepiej wykorzystać pomoce, które poszczególne instytuty dają duszom swoich członków. W tej intencji należy zalecać modlitwy mające na celu uproszenie jeszcze pomyślniejszego rozwoju wszystkich zgromadzeń zakonnych i wspólnot moralnych wszelkiego rodzaju. Jednocześnie zaś należy podkreślać doniosłą rolę, jaką we własnej wspólnocie odgrywa przykład członków Prokury, której prokuratorzy wybierani są przez głosowanie spośród członków wspólnoty, a przełożony jest z urzędu rektorem Prokury. Wybór prokuratorów przeprowadzany jest przy pomocy głosowania corocznie podczas Uroczystości Objawienia Pańskiego.
[650] Założenie w danej miejscowości lub mieście Prokury nie zmierza do przekreślenia pobożnych dzieł, jakie są już tam założone, lecz ma im dopomóc stosownie do możliwości Prokury. Zadaniem Prokury jest metodyczne oraz planowe staranie się o bardziej owocne wykonywanie dzieł miłości i gorliwości poprzez rozbudzanie wśród duchowieństwa świeckiego i zakonnego oraz wśród ludu większego zainteresowania sprawami świętego posługiwania i dziełami charytatywnymi tak cielesnymi, jak i duchowymi, przynoszącymi pożytek bliźnim. Stąd też każdy z trzynastu prokuratorów pod opieką jednego z trzynastu świętych Apostołów, w kolejności wymienionej poniżej, spełnia jedno z zadań podanych niżej. Pierwszy — pod opieką św. Piotra; drugi — św. Andrzeja; trzeci — św. Jakuba Starszego; czwarty — św. Jana Ewangelisty; piąty — św. Tomasza; szósty — św. Jakuba Młodszego; siódmy — św. Filipa; ósmy — św. Bartłomieja; dziewiąty — św. Mateusza Ewangelisty; dziesiąty — św. Szymona; jedenasty — św. Judy Tadeusza; dwunasty — św. Macieja; trzynasty — św. Pawła.
[651] Zadaniem pierwszego jest troska o duchowe, naukowe i duszpasterskie urabianie duchowieństwa. Zadaniem drugiego jest troska o popieranie świętych misji i rekolekcji dla ludu oraz tworzenie spośród gorliwego duchowieństwa świeckiego i zakonnego wspólnot misjonarskich dla potrzeb diecezjalnych i pozadiecezjalnych. Obowiązkiem trzeciego prokuratora jest rozbudzanie gorliwości, wśród duchowieństwa świeckiego i zakonnego oraz wśród ludu świeckiego, dla spraw związanych z misjami zewnętrznymi, jak również spieszenie z wszelką możliwą pomocą tymże misjom. Obowiązkiem czwartego prokuratora jest ożywianie i popieranie pobożnych dzieł istniejących już w danym mieście itd. Obowiązkiem piątego prokuratora jest troska o religijne, obywatelskie i naukowe wychowywanie młodzieży tak męskiej, jak i żeńskiej, zwłaszcza należącej do warstw ubogich. Obowiązkiem szóstego prokuratora jest troska o pozyskiwanie dla Zjednoczenia wspólnot wszelkiego rodzaju. Obowiązkiem siódmego prokuratora jest budzenie w duchowieństwie świeckim i zakonnym oraz wśród ludu gorliwości o skuteczne rozwijanie kultury religijnej i moralnej wśród ludności na wsi oraz w mieście, w czasie dni świątecznych. Obowiązkiem ósmego prokuratora jest staranie o gorliwe spełnianie dzieł miłosierdzia na rzecz duszy i ciała biednych więźniów oraz skazanych na śmierć, jak również duchowa troska o skazanych na śmierć. Obowiązkiem dziewiątego prokuratora jest troska o rozwój dzieł miłosierdzia na rzecz duszy i ciała biednych chorych, którzy znajdują się w szpitalach, oraz tych, którzy są opuszczeni w swoich własnych domach. Obowiązkiem dziesiątego prokuratora jest troskliwe popieranie religijnej i moralnej kultury wojska oraz podtrzymywanie szlachty w zawsze żywej i czynnej religijnej gorliwości oraz miłości. Obowiązkiem, jedenastego prokuratora jest popieranie wśród ludu różnych praktyk pobożnych, które zostały już zatwierdzone przez Kościół Święty. Obowiązkiem dwunastego prokuratora jest staranie się o bardziej czynne wykonywanie dzieł miłosierdzia na rzecz prawdziwie potrzebujących, a także obcokrajowców, bez względu na ich wiek, płeć, stan i sytuację społeczną, w wypadkach nie cierpiących zwłoki, specjalnie zaś, gdy chodzi o sieroty, wdowy, dziewczęta i chłopców narażonych na niebezpieczeństwo upadku oraz o rodziny, które wstydzą się zwracać z prośbą o pomoc do innych. Trzynasty prokurator jest jakby duszą wszystkich innych dwunastu prokuratorów i zadaniem jego jest podtrzymywanie w czynnej gorliwości prokuratorów oraz wspomaganie ich we wszystkich potrzebach w zakresie ich urzędu. Dlatego też piastuje on swój urząd pod opieką św. Pawła Apostoła, którego serdeczną gorliwość o wszystkie Kościoły powinien naśladować[605]. Ma też on wspierać i wspomagać każdą instytucję zatwierdzoną już przez Kościół, co do której uzna, iż jest konieczna do duchowego rozwoju ludu, prawdziwa bowiem miłość pragnie ogólnego dobra dla wszystkich, zarówno dla jednostek, jak i wspólnot moralnych.
[652] Rozważając tę prawdę, że Pan nasz Jezus Chrystus z nieskończoną miłością dokonał niepojętego dzieła odkupienia całego rodzaju, jakkolwiek przewidział, że tylko nieliczni skorzystają z tego, jak również i ten fakt, że nie uda się założyć Prokur Pobożnego Zjednoczenia we wszystkich częściach świata, powinniśmy jednak, naśladując Pana naszego Jezusa Chrystusa, starać się z całych sił je zakładać, na ile tylko jest to możliwe. Dlatego też Prokura Generalna, która powinna zawsze znajdować się w Rzymie, ma wytężać wszystkie siły, aby każdy jej prokurator wraz ze swoim prokuratorem adiunktem, którym winien być przedstawiciel szlachty rzymskiej, wspomagany współpracą innych prokuratorów asystentów, przez odmawianie i szerzenie modlitw za pośrednictwem osobistej pracy i przy użyciu wszystkich możliwych środków, wykorzystując również osobiste stosunki, popierał zakładanie Prokur Prowincjalnych w tej z dwunastu części świata, dla której został mianowany prokuratorem. Prokura Generalna bowiem ma na uwadze dobro całego świata, podzielonego na dwanaście części, a nad każdą z nich roztacza opiekę jeden z dwunastu prokuratorów, ponieważ zadaniem trzynastego jest zagrzewanie do gorliwości pozostałych dwunastu prokuratorów, zlecona jest mu bowiem troska o rozwój dzieł gorliwości i miłości na całym świecie.
[653] Prokuratorzy Prokur Prowincjalnych mają się starać o zakładanie Prokur Diecezjalnych. Prokuratorzy zaś diecezjalni winni się starać o zakładanie Prokur Miejskich w miastach diecezji. Prokuratorzy zaś Prokury Miejskiej mianować mają prokuratorów miejscowych. Ci ostatni przy pomocy swoich współpracowników rozwijają te dzieła miłości i gorliwości, jakie są potrzebne w danej miejscowości, jeśli z powodu jakichś okoliczności nie można realizować tam wszystkich dzieł wchodzących w zakres działalności trzynastu prokuratorów. Tak więc pobożne dzieło Prokur obejmuje: Prokurę Generalną w Rzymie, Prokury Prowincjalne, Diecezjalne, Miejskie oraz Prokury Miejscowe oraz ich współpracowników. Wszystkie Prokury powinny, zgodnie z dobrze ułożonym Statutem, pozostawać w stałej łączności, będącej węzłem współzawodniczącej miłości, z Generalną Prokurą w Rzymie, aby we wszystkich Prokurach mógł się dokonywać żywy rozwój dzieł miłości i gorliwości oraz aby za pośrednictwem tej więzi, którą daje instytucja Pobożnego Zjednoczenia, wszyscy duchowni i świeccy mogli otrzymywać upoważnienie do popierania oraz zakładania Prokur, zgodnie z przepisami tegoż Pobożnego Zjednoczenia.
[654] Gdy się zakłada Prokurę w miejscowości, w której znajduje się dom Stowarzyszenia Księży Pobożnego Zjednoczenia (Congregazione dei Preti della Pia Societa), to wtenczas rektor tegoż domu jest na mocy swego urzędu rektorem Prokury.
[655] Ponieważ zakładanie dzieł prawdziwej gorliwości i miłości napotyka niezliczone, można powiedzieć, przeciwności, trudności i niebezpieczeństwa zarówno w początkach, jak i potem, a zazwyczaj zawsze, dlatego też członkowie każdej Prokury powinni być przepojeni duchem Jezusa Chrystusa; tym bardziej się to odnosi do członków Stowarzyszenia Księży Pobożnego Zjednoczenia, którzy stanowią jakby jego duszę i są jego częścią wewnętrzną oraz rozpędową, mającą zawsze zmierzać w ewangelicznych pracach do większej chwaty Boga i do większego uświęcenia dusz.
[656] Im bardziej ktoś z prawdziwą pokorą i ufnością w Bogu usiłuje naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa w Jego pokornym, ubogim, pracowitym, dobroczynnym i wzgardzonym życiu, tym lepiej się usposabia do przyjęcia ducha tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa. Z tego też względu Reguły Stowarzyszenia Księży i Braci Pomocników Pobożnego Zjednoczenia (Regale della Congregazione dei Preti e Fratelli Coadiutori della Pia Societa) są wzorowane na najświętszym życiu Pana naszego Jezusa Chrystusa, a każdy, kto pod wpływem wezwania Bożego wstępuje do tegoż Stowarzyszenia, powinien przychodzić ze zdecydowaną wolą naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa w sposób doskonały, czynny oraz wytrwale. Do tego winny każdego skłaniać dwie następujące pobudki[606].
63. POBOŻNE ZJEDNOCZENIE, DZIAŁAJĄCE POD SPECJALNĄ OPIEKĄ NAJŚWIĘTSZEJ MARYI, KRÓLOWEJ APOSTOŁÓW, ZAŁOŻONE I ROZWIJANE PRZEZ STOWARZYSZENIE KSIĘŻY APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO[607]
[657] Powstanie
Stowarzyszenie Księży Apostolstwa Katolickiego (Congregazione dei Preti dell` Apostolato Cattolico) zostało założone celem powiększania środków duchowych i doczesnych, koniecznych i stosownych do ożywiania wśród katolików świętej wiary i rozpalenia miłości oraz do rozszerzenia ich wśród niewiernych. Aby łatwiej osiągnąć ten święty cel, założyło ono Pobożne Zjednoczenie, zwane „Apostolstwem Katolickim”, które jest jakby zewnętrzną częścią Stowarzyszenia[608]. Stowarzyszenie kocha to Pobożne Zjednoczenie, jako swoją duchową siostrę, i karmi je, jako swą córkę duchową i pierworodną, i dlatego też, chociaż jest ono tylko częścią zewnętrzną, cieszy się, podobnie jak Stowarzyszenie Księży, uczestnictwem we wszystkich dobrach duchowych wszystkich zgromadzeń kleryków regularnych, zakonów mniszych i ścisłych, kongregacji, bractw, które istnieją na całym świecie katolickim[609].
[658] Stowarzyszenie (Congregazione) założyło to Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa), aby ożywiać wiernych obojga płci, z każdego stanu, stopnia, stanowiska, zarówno osoby pojedyncze, jak i społeczności wszelkiego rodzaju, miejskie oraz wiejskie, aby wszyscy stosownie do swych możliwości, zawodu, bezinteresowną swoją pracą, ofiarą tak pieniężną, jak i materialną, a przynajmniej modlitwą przyczyniali się do powiększania środków duchowych i materialnych, koniecznych i stosownych do ożywiania wśród katolików wiary i rozpalania miłości oraz rozszerzania ich wśród niewiernych; a tym bardziej, ażeby ożywiać dzieła posługi ewangelicznej, które mogą spełniać wszyscy duchowni świeccy i zakonni, zjednoczeni między sobą węzłem współzawodniczącej miłości i gorliwości. Stąd też Stowarzyszenie Księży Apostolstwa Katolickiego (Congregazione dei Preti dell' Apostolato Catolicó) za swoje specjalne zadanie uważa pokorne zachęcanie, o ile to jest tylko możliwe, duchowieństwa świeckiego i zakonnego do rozwijania wszystkich posług świętych, które są mu zlecone. Stowarzyszenie stara się też w miarę swych możliwości, za pośrednictwem swoich księży wspierać dzieła posługi, które powierzone są duchowieństwu świeckiemu i zakonnemu, oraz spełniać te, jakie jemu są powierzone.
[659] O przyjmowaniu osób pojedynczych
Stowarzyszenie (Congregazione) przyjmuje do Zjednoczenia (all'Aggregazione) nie tylko społeczności, jak o tym jest mowa poniżej, lecz również poszczególne osoby, zarówno mężczyzn, jak i niewiasty, ze wszystkich stanów społecznych, stopni i stanowisk. Tych, którzy proszą o tego rodzaju przyjęcie, zachęca się wpierw, aby odprawili Nowennę do Najśw. Panny w intencji otrzymania darów Ducha Świętego, potrzebnych do skutecznej współpracy ze świętymi celami Stowarzyszenia (Congregazione) i Pobożnego Zjednoczenia (Pia Societa). Zachęca się, aby w czasie tej Nowenny odprawili dokładną spowiedź świętą, w miarę potrzeby — generalną. W ostatnim dniu Nowenny, już po spowiedzi i Komunii świętej, dokonuje się przyjęcia kandydatów w kościele lub oratorium, zgodnie z przyjętym ceremoniałem. Od tej chwili mogą oni, ze względu na szacunek należny świętemu habitowi zakonnemu, nosić pobożnie święty szkaplerz Stowarzyszenia (Congregazione), jeśli został on im nałożony.
[660] W Księdze przyjętych zapisuje się imię, nazwisko, ojczyznę, wiek, miejsce zamieszkania, zawód tego, który ofiaruje swoją pracę, na wypadek, gdyby ze strony Stowarzyszenia i Pobożnego Zjednoczenia zaszła jakaś potrzeba skorzystania z ich pracy. Jeżeli wydaje się „Książeczkę wpisu” (Pagella), to w niej należy zaznaczyć, jakiego rodzaju ofiara została zapisana w spisie dobrodziejów. Tym, którzy sposobni są do spełniania pewnych dzieł miłosierdzia i gorliwości, należy je wyznaczyć w sposób roztropny, stosownie do ich możliwości i potrzeby.
[661] Księża należący tak do duchowieństwa świeckiego jak i zakonnego, którzy zdolni są do prowadzenia ćwiczeń duchownych dla ludu oraz misji świętych, mogą być przyłączeni do naszego Stowarzyszenia (Congregazione) jako misjonarze. Dokonuje się wtenczas wpisu zgodnie z regułami i ceremoniałem przyjętym w Stowarzyszeniu. Przyjęci zaś otrzymują miano „Misjonarze Pobożnego Zjednoczenia przyjęci do Stowarzyszenia” (Missionari della Pia Societa aggregati alla Congregazione), w odróżnieniu od misjonarzy znajdujących się przy Prokurach.
[662] Wszystkim wpisanym, którzy ze względu na szacunek dla habitu naszego Stowarzyszenia noszą szkaplerz święty, ale z uzasadnionych przyczyn nie mogą wstąpić do Stowarzyszenia, lecz chcą jednak żyć według pewnej reguły, podaje się następujący regulamin życia; ci wszyscy tworzą klasę oddzielną, prowadzącą życie według odpowiednich reguł w świecie.
[663] Każdego dnia
Mają oni wysłuchać Mszy świętej. Odprawić półgodzinne rozmyślanie święte. Nawiedzić Najśw. Sakrament oraz Najśw. Pannę, czczoną w jakimś Jej świętym obrazie znajdującym się w ołtarzu. Odprawić przez kwadrans czytanie z życiorysu jakiegoś Świętego albo z książki ascetycznej czy pobożnej. Odmówić jedną trzecią część różańca świętego. Nie opuszczać również odmawiania „Anioł Pański” rano, w południe i wieczorem, oraz wieczorem (Psalmu 129) „Z głębokości”. W ciągu dnia należy obudzać często serdeczne akty strzeliste, nie zaniedbując jednak przy tym obowiązków swego stanu. Wieczorem, przed udaniem się na spoczynek, należy odprawić rachunek sumienia z popełnionych w ciągu dnia niedociągnięć oraz obudzić akt żalu. Rano, zaraz po wstaniu, należy odmówić modlitwy dowolnie obrane i obudzić jeden raz akt wiary, nadziei oraz miłości; wszystko to należy czynić ze świętym pragnieniem postępu duchowego w ciągu dnia oraz wykonywania wszystkich cnót chrześcijańskich na większą chwałę Boga i dla większego uświęcenia duszy własnej oraz bliźnich.
[664] Każdego tygodnia
Przystąpić należy do spowiedzi świętej oraz za pozwoleniem spowiednika do Komunii świętej. W piątek i sobotę dyskretnie się umartwić w jedzeniu. O godzinie 15 w piątek odmówić pięć „Ojcze nasz” i „Zdrowaś, Maryjo” na pamiątkę męki, agonii i śmierci Pana naszego Jezusa Chrystusa.
[665] Każdego miesiąca
W dniu dowolnie obranym należy odprawić jednodniowe skupienie celem przygotowania się do śmierci; gdy zaś nie można poświęcić na to całego dnia, to wtenczas trzeba przeznaczyć na to przynajmniej jedną godzinę lub więcej, jeśli to jest możliwe.
[666] Każdego roku
Odprawić Miesiąc Maryjny. Przez osiem dni odprawić ćwiczenia duchowe w jakimś kościele, jeśli tam są one urządzane dla ludu, albo w jakimś innym świętym ustroniu; można je odprawić w swoim domu, korzystając ze wskazówek zawartych w jakiejś książce albo otrzymanych od ojca duchownego.
[667] Zawsze
Należy mieć spowiednika stałego, świętego i wykształconego; unikać publicznych widowisk oraz gorszących zabaw i towarzystw, jak również wszelkich osób, które mogą się stać okazją do ruiny duchowej.
[668] O przyjmowaniu społeczności
Ażeby wiernym dać pobudkę energiczną, szybką i trwałą, dokonuje się wpisu również takich społeczności, jak seminaria, kolegia, przytułki, hospicja, klasztory mnisze, klasztory laickie, zakony ścisłe, zgromadzenia kleryków regularnych, bractwa, diecezje, miasta, miejscowości, miasteczka itp. Czyni się to celem podtrzymania wszystkich członków danych społeczności w żywej gorliwości w współpracy z celami tejże Instytucji, przy pomocy osobistej pracy duchowej, ofiar, a przynajmniej modlitwy, zanim nie zostanie tam założona Prokura, składająca się z trzynastu prokuratorów i jednego rektora Prokury.
[669] A ponieważ wszyscy powinniśmy z całych sił się starać o uświęcenie całego świata, dlatego też wszystkim potrzebne są wskazania, jak to należy czynić, stąd też powinna istnieć w Rzymie Generalna Prokura dla potrzeb całego świata, druga zaś Prokura Prowincjalna Rzymska dla potrzeb całego Państwa Kościelnego oraz — trzecia Prokura Diecezjalna Rzymska dla potrzeb Rzymu. Wreszcie, celem rozwoju Dzieła poza Rzymem, należy starać się o zakładanie Prokur Diecezjalnych w miejscowościach, gdzie znajduje się rezydencja biskupa; Prokur Miejskich w miastach, które stanowią część odnośnej diecezji. Należy też mianować prokuratorów miejscowych oraz ich współpracowników w małych miejscowościach i miasteczkach, gdzie z powodu małej ilości mieszkańców brak jest środków potrzebnych, aby owocnie założyć Prokurę.
64. PORZĄDEK PRZYJĘCIA JEDNEJ LUB WIELU OSÓB (KTÓRE NIE TWORZĄ JAKIEJŚ SPOŁECZNOŚCI) DO POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO[610]
[670] Kandydat — po odprawieniu Nowenny ku czci Najśw. Maryi Panny celem uproszenia łaski Ducha Świętego, oraz po odprawieniu dokładnej albo generalnej spowiedzi sakramentalnej i po przystąpieniu do Komunii świętej — przy chodzi do kościoła lub oratorium.
Po zapaleniu przynajmniej dwóch świec na ołtarzu, kapłan w komży i stuli czerwonego koloru przychodzi przynajmniej z jednym ministrantem do ołtarza ministrant niesie kropidło; klęcząc, odmawiają, a jeśli jest wielu kandydatów śpiewają hymn:
O Stworzycielu, Duchu, przyjdź itd.
V. Ześlij Ducha itd. (w czasie wielkanocnym dodaje się: Alleluja).
Panie, wysłuchaj modlitwy itd. Pan z wami itd.
Módlmy się[611]
Boże, któryś pouczył serca wiernych itd. Boże, który sprzeciwiasz się pysznym itd. Wszechmogący, wieczny Boże, Duch Twój uświęca itd.
Modlitwa
Do Niepokalanej Matki Boga, Królowej Apostołów Niepokalana Matko itd.[612] V. Przez najświętsze tajemnice itd. [613]
[671] Kapłan w krótkim przemówieniu zachęci tego albo tych, którzy są przyjmowani, aby pobożnie, ofiarnie i całym sercem oraz zgodnie z celami Instytucji, do której są przyjmowani, wspierali Stowarzyszenie i Pobożne Zjednoczenie swoimi modlitwami, ofiarami czy pracami, wykonywanymi na większą chwałę Boga oraz dla zbawienia dusz. Skończywszy przemówienie, klęcząc, odmawia lub śpiewa, co następuje:
Antyfona. O Boże, przyjęliśmy Twe miłosierdzie itd.[614]
Psalm 116. Boga naszego chwalcie, wszystkie ziemie itd.
Chwała Ojcu itd.
Antyfona. O Boże, przyjęliśmy Twe miłosierdzie itd.
Boże, Ty chcesz itd. [615]
Panie, Jezu Chryste, który dla odkupienia świata itd. [616]
Do Najśw. Panny, Królowej Apostołów.
O najsłodsza Panno Maryjo itd.[617]
[672] Jeżeli kandydat przyjmuje święty szkaplerz, to teraz następuje poświęcenie szkaplerza i jego nałożenie, zgodnie z rytuałem. Następnie kapłan zwrócony do kandydata lub kandydatów głośno i wyraźnie mówi:
Niech przyjmie cię (Jeśli jest wielu, mówi, was) itd. [618]
Módlmy się
Wysłuchaj, Panie, próśb naszych i racz tego sługę Twojego (tych sług Twoich), którego (których) itd.[619]
Ja zaś przyjmuję i dopuszczam ciebie (was) itd.[620]
Niech ciebie (was) błogosławi Stwórca itd.[621]
Przyjętego (przyjętych) kropi wodą świeconą.
Módlmy się
Boże, którego miłosierdzie itd.[622]
Błogosławieństwo Boga Wszechmogącego »J« Ojca i Syna, i Ducha Świętego niech zstąpi na ciebie (was) i pozostanie na zawsze. Amen.
65. [PIUS IX ZATWIERDZA UCZESTNICTWO W DOBRACH DUCHOWYCH][623]
[673] Ojcze Święty,
Księża Apostolstwa Katolickiego, które stara się rozwijać Pobożne Zjednoczenie, założone celem krzewienia i obrony pobożności i katolickiej wiary, Najpokorniejsi Petenci Jego Świątobliwości, przed kilku laty[624] otrzymali prawie od wszystkich Wyższych Przełożonych Świętych Zakonów Mniszych, Braci i Kleryków Regularnych oraz Zakonów Laickich udział we wszystkich dobrach duchowych, na mocy czego ci, którzy w jakikolwiek sposób należą, popierają lub współdziałają ze wspomnianym wyżej Pobożnym Zjednoczeniem, uczestniczą w duchowych dobrach tych wszystkich zakonów.
[674] Niniejszym ci Księża zwracają się do Waszej Świątobliwości z prośbą, by raczył udzielić tej łaski, iżby prawo uczestniczenia w duchowych dobrach tych zakonów, przyznane wszystkim członkom Stowarzyszenia (Congregazione) i Pobożnego Zjednoczenia (Pia Societa) tak obecnym, jak i przyszłym, którzy w jakikolwiek sposób do nich należą, popierają je i z nimi współdziałają, zostało nie tylko potwierdzone, lecz także rozszerzone, tak aby obejmowało duchowe skarby wszystkich innych Zakonów i Kongregacji Zakonnych oraz Zakonów Laickich, Pobożnych Stowarzyszeń i Arcybractw, które są i będą w Kościele Bożym.
Całujemy Święte Stopy i prosimy o Pasterskie Błogosławieństwo, niech łaska itd.
[675] Dnia l lipca 1847.
Przychylamy się do prośby, jeśli chodzi o Kongr. istniejącą obecnie.
Pius P. P. IX[625].
66. KARTA WPISU DO POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO, ZAŁOŻONEGO W RZYMIE POD OPIEKĄ NAJŚWIĘTSZEJ MARYI, KRÓLOWEJ APOSTOŁÓW[626]
[676] Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa) jest założone[627] i kierowane przez Księży Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego (Sacerdoti della Congregazione dell` Apostolato Cattolico) celem dostarczania częstych oraz licznych pobudek wszystkim katolikom obojga płci, każdego stanu, godności i społecznych warunków, aby wszyscy w miarę swych możliwości zjednoczeni węzłem współzawodniczącej miłości i gorliwości starali się o skuteczne pomnażanie duchowych i doczesnych środków prowadzących do ożywiania wśród katolików wiary i rozpalania miłości, i do rozszerzania ich po całym świecie.
[677] Do Zjednoczenia przyjmuje się osoby pojedyncze oraz społeczności i wszelkiego rodzaju wspólnoty, jak też zbiorowiska ludzkie i diecezje[628]. Stowarzyszenie Księży (Congregazione dei Preti), którzy żyją wspólnie według jednej Reguły, wzywa wszystkich katolików do dzieł miłości i gorliwości, i w tym jest wspierane przez Pobożne Zjednoczenie (Pia Societa); nie wyklucza ono żadnego ze znanych już ewangelicznych zadań, gotowe jest wspierać wszelkie dzieło, które uzna się za stosowne do powiększania chwały Boga i pożytku dusz. Dlatego też w miarę swych możliwości wspiera również misje zewnętrzne, urządza wspólne rekolekcje i prowadzi rekolekcje zamknięte w świętych ustroniach, wspomaga dzieła i zakłady wychowawcze, zwłaszcza przeznaczone dla warstwy ludzi biednych, domy zakonne, kolegia, seminaria, klasztory, sierocińce, przytułki itp. Dlatego wzywa się wszystkich członków, aby wykonywali w miarę swych możliwości, w duchu pokory i ufności wobec Boga, następujące
[678] Dobrowolne dzieła
Uwaga. To wszystko nie obowiązuje w sumieniu, wyjąwszy zobowiązania wypływające z zasad ogólnych czy też z zobowiązań podjętych indywidualnie; wszystko ma być podejmowane bezinteresownie, z miłości do Boga.
1. Duchowni świeccy i zakonni, złączeni węzłem współzawodniczącej miłości, współpracują przez spełnianie posługi świętej oraz dzieł ewangelicznych, do których będą wezwani.
2. Znawcy języków oraz różnych dziedzin naukowych współpracują ucząc tych księży i kleryków, którzy przygotowują się do wyjazdu na głoszenie świętej Ewangelii, specjalnie w krajach misyjnych.
3. Fachowcy, artyści oraz rzemieślnicy współpracują ofiarowując, w miarę swoich możliwości, pracę z zakresu swej specjalności czy sztuki, aby w ten sposób wspierać poczynania tegoż Stowarzyszenia i Pobożnego Zjednoczenia.
4. Osoby zamożne mogą składać dobrowolne ofiary pieniężne, jednorazowe lub częstsze, czy też miesięczne, i dostarczać w ten sposób środków doczesnych dziełom apostolskim i charytatywnym, jakie podejmuje Stowarzyszenie i Pobożne Zjednoczenie.
Uwaga. Niektórzy, ku wielkiemu zbudowaniu, złożyli już pokaźne sumy na założenie i rozwój zakładów poświęconych dziełom miłosierdzia; wielu innych wsparło je, czyniąc te instytucje swoimi ogólnymi spadkobiercami czy też zapisując im pobożne legaty.
5. Nawet mniej zamożni mogą wspierać te dzieła składając drobne ofiary pieniężne lub ofiarując obrazy, koronki, szkaplerze, obrazki i książki do nabożeństwa. Przedmioty te, ofiarowane przez wiele osób i zbierane przez Stowarzyszenie i Pobożne Zjednoczenie, zostaną rozdzielone wśród katolików, zwłaszcza tych, którzy żyją między niewiernymi.
6. Wszystkie osoby żyjące w klasztorach, konwentach, seminariach, domach wychowawczych, sierocińcach, hospicjach itd., mogą w świętym współzawodnictwie również pomnażać środki służące do ożywiania wśród katolików świętej wiary i rozpalania miłości, jak również rozkrzewiania ich po całym świecie. Mogą to czynić nie tylko za pośrednictwem prywatnych oraz wspólnych modlitw, lecz także przy pomocy większych czy mniejszych ofiar, będących często owocem ich wyrzeczeń, co więcej, przez ofiarowanie drobnych przedmiotów potrzebnych do nabożeństw, zebranych wśród siebie i własnoręcznie przygotowanych[629] dla celów właściwych Stowarzyszeniu i Pobożnemu Zjednoczeniu.
7. Wszyscy mogą wspierać cel tejże świętej Instytucji przynajmniej za pośrednictwem ustawicznej modlitwy, dzięki której każdy, zarówno zdrowy jak i chory, może prosić, aby się ożywiała święta wiara i rozpalała miłość wśród katolików, i rozszerzała się po całym świecie. Mogą to zwłaszcza skutecznie robić biedni chorzy oraz ci, którzy doznają różnego rodzaju utrapień, ofiarując w tej intencji tego rodzaju cierpienia.
8. Wszyscy mogą wykorzystać czas, miejsce, różne okoliczności oraz swoje stosunki, zachęcając swoich braci katolików, by każdy z nich za pośrednictwem pracy, ofiar pieniężnych, modlitwy współpracował z ewangelicznymi dziełami Stowarzyszenia i Pobożnego Zjednoczenia, które we wszystkim i zawsze mają na względzie większą chwałę Boga i wieczne zbawienie dusz.
9. Celem podtrzymania i pomnożenia miłości oraz gorliwości u wszystkich ludzi, współpracujących w miarę swych sił z dziełami ewangelicznymi tej świętej Instytucji, wzywa się wszystkich do korzystania ze świętych sakramentów, do codziennego rozmyślania nad prawdami wiecznymi, a także do odmawiania następujących modlitw:
[679] Modlitwy na każdy dzień
Panie, naucz nas się modlić[630].
Ojcze nasz itd. Zdrowaś, Maryjo itd. Chwała Ojcu itd.
Przedwieczny Ojcze, w nieskończonym miłosierdziu swoim, ze względu na nieskończone zasługi swojego Boskiego Syna, Jezusa, spraw, aby Ciebie poznały i pokochały wszystkie dusze, albowiem chcesz, żeby wszystkie osiągnęły zbawienie[631].
Chwała Ojcu itd.
Przedwieczne Słowo Wcielone, Odkupicielu rodzaju ludzkiego, racz pociągnąć wszystkie dusze do siebie, albowiem dla nich się stałeś posłuszny aż do śmierci krzyżowej”[632].
Chwała Ojcu itd.
Duchu Święty, Boże, ze względu na nieskończone zasługi życia, męki i śmierci Jezusa Chrystusa racz rozpalić w sercach wszystkich nieskończoną i wszechmocną miłość swoją, aby na całym świecie nastała jedna Owczarnia i jeden Pasterz oraz abyśmy wszyscy mogli w niebie wystawiać Twe Boskie miłosierdzie. Amen.
Chwała Ojcu itd.
[680] Druga modlitwa i ofiarowanie
Boże mój, jesteśmy niegodni posiadać gorliwych pracowników ewangelicznych, ponieważ nie skorzystaliśmy z nich w takim stopniu, jak Ty tego pragniesz, lecz Ty ich nam poślesz ze względu na wstawiennictwo Najśw. Maryi, wszystkich Aniołów i Świętych oraz ze względu na swoje nieskończone miłosierdzie i nieskończone zasługi Jezusa Chrystusa. Dlatego też zjednoczeni z Najświętszymi Sercami Jezusa i Maryi ofiarujemy Ci nieskończone zasługi Jezusa Chrystusa i Jego Kościoła na podziękowanie, jakbyś nam ich już posłał w ilości wystarczającej do potrzeb wszystkich dusz żyjących na całym świecie.
Modlitwa do Najśw. Maryi, Królowej Apostołów[633]
[681] 10. Każdy członek powinien pod opieką Najśw. Maryi oraz Świętych Apostołów naśladować gorliwość Św. Pawła Apostoła, którego przynaglała troska o wszystkie Kościoły całego świata[634]. Dlatego też powinien dobrać sobie jeszcze dwanaście osób, ożywionych miłością i gorliwością, oraz polecić im, aby modlili się za wszystkich ludzi, szczególnie za tych, którzy są w jednej z dwunastu części świata, podzielonego na dwanaście części, a także, aby nieśli im w miarę swoich możliwości czynną pomoc. W razie śmierci jednej z tych osób należy dobrać inną, tak aby zawsze istniała pełna liczba dwunastu. Poniżej podajemy wykaz dwunastu części[635], na jakie niektórzy podzielili — sądzimy, że stosownie — świat razem z jego mieszkańcami, podając jednocześnie ich protektorów; podajemy również wzór dokumentu, jaki należy dać każdej osobie, wybranej przez członka.
Numer porządkowy Misje Ludy
1 Europa katolicka[636]
67. [DYPLOM PRZYJĘCIA ATANAZEGO CALLERJ][637]
[682] Wincenty Pallotti, Rektor Stowarzyszenia Księży Świeckich Apostolstwa Katolickiego (Rector Congregationis Presbyterorum Saecularium Apostolatus Catholici) pod opieką Niepokalanej Maryi Panny, Królowej Apostołów.
Najukochańszemu w Chrystusie Bratu Atanazemu Callerj pokój i pozdrowienie w Panu[638].
Doskonale poznaliśmy Twą pobożność oraz gorliwość o zbawienie dusz, jak również prawdziwie chrześcijańską miłość, w owym czasie, kiedy Pan nasz Jezus Chrystus łaskawie zawezwał nas przez swojego wiernego sługę, Biskupa Anxury[639], do przeprowadzenia świętych misji w mieście Sermoneta (przyjąłeś nas wtedy w gościnę). Ta sama miłość Chrystusowa, która nigdy nie ustaje[640], rozlana w sercu Twoim[641], przynagla Cię[642] do dawania nieustannych dowodów Twojej miłości względem nas, względem naszych braci obecnych i przyszłych, boć i dom swój ofiarowujesz jako dom gościnny, stosownie do potrzeb, jak tego raz po raz dowiodłeś zarówno żywym słowem jak i listami, na większą chwałę Boga i ku zbawieniu dusz.
[683] Wobec tego jako wyraz wdzięczności, a zwłaszcza celem pomnożenia zasług Twojej miłości, w porozumieniu z Radą Generalną[643] naszego Stowarzyszenia (Congregationis) pokornie z całą wdzięcznością przyjmujemy i uznajemy wspomniane dowody Twojej miłości oraz mianujemy Ciebie jednym z pracowników naszego Pobożnego Zjednoczenia (Piae Societatis) i dziś, to jest w Uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najśw. Maryi Panny, przyjmujemy Cię na członka, abyś miał szczególne uczestnictwo we wszystkich modlitwach, pokutach, jałmużnach, postach, czuwaniach oraz innych dobrach, jakie we dnie i w nocy (przy pomocy wszechmogącego Boga) spełniamy, my oraz zakonnicy i zakonnice świętych zakonów i kongregacji mniszych, braci i kleryków regularnych, jak również wszystkich arcybractw i pobożnych instytucji istniejących już na całej ziemi, zgodnie z papieskim pozwoleniem, udzielonym nam przez Papieża Piusa IX w roku Pańskim 1847[644]. Czynimy to również i w tym celu, abyś mógł korzystać z cząstkowych oraz zupełnych odpustów przyznanych przez Papieży tymże zakonom, arcybractwom i pobożnym instytucjom. Nadto my wszyscy, złączeni z Tobą węzłem bratniej miłości, pokornie błagamy Boga, Ojca Wszechmogącego i Syna Jego jedynego, Pana naszego Jezusa Chrystusa, i Ducha Świętego, Pocieszyciela, od Obu pochodzącego, aby przez zasługi i przyczynę Najśw. Maryi Panny, Królowej Apostołów, oraz wszystkich Aniołów i Świętych, a także przez zasługi tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa, miłość Boża, jak połączyła nas na ziemi, tak niech raczy połączyć nas wszystkich z Tobą w Królestwie wiecznej miłości. Amen.
Dan w Rzymie, w Ustroniu SS. Salvatoris in Unda[645], 8 grudnia Roku Pańskiego 1848.
68. PORZĄDEK OGÓLNEGO PRZYJĘCIA DO POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA WSZYSTKICH WIERNYCH CAŁEGO MIASTA, MIEJSCOWOŚCI, SPOŁECZNOŚCI ZARÓWNO KOŚCIELNEJ JAK I ZAKONNEJ CZY ŚWIECKIEJ, TAK ŻEŃSKIEJ JAK I MĘSKIEJ[646]
[684] Uwzględniwszy wszystkie pobożne ćwiczenia, jakie należy przeprowadzić celem osiągnięcia odpowiedniego przygotowania duchowego, przewidziane przez Reguły Zjednoczenia[647], dokonuje się w następujący sposób ogólnego przyjęcia na stale. Ołtarz święty należy, o ile to jest możliwe, uroczyście przystroić. Kapłan ubrany w kapę czerwonego koloru, jak ma to miejsce w czasie Uroczystości Ducha Świętego, z asystą ubraną w dalmatyki i akolitami niosącymi świece, turyferarzem i klerykiem niosącym kropidło oraz w towarzystwie licznego możliwie duchowieństwa przychodzą do ołtarza, wszyscy klękają przed ołtarzem i uroczyście, z serca, śpiewają hymn:
[685] O Stworzycielu Duchu, przyjdź itd.
V. Ześlij Ducha Twego itd. (w czasie wielkanocnym dodaje się: Alleluja). Panie, wysłuchaj itd. Pan z wami itd.
Módlmy się[648]
Boże, któryś pouczył serca wiernych światłem Ducha Świętego, daj nam w tymże Duchu poznać, co jest prawe, i pociechą Jego zawsze się radować.
Boże, który sprzeciwiasz się pysznym, a dajesz laskę pokornym, udziel nam cnoty prawdziwej pokory, jakiej przykład dal wiernym Twój Jednorodzony Syn, abyśmy nie wywoływali pychą Twojego gniewu, lecz raczej upokorzeni otrzymywali dary Twej laski.
Wszechmogący, wieczny Boże, Duch Twój uświęca cale Mistyczne Ciało Kościoła i rządzi nim; wysłuchaj korne błagania nasze, zanoszone za wiernych wszystkich stanów, aby za laską Twoją wszyscy wiernie Tobie służyli. Przez Chrystusa itd.
[686] Modlitwa do Niepokalanej Matki Boga, Królowej Apostołów
Niepokalana Matko Boga, Królowo Apostołów, my, klęcząc pokornie u stóp Twojego Boskiego tronu chwały, wyznajemy, iż zdajemy sobie sprawę z tego, że przykazanie Boże (...)[649]
[687] Kantorzy uroczyście śpiewają:
V. Przez najświętsze Tajemnice odkupienia (...)[650]
Klęcząc śpiewają wszyscy, kapłan rozpoczyna, a kantorzy śpiewają dalej.
Antyfona
O Boże, przyjęliśmy Twe miłosierdzie pośrodku Twojej świątyni. Jak imię Twe, Boże, tak i chwalą Twoja sięga krańców ziemi, prawica Twoja pełna jest sprawiedliwości[651].
Psalm 116
Chwalcie Pana, wszystkie ludy, chwalcie Go, wszystkie narody. Bo umocniło się nad nami Jego miłosierdzie, a prawda Pańska trwa na wieki. Chwała Ojcu itd.
Psalm 132(1-3)
Oto jak dobrze i jak milo, gdy bracia mieszkają razem; Jest to jak wyborny olejek na głowie, który spływa na brodę, brodę Aarona. Tam bowiem udziela Pan błogosławieństwa i życia trwającego na wieki. Chwalą Ojcu itd.
Kantorzy powtarzają Antyfonę:
O Boże, przyjęliśmy Twe miłosierdzie itd.
Panie, zmiłuj się. Chryste, zmiłuj się. Panie, zmiłuj się.
Ojcze nasz (po cichu).
I nie wódź nas na pokuszenie, Ale nas zbaw ode złego. Amen.
Zachowaj sługi swoje,
Którzy w Tobie, Boże mój, pokładają nadzieję.
Ześlij im, Panie, pomoc z przybytku swego,
I z Syjonu racz ich bronić.
Panie, wysłuchaj itd.
Pan z wami itd.
Módlmy się[652]
Boże, Ty chcesz, aby wszyscy ludzie zostali zbawieni i doszli do poznania prawdy; prosimy Cię, poślij robotników na żniwo swoje i daj im z cala ufnością glosie Twoje słowa, aby nauka Twoja się szerzyła i była znana, i aby wszystkie narody poznały Ciebie, jedynego, prawdziwego Boga, i przez Ciebie zesłanego Jezusa Chrystusa Twojego Syna, Pana naszego: Który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, Bóg, na wieki wieków. Amen.
[688] Kapłan czyta, a subdiakon stojąc na dole śpiewa, zgodnie z przyjętym zwyczajem:
Czytanie Księgi Mądrości (Syr 36,1-10 i 17-19).
Zmiłuj się nad nami, Panie, Boże wszystkich rzeczy, i spojrzyj, ześlij bojaźń przed Tobą na wszystkie narody, wyciągnij rękę przeciw obcym narodom, aby widziały Twoją potęgę. Tak jak przez nas wobec nich okazałeś się święty, tak przez nich wobec nas okaż się wierci. Niech Cię uznają, jak my Cię uznajemy, że nie ma Boga prócz Ciebie, o Panie. Odnów znaki i powtórz cuda, wsław rękę i prawe ramię. Wzbudź gniew i wylej oburzenie, zniszcz przeciwnika i zetrzyj wroga. Przyspiesz czas i pomnij na przysięgę, aby wsławiano wielkie Twoje dzieła. Ogień Twego gniewu niech strawi tego, kto się ratuje, a ci, którzy krzywdzą lud Twój, niech znajdą zagładę. Zetrzyj głowy panujących wrogów, którzy mówią: „Prócz nas nie ma nikogo”. Zgromadź wszystkie pokolenia Jakuba i weź je w posiadanie, jak było na początku. Daj świadectwo tym, którzy od początku są Twymi stworzeniami, i wypełnij proroctwa, które w Twoim imieniu zostały dane. Daj zapłatę tym, którzy oczekują Ciebie, i prorocy Twoi niech się okażą prawdomówni. Wysłuchaj, Panie, błagania Twych sług, wedle błogosławieństwa Aarona nad Twoim ludem. Niech wszyscy na ziemi poznają, że jesteś Panem i Bogiem wieków. Bogu niech będą dzięki.
Tu subdiakon, zgodnie z przyjętym zwyczajem, klęcząc otrzymuje błogosławieństwo od kapłana i całuje jego rękę.
[689] Kiedy kantorzy śpiewają wersety podane niżej, kapłan odczytuje je również, a potem Ewangelię. Następnie nakłada przy pomocy diakona kadzidło do trybularza i je błogosławi. Diakon odmawia: Oczyść serce i wargi moje itd., otrzymuje błogosławieństwo od kapłana i śpiewa Ewangelię.
Wysławiajcie Pana, bo dobry, bo na wieki miłosierdzie Jego.
Który zrzucił Faraona i wojsko jego w Morze Czerwone, bo na wieki miłosierdzie Jego.
Który odkupił nas od nieprzyjaciół naszych, bo na wieki miłosierdzie Jego.
Wysławiajcie Pana nad pany, bo na wieki miłosierdzie Jego[653]
[690] Pan z wami. R. I z duchem twoim.
Słowa świętej Ewangelii według świętego Mateusza[654].
R. Chwała Tobie, Panie.
W owym czasie: Jezus obchodził wszystkie miasta i wioski. Nauczał w tamtejszych synagogach, głosił Ewangelię królestwa i leczył wszystkie choroby i wszystkie słabości. A widząc tłumy ludzi, litował się nad nimi, bo byli znękani i porzuceni, jak owce nie mające pasterza. Wtedy rzekł do swych uczniów: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało. Proście zatem Pana żniwa, żeby wyprawił robotników na swoje żniwo”.
Chwała Tobie, Chryste.
Kapłan całuje Księgę Ewangelii podaną mu przez diakona i diakon okadza kapłana.
[691] Następuje przemówienie. Przemówienie to, wygłoszone w języku ojczystym do ludu w sposób pobożny i serdeczny, stylem prostym, ewangelicznym, nie zaś górnolotnym, ma pouczyć lud o charakterze i naturze Pobożnego Zjednoczenia oraz o jego celu. Kaznodzieja przede wszystkim ma wyjaśnić sprawę założenia Prokury, jej potrzebę i pożytek, ma pouczyć o różnych sposobach współpracy z poszczególnymi dziełami ewangelicznymi Zjednoczenia oraz o uczestnictwie we wszystkich dobrach duchowych i odpustach, jakie mogą uzyskać ci, którzy w jakikolwiek sposób współpracują, wspierają czy też należą do tegoż Pobożnego Zjednoczenia. Wreszcie powinien pobudzić ducha wiernych, aby wszyscy popierali to Zjednoczenie swoimi pracami, ofiarami, datkami pieniężnymi albo przynajmniej modlitwami.
[692] Po skończeniu przemówienia kapłan, klęcząc na najniższym stopniu ołtarza z asystą, pobożnie śpiewa:
Panie, Jezu Chryste, który dla odkupienia świata stałeś się posłuszny aż do śmierci[655] i który powiedziałeś swoim apostołom i uczniom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mato. Proście zatem Pana żniwa, żeby wyprawił robotników na swoje żniwo”[656] , udziel nam mocy, łaski oraz miłości Ducha Świętego, abyśmy mogli przez całe życie swoje stale pracować ku większej chwale Twojego Imienia oraz dla zbawienia dusz. Który żyjesz i królujesz, Bóg na wieki wieków. Amen.
Do Najśw. Maryi Panny, Królowej Apostołów
O Najsłodsza Panno Maryjo, Królowo Apostołów i Pośredniczko rodzaju ludzkiego, pokornie błagamy Ciebie, abyś raczyła wstawić się u Jednorodzonego Syna Twego, Pana naszego Jezusa Chrystusa, abyśmy mogli zawsze pracować, dzięki mocy Ducha Świętego, dla wzrostu, obrony i rozkrzewiania wiary i miłości. Wysłuchaj, o Najłaskawsza, naszych próśb; przyjmij, o Najmiłościwsza, pragnienia nasze i jak jesteś Współodkupicielką świata, tak też uproś nam, abyśmy dokonawszy dobrego boju, dokończywszy biegu swojego życia i dochowawszy wiary[657], otrzymali odłożoną nam koronę sprawiedliwości w gronie Świętych Apostołów. Przez tegoż Chrystusa itd.
[693] Zwrócony do ludu mówi głośno oraz z serca:
Bóg nieba, Bóg ziemi, Bóg Aniołów, Bóg Archaniołów, Bóg Patriarchów, Bóg Proroków, Bóg Apostołów, Bóg Męczenników, Bóg Wyznawców, Bóg Dziewic, Bóg wszystkich dobrze żyjących, Bóg, którego wyznaje wszelki język i przed którym się zgina wszelkie kolano istot niebieskich, ziemskich {podziemnych[658], niech raczy przyjąć was do Pobożnego Zjednoczenia, które pod opieką Najśw. Maryi Panny, Królowej Apostołów, walczy i przez Nią jest kierowane. I za wstawiennictwem tejże Najśw. Maryi oraz wszystkich Świętych niech Bóg wszechmogący udzieli want czasu na dobre życie, miejsca dla dobrego działania, stałości do dobrego wytrwania w najdoskonalszym zachowywaniu przykazań Bożych (przy przyjmowaniu jakiejkolwiek wspólnoty dodaje się: ,,i Reguł waszych”), abyście we wszystkim i zawsze przejęci troską o większą chwalę Boga i o zbawienie dusz, za pomocą modlitw, ofiar i pracy, o ile tylko możecie przy pomocy Boga wszechmogącego, złączeni węzłem najsłodszej miłości wzajemnie się pobudzali do starania się o dary lepsze[659] oraz abyście się mogli cieszyć dziedzictwem życia wiecznego razem ze Świętymi Apostołami w najświętszym królestwie wiecznej miłości. Przez Chrystusa itd.
Módlmy się
Wysłuchaj, Panie, próśb naszych i racz pobłogosławić te sługi Twoje, których w Twoim świętym Imieniu przyjmujemy do uczestnictwa we wszystkich dobrach duchowych oraz do Zjednoczenia Najświętszej Rodzicielki Twojej, Królowej Apostołów, i spraw, aby przy Twojej pomocy mogli oni pokornie trwać w Kościele wzrastając w cnotach i wsparci modlitwami tegoż Świętego Zjednoczenia zasłużyli na posiadanie życia wiecznego. Przez Chrystusa itd.
[694] Ja zaś przyjmuję i dopuszczam was do uczestnictwa duchowego we wszystkich Mszach, odmawianych godzinach kanonicznych, wykonywanych posługach ewangelicznych, modlitwach, kontemplacjach, postach; pokutach, umartwieniach ciała oraz w pozostałych dobrach, które tak prywatnie, jak i publicznie wykonywane są na całej ziemi przy pomocy Boga wszechmogącego przez święte zakony mnisze, braci i kleryków regularnych oraz przez zakony żeńskie i wszelkiego rodzaju zgromadzenia zakonne i arcybractwa; ponadto dopuszczam was do uczestnictwa we wszystkich odpustach tych świętych zakonów, zgromadzeń i arcybractw.
W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen.
Niech was błogosławi Stwórca nieba i ziemi, Ojciec miłosierdzia i Bóg wszelkiego pocieszenia[660], który raczył wybrać was do Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego — które pod specjalną opieką Najśw. Maryi Panny, Królowej Apostołów, działa i jest przez Nią kierowane — abyście dzięki Jego najłaskawszemu miłosierdziu, za swoje prace oraz ofiary, a przynajmniej modlitwy, zdobyli wieloraką zasługę na życie wieczne. Błagamy też Najśw. Maryję Pannę, aby w ciągu całego waszego życia, a zwłaszcza w godzinie śmierci waszej, zdeptała głowę węża[661], który jest waszym przeciwnikiem, i wreszcie, abyście jako zwycięzcy osiągnęli palmę i koronę wiecznego dziedzictwa. Przez Chrystusa, Pana naszego itd. Amen.
Teraz wodą święconą pokrapia zebrany lud.
[695] Na zakończenie przyjęcia ludu wystawia się uroczyście Najśw. Sakrament, śpiewa się Hymn Ambrozjański oraz uderza się w dzwony. Przy przyjmowaniu wspólnoty nie urządza się wystawienia Najśw. Sakramentu oraz nie uderza się w dzwony, lecz śpiewa się Hymn Ambroziański z wersetami i modlitwą.
Ciebie, Boga, wysławiamy itd.
V. Błogosławmy Ojca i Syna wraz z Duchem Świętym.
R. Chwalmy i wywyższajmy Go na wieki.
V. Błogosławionyś jest, Panie, na firmamencie niebios.
R. Chwalebny i sławny, i wywyższony na wieki.
V. Błogosław, duszo moja, Panu.
R. I nie zapominaj o wszystkich Jego dobrodziejstwach11.
Panie, wysłuchaj itd.
Pan z wami itd.
Módlmy się[662]
Boże, którego miłosierdzie jest bez miary, a dobroci skarb nieprzebrany, dzięki składamy najmiłościwszemu Majestatowi Twemu za udzielone nam dary i nieustannie błagamy Twoją dobroć, abyś nie opuszczał i przysposobił do wiecznej nagrody tych, których modły wysłuchałeś. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.
Przed tak wielkim Sakramentem itd., i błogosławieństwo Najśw. Sakramentem.
69. SPOSÓB ZAŁOŻENIA PROKURY W JAKIEJKOLWIEK MIEJSCOWOŚCI[663]
[696] Kapłan, delegowany przez Zjednoczenie (Societate), po dokonaniu ogólnego przyjęcia, klęcząc mówi w obecności ludzi z danej miejscowości:
V. Przyjdź, Duchu Święty, napełnij serca Twoich wiernych i zapal w nich ogień Twojej miłości (w czasie wielkanocnym dodaje się: Alleluja).
V. Ześlij Ducha Twego (...)
V. Pan z wami (...)
Módlmy się
Boże, któryś pouczył serca wiernych światłem Ducha Świętego, daj nam w tymże Duchu poznać, co jest prawe, i pociechą Jego zawsze się radować[664].
Boże, który sprzeciwiasz się pysznym, a dajesz laskę pokornym, udziel nam cnoty prawdziwej pokory, jakiej przykład dał wiernym Twój Jednorodzony Syn, abyśmy nie wywoływali pychą Twojego gniewu, lecz raczej upokorzeni otrzymywali dary Twej łaski[665].
[697] Niepokalana Panno Maryjo, Królowo Apostołów, i wszyscy Aniołowie i Święci, wstawcie się za nami do Pana, abyśmy zawsze mogli wypełniać to, co się Jemu podoba. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen. Przy pomocy losowania, zgodnie ze Statutami[666], wybiera się tych, którzy mają pełnić obowiązki prokuratora lub prokuratorki. Imiona wybranych zapisuje się w Księdze, według kolejności wyboru. Zgodnie ze Statutami wybiera się rektora; w społecznościach żeńskich Prokurą powinna kierować sama przełożona. Wszystkich należy pouczyć o ich obowiązkach związanych ze stanowiskiem. Wszyscy powinni otrzymać na piśmie Statuty, aby mogli ich przestrzegać.
[698] Po dokonaniu tego, wszyscy klęcząc mówią:
Racz utwierdzić to, Boże, co w nas zdziałałeś w świątyni Twej świętej, która jest w Jeruzalem[667]
W Tobie, Panie, nadzieją położyłem, nie będę zawstydzony na wieki, ponieważ na wieki miłosierdzie Twoje[668].
V. Panie, wysłuchaj...
V. Pan z wami...
Módlmy się
Pokój, miłosierdzie i łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa, i miłość Ducha Świętego, nieskazitelność i opieka Najśw. Maryi Panny, Królowej Apostołów, wstawiennictwo wszystkich Aniołów, Świętych i Wybranych Boga niech zawsze będą nad tymi wybranymi sługami (albo: służebnicami) Boga, aby zawsze skutecznie się modlili, starali się i pracowali ku większej chwale Boga oraz ku powiększaniu, obronie i rozszerzaniu miłości oraz katolickiej wiary, i aby to mogli czynić aż po kres swego życia. Przez tegoż Chrystusa (...)
[699] Jeżeli przy przyjęciu danej społeczności nie zakłada się jednocześnie Prokury, to wtenczas na tym miejscu śpiewa się Hymn Ambrozjański, jak wyżej[669].
Błogosławieństwo Boga wszechmogącego, Ojca i Syna, i Ducha Świętego niech zstąpi na was, niech broni was od złośliwego wroga i doprowadzi was do życia wiecznego. Amen.
70. PORZĄDEK PRZYJĘCIA WIERNYCH DO POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO, ZAŁOŻONEGO POD OPIEKĄ NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY, KRÓLOWEJ APOSTOŁÓW, POŁĄCZONY Z BŁOGOSŁAWIEŃSTWEM I NAŁOŻENIEM SZKAPLERZA TEGOŻ ZJEDNOCZENIA[670]
[700] Kapłan, klęcząc, głośno i pobożnie odmawia Pozdrowienie Anielskie — Zdrowaś, Maryjo itd.
Stojąc lub siedząc, w języku ludowym wygłasza krótkie przemówienie, w którym poucza wiernych: 1. o celu Pobożnego Zjednoczenia; 2. o uczestnictwie w dobrach duchowych, 3. aby zachęcić wszystkich do gorliwszego, sercem i czynem, dążenia do realizacji celu Świętego Zjednoczenia.
[701] 1. Celem Świętego Zjednoczenia jest doskonałe zachowywanie Bożego przykazania miłości Boga i bliźniego[671]. A ponieważ nikt z nas nie kocha bliźniego swego jak siebie samego, jeśli w miarę swej możności, przy pomocy wszechmogącego Boga, nie stara się o wieczne zbawienie swego bliźniego, tak jak ma się starać o zbawienie wieczne swej duszy, dlatego też Zjednoczenie pobudza wszystkich wiernych z każdego stanu, stanowiska, warunków, tak mężczyzn jak i niewiasty, aby wszyscy, złączeni węzłem miłości, w sposób miły, spokojny, jednozgodnie, w miarę swych sił spieszyli z ofiarami pieniężnymi, swoimi pracami bezinteresownie podejmowanymi czy to w zakresie świętej posługi, czy świeckiej, czy rzemiosła lub zawodu, a przynajmniej modlitwą, przede wszystkim zaś przez cierpliwe znoszenie wszelkich cierpień i udręczeń, w tej intencji, aby przyczynić się do rozwoju wszystkich dzieł miłości i chrześcijańskiej pobożności, jakie są potrzebne i stosowne do osiągnięcia większej chwały Boga i zbawienia dusz.
[702] 2. Pobożne Zjednoczenie (Pia Societas) cieszy się udziałem — potwierdzonym i poszerzonym przez Jego Świątobliwość Pana Naszego, Papieża Piusa IX w roku 1847[672] — duchowym we wszystkich odpustach oraz Mszach, odmawianych godzinach kanonicznych, modlitwach, kontemplacjach, postach, pokutach, cielesnych umartwieniach i w pozostałych dobrach duchowych, które tak prywatnie, jak i publicznie przy pomocy wszechmogącego Boga wykonują wszędzie na ziemi wszystkie święte zakony mnisze, braci, kleryków regularnych oraz zakony żeńskie zależne od tychże zakonów, jak również pobożne stowarzyszenia wszelkiego rodzaju i arcybractwa.
[703] 3. Kaznodzieja winien podkreślić, że każdy z wiernych tym obficiej będzie korzystać ze wszystkich wymienionych wyżej dóbr duchowych i odpustów, im bardziej przez wszystkie dni swego życia, aż do śmierci, z gorętszą i doskonalszą intencją poświęcać się będzie świętym dziełom, składaniu ofiar pieniężnych oraz innych, modlitwom, ofiarom, w cierpliwości znosząc wszelkie przeciwieństwa.
[704] 4. W „Księdze przyjęć” zapisuje się tegoż dnia imię, nazwisko, miejsce urodzenia, stan, stopień lub godność, rzemiosło lub zawód oraz wiek przyjętych.
[705] Kapłan, klęcząc, pokornie i pobożnie rozpoczyna głośno:
V. Wspomożenie nasze w imieniu Pana.
R. Który stworzył niebo i ziemią.
V. Panie, wysłuchaj modlitwą moją.
R. A walanie moje niech do Ciebie przyjdzie.
V. Pan z wami.
R. I z duchem twoim.
W tekście podanym niżej zmienia się rodzaj oraz liczbę wiernych, którzy mają być przyjęci.
Módlmy się[673]
Prosimy Cię, Panie, wysłuchaj prośby nasze i racz pobłogosławić tego sługę oraz umocnić w Twojej świętej służbie. A ponieważ raczyłeś go dziś przyjąć do Pobożnego Zjednoczenia Najśw. Rodzicielki Syna Twojego, spraw, aby został przyjęty na wieki do Grona Błogosławionych. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.
Kapłan, stojąc, wodą świeconą pokrapia wiernych, w formie znaku krzyża, mówiąc:
W imię. Ojca + i Syna, i Ducha Świętego. Amen.
[706] Poświęcenie szkaplerza[674]
Kapłan, klęcząc, mówi:
V. Okaż nam, Panie, miłosierdzie swoje.
R. I udziel nam zbawienia swego.
V. Boże Zastępów, odnów nas.
R. I ukaż oblicze Twoje, a będziemy zbawieni.
V. Panie, wysłuchaj modlitwę moją.
R. A wołanie moje niech do Ciebie przyjdzie.
V. Pan z wami.
R. I z duchem twoim.
Módlmy się
Prosimy Cię pokornie, wszechmogący i miłosierny Boże, abyś raczył ten szkaplerz pobłogosławić, oczyśćcie i uświęćcie, by sługa Twój, który nosić go będzie pobożnie ku uczczeniu Najśw. Maryi Panny, Królowej Apostołów, ustawicznie wzrastał w wierze, nadziei i miłości. Przez Chrystusa, Pana naszego itd.
Pokrapia się szkaplerz wodą świeconą, czyniąc znak krzyża i mówiąc:
W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen.
Przy nakładaniu szkaplerza wpierw się daje go do pobożnego ucałowania, a następnie pobożnie i z serca się mówi:
Bracie w Chrystusie, przyjmij ten pobłogosławiony szkaplerz jako znak miłości, abyś nosząc go nie ustawał w trosce o chwalą Boga oraz w staraniu o własne i bliźniego zbawienie, aż osiągniesz życie wieczne. Przez Chrystusa, Pana naszego itd.
[707] Następnie kapłan się modli i błogosławi wiernego w sposób poniższy:
V. Pan z wami.
R. I z duchem twoim.
Módlmy się
Wszechmogący Boże, pokornie prosimy nieskończone i wieczne miłosierdzie Twoje, abyś za wstawiennictwem Najśw. Maryi Panny i wszystkich Świętych Twoich i przez wzgląd na zasługi Pana naszego Jezusa Chrystusa, w tym słudze Twoim powiększał z każdym dniem laskę i miłość tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa. Prosimy też, aby ten sługa Twój w pełni uczestniczył we wszystkich dobrach duchowych naszego Świętego Zjednoczenia i swoimi pobożnymi pracami, ofiarami i modlitwami mógł Ci wiernie służyć aż do końca swego życia, dla większej chwały Twojego Najświętszego Imienia i dla zbawienia dusz. Spraw też, by w pokoju był dom jego, a mieszkanie jego było na Świętym Syjonie. Przez tegoż Chrystusa, Pana naszego itd.[675]
Błogosławieństwo Boga wszechmogącego, Ojca i Syna, i Ducha świętego niech zstąpi na was i pozostanie z wami na zawsze. Amen.
Część II
1. SKARBY DUCHOWE POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO
założonego w Rzymie celem pomnażania, obrony i rozkrzewiania pobożności i katolickiej wiary, pod szczególną opieką Niepokalanej Matki Boga, Królowej Apostołów, i w całkowitej zależności od Papieża[676]
[1] Każdy, kto w jakikolwiek sposób należy do tegoż Pobożnego Zjednoczenia lub je wspiera, czy też w jakikolwiek sposób mu sprzyja, uczestniczy w zasługach wszystkich Mszy, nabożeństw, dzieł świętego posługiwania, modlitw, kontemplacji, pokut, umartwień, postów oraz wszystkich innych dzieł miłości i cnót spełnianych bądź indywidualnie, bądź wspólnie przez członków zakonów mniszych, zgromadzeń zakonnych i kleryków regularnych, które istnieją w Kościele Bożym, jak również i zakonnych zgromadzeń żeńskich, poddanych odnośnym zakonom. Ponadto uczestniczy w niezliczonych odpustach, jakie tym zakonom nadali Papieże, zaznaczając, że do udziału w nich mogą też być dopuszczeni inni[677]. O powyższym świadczą oryginalne pisma i dyplomy, otrzymane od tychże zakonów przez Pobożne Zjednoczenia, oraz rejestry i akta przechowywane przez odnośne zakony. Dokumenty świadczące o tym uczestnictwie przechowywane są w Archiwum Pobożnego Zjednoczenia w Rzymie przy Czcigodnym Królewskim Kościele Spirito Santo dei Napoletani, gdzie swoje centrum posiada Pobożne Zjednoczenie (...)[678]
2. OŚWIADCZENIE DOTYCZĄCE NATURY POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA
[2] Zjednoczenie nazywa się „Pobożnym Zjednoczeniem”, ponieważ święta i współzawodnicząca miłość z natury swej łączy jego członków w jedno ciało moralne. Część tych członków prowadzi życie wspólne w świętych ustroniach, kolegiach i klasztorach, itp., pozostali zaś członkowie, nie opuszczając swoich domów, rodzin i zajęć, współpracują z nią w realizacji świętych celów i ewangelicznych zadań Pobożnego Zjednoczenia.
[3] To ciało moralne składa się z trzech klas. Pierwsza klasa obejmuje wszystkie święte ustronia, należące do Pobożnego Zjednoczenia lub pozostające pod jego kierownictwem, jak np. kolegia, seminaria itp. Druga klasa obejmuje klasztory oraz ochronki (conservatorii) Pobożnego Zjednoczenia. Trzecia zaś klasa gromadzi wszystkich wiernych, obojga płci, przyjętych do Zjednoczenia już to w charakterze pojedynczych osób, już to w postaci całych grup, jak duchowieństwo danego miasta czy diecezji, już to w charakterze osób moralnych, jak seminaria, kolegia, konwenty, zarówno męskie jak i żeńskie, czy też jako hospicja, ochronki, a nawet miasta czy diecezje itp.
[4] Każda z tych klas może skutecznie współpracować w realizowaniu świętych celów i dzieł ewangelicznej miłości Pobożnego Zjednoczenia, już to osobiście biorąc udział w dziełach podejmowanych przez Pobożne Zjednoczenie, już to za pośrednictwem środków materialnych, jak ofiary pieniężne, dostarczanie wszelkiego rodzaju przedmiotów świętych oraz codziennego użytku, czy wreszcie przy pomocy modlitwy.
[5] Pobożne Zjednoczenie, chcąc zachować swój istotny charakter ciała moralnego, powinno się starać o żywy oraz owocny rozwój świętej działalności wszystkich klas. Dlatego też upoważnia ono na stałe wszystkich członków, razem wziętych i każdego z osobna w każdej klasie, do działania zgodnie z Regułą w zakresie wszystkich świętych celów i wszystkich dzieł miłości oraz gorliwości Pobożnego Zjednoczenia, tak jak gdyby każdemu członkowi oddzielnie zostało powierzone realizowanie celu i wszystkich świętych dzieł Pobożnego Zjednoczenia, które się spodziewa, że każdy jego członek, bez względu na to, do której klasy należy, będzie w sposób stały, czynny i skuteczny korzystał z tego upoważnienia.
[6] Klasa pierwsza, będąc częścią centralną i motorem Pobożnego Zjednoczenia, jest częścią główną Zjednoczenia i jako jego dusza powinna podtrzymywać przy życiu całe jego ciało.
[7] To Pobożne Zjednoczenie nazywa się „Apostolstwem Katolickim” nie dlatego, jakoby zamierzało przez to podkreślać, iż samo w sobie posiada „Apostolstwo Katolickie”, ale dlatego, że chce w Kościele Jezusa Chrystusa być stale ewangeliczną surmą, która wszystkich wzywa, która wszystkich zaprasza, która rozbudza gorliwość i miłość u wszystkich wiernych należących do każdego stanu, zawodu i stanowiska, aby wszyscy z pokorą i miłością oraz z religijnym szacunkiem i czcią odnosili się do „Apostolstwa Katolickiego”, które Jezus Chrystus ustanowił w swoim Kościele, oraz aby coraz skuteczniej, bezinteresownie i stale, nie mając na względzie osobistej korzyści i ambicji, wspierali Kościół Jezusa Chrystusa w jego obecnych i przyszłych potrzebach, i to zarówno środkami materialnymi, jak i modlitwą zanoszoną w intencji zrealizowania wszystkich ewangelicznych dzieł „Apostolstwa Katolickiego” stosownie do woli i życzeń Biskupów, a zwłaszcza Wikariusza Jezusa Chrystusa. Z tego też względu można jeszcze powiedzieć, że zostało ono założone w celu pomnażania, obrony i rozkrzewiania miłości i katolickiej wiary.
[8] Pobożne Zjednoczenie jest założone „w całkowitej zależności od Papieża”. Jest tak powiedziane nie tylko w tym celu, aby podkreślić tę zależność, która winna cechować wszystkie dzieci Kościoła i która ma charakteryzować wszystkie wspólnoty moralne, jakie istnieją w Kościele, ale przede wszystkim dlatego, by zaznaczyć, że to Pobożne Zjednoczenie od samego swego początku zostało złożone w ręce Wikariusza Jezusa Chrystusa, że się pod jego pasterskim okiem wychowywało i wzrastało, pałając świętą gotowością i najwyższym pragnieniem, ażeby owocnie, nieustannie, bezinteresownie, bez względu na zaszczyty czy korzyści materialne pracować we wszystkich dziełach dla większej chwały Boga i dla zbawienia dusz, wspierając Kościół we wszystkich jego potrzebach zwyczajnych i nadzwyczajnych, bliższych i dalszych, w każdej części świata. Tak pojęte Zjednoczenie jest tylko pomocniczą instytucją w Kościele, a Wikariusz zaś Jezusa Chrystusa może w swej mądrości i gorliwości pasterskiej, według swego upodobania posługiwać się członkami tegoż Zjednoczenia, tą czy inną jego częścią, jednostką czy większą grupą — jeśli uzna, że są dobrze przygotowani i przez miłosierdzie Boże obdarzeni potrzebnymi łaskami nieba — do realizacji Bożych celów, do realizacji dzieł, mających na względzie większą chwałę Boga i zbawienie dusz, korzystając z ich pracy osobistej, środków materialnych czy też modlitwy. W ten sposób Pobożne Zjednoczenie, upewnione przez Wikariusza Jezusa Chrystusa o woli Bożej co do swoich poczynań, w sposób pewny może się spodziewać błogosławieństwa Bożego oraz owoców tegoż błogosławieństwa Bożego.
[9] Pobożne Zjednoczenie działa pod najskuteczniejszą opieką Niepokalanej Matki Boga, Królowej Apostołów, i czyni to z dwóch najświętszych powodów: Po pierwsze, aby przez zasługi i wstawiennictwo Wielkiej Niepokalanej Matki Boga otrzymać wszystkie łaski i wszystkie dary, za pomocą których Pobożne Zjednoczenie, brane jako ciało moralne oraz jako teraźniejsi i przyszli członkowie, może w sposób pełny rozwijać zbawienną działalność w Kościele oraz szybko się rozkrzewiać, stosownie do potrzeb dusz w każdej części świata. Po drugie, aby wszyscy ludzie tak świeccy, jak i duchowieństwo świeckie oraz zakonnicy, z każdego stanu, zawodu ł stanowiska, mieli w Najśw. Maryi, po Jezusie Chrystusie, najdoskonalszy wzór katolickiej gorliwości i doskonałej miłości. Maryja bowiem, aczkolwiek nie obdarzona kapłańską godnością, tak dalece się poświeciła dziełom dla większej chwały Boga i zbawienia dusz, że swymi zasługami przewyższyła Apostołów, stąd też Kościół słusznie Ją pozdrawia jako Królowę Apostołów: zasłużyła Ona w pełni na ten tytuł, gdyż o wiele bardziej niż Apostołowie pracowała około rozkrzewiania świętej wiary.
3. O HERBIE POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA
[10] W górnej części płaszczyzny, o formie okrągłej, przedstawione są trzy Osoby Boskiej Tajemnicy Trójcy Przenajświętszej. Pośrodku Osób Bożych, lecz nieco niżej, siedzi Wielka Matka Boga, z koroną na głowie i berłem w prawej ręce, lewą zaś rękę ma wyciągniętą w kierunku Apostołów, którzy wieńcem Ją otaczają i zwróconym ku Niej wzrokiem proszą, by się wstawiła do Pana żniwa, aby posłał ewangelicznych robotników na żniwo swoje[679]. Maryja zaś zbiera i przedstawia Najwyższemu Bogu prośby Apostołów oraz całego świata symbolizowanego przez cztery postacie klęczące w modlitewnym skupieniu; pomiędzy tymi postaciami, w najniższej części koła, znajduje się wyobrażenie opiekuna Kościoła świętego, świętego Michała Archanioła, który trzyma na uwięzi szatana[680], aby ten nie przeszkadzał dziełom podejmowanym dla chwały Boga i zbawienia dusz. Pomiędzy zaś Apostołami przedstawiona jest postać Anioła trzymającego wstęgę z napisem „Apostolstwo Katolickie'”. Napis ten ma wszystkich wzywać i zachęcać, aby z czcią i szacunkiem odnosili się do „Apostolstwa Katolickiego”, które Jezus Chrystus ustanowił w swoim Kościele, i by je wspierali modlitwami, osobistą pracą i wszelkimi innymi możliwymi środkami.
[11] Na zewnętrznej części obwodu koła znajdują się słowa: „Miłość Chrystusa przynagla nas”. „Proście Pana żniwa, żeby wyprawił robotników na swoje żniwo i zlitował się nad ludem swym”[681]. Pierwsze słowa, św. Pawła: „Miłość Chrystusa przynagla nas” podkreślają, że duszą całego Pobożnego Zjednoczenia jest i powinna być miłość, i te należy ją praktykować w takim stopniu, aby wypełnić przykazanie Jezusa Chrystusa i Go naśladować: „To jest moje przykazanie, abyście się wzajemnie miłowali, tak jak Ja was umiłowałem”[682]. Po drugich słowach, nakazujących prosić Pana żniwa, aby wyprawił robotników na żniwo swoje, następują słowa dalsze: „i zlitował się nad ludem swym” — w prośbie tej błagamy, aby Ojciec Niebieski w swoim szczególnym miłosierdziu raczył stosownie do potrzeb dusz ludzkich posiać gorliwych oraz licznych pracowników ewangelicznych, mimo iż świat ze względu ma nadużywanie łask i brak należnego szacunku dla ewangelicznego kapłaństwa nie zasługuje na to[683].
4. O MEDALIONIE POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA
[12] Na awersie medalionu przedstawione są w tym samym układzie wszystkie postacie, za wyjątkiem tych, które symbolizują cztery strony świata. W dolnej części medalionu umieszczone są kłosy, będące symbolem mistycznego żniwa i rozumiane przez Odkupiciela jako liczne dusze, które powinny być zbawione. Na obwodzie koła medalionu znajduje się ewangeliczny tekst: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście wiec Pana żniwa, żeby wyprawił robotników na żniwo swoje”[684] — słowa te mają wszystkich pobudzać do wypełniania przykazania modlitwy, mającej na względzie cel podany przez Boskiego Odkupiciela.
[13] Na rewersie medalionu znajduje się wyryte wyobrażenie Ukrzyżowanego Jezusa, z którego najświętszych Ran spływa, dla zbawienia dusz, Jego najdroższa Krew na cztery postacie symbolizujące cztery części świata; postacie te klęczą u stóp Krucyfiksu i modlą się o zbawienie całego rodzaju ludzkiego. Modlą się one, powodowane czystą miłością, w intencji zachowywania przykazania miłości — wskazuje na to wyryty w dole, poniżej tych czterech postaci, napis: „Miłość Chrystusa przynagla nas”[685], oraz słowa przykazania Jezusa Chrystusa, umieszczone na obwodzie medalionu: „To jest przykazanie moje, abyście się wzajemnie miłowali, tak jak Ja was umiłowałem”[686].
5. O PIECZĘCI POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA
[14] Pieczęć ma kształt okrągły: przedstawione są na niej postacie trzech Osób Trójcy Przenajświętszej. Pośrodku Nich, lecz nieco niżej, znajduje się postać siedzącej oraz ukoronowanej Najśw. Maryi Panny, Królowej: w prawej ręce trzyma Ona berło, a lewą rękę ma wyciągniętą, tak jakby przyjmowała głosy oraz modlitwę wszystkich, by się wstawić za wszystkimi. Na obwodzie pieczęci wyryte są słowa: „Miłość Chrystusa przynagla nas”[687]. Słowa te rozpoczynają się od dołu, z lewej strony czytającego, i półkolem biegną w górę. Mają one przypominać wszystkim, że miłość Jezusa Chrystusa i Jego troska o zbawienie ludzi powinny być pobudką do naśladowania Go w pracy nad naszymi bliźnimi. Słowa zaś „Apostolstwo Katolickie”, umieszczone na dole pieczęci, mają przypominać, że Pobożne Zjednoczenie wzywa wszystkich do szanowania i wspierania „Apostolstwa Katolickiego”, tak jakby je założył sam Jezus Chrystus[688].
6. O HERBIE I PIECZĘCI UŻYWANYCH POZA RZYMEM
[15] W celu zachowania jednolitości należy używać wszędzie tego samego herbu i tej samej pieczęci. Jednakże dla zachowania porządku i uniknięcia nieporozumień należy w pieczęci używanej poza Rzymem w jakiejkolwiek części świata podać nazwę odnośnej diecezji.
[16] Medalion jest ten sam we wszystkich częściach świata: wielkość jednak jego można zmieniać dowolnie, byleby tylko należycie były na nim wyryte wszystkie postacie i słowa na obu stronach.
7. O DYPLOMACH DAWANYCH W DOWÓD UZNANIA
[17] W dowód uznania, jak również celem dania skuteczniejszej zachęty, należy dawać dyplomy, podpisane przez rektora odnośnej Prokury, poszczególnym osobom, które się wyróżniły bądź gorliwą współpracą, bądź większymi ofiarami pieniężnymi, bądź też intensywniejszym udziałem w dziełach podejmowanych przez Pobożne Zjednoczenie.
8. O FORMIE ZARZĄDU W POBOŻNYM ZJEDNOCZENIU
[18] Pobożne Zjednoczenie, będąc z natury swej ciałem moralnym, powinno mieć właściwy sobie zarząd, odpowiadający celowi, dla którego zostało założone. A ponieważ celem Pobożnego Zjednoczenia jest pomnażanie, obrona i rozkrzewianie pobożności oraz katolickiej wiary, dlatego też musi ono być należycie przygotowane, aby móc skutecznie posługiwać się wszystkimi środkami, jakie posiada albo będzie posiadać do swojej dyspozycji. Pobożne Zjednoczenie ma więc dwojakiego rodzaju formę zarządu: pierwsza ma charakter wyłącznie kierowniczy, druga zaś ma charakter mieszany, to znaczy częściowo kierowniczy, a częściowo kierowany.
[19] Zadaniem części kierowniczej Pobożnego Zjednoczenia jest przyjmowanie do Zjednoczenia poszczególnych osób, rodzin, wspólnot wszelkiego rodzaju, a nawet całych miejscowości, jak również popieranie wszelkich dzieł oraz zdobywanie potrzebnych i stosownych środków i zawiadywanie nimi w celach pomnażania, obrony i rozkrzewiania miłości i katolickiej wiary w każdej diecezji i w każdym miejscu na całym świecie. Powinny o to się starać stale w sposób żywy i z całą energią: 1. Część centralna, będąca motorem całego Pobożnego Zjednoczenia oraz jakby duszą podtrzymującą w nim życie. 2. Prokura Generalna dla całego świata, mająca swoją siedzibę w Rzymie. 3. Prowincjalna Prokura Rzymska, istniejąca w Rzymie. 4. Prowincjalne Prokury w każdej prowincji poza Państwem Kościelnym. 5. Prokury Diecezjalne i Okręgowe. 6. Prokury Miejskie w odnośnej diecezji. 7. Prokuratorzy miejscowi, wspierani przez swoich współpracowników.
9. O CZĘŚCI MIESZANEJ, TO ZNACZY CZĘŚCIOWO KIEROWNICZEJ, A CZĘŚCIOWO KIEROWANEJ
[20] (Mieszana forma zarządu Pobożnym Zjednoczeniem zachodzi)[689]: l. W świętych ustroniach dla księży świeckich i braci pomocników. 2. W świętych ustroniach dla kapłanów i ludzi świeckich, którzy z biegiem czasu będą chcieli przez święte śluby poświęcić się Bogu, celem przygotowania się do pracy na misjach w krajach pogańskich. 3. W świętych ustroniach dla kapłanów i ludzi świeckich, którzy przez święte śluby albo bez nich zapragną się poświęcić Bogu i przygotować się do pracy na misjach w krajach katolickich. 4. W świętych ustroniach kapłanów świeckich, gdzie przygotowywać się będą oni do kierowania seminariami lub do wychowywania młodzieży. 5. W ustroniach dla mężczyzn świeckich, którzy, będąc wolnymi od spraw świata i mając zapewnione środki utrzymania, pragną prowadzić życie wspólne i oddawać się pracy nad uświęceniem samych siebie oraz innych ludzi; tego rodzaju święte ustronia winny pozostawać stale pod opieką i zarządem odpowiedniej ilości kapłanów i braci-laików. 6. W klasztorach tegoż Pobożnego Zjednoczenia. 7. W świętych ustroniach dla świeckich niewiast, które dobrowolnie zrywając ze światem oraz mając zapewnione środki utrzymania, pragną resztę swojego życia spędzić w świętym ustroniu i poświęcić się uświęceniu własnemu oraz innych ludzi. 8. W ochronkach prowadzonych przez Pobożne Zjednoczenie. 9. W świętych ustroniach kolegiów dla misji zewnętrznych i w seminariach. 10. Wreszcie w każdej innej świętej instytucji, mającej na celu wzrost, obronę i rozkrzewianie miłości i katolickiej wiary.
[21] To wszystko, jeśli się bierze pod uwagę jedną i drugą formę, przedstawia się jako bardzo skomplikowany mechanizm i może nasuwać pewne wątpliwości co do wprowadzenia go w życie. Nie należy jednak tracić otuchy i odwagi, tak bardzo potrzebnych do owocnej współpracy. Po pierwsze, trzeba przede wszystkim uświadomić sobie, że Pobożne Zjednoczenie nie rości sobie pretensji do tego, aby już w pierwszych chwilach swego istnienia stworzyć wszystkie wymienione wyżej części, zarówno gdy chodzi o część kierowniczą, jak i mieszaną. Należy się zadowolić tym, co można osiągnąć przez pracę podjętą z całym możliwym wysiłkiem. Po drugie, pożytecznym jest podanie zarysu całości zadań Pobożnego Zjednoczenia, aby w ten sposób można było dojść, o ile to jest możliwe, do jak najdoskonalszego zrealizowania jego szlachetnego i religijnego celu. Po trzecie, Pobożne Zjednoczenie, zgodnie ze swym założeniem, ma naśladować Odkupiciela, który się podjął dzieła odkupienia całego rodzaju ludzkiego, chociaż przewidywał, że znajdzie małą liczbę swoich naśladowców. Tak więc chociaż przewiduje się, że Pobożne Zjednoczenie nie będzie mogło zrealizować wszystkich swoich części, to jednak należy dokładać wszelkich starań, by zmierzać do realizacji całości i w ten sposób nie stracić zasługi płynącej z troski o większe dobro moralne. Trzeba też tu brać pod uwagę rady i wskazówki mistrzów życia duchowego, którzy polecają nam stawiać sobie większe cele, aby móc przynajmniej osiągnąć ten cel, który osiągnąć możemy, a którego byśmy nie osiągnęli nigdy, gdybyśmy z całą energią nie zmierzali do celów wyższych.
[22] Ten, kto pragnie zdobyć jak największe zasługi za dzieła ewangeliczne, które Pobożne Zjednoczenie we wszystkich swoich częściach zamierza zrealizować dzięki łasce Pana naszego Jezusa Chrystusa, zdobędzie je, jeśli z największą nieufnością do siebie, a z najdoskonalszą ufnością do Boga zanosić będzie modły i stosownie do swoich możliwości będzie pracować nad realizowaniem wszystkich zadań i części Pobożnego Zjednoczenia. Zdobędzie się wówczas tę zasługę i osiągnie w dziełach ewangelicznych takie wyniki, o których się przedtem sądziło, iż są nieosiągalne. Bóg bowiem w swej łaskawości i miłosierdziu zadowala się tym, co możemy zrobić, a nie domaga się tego, co jest dla nas niemożliwe.
10. OŚWIADCZENIE POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA I POKORNA PROŚBA DO PRAŁATÓW I WIDZIALNEJ GŁOWY KOŚCIOŁA ŚW.
[23] Pobożne Zjednoczenie — brane we wszystkich częściach, które je tworzą, oraz obecny i przyszły zarząd tychże — nie może i nie powinno przywłaszczać sobie kościelnej jurysdykcji, ma natomiast zawsze zachowywać naturę kościelnej instytucji będącej na usługach Biskupów i Papieża. Gdyby więc poniżej przy omawianiu poszczególnych części Zjednoczenia nasuwały się pewne niejasności, to należy wtenczas zawsze przyjmować taki sens wypowiedzi, który odpowiada naturze pobożnej instytucji założonej w celu pomagania Biskupom i Papieżowi. A ponieważ dla rozwoju Pobożnego Zjednoczenia niezmiernie doniosłą jest rzeczą, aby ono zawsze zajmowało pokorną postawę pobożnej instytucji, która nie posiada kościelnej jurysdykcji, dlatego też piszący te słowa w imieniu tegoż Pobożnego Zjednoczenia prosi wielce gorliwych Biskupów oraz, całując święte stopy. Wikariusza Pana naszego Jezusa Chrystusa, aby raczyli otaczać stałą pasterską opieką Pobożne Zjednoczenie, iżby ono utrzymywało się w ewangelicznej prostocie i żywotności i oddziaływało na innych tylko dziełami miłości oraz gorliwości, przy wykluczeniu wszelkiej władzy w zakresie zewnętrznym.
11. O KONIECZNOŚCI I POŻYTKU ZAŁOŻENIA PROKUR, O ICH ROZWOJU, TRWAŁOŚCI I ROZSZERZANIU
[24] Ponieważ religia i czynne spełnianie dzieł miłosierdzia nader skutecznie przyczyniają się do rozwoju doczesnej szczęśliwości ludzi oraz do wiecznego zbawienia wszystkich, dlatego też Pobożne Zjednoczenie mając to na względzie i chcąc ze swej strony dopomóc do zaradzenia wszystkim religijnym potrzebom świata tak obecnym, jak i przyszłym, stara się o zakładanie Prokur[690]. Z koniecznością i pożytkiem Prokur, z ich rozwojem i trwałością winni zapoznać się zarówno ci, którzy owiani duchem gorliwości i miłości chcieliby z nimi współpracować, jak i ci, co mają obowiązek starania się skutecznie o rozwój katolickiej religii oraz o szczęśliwość doczesną i wieczną ludzi, a zarazem chcą oglądać wyniki swej pracy we wszystkich miejscach podległych ich jurysdykcji. Poznanie to ułatwi im dokładne zapoznanie się z natura tejże instytucji przedstawionej poniżej we wszystkich jej częściach.
12. PROKURA GENERALNA POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA DLA POSZCZEGÓLNYCH CZĘŚCI ŚWIATA
[25] Katolicki lud Rzymu, tego centrum jedności katolickiej, powinien jak najżywiej i w sposób najbardziej zaangażowany interesować się religijnymi sprawami, aby skarby wiary, w które tak obficie opływa Święte Miasto, stały się udziałem wszystkich dusz na całym świecie i wszystkich przyszłych pokoleń. Ażeby zaś to zainteresowanie mogło być żywe, czynne i skuteczne, należy je ustawicznie ożywiać pobudkami szlachetnej gorliwości i ewangelicznej miłości. Zadania tego winna się podjąć instytucja czysto religijna, która nie przymuszając nikogo, w ramach swoich Ustaw ożywiałaby wszystkich i skutecznie pobudzała wszystkich do wykonywania dzieł miłości i gorliwości, jakie są konieczne, aby naszym braciom — zarówno bliskim, jak i żyjącym w odległych częściach świata — przekazywać skarby naszej katolickiej religii oraz rozwijać wiarę i bronić jej przed napaściami wrogów.
[26] Stąd też w Rzymie, bardziej aniżeli w jakimkolwiek innym mieście, powinien zaistnieć pewien zespół ludzi gorliwych o sprawy wiary i religii. Zespół tych ludzi byłby niejako sprężyną, która rozwija i podtrzymuje przy życiu gorliwość wszystkich katolików w każdej części świata. Z tych więc względów w Rzymie powinna się znajdować Prokura Generalna, która w zależności od Papieża, wsparta jego Apostolskim Błogosławieństwem, gorliwie podejmie się tego zadania i będzie wszystkich pobudzać, aby wywiązywali się ze świętego obowiązku, który wszystkich zobowiązuje do troski o większą chwałę Boga, o większe uświęcenie swojej duszy oraz dusz naszych bliźnich.
[27] Prokura Generalna składa się z rektora i trzynastu prokuratorów głównych. Każdy prokurator główny zależnie od potrzeb tej części świata, dla której jest mianowany prokuratorem głównym, ma do pomocy odpowiednią ilość prokuratorów-pomocników. Rektor piastuje swój urząd pod opieką Najświętszych Serc Jezusa i Niepokalanej Maryi Panny: w Nich też ma wzór gorliwości i miłości, który winien naśladować w pracy mającej na celu szerzenie większej chwały Ojca Niebieskiego i wieczne zbawienie wszystkich dusz. Każdy z prokuratorów głównych wraz ze swoimi prokuratorami-pomocnikami pełni swój urząd pod opieką jednego z dwunastu Apostołów; trzynasty zaś prokurator wykonuje swoje zadania pod opieką św. Pawła Apostoła. Każdy z prokuratorów głównych ma w swej opiece jedną część świata podzielonego na dwanaście części[691]; trzynasty zaś prokurator ma być jakby duszą dwunastu prokuratorów na wzór św. Pawła Apostoła, któremu leżała na sercu troska o cały Kościół[692] — z tego też powodu nie otrzymuje on określonej części świata, ale winien się troszczyć o całość.
[28] Prokuratorom nie zezwala się nigdy na używanie tytułu „Apostoła”. Wszyscy oni winni uznawać się za niegodnych takiego tytułu; niemniej powinni oni się starać o naśladowanie świętych Apostołów przez swoje świątobliwe i umartwione życie oraz przez apostolskie dzieła miłości i gorliwości. Ten, kto zostanie wybrany na członka Prokury Generalnej, winien uważać ten wybór za specjalną łaskę miłosierdzia Bożego i w szczególniejszy sposób ma stosować do siebie słowa Pana naszego Jezusa Chrystusa, skierowane do wszystkich ludzi: „To jest moje przykazanie, abyście się wzajemnie miłowali, tak jak Ja was umiłowałem” (J 15,12). Z tego też powodu prokurator winien z całą gorliwością oraz miłością naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa i świętych Apostołów w spełnianiu wszystkich dzieł zmierzających do większej chwały Ojca Niebieskiego i wiecznego zbawienia dusz, dla których Jezus Chrystus stał się posłuszny aż do śmierci krzyżowej[693]. Ażeby prokuratorzy poczuwali się do doskonałego naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa i świętych Apostołów, należy mianować ich w następujący sposób:
[29] Pod opieką Najświętszych Serc Jezusa i Niepokalanej Maryi. Sługa Boży i nasz najdroższy Brat N.N., Rektor Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego oraz Prokury Generalnej dla poszczególnych części świata, będzie rządzić i kierować tą Prokurą żywiąc przekonanie o swojej całkowitej nieudolności i polegając wyłącznie na nieskończonej mocy łaski Bożej, naśladując przy tym gorliwość oraz miłość Najświętszych Serc Jezusa i Niepokalanej Maryi, i w ten sposób będzie pracował nad pomnożeniem większej chwały Boga oraz Jego Najświętszej i Niepokalanej Matki i dla większego uświęcenia oraz wiecznego zbawienia wszystkich dusz. Niech Bóg będzie zapłatą za jego gorliwość i za jego miłość.
[30] 1. Pod opieką Wikariusza Jezusa Chrystusa, świętego Piotra Apostoła. Sługa Boży a nasz najdroższy Brat N.N., prokurator główny Prokury Generalnej Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, odnosząc się z całkowitą nieufnością do siebie oraz do własnych sił i polegając jedynie na nieskończonej mocy łaski Bożej oraz naśladując Pana naszego Jezusa Chrystusa i świętego Piotra Apostoła, będzie pracował nad pomnożeniem większej chwały Boga i Jego Naj świętszej, Niepokalanej Matki oraz nad większym uświęceniem i wiecznym zbawieniem dusz w krajach od...................... do.................. Niech Bóg będzie zapłatą za jego gorliwość i za jego miłość (...)[694]
[31] Każdy prokurator główny oprócz prokuratorów-pomocników powinien mieć również prokuratora-asystenta pochodzącego z grona książąt lub rzymskiej szlachty. Obowiązkiem prokuratora-asystenta jest popieranie wszystkich dziel Prokury w tej części świata, nad którą ma pieczę prokurator główny. Prokurator--asystent winien celem wspierania dzieł, mających na względzie większą chwałę Boga, Jego Niepokalanej Najśw. Matki oraz zbawienie dusz, wykorzystać otrzymane od Boga dary. Winien tu wykorzystać, zgodnie z najświętszymi zamiarami Bożymi, swoją osobistą pracę, swoje szlacheckie pochodzenie, wzajemne stosunki towarzyskie bliższe i dalsze, swoje zdolności i wykształcenie, a także posiadane środki materialne tak swoje, jak też i te, które łatwo może otrzymać od innych, budząc gorliwość i miłość wśród innych osób należących do warstwy szlacheckiej, jak i wśród innych osób bogatych.
[32] Prokuratorami głównymi mogą być tylko księża. Ponieważ stanowisko prokuratorów głównych jest bardzo odpowiedzialne i wymaga wielu przymiotów naturalnych i nadprzyrodzonych, dlatego też trzeba wybierać na nie tylko takich księży, którzy odznaczają się świętością, wiedzą, gorliwością, doświadczeniem w ewangelicznej posłudze, wielkimi wpływami oraz powszechnym szacunkiem. Nie należy jednak upadać na duchu, jeśli Bogu się spodoba, by wybrano na to stanowisko osobę mniej zdatną do prac mających na względzie Jego większą chwałę.
[33] Rektorem Prokury Generalnej winien zawsze być generał Stowarzyszenia Księży Apostolstwa Katolickiego, który z urzędu swego jest rektorem Pobożnego Zjednoczenia. Księża Stowarzyszenia mogą być prokuratorami w każdej Prokurze, tak Generalnej jak i innej; wszakże księża Stowarzyszenia powinni być rzadko mianowani na powyższe stanowiska, aby przez to obudzić tym większe zainteresowanie dziełami miłości i chrześcijańskiej gorliwości wśród duchowieństwa świeckiego i zakonnego. Celem przygotowania się do tak doniosłej sprawy, jaką jest wybór prokuratorów, należy poświęcić dużo czasu na modlitwę i rozważania[695].
[34] Każdy z prokuratorów, aby móc należycie wykonywać swój urząd, winien być ożywiony takim duchem, jaki by mu pozwolił znosić wszelkie trudności, a nawet i śmierć, gdyby tego wymagała większa chwała Boga oraz większe uświęcenie i wieczne zbawienie dusz, dla których został wybrany na prokuratora generalnego.
[35] Obowiązkiem każdego prokuratora — tak głównego, jak prokuratora--pomocnika i prokuratora-asystenta — jest modlitwa oraz zachęcanie innych do wytrwałej, pokornej i ufnej modlitwy w intencji uproszenia wszystkich łask i wszelkich środków duchowych i doczesnych koniecznych oraz stosownych do starań o wzrost, obronę i szerzenie pobożności oraz katolickiej wiary we wszystkich częściach świata, dla których ustanowiono ich prokuratorem głównym, prokura-torem-pomocnikiem czy prokuratorem-asystentem. Ten obowiązek wprowadzania w życie tego niechybnego środka, o którym Pan nasz Jezus Chrystus mówił i który polecił[696], prokuratorzy winni spełniać, wkładając w to całą swoją gorliwość oraz wykorzystując dostępne im możliwości na każdym miejscu i w każdym czasie. W tym celu mają wykorzystywać gorliwość i posługę biskupów, wikariuszów generalnych diecezji, proboszczów, spowiedników, misjonarzy, jak również sprzyjające okoliczności podczas świętych misji w katolickich miejscowościach. Celem rozszerzania modlitewnej praktyki należy też wykorzystać gorliwość wszelkiego rodzaju duchowieństwa, zakonników, zakonów ścisłych i mniszych, jak również dobrych katolików, tak mężczyzn jak i niewiast, należących do każdego stanu, stanowiska i warstwy społecznej. Byłoby sprzeniewierzeniem się swemu stanowisku, gdyby każdy prokurator, mimo nadarzającej się sposobności, choćby w jednym dniu świadomie nie modlił się we wskazanych intencjach oraz nie zachęcał do tego innych (...)[697]
[36] Często mogą zachodzić takie okoliczności, że dla większego uświęcenia dusz w danych krajach, dla których prokuratorzy zostali ustanowieni prokuratorami głównymi, potrzebni. będą do pomocy w odpowiedniej ilości pracownicy ewangeliczni, prawdziwie gorliwi i zdolni do publicznego nauczania ogólnego, naukowego i religijnego w seminariach czy kolegiach. Sprawa ta, oczywiście, posiada dla prokuratorów głównych bardzo doniosłe znaczenie, stąd też jednym z głównych ich obowiązków jest staranie się o zdobycie i urobienie gorliwej i dobrej młodzieży duchownej, wystarczająco zdolnej, aby mogła ona w duchu prawdziwie ewangelicznym pracować nad zbawieniem dusz, i to na każdym miejscu, gdzie tylko skieruje ją Opatrzność Boża.
[37] Prokuratorzy główni mają wpierw wybadać powołanie kandydatów, którzy okazują gotowość do ewangelicznej pracy. Egzamin taki należy zlecić jednemu lub kilku kapłanom starszym i doświadczonym, szanowanym dla ich świętości, nauki oraz roztropności, obdarzonych darem rady i doświadczeniem duszpasterskim. Jeżeli zaś znajdzie się kapłan odznaczający się powyższymi przymiotami, który duszpastersko pracował w tych właśnie krajach, gdzie kandydat zamierza pracować, to jemu przede wszystkim należy zlecić przebadanie kandydata, gdyż nabyte przez tego księdza doświadczenie oraz posiadane przymioty pozwolą na wydanie pewniejszej decyzji.
[38] Ilekroć zajdzie potrzeba zdobycia nowych powołań wśród duchownej młodzieży, wtenczas prokuratorzy, celem rozbudzenia tychże powołań, powinni korzystać z gorliwości kapłanów świeckich i zakonnych, którzy zajmują się ludowymi misjami w katolickich krajach, by ci rozbudzali wśród świeckiego kleru w miastach i seminariach duchownych oraz kolegiach, tam gdzie prowadzą misje, zapał do misyjnej pracy w tej części świata, w której odczuwane są większe potrzeby związane z pracą mającą na względzie większą chwałę Boga oraz większy pożytek dusz. Misjonarze ci wyświadczą prokuratorom wielką przysługę, jeżeli zdołają pozyskać kandydatów posiadających oznaki prawdziwego powołania i skierują ich do prokuratorów. Jednakże aby otrzymać powołania trwałe, pewne i liczne, prokuratorzy powinni korzystać z tego niechybnego środka, jakim jest modlitwa, którą należy w tym celu zanosić zarówno prywatnie w rodzinach katolickich, jak i publicznie w kościołach oraz we wspólnotach wszelkiego rodzaju.
[39] Prokuratorzy, zbadawszy powołanie kandydatów, mają ich umieścić w świętym ustroniu rzymskim, przeznaczonym dla misji zewnętrznych. W tym ustroniu kandydaci, utwierdzając się w powołaniu, muszą przebywać tak długo, aż się przygotują do zaszczytnej pracy misyjnej, zwłaszcza do kierowania i prowadzenia tam kolegiów i seminariów. W sytuacji, gdy brak doczesnych środków nie pozwala na przyjmowanie duchownych do tego świętego ustronia dla misji zewnętrznych ani na wysłanie misjonarzy na te misje, prokuratorzy winni wzmóc swoją gorliwość oraz troskę o zdobycie potrzebnych środków, rozbudzając w tym celu ofiarność wśród zamożnych osób.
[40] Ponieważ publiczny kult i prywatna pobożność są konieczne dla większego uświęcenia dusz, dlatego każdy z prokuratorów głównych i prokuratorów-asystentów obowiązany jest także dbać o to, aby kościołom oraz wiernym w krajach im powierzonych nie zabrakło nigdy środków potrzebnych do sprawowania publicznego kultu i do rozwijania prywatnej pobożności. Jeśli chodzi o tę sprawę, to w żadnym wypadku nie mogą prokuratorzy zaniedbać tego obowiązku, gdyż byłoby to z ogromnym uszczerbkiem dla większej chwały Boga i uświęcenia dusz. Dlatego też muszą oni ustawicznie rozwijać w tym kierunku swoją gorliwość oraz ożywiać pobożność wiernych, zbierając odpowiednie ofiary, przygotowując wszelkiego rodzaju rzeczy potrzebne do odprawiania Mszy świętej i do sprawowania świętych sakramentów oraz do wystawiania Najśw. Sakramentu, jak kielichy, puszki, monstrancje, ornaty, bieliznę ołtarzową wszelkiego rodzaju, i w ogóle wszystko, co jest potrzebne do godnego sprawowania publicznego kultu. Jednocześnie prokuratorzy winni się starać o przedmioty potrzebne do rozwijania prywatnej pobożności, jak różańce, medaliki, szkapfcrze, książki do nabożeństwa pisane w języku danego ludu, oraz o wszystko inne, co jest stosowne do rozwoju prywatnej pobożności. Tego rodzaju przedmioty, przygotowane w odpowiedniej ilości, należy co pewien czas przesyłać odnośnym biskupom korzystając z nadarzających się okazji, aby o ile to jest możliwe unikać kosztów związanych z przesyłką.
[41] Prokuratorzy mają się starać o to, aby przygotowane przedmioty oraz książki do nabożeństwa służyły do rozwijania tych pobożnych praktyk, które występują w Rzymie i są przez Rzym zatwierdzone. Wszelkie wysiłki powinny być zatwierdzane przez rektora Pobożnego Zjednoczenia. Nie powinien on jednak wyrażać swej zgody na wysłanie, jeśli uprzednio się nie przekona, że między przedmiotami wysyłanymi nie ma niczego, co byłoby niezgodne z przepisami kościelnymi. To rozpoznanie może przeprowadzać on sam albo za pośrednictwem zaufanej osoby. Prokuratorzy winni też się starać o przedmioty potrzebne do sprawowania liturgii i odprawiania nabożeństw, zbierając składki na kupno tych przedmiotów albo przeprowadzając zbiórki tych przedmiotów, tak nowych jak i używanych, po domach zakonnych, kościołach i domach katolickich Przedmioty używane należy odpowiednio przerobić, aby się nadawały do użytku; prokuratorzy powinni pozyskać osoby, które bezinteresownie podjęłyby się trudu przerobienia tych przedmiotów. Można także zbierać materiały, z których dałoby się wyrabiać różne dewocjonalia; w rym wypadku trzeba się postarać o bezpłatne przerabianie tych materiałów w domach zakonnych i zakładach wychowawczych lub pracowniach zamożnych a religijnych rzemieślników.
[42] Prokuratorzy winni dokładnie prowadzić rachunkowe księgi., wyszczególniając w nich ofiary pieniężne, otrzymane przedmioty oraz inne materiały. Pod koniec każdego roto należy zrobić wykaz wpływów oraz wysyłek i podać to wszystko do publicznej wiadomości w czasie epifanijnych uroczystości.
[43] Prokuratorzy powinni gorliwie się opiekować powierzonymi im krajami. Mają mieć geograficzne mapy tychże krajów i oddawać się studiom krajoznawczym, uwzględniając przy tym szczególnie zwyczaje, charakter i religijne potrzeby ludności oraz to wszystko, co się wiąże z większym, uświęceniem! dusz w tych odległych krajach. Winni tez zapoznać się ze sposobami komunikacji z tymi krajami, przyczyni się to bowiem do sprawniejszego wysyłania tam przesyłek.
[44] W usilnej trosce o to, aby praca Prokury Generalnej wydała pożądane owoce w dziedzinie uświęcenia wszystkich dusz, każdy z prokuratorów głównych powinien się starać o posiadanie, odpowiedniej ilości prokuratorów-pomocników. Byłoby rzeczą pożądaną, aby każdy prokurator główny miał ich tylu, ile jest głównych prowincji w powtórzonym mu rejonie. Prokuratorom głównym winni też z pomocą przychodzić nie tylko prokuratorzy-pomocnicy znajdujący się w Rzymie, ale także prokuratorzy- pomocnicy pracujący poza Rzymem; tych ostatnich dobierają i mianują prokuratorzy główni, a zatwierdza rektor Pobożnego Zjednoczenia.
[45] Należy się starać, o ile to jest tylko możliwe, aby każdy prokurator główny miał tyłu prokuratorów-pomocników zewnętrznych, ile prowincji liczy powierzony mu okręg. Prokuratorzy ci nazywają się zewnętrznymi prokuratorami-pomocnikami prowincjalnymi, mówiąc krócej — prokuratorami prowincjalnymi. Każdy prokurator główny w Rzymie powinien utrzymywać z nimi ścisłą religijną łączność.
[46] Każdy prokurator prowincjalny jest rektorem Prokury Prowincjalnej i swoją siedzibę winien posiadać w stołecznym mieście prowincji. Prokura Prowincjalna składa się z trzynastu prokuratorów, podobnie jak Prokura w Rzymie, z których każdy piastuje swój urząd pod opieką jednego ze świętych Apostołów i posiada powierzoną swojej opiece jedną część prowincji, która podzielona jest na dwanaście okręgów czy diecezji. Każdy z tych prokuratorów może mieć w swojej opiece jedną lub kilka diecezji; również jeden lub więcej prokuratorów może roztaczać pieczę nad jedną diecezją, zależnie od podziału danej prowincji na okręgi lub diecezje.
[47] Prokura Prowincjalna ma posiadać swoją siedzibę w stołecznym mieście prowincji. Każdy z prokuratorów powinien pozostawać w ścisłej łączności z prokuratorem prowincjalnym, który powierza mu sprawy dotyczące większej chwały Boga i Jego Najśw. Niepokalanej Matki oraz większego uświęcenia odnośnych okręgów czy diecezji Prokurator prowincjalny wybiera prokuratorów diecezjalnych, którzy za miejsce swego zamieszkania obierają miasto, gdzie biskup ma swoją stałą rezydencję.
[48] Prokurator diecezjalny tworzy Prokurę Diecezjalną złożoną z trzynastu prokuratorów, z których każdy spełnia swe obowiązki pod opieką jednego ze świętych Apostołów. Prokurator diecezjalny jest rektorem Prokury. Każdy z prokuratorów diecezjalnych pracuje w ścisłej łączności z prokuratorem prowincjalnym, od którego zależy. Jeżeli w jakiejś miejscowości prowincji, diecezji lub okręgu udało się założyć święte ustronie czy kolegium Pobożnego Zjednoczenia, to wówczas rektor tegoż ustronia czy kolegium ma być również rektorem Prokury.
[49] Każdy z rektorów Prokury Diecezjalnej ma raz w roku wysyłać do prokuratora prowincjalnego dokładne sprawozdanie ze stanu i rozwoju swojej Prokury. Każdego roku prokuratorzy prowincjalni powinni sporządzić dokładne sprawozdanie ze stanu i rozwoju całej Prokury Prowincjalnej oraz przekazać je odnośnemu prokuratorowi głównemu w Rzymie. Sprawozdania odnośnym prokuratorom należy wysyłać korzystając ze stosownej okazji, aby w ten sposób nie narażać się na zbyteczne wydatki pocztowe. Otrzymane sprawozdania prowincjalne prokuratorzy główni przekażą rektorowi Pobożnego Zjednoczenia w Rzymie.
[50] Zakładanie Prokur Prowincjalnych, Diecezjalnych i Okręgowych ma na celu nie tylko szerzenie modlitewnej praktyki i troski o urabianie gorliwych pracowników ewangelicznych, o przygotowywanie i zbiórkę niezbędnych rzeczy do sprawowania publicznego kultu i prywatnych praktyk pobożnych oraz urządzanie składek na zakup tych rzeczy, ale także ma na celu, ilekroć i gdziekolwiek wymaga tego większa chwała Boga i zbawienie dusz, zakładanie świętych ustroni, klasztorów, domów wychowawczych, ochronek, seminariów, kolegiów, przytulisk, jak również bractw i stowarzyszeń młodzieżowych, aby młodzieży ułatwić odpowiednie spędzenie dni świątecznych i ustrzec ją od niebezpieczeństw; nadto — prowadzenie oratoriów wieczorowych i szkół wieczorowych dla rzemieślniczej młodzieży, szkół dziennych dla chłopców, dziewcząt i młodzieży, jak również wszelkich innych dzieł miłości i gorliwości, przyczyniających się do większej chwały Boga i większego uświęcenia ludzi.
[51] Przy wysyłaniu ewangelicznych robotników, przygotowanych i dysponowanych przez Prokurę Diecezjalną i Prowincjalną, należy przede wszystkim mieć na uwadze większe potrzeby i żądania biskupów. W wypadku licznych próśb należy zawsze uwzględnić tę, która zwraca się o ludzi nadających się do prowadzenia kolegiów czy seminariów. Uwzględniając bowiem tego rodzaju prośby zapewnia się dobre wychowanie alumnom i owocnie się wykorzystuje pracę kapłanów. Przy rozdzielaniu przedmiotów potrzebnych do publicznego kultu oraz rozwijania prywatnej pobożności wiernych należy uwzględniać prośby biskupów, które odnoszą się przede wszystkim do kościołów i ludzi najbardziej potrzebujących.
[52] Święte ustronia, klasztory, ochronki oraz wszelkie inne dzieła miłości i gorliwości należy zakładać zgodnie z naturą i Reguła tegoż Pobożnego Zjednoczenia.
[53] Przy przyjmowaniu wiernych do Pobożnego Zjednoczenia odnośni prokuratorzy mają rozbudzać w nich szlachetną gotowość, żywe zainteresowanie oraz poczucie świętego obowiązku wspierania Prokur modlitwami, bezinteresowną pracą osobistą, jak również doczesnymi środkami. Do Zjednoczenia można przyjmować nie tylko pojedyncze osoby, ale również i rodziny, prawne osoby kościelne, zakony męskie i żeńskie, kolegia, seminaria, stowarzyszenia i jeśli to jest możliwe, także miejscowości, wsie, miasta i diecezje. Przyjęcia dokonuje się zgodnie z regułami Pobożnego Zjednoczenia. Zadaniem tego przyjęcia jest pobudzenie wszystkich ludzi do prawdziwej gorliwości ewangelicznej, wprowadzanej w życie w łączności i jedności z miłością i katolicka wiarą wiernego ludu Rzymu, aby wszyscy energiczniej przyczyniali się do większej chwały Boga, Najśw. Maryi oraz do większego uświęcenia całego świata za pomocą nieomylnego środka — modlitwy, osobistej pracy, środków i pomocy doczesnych.
[54] Nie w każdej jednak diecezji, okręgu, prowincji, a nawet nie w każdym mieście będzie można założyć Prokurę w ten sposób, aby wszyscy prokuratorzy mogli wykonywać wszystkie swe obowiązki. Nigdzie jednak nie ma takiego miejsca, gdzie by nie można było się modlić. Ponieważ modlitwa jest niezawodnym środkiem do otrzymania wszystkich łask, byłoby niedbalstwem zasługującym na naganę, gdyby nie korzystano z tego środka tam, gdzie nie ma ewangelicznych pracowników lub doczesnych środków. Dlatego też trzeba przyjmować tam zarówno jednostki, jak i moralne społeczności mimo tego, iż mogą one tylko poprzez modlitwę przejawiać swoja aktywność. Należy to czynić żywiąc nadzieję, że właśnie jednym z głównych skutków modlitwy będzie tam stopniowe realizowanie innych wielkich zadań Prokury oraz dzieł przyczyniających się coraz bardziej do większego uświęcania dusz.
[55] Pobożne Zjednoczenie zakładając Prokury w diecezjach, prowincjach kieruje się tą myślą, aby w Kościele katolickim stworzyć dla biskupów, arcybiskupów i prymasów jakby pomocnicze ciało, które nie powoduje się ani interesem, ani ambicją, lecz czystą gorliwością i ewangeliczną miłością, a łączy się z Prokurą w Rzymie nie węzłem niewolniczej zależności, lecz aby postępować zgodnie z niniejszymi regułami i w duchu pokornej miłości i żarliwości otrzymywać wszystkie religijne podniety niezbędne do czynnego oraz skutecznego prowadzenia ewangelicznych dzieł ku większej chwale Boga, Najśw. Maryi i dla większego uświęcenia dusz. W ten sposób również biskupi, arcybiskupi oraz prymasi, którym ze względu na ich duszpasterski urząd bardziej niż innym zależy na wszelkich pobożnych instytucjach mających na celu większą chwałę Boga, Najśw. Maryi i skierowanych do większego uświęcenia dusz powierzonych ich opiece, staną się pierwszymi krzewicielami Prokur Diecezjalnych i Prowincjalnych i z prawdziwą gorliwością będą się starali o ich zakładanie oraz rozwój, będą je stale popierali i otaczali serdeczna troskliwością pasterską.
[56] Nieprzyjazny jednak człowiek nie będzie obojętnie patrzył na zakładanie Prokur, na ich rozwój oraz owocną dla zbawienia wiecznego działalność, która jest nagroda za gorliwość pasterską. Przeciwnie, będzie usiłował siać ziarno chwastu pomiędzy pasterzem a owczarnia, wskutek czego osłabnąć może gorliwość członków Prokury i to z wielką szkodą dla dusz. Aby uniknąć takiego stanu rzeczy, niebezpiecznego zwłaszcza w czasie pokusy, bezpośredni przełożeni winni utrzymywać członków Prokury w duchu posłuszeństwa głosowi własnego pasterza, a biskupi maja troskliwie czuwać, aby Prokury Diecezjalne utrzymywały stale jak najściślejszą łączność z Prokurą Prowincjalną, a Prokury Prowincjalne z Prokurą, znajdującą się w Rzymie. Prokury Prowincjalne oraz Prokura w Rzymie winny dołożyć wszelkich starań, aby w podobnych wypadkach pokusa nie zwyciężyła. Mając to wszystko na uwadze można sądzić, że nie znajdzie się ani jeden biskup, arcybiskup czy prymas, który by nie był przekonany o konieczności ścisłych, opartych na miłości i gorliwości, stosunków pomiędzy Prokurami — Diecezjalną, Prowincjalną i Rzymska — zapewniających, o ile to jest możliwe, trwałość świętej instytucji.
[57] Okolicznością najbardziej sprzyjającą założeniu Prokur Diecezjalnych i Prowincjalnych, jak również pozyskaniu jednostek, rodzin, zrzeszeń, miejscowości oraz miast są święte misje dla ludu i rekolekcje dla duchowieństwa oraz troskliwość pasterska biskupów, arcybiskupów i prymasów, aby te misje były przeprowadzane przez gorliwych misjonarzy. Jeżeli w danej miejscowości już dawno nie odbywały się misje, a chwała Boga i uświęcenie dusz domagają się jak najszybszego założenia Prokury Diecezjalnej czy Prowincjalnej oraz przyjęcia wiernych, to wtenczas biskupi mogą wykorzystać nabożeństwa majowe czy też nowenny przed głównymi Uroczystościami Najśw. Maryi, świętych Apostołów Piotra i Pawła, a przede wszystkim Objawienia Pańskiego i Zesłania Ducha Świętego, aby swoim słowem pasterskim, jak też żywym słowem proboszczów oraz odpowiednich kaznodziejów tak diecezjalnych, jak i zakonnych, ożywić duchowieństwo oraz lud sobie powierzony. W tego rodzaju sytuacji sam biskup może, w imieniu Rzymskiej Prokury Generalnej, w sposób uroczysty, przyjęty w Pobożnym Zjednoczeniu, założyć Prokurę i przyjąć do niej wiernych.
[58] Jeśli w jakimś mieście z powodu szczupłej ilości ewangelicznych pracowników nie można zdobyć trzynastu współpracowników oraz rektora Prokury, to na początku, stosownie do potrzeby, można założyć Prokurę z mniejszą liczbą osób duchownych, pozostałych zaś prokuratorów mogą zastąpić osoby świeckie, odznaczające się gorliwością i miłością, jaką winni się odznaczać wszyscy katolicy, osoby prawdziwie pobożne, prawdziwie gorliwe, cieszące się szacunkiem u innych. Można też jednemu kapłanowi powierzyć obowiązki dwóch czy więcej prokuratorów, a nawet podzielić wszystkie obowiązki trzynastu prokuratorów pomiędzy trzech lub czterech prawdziwie gorliwych kapłanów. Członkami Prokury mogą być również i księża zakonni, Pobożne Zjednoczenie bowiem ma na celu jednoczenie sił i działalności ewangelicznej duchowieństwa jednego i drugiego, świeckiego i zakonnego. Rektorem jednakże Prokury powinien być zawsze ksiądz należący do duchowieństwa świeckiego, a to dlatego, aby móc z większą łatwością podtrzymywać jednych i drugich w żywej i zgodnej gorliwości.
[59] Członkowie Prokury mają zawsze pozostawać na stanowisku zwykłych księży, nie piastujących żadnych godności w kościelnej hierarchii, a to z wielu względów. Wpierw z tego względu, że wszystkie dzieła i poczynania ewangeliczne są ze swej istoty tego rodzaju, iż mogą być spełniane przez księży nie obdarzonych żadną inną godnością prócz zaszczytnej godności ewangelicznego kapłaństwa, poza tym mogą być też dostępne i osobom świeckim. Po wtóre dlatego, że rozwój tego rodzaju dzieł i poczynań ewangelicznych wymaga zbliżenia do ludzi wszelkiego stanu, płci, wieku i stanowiska, aby w nich stale rozbudzać i podtrzymywać gorliwość oraz miłość. Po trzecie dlatego, że Prałaci kościelni oraz Czcigodne Kolegium Kardynałów Kościoła świętego, będąc ustanowieni przez Boga dla kierowania wszystkimi częściami, dla popierania rozwoju całości, dla autorytatywnego zarządzania jako organa najwyższego Pasterza Kościoła i Wikariusza Jezusa Chrystusa — Papieża, nie mogą się zajmować skutecznie poszczególnymi i konkretnymi sprawami Prokury bez szkody dla poważnych spraw Kościoła świętego, do których są wyznaczeni przez Papieża.
[60] Przez wyniesienie Prałatów i Kardynałów na najszczytniejsze po Papieżu stanowiska w hierarchii oraz przez wybór ich na główne filary i pierwszych członków rządzących Kościołem powszechnym Kościół daje świadectwo ich religijnej gorliwości, apostolskiej i ewangelicznej miłości oraz głębokiemu zrozumieniu przez nich potrzeby zakładania i rozwijania dzieł wchodzących w zakres Prokury. Jeśli się więc uzna, że zachodzi konieczność — a przynajmniej, że będzie to pożyteczne — zwrócenia się do nich, to wtenczas należy się do nich zwrócić z gorącą prośbą, a wówczas ich współpraca pełna gorliwości i miłości przysporzy wiele korzyści wszystkim ewangelicznym poczynaniom, mającym na względzie większą chwałę Boga i większe uświęcenie dusz.
[61] Wszyscy prokuratorzy główni, prokuratorzy-asystenci i prokuratorzy-pomocnicy powinni w swojej działalności wykorzystywać wszelkie duchowe i doczesne środki na rzecz wszystkich potrzeb Kościoła Jezusa Chrystusa, podejmując się tego na żądanie indywidualne czy kolegialne Najprzewielebniejszych Prałatów oraz Najdostojniejszych i Najprzewielebniejszych Kardynałów Kościoła świętego, dla dobra wiernych i dobra dzieł religijnych w powierzonych tymże Prałatom i Kardynałom, indywidualnie czy wspólnie,' rejonach bliskich czy też dalekich. W pracy tej dla Boga prokuratorzy mają się kierować nie doczesną korzyścią, nie ambicjami czy względami ludzkimi, ale najczystszym duchem prawdziwej gorliwości, pokornej miłości oraz pełnej szacunku gotowości, aktywności i skuteczności.
[62] Współpracę wszystkich wiernych z każdego stanu, stopnia, stanowiska, płci oraz zawodu, w każdej części świata, jak również działalność wszystkich prokuratorów głównych, prokuratorów-pomocników i prokuratorów-asystentów na rzecz rozwoju Prokury, dzieł miłości oraz gorliwości każdej Prokury powinna ożywiać zawsze jak najgorętsza troska religijna o rozszerzanie po całym świecie większej chwały Boga i Najśw. Imienia Jezusa Chrystusa oraz o jak najdoskonalsze uświęcenie i wieczne zbawienie całego rodzaju ludzkiego.
[63] Ażeby to religijne nastawienie było prawdziwie szczere, wszyscy powinni tak się przykładać do jego realizacji, w jakim stopniu uznają w świetle wiary, że to jest konieczne do osiągnięcia tak szlachetnego i pożytecznego celu. I dlatego szczególnie ci, którzy bardziej aniżeli wszyscy inni powinni współpracować w tej sprawie, mają przy zdarzających się okazjach poświęcać się tej pracy z całą swoją gorliwością, aktywnością, wykorzystując wszystkie możliwe środki. Ci wszyscy, którzy bardziej niż inni mają się starać o zakładanie Prokur tegoż Pobożnego Zjednoczenia, o rozwój różnych dzieł miłości i gorliwości realizowanych przez Prokury, powinni sobie uświadamiać, że chociaż Pan nasz Jezus Chrystus chciał wszystkich zbawić, że chociaż przelał swą najdroższą krew dla wiecznego zbawienia wszystkich i że za cenę swej najdroższej krwi i swoich zasług założył Kościół, aby wszyscy ludzie całego świata obecnego oraz przyszłego mogli wejść do tego Kościoła, symbolizowanego przez arkę, i w ten sposób uniknęli straszliwego rozbicia, to jednak przy tym zdawał sobie sprawę, że zaledwie mniejsza część ludzi wejdzie do tego Kościoła, a wielu z tych, którzy doń wejdą, nie będzie korzystało z jego dobrodziejstw. Mimo jednak tego chciał On doprowadzić wszystkich do zażywania pełnej radości płynącej z ustanowienia świętego Kościoła katolickiego, apostolskiego i rzymskiego. Kierując się zaś nieskończoną miłością obdarzył Kościół świętą władzą i wyposażył we wszystkie skarby życia wiecznego, i raczył nieskończenie się poniżyć przyjmując naturę ludzką i cierpieć w sposób tak bolesny, że wszystkie umysły anielskie i ludzkie pomnożone w każdym momencie od początku świata aż do jego końca nie będą w stanie tego pojąć, i że wreszcie raczył umrzeć na krzyżu, i że gdyby zaszła tego potrzeba, dla zbawienia tylko jednej duszy gotów jest uczynić to wszystko, czego dokonał dla całego rodzaju ludzkiego, a nawet i więcej.
[64] Dlatego też nikt, niezależnie od tego, do jakiego stanu, stopnia i stanowiska należy, pamiętając o Boskim Wzorze — Panu naszym Jezusie Chrystusie, który jest Mądrością nieskończoną, Bogactwem istotnym, Szlachetnością niepojętą — nie może nigdy ulec zwodniczemu podszeptowi szatana, że na próżno się wysila, poświęca swoją pracę, swoje zdolności, wiedzę, stanowisko, częściowo lub w całości swoje dobra doczesne, mając na względzie najszlachetniejszy cel, jakim jest większa chwała Boga i zbawienie dusz, nawet gdyby ani jedna dusza z tego nie skorzystała. Wszyscy powinniśmy być ożywieni taką nadzieją przyszłej nagrody, jak gdybyśmy już osiągnęli najświętszy cel naszej pracy i wysiłków. Powinniśmy pamiętać o tym, że chociaż święty patriarcha Abraham za zrządzeniem Bożym nie dopełnił aktu ofiarowania swojego syna Izaaka, to jednak otrzymał błogosławieństwo, jak gdyby rzeczywiście złożył z niego ofiarę. Również ci wszyscy, którzy nie będą mieć duchowej pociechy oglądania owoców swojej pracy, zmierzającej do szerzenia większej chwały Boga oraz większego uświęcenia dusz, otrzymają jeszcze nagrodę za to swoje duchowe umartwienie.
13. RZYMSKA PROKURA PROWINCJALNA
[65] l. Prokura ta obejmuje pobożne dzieła w Rzymie oraz wszystkie Prokury wszystkich diecezji znajdujących się w Państwie Kościelnym. 2. Każda z tych Prokur składa się z trzynastu prokuratorów oraz rektora, któremu podlega. 3. Rektor kieruje Prokurą pod szczególną pieczą Najświętszych Serc Jezusa i Niepokalanej Maryi, każdy zaś z prokuratorów spełnia swoje religijne obowiązki, powierzone mu przez Prokurę, pod opieką jednego ze świętych Apostołów, jak to jest powiedziane wyżej w rozdziale o Prokurze Generalnej.
[66] 4. Rektora każdej Prokury Prowincjalnej wybiera, jak o tym powiedziano w rozdziale o Prokurze Generalnej, odnośny prokurator główny Prokury Generalnej istniejącej w Rzymie. 5. Rektora każdej Prokury Diecezjalnej czy Okręgowej wybiera odnośny prokurator prowincjalny. 6. Rektor Prokury Prowincjalnej wybiera jeszcze trzynastu prokuratorów Prokury, której siedzibą jest stołeczne miasto prowincji, gdzie rezyduje arcybiskup czy prymas. 7. Rektor Prokury Diecezjalnej albo Okręgowej wybiera trzynastu prokuratorów Prokury Diecezjalnej. 8. Wybór członków każdej Prokury ma być zatwierdzony przez ordynariusza miejscowego.
[67] 9. Każdy członek każdej Prokury Diecezjalnej wybiera rektora Prokury Miejskiej dla miasta, okręgu czy wsi w danej diecezji, nad którymi sprawuje pieczę, jeśli miasta lub okręgi ze względu na swe warunki nadają się do założenia Prokury. Prokurę taką należy nazwać Prokurą Miejską, chociażby dana miejscowość nie była miastem. Gdyby z powodu braku środków nie można było założyć tam Prokury, to prokuratorem miejskim należy ustanowić gorliwego kapłana z danej miejscowości lub osobę świecką owianą duchem Bożym. 10. Wybór rektora Prokury Miejskiej oraz prokuratora miejskiego winien być zatwierdzony przez rektora Prokury Diecezjalnej czy też Okręgowej. 11. Rektor Prokury Miejskiej dobiera sobie trzynastu prokuratorów miejskich, a prokurator miejski dobiera sobie odpowiednią liczbę pobożnych i gorliwych ludzi, którzy jako jego współpracownicy mają mu dopomagać w pracach dla większej chwały Boga i pożytku dusz. 12. Liczba współpracowników może być większa lub mniejsza, stosownie do warunków i potrzeb danej miejscowości, nie może jednak przekraczać liczby trzynastu. 13. Prokurator miejski kieruje Prokurą pozostając pod szczególną opieką Najświętszych Serc Jezusa i Niepokalanej Maryi; każdy zaś ze współpracowników spełnia swe zadania pod opieką jednego ze świętych Apostołów, w porządku ustalonym dla Prokury Generalnej: 1) św. Piotra, 2) św. Andrzeja, 3) św. Jakuba Starszego, 4) św. Jana Ewangelisty, 5) św. Tomasza, 6) św. Jakuba Młodszego, 7) św. Filipa, 8) św. Bartłomieja, 9) św. Mateusza Ewangelisty, 10) św. Szymona, 11) św. Judy Tadeusza, 12) św. Macieja, 13) św. Pawła.
[68] 14. Ażeby w Pobożnym Zjednoczeniu nie zabrakło nigdy jednego z najbardziej charakterystycznych rysów dzieł Bożych i dlatego najbardziej koniecznego do osiągnięcia najświętszego celu tegoż Zjednoczenia, koniecznym jest, ażeby w całym Pobożnym Zjednoczeniu wszędzie i zawsze jaśniało doskonałe podporządkowanie się i posłuszeństwo wobec Zastępcy Jezusa Chrystusa i wobec biskupów. 15. Co więcej, aby to Dzieło nie uległo zniszczeniu, w całym zarządzie Pobożnym Zjednoczeniem należy bezwzględnie zachowywać najdoskonalszą jedność.
[69] 16. W celu zachowania doskonałej jedności całe Pobożne Zjednoczenie powinno całkowicie zależeć od generalnego rektora tegoż Zjednoczenia, który rezyduje w Rzymie. Zależność ta winna wypływać nie z niskiej pobudki, ale z umiłowania porządku, z prawdziwej gorliwości oraz ze szczerej i pokornej miłości. 17. W celu zachowania doskonałej jedności Prokura Generalna, Rzymska Prokura Prowincjalna i Prokura Rzymska dla dzieł miłości i gorliwości w Rzymie i w jego okręgu — wszystkie mają swe siedziby w Rzymie — podlegają bezpośrednio generalnemu rektorowi Pobożnego Zjednoczenia. Wszystkie zaś Prokury inne — istniejące poza Rzymem i jego okręgiem — podlegają generalnemu rektorowi pośrednio poprzez odnośne organa i prokuratorów Prokur istniejących w Rzymie i poza nim.
[70] 18. Ilekroć tego wymaga większa chwała Boga i większe uświęcenie ludzi, rektor generalny może i powinien działać sam lub posłużyć się osobą drugą, będącą jego delegatem. 19. Jeżeli rektor generalny nie może bezpośrednio sam sprawy rozpatrzyć, wówczas wybiera trzech ludzi odznaczających się świętością, doświadczeniem, gorliwością i roztropnością. Jeden z nich występuje wtenczas jako urzędowy wizytator, dwaj zaś pozostali są urzędowymi doradcami. 20. Wizytator przy wykonywaniu swojego obowiązku nie może przekroczyć granic władzy udzielonej mu przez rektora generalnego.
[71] 21. Ożywieni ewangelicznym duchem doradcy powinni pomagać wizytatorowi w spełnianiu jego urzędu swoimi światłymi radami, a nawet, jeżeli tego zajdzie potrzeba, osobistą pracą. 22. Aby zarządzenia wydane przez wizytatora przy współudziale doradców były ważne, muszą wpierw uzyskać zatwierdzenie przez rektora generalnego. 23. Wizytator i dwaj jego doradcy spełniają swój urząd z pełną ufnością pod opieką Najświętszych Serc Jezusa i Niepokalanej Maryi.
[72] 24. Podobnie jak rektor generalny może w razie potrzeby wybrać wizytatora, wspieranego przez dwóch doradców, dla każdej Prokury i dla każdego dzieła należącego do Prokury, tak też rektor Prokury Prowincjalnej, Diecezjalnej czy Okręgowej może, a nawet powinien stosownie do potrzeby wybrać wizytatora i dwóch doradców dla każdego dzieła należącego do odpowiedniej Prokury. 25. Wszyscy wizytatorzy i doradcy przy wykonywaniu swojego urzędu mają postępować wedle przepisów ustalonych wyżej dla wizytatorów i doradców mianowanych przez rektora generalnego. Zarządzenia ich powinny mieć dla swej ważności i skuteczności zatwierdzenie ze strony odnośnego rektora, który ich mianował. 26. Wszyscy wizytatorzy oraz doradcy winni wykonywać z doskonalą ufnością swój urząd pod opieką Najświętszych Serc Jezusa i Niepokalanej Maryi.
[73] Powyżej była mowa o wizytatorach nadzwyczajnych. W ustawach dla pobożnych instytucji rozwijanych i kierowanych przez Prokurę będzie mowa o wizytatorach zwyczajnych. Teraz przechodzi się do omówienia ustroju: 1) Rzymskiej Prokury Prowincjalnej, 2) Prokury Diecezjalnej, 3) Prokury Miejskiej, oraz 4) zadań prokuratora miejskiego i jego współpracowników. Uwaga 1. Nie przedstawiamy tu składu Prokury Okręgowej, ponieważ do niej odnosi się to, co jest powiedziane o Prokurze Diecezjalnej. Uwaga 2. Chociaż Państwo Kościelne obejmuje wiele prowincji, to jednak Rzymska Prokura Prowincjalna w Pobożnym Zjednoczeniu obejmuje całe Państwo Kościelne, stąd też można ją nazwać Prokurą Papieską, gdyż odnosi się do Państwa Papieskiego. To, co jest o niej powiedziane, wystarcza jako norma do zakładania każdej Prokury Prowincjalnej.
14. USTRÓJ RZYMSKIEJ PROKURY PROWINCJALNEJ
[74] Pod opieką Najświętszych Serc Jezusa i Niepokalanej Maryi. Sługa Boga i nasz najdroższy Brat N.N., rektor Rzymskiej Prokury Prowincjalnej Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, kierując i zarządzając tą Prokurą nie powinien ufać sobie ani swoim siłom, lecz pokładać całą ufność w moc łaski Bożej i z całą żarliwością naśladować miłość oraz gorliwość Najświętszych Serc Pana naszego Jezusa Chrystusa i Niepokalanej Maryi oraz ustawicznie i usilnie starać się zawsze o większe uświęcenie Rzymu, jego okręgu i wszystkich diecezji Państwa Papieskiego. Niech Bóg będzie mu wieczną nagrodą za jego gorliwość i miłość.
[75] 1. Pod opieka świętego Piotra Apostoła. Sługa Boga a nasz najdroższy Brat N. N., prokurator Prowincji Rzymskiej, ma naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa i św. Piotra Apostoła w ustawicznym rozwijaniu wszelkimi możliwymi sposobami większej chwały Boga, Jego Najśw. Niepokalanej Matki oraz w staraniu się o większe uświęcenie diecezji A. B. C. itd., jak również Rzymu, w których powierza się mu szczególniejszą pieczę o jak najdoskonalsze urobienie duchowe, naukowe i duszpasterskie duchowieństwa oraz o wszystkie inne dzieła miłości i gorliwości, o ile to będzie możliwe. Niech Bóg będzie mu wieczną nagrodą za jego gorliwość i miłość (...)[698]
15. SPOSÓB ZAKŁADANIA PROKUR POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA, WYBORU NOWYCH PROKURATORÓW, REKTORA I RAD
[76] Rektor założonej już Prokury, który w imieniu Pobożnego Zjednoczenia ma założyć Prokurę Prowincjalną czy Diecezjalną albo Miejską, powinien się do tego aktu przygotować przez dziesięciodniowe rekolekcje zamknięte. Polecić też ma, aby w pobożny i budujący sposób odprawiono nowennę do Najśw. Dziewicy, Królowej Apostołów, w tym kościele, przy którym ma być założona Prokura. Nowennę tę odprawia się w tej intencji, by Królowa Apostołów wyjednała u swego Boskiego Oblubieńca — Ducha Świętego potrzebne łaski do owocnego założenia Prokury. Odprawienie tej nowenny należy polecić również wszystkim stowarzyszeniom istniejącym w mieście, w którym zakłada się Prokurę. Podczas nowenny należy wygłaszać krótkie nauki moralne, aby przygotować lud do ogólnego przyjęcia go do Pobożnego Zjednoczenia oraz ożywić ludzi do współpracy ze świętymi dziełami tegoż Zjednoczenia.
[77] Rano w dniu, w którym następuje zakończenie nowenny — dzień założenia Prokury zaliczać się będzie do uroczystych dni danej Prokury — należy urządzić generalną Komunię świętą, aby uzyskać odpusty, które można otrzymać w dniu przyjęcia. Dwie godziny przed południem należy odprawić uroczystą Mszę, w czasie której wykonuje się śpiew gregoriański. Dwie godziny przed zachodem słońca należy zwołać wiernych trzykrotnym uroczystym biciem w dzwony. Po odmówieniu różańca i wygłoszeniu krótkiej nauki, mającej na celu doskonalsze przygotowanie ludu do przyjęcia, należy odczytać pismo wystosowane przez Pobożne Zjednoczenie i zezwalające na założenie Prokury. Podczas tej uroczystości biskup, ubrany w szaty pontyfikalne, zajmuje miejsce na tronie; w razie braku biskupa zastępuje go jego delegat. Następnie rektor albo biskup dokonuje ogólnego przyjęcia duchowieństwa i wiernych, zgodnie z ceremoniałem Pobożnego Zjednoczenia[699].
[78] Po dokonaniu przyjęcia należy ludowi podać do wiadomości, że w przeciągu miesiąca odbędzie się wybór trzynastu prokuratorów, których zadaniem będzie jak najgorliwsza praca, mająca na celu dobro publiczne i prywatne wiernych oraz ich doczesną i wieczną szczęśliwość. W związku z tym należy zachęcić lud do praktykowania w tym czasie częstszych umartwień, postów i modlitw zanoszonych publicznie w kościołach, jak i prywatnie w rodzinach, aby tym pewniej otrzymać łaskę wybrania prokuratorów takich, jakich chce Bóg, i którzy napełnieni darami oraz mocą Bożą będą stale i skutecznie się troszczyć o większą chwalę Boga i większe uświęcenie dusz. Wreszcie przed wystawionym Najśw. Sakramentem należy odśpiewać Litanię do Najśw. Panny oraz Te, Deum i udzielić ludowi błogosławieństwa Najśw. Sakramentem. W ostatnich dniach nowenny należy w południe dzwonić na „Anioł Pański” we wszystkie dzwony przez całą godzinę, aby przez to bardziej ożywić pobożność i gorliwość ludu. W ostatnim dniu nowenny oraz w dniu ogólnego przyjęcia należy dzwonić również we wszystkich innych kościołach danej miejscowości. Uwaga. Nie należy sądzić, że takie uroczyste wystąpienia i przygotowania są czymś przesadnym lub zbytecznym. Założenie bowiem Prokury jest sprawą doniosłego znaczenia i najwyższej wartości dla człowieka, ponieważ dotyczy większej chwały Boga i większego uświęcenia dusz, prócz tego przyczynia się w pewien sposób do rozwoju doczesnej szczęśliwości ludzi.
[79] Jak najusilniej trzeba się starać, aby założenie Prokury doszło do skutku i wydało swoje owoce. Wszakże aby osiągnąć jak najobfitsze owoce, potrzeba darów Bożych, uproszonych w publicznej i prywatnej modlitwie, dlatego też należy stale rozbudzać wśród ludu żywe poczucie obowiązku dobrowolnej współpracy w sprawach religijnych. Jeśli się bowiem ludu nie oświeci i nie pobudzi przy pomocy skutecznych środków, których dostarcza nasza święta religia, to nigdy on nie pojmie tej wielkiej idei, i dlatego nigdy nie zrozumie wielkiej potrzeby oraz konieczności współpracowania z nią ani nie zabierze się ochoczo do pokonywania trudności, jakie ta współpraca niesie ze sobą. Oczywiste jest więc to, że zakładanie Prokury należy koniecznie połączyć z jak największą okazałością i blaskiem: unikać jednak przy tym należy wszystkiego, co posiada charakter widowiska świeckiego, nie religijnego.
[80] W okresie trzydziestu dni należy postępować według następującego porządku. W kościele, przy którym ustanowiono Prokurę, i we wszystkich kościołach parafialnych, każdego dnia o godzinie najdogodniejszej dla ludu, oraz we wszystkich stowarzyszeniach należy odmawiać trzecią część różańca świętego, hymn Veni, Creator Spiritus z wersetem i modlitwą oraz Litanię do Najśw. Maryi Panny w intencji wyboru prokuratorów oraz ich skutecznej i wytrwałej pracy.
[81] W przeciągu pierwszych dziesięciu dni należy dokonać wyboru trzynastu prokuratorów. Przy wyborze należy mieć na względzie tylko większą chwałę Boga, Jego Najśw. Niepokalanej Matki oraz większe uświęcenie dusz. Spośród kandydatów należy wybierać najpokorniejszych, najzdolniejszych, najbezinteresowniejszych, najroztropniejszych, najgorliwszych, najbardziej kochających posługę ewangeliczną oraz najbardziej poważanych i szanowanych przez lud. Przy wyznaczaniu obowiązków poszczególnym prokuratorom należy uwzględnić ich dotychczasowe stanowisko i prace, jakie wykonywali z powodzeniem ku ogólnemu zadowoleniu w danym mieście czy miejscowości. Jeśli dotychczasowe zajęcia wybranych leżą w interesie zadań Prokury, należy ich jako prokuratorów przeznaczyć i nadal do tej samej pracy, np. ten, kto w danej miejscowości owocnie pracuje nad urabianiem duchowieństwa, niech jako prokurator pozostanie nadal przy tej samej pracy. Takie postępowanie przy wyborach ożywi również i podtrzyma zgodę oraz jedność gorliwości.
[82] Po dokonaniu wyboru i po zatwierdzeniu tegoż przez biskupa należy wysłać imienne zawiadomienie o tym do poszczególnych osób wybranych na stanowisko prokuratora, dołączając jednocześnie właściwą misję, ujętą ściśle w formę, jaka jest podana przy omawianiu ustroju Prokury Prowincjalnej, Diecezjalnej czy Miejskiej. Wybrani zaś prokuratorzy winni ze swej strony pisemnie powiadomić rektora o przyjęciu urzędu: należy to wszystko załatwić w ciągu pierwszych pięciu dni po dokonaniu wyboru.
[83] W ciągu dwudziestu — trzydziestu dni prokuratorzy winni rozpocząć dziesięciodniowe rekolekcje, aby się przygotować do publicznego przyjęcia urzędu i złożenia formalnego przyrzeczenia całej wspólnocie moralnej Pobożnego Zjednoczenia. Jest rzeczą bardzo ważną, aby te ćwiczenia duchowne odbywały się w jakimś zacisznym ustroniu lub w domu zakonnym. Takie odosobnienie na wzór świętych Apostołów lepiej bowiem przysposobi rekolektantów do przyjęcia darów Ducha Świętego. Jeśli jednak w żaden sposób nie da się przeprowadzić tego rodzaju rekolekcji, należy je odprawić zgodnie z podanymi niżej wskazówkami.
[84] Każdego dnia o oznaczonej godzinie rano i wieczorem prokuratorzy zgromadzą się w prywatnej kaplicy na rozmyślanie i konferencję, w czasie zbierania się należy odprawiać czytanie duchowne, jeśli na to czas pozwala. Msza święta oddziela poranne rozmyślanie od konferencji. Wieczorem zaś między rozmyślaniem a konferencją odmawia się siedem psalmów pokutnych oraz Litanię do wszystkich Świętych. Treścią każdej konferencji mają być obowiązki wyznaczone każdemu prokuratorowi, a celem — urobienie duchowe i ożywienie gorliwości. Z tego też względu należy odczytywać kolejne rozdziały o wspólnych oraz poszczególnych obowiązkach prokuratorów, w czasie zaś konferencji je omawiać i podawać pobudki zachęcające do gorliwego ich wykonywania. W pozostałych godzinach dnia należy oddawać się gorliwej modlitwie, czytaniu duchownemu i badaniu swojego sumienia, w miarę możności już to w jakimś zacisznym kościele, już to we własnym domu. Rekolekcje prowadzi rektor Prokury; stosownie do swego uznania może on polecić przeprowadzenie rozmyślania jednemu z bardziej gorliwych księży świeckich czy zakonnych.
[85] W najbliższym dniu świątecznym po skończonych rekolekcjach, na półtorej godziny przed zachodem słońca zwołuje się lud przez trzykrotne uroczyste bicie w dzwony. Po odmówieniu trzeciej części różańca świętego następuje formalne przyjęcie obowiązków przez trzynastu prokuratorów i uroczyste przyrzeczenie, składane przez nich na ręce rektora albo biskupa, zgodnie z przepisami Pobożnego Zjednoczenia. Na zakończenie śpiewa się przed wystawionym Najśw. Sakramentem Litanię do Najśw. Maryi Panny i hymn Te, Deum oraz udziela się ludowi błogosławieństwa Najśw. Sakramentem.
[86] W jednym z dni pierwszego tygodnia, po dokonaniu publicznego przyjęcia i złożeniu formalnego przyrzeczenia, rektor zwołuje przy kościele, gdzie została założona Prokura, wszystkich prokuratorów, aby dokonać wyboru sekretarza, archiwisty, kronikarza, ekonoma, skarbnika i księgowego Prokury. W oznaczonym przez rektora dniu wybrani na te stanowiska składają w obecności prokuratorów oświadczenie o przyjęciu obowiązków oraz formalne przyrzeczenie, zgodnie z przyjętym sposobem w Pobożnym Zjednoczeniu. Sekretarz, którym jest zawsze jeden z prokuratorów, wydaje imienne zaświadczenia potwierdzone przez rektora. Każdy z prokuratorów powinien mieć u siebie na piśmie spis obowiązków wspólnych wszystkim prokuratorom oraz wykaz obowiązków właściwych jemu, to znaczy wynikających z natury powierzonego mu zadania. Pisma zawierające te wykazy należy wręczyć każdemu w pierwszym dniu rekolekcji albo w dniu publicznego przyjęcia stanowiska.
[87] Przed upływem jednego miesiąca rektor zwołuje prokuratorów na drugie zebranie, mające na celu omówienie wszystkich prac, którymi ma się zająć każdy z prokuratorów na mocy swego urzędu. Na tym zebraniu poszczególni prokuratorzy przedstawiają tych, których chcą mieć za swoich współpracowników w charakterze prokuratorów-pomocników. Wysuniętych kandydatów zatwierdza się jednomyślnie albo przynajmniej większością głosów. Następne zebrania mają się odbywać jeden raz w miesiącu albo częściej, stosownie do istniejących potrzeb, a termin zebrań może być ustalony z góry albo też za każdym razem wyznaczony przez rektora. Wszystkie zebrania należy przeprowadzać w sposób zgodny z przepisami Pobożnego Zjednoczenia mówiącymi o zebraniach i posiedzeniach.
[88] Jeżeli z powodu śmierci albo z innej przyczyny zawakuje urząd jednego z prokuratorów, to wtenczas, zanim się przystąpi do wyboru jego następcy, należy zanieść gorące modły oraz zachęcić do modlitwy inne wspólnoty. W kościele, przy którym została założona Prokura, należy odprawić nowennę ku czci Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, aby Ona wyjednała u swego Boskiego Oblubieńca wszystkie łaski potrzebne do najkorzystniejszego wyboru oraz do skutecznej i trwałej współpracy elekta. Po zakończeniu nowenny należy zwołać zebranie, na którym się ustala trzech kandydatów. Imiona, miejsce zamieszkania oraz inne dane dotyczące kandydatów podaje się do wiadomości każdemu z prokuratorów, aby w ten sposób zasięgnąć dokładniejszych wiadomości o kandydatach. Po piętnastu dniach należy zwołać ponownie zebranie, aby większością tajnych głosów ostatecznie dokonać wyboru prokuratora.
[89] Po pisemnym zawiadomieniu o wyborze oraz po prywatnym przyjęciu stanowiska, w świątecznym dniu wyznaczonym przez rektora dokonuje się publicznego przyjęcia urzędu i formalnego złożenia przyrzeczenia, zgodnie z przepisami o przyjęciu obowiązków i składaniu przyrzeczenia przez prokuratorów.
[90] Jeżeli z powodu śmierci lub z innej przyczyny zawakuje urząd rektora Prokury, to wtenczas, aż do wyboru nowego rektora, stanowisko jego obejmuje prokurator, który wykonuje swój urząd pod opieką św. Piotra Apostoła. Zanim się przystąpi do wyboru nowego rektora, należy przez jeden miesiąc zanosić liczne i gorące modlitwy, jeśli jest to możliwe, we wszystkich rodzinach, wspólnotach, szkołach i parafiach, ponieważ wybór rektora jest sprawą o wielkiej doniosłości, od niego bowiem w ogromnej mierze zależy rozwój dzieł i poczynań Prokury.
[91] W celu uproszenia łaski dobrego wyboru rektora należy codziennie w ciągu tego miesiąca w dogodnej dla ludu porze odmawiać w kościele, przy którym założona jest Prokura, trzecią część różańca świętego, hymn Veni, Creator Spiritus z wersetem i modlitwą oraz Litanie do Najśw. Maryi Panny. Wreszcie wszyscy prokuratorzy mają odprawić ośmiodniowe rekolekcje celem duchowego odnowienia się i pobudzenia do gorliwego spełniania zadań Prokury oraz przygotowania się do otrzymania potrzebnego światła Bożego, które jest konieczne, aby dokonać pomyślnego wyboru, jak również aby uprosić temu, kto zostanie wybrany, wszystkie łaski potrzebne do wykonywania jego urzędu. Zaraz po zakończeniu rekolekcji należy dokonać wyboru rektora.
[92] Bezpośrednim przygotowaniem do wyboru winno być rozmyślanie, które wszyscy powinni odprawić przez godzinę albo trzy kwadranse. Przedmiotem rozmyślania są: 1. Skutki wyboru dokonanego bez kierowania się namiętnościami, ale jedynie ze względu na chwałę Boga i Jego Najśw. Matki oraz ze względu na większą szczęśliwość i uświęcenie dusz. Owocami takiego wyboru będą: zmniejszenie ilości grzechów; cnoty oraz akty cnót, jakie zostaną wykonane; dzieła miłosierdzia, jakich się dokona; chwała Boga, Najśw. Maryi i Świętych, która się powiększy; dusze, które zostaną zbawione itd., itd. 2. Skutki wyboru dokonanego pod wpływem namiętności i względów ludzkich. Skutkami takiego wyboru będą: grzechy, których ilość się powiększy; przekreślenie wszystkich skutków będących następstwem właściwego wyboru.
[93] Po zakończeniu rozmyślania należy odprawić nawiedzenie Najśw. Sakramentu, Najświętszej Maryi, Królowej Apostołów, oraz odmówić odpowiednią modlitwę do świętych Apostołów. Następnie przechodzi się do prywatnej kaplicy, gdzie po odśpiewaniu hymnu Veni, Creator Spiritus z wersetem i modlitwą wszyscy piszą na kartce imię i nazwisko tego, kogo chcą wybrać, i zapieczętowaną kartkę oddają w ręce prokuratora, który zastępuje rektora.
[94] Przed rozpieczętowaniem głosów należy wpierw odprawić ponownie nawiedzenie Najśw. Sakramentu, aby uprosić dla siebie odpowiednie usposobienie do przyjęcia z religijnym uznaniem rektora oraz do szanowania go i poważania, jako wybrańca Bożego. Następnie wszyscy ponownie powracają do kaplicy prywatnej, gdzie następuje otwarcie kartek. Wybranym zostaje ten, kto otrzymuje przynajmniej siedem głosów. Wybór jest nieważny, jeśli wybrany nie jest jednym spośród trzynastu prokuratorów. Po dokonaniu wyboru należy udać się przy uroczystych dźwiękach dzwonów do kościoła i odśpiewać hymn Te, Deum.
[95] Jeżeli w danej miejscowości zostanie założony dom Pobożnego Zjednoczenia, to wtenczas rektor tego domu ma być rektorem Prokury i obejmuje ten urząd przy najbliższym wakansie.
16. OBOWIĄZKI I POSŁUGA DUCHOWA REKTORA PROKURY, MAJĄCE NA CELU UTRZYMYWANIE W DOSKONAŁEJ AKTYWNOŚCI GORLIWOŚĆ I MIŁOŚĆ PROKURATORÓW
[96] Rektor powinien być dla wszystkich prokuratorów doskonałym wzorem wszystkich cnót oraz doskonałości ewangelicznej, swoim zaś przykładem ma przyświecać wszystkim prokuratorom w dziełach miłości i gorliwości, wchodzących w zakres ich urzędu. Nie osiągnie on jednak tego na drodze zwyczajnej, lecz jedynie przez żywe praktykowanie i rozszerzanie modlitwy, dlatego też rektor powinien w miarę możności bardziej aniżeli inni prokuratorzy się modlić i krzewić modlitwę w swojej miejscowości oraz poza nią w tej intencji, aby uprosić rozwój Prokury oraz całego Pobożnego Zjednoczenia. W staraniach tych ma w specjalny sposób korzystać z gorliwości misjonarzy, proboszczów, kaznodziejów i spowiedników, aby za ich pośrednictwem ożywić lud oraz zwielokrotnić jego modlitwy w wyżej wymienionych celach. Rektor powinien też w sposób bardzo czynny popierać drukowanie modlitw przyjętych już w Pobożnym Zjednoczeniu, aby je następnie wprowadzać do publicznego i prywatnego użytku wśród ludu i wśród stowarzyszeń wszelkiego rodzaju, tak żeby wszyscy się modlili o to, by Ojciec Niebieski posłał gorliwych pracowników na swoje mistyczne żniwo[700] . A ponieważ rektor piastuje swój urząd pod opieką Najświętszych Serc Jezusa i Niepokalanej Maryi, dlatego powinien też bardziej aniżeli wszyscy prokuratorowie szerzyć nabożeństwo do Najczystszego Serca Najśw. Maryi oraz do Najśw. Serca Jezusa: winien być gorliwym szerzycielem nieustannego nabożeństwa do Serca Bożego.
[97] Rektor powinien też w duchu pokory i miłości niestrudzenie czuwać nad wszystkimi obowiązkami poszczególnych prokuratorów, ma ich zachęcać do spełniania tych obowiązków oraz ożywiać ich gorliwość i wspierać ich wysiłki, a gdy zajdzie potrzeba, winien z miłością i pokorą zwracać im uwagę na ich uchybienia — w ogóle ma się starać o wszelki możliwy postęp. Przynajmniej jeden raz w miesiącu rektor powinien zwołać wszystkich prokuratorów na naradę celem omówienia i podjęcia koniecznych środków zmierzających do ożywienia gorliwości i miłości w pracach podjętych przez poszczególne Prokury.
Jeden raz w tygodniu, w dniu oznaczonym na stałe, wszyscy prokuratorzy mają się zbierać w kościele, przy którym została założona Prokura, na wysłuchanie konferencji duchownej. Przed konferencją, w czasie schodzenia się należy odprawiać czytanie duchowne z książki ojca Rodriąueza — O postępowaniu w doskonałości[701].
[98] Przynajmniej jeden raz w okresie każdych dwóch miesięcy rektor razem z prokuratorami ma poświęcić jeden cały dzień na odnowienie się duchowe, mając przy tym na względzie zarówno swój osobisty postęp w życiu duchowym, jak i wszystkie dzieła miłości oraz gorliwości, którym każdy się poświęca zgodnie ze swoim urzędem. Raz w roku, w oznaczonym czasie, rektor razem z prokuratorami mają odprawić co najmniej ośmiodniowe rekolekcje w pobożnym zacisznym, ustroniu. Jeśli to jest możliwe, należy je odprawić zgodnie z przepisami odnoszącymi się do rekolekcji prokuratorów, odprawianych przed publicznym przyjęciem obowiązków i formalnym złożeniem przyrzeczenia.
[99] Rektor powinien wszelkimi siłami się starać o założenie jednego świętego ustronia dla księży, ponieważ wspólny dom w sposób nader skuteczny przyczynia się do oczywistego i trwałego rozwoju działalności Prokury — księża bowiem żyjąc w świętym ustroniu i mając ze sobą wspólny kontakt energiczniej i wytrwałej mogą ze sobą współpracować.
[100] Szczególniejszym wreszcie obowiązkiem rektora jest nieustanne zastanawianie się i dociekanie przy pomocy światła modlitwy, co jeszcze można zrobić, jakich środków użyć, ażeby zawsze przyczyniać się do większej chwały Boga, Jego Najśw. Niepokalanej Matki, do większego uświęcenia dusz, do większej szczęśliwości doczesnej i wiecznej ludu. Rektor winien wreszcie dokładać wszelkich starań, aby przez użycie wszystkich koniecznych i stosownych środków cel ten realizować.
87. O DUCHU, JAKI POWINIEN OŻYWIAĆ WSZYSTKICH,
którzy kierują pobożnymi dziełami, świętymi instytucjami Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, czyli rektorów, prokuratorów oraz tych wszystkich, którzy na jakimkolwiek stanowisku lub w jakikolwiek sposób współpracują lub chcą współpracować ze świętymi zadaniami i najświętszymi celami tegoż Zjednoczenia[702]
[101] Ponieważ Pobożne Zjednoczenie jest założone w miłości, a celem jego jest rozbudzanie u wszystkich wiernych z każdego stanu, stanowiska, stopnia, płci i zawodu, zapału do jak najdoskonalszego i czynnego wykonywania dzieł miłości i miłosierdzia, dla większej chwały Boga i Jego Niepokalanej Matki oraz dla większego uświęcenia ludzi, dlatego też wszyscy powinniśmy być stale ożywieni prawdziwym duchem jak najdoskonalszej miłości.
[102] Ponieważ miłość jest pokorna[703], dlatego też w Pobożnym Zjednoczeniu należy ducha panowania uważać za zarazę tegoż Zjednoczenia. Z tego też powodu nie można dopuszczać do zarządzania nim i współpracowania z nim tych wszystkich, którzy ożywieni są duchem panowania. Gdyby więc rektorzy i wszyscy inni — powołani i wybrani do kierowania i zarządzania jakąkolwiek Prokurą, dziełem, świętym ustroniem, jakąkolwiek wspólnotą Pobożnego Zjednoczenia — ożywieni byli duchem panowania, to wtenczas zamiast budowania niszczyliby dzieło Boże, i to z dwóch powodów: Po pierwsze, ponieważ wszyscy im poddani i od nich zależni właśnie od nich powinni się uczyć postępowania w duchu pokornej miłości; po drugie, ponieważ wszyscy powinni współpracować z dziełami Pobożnego Zjednoczenia kierując się czysta, bezinteresowna miłością, pozbawioną osobistej ambicji, dlatego też niewielu wytrwałoby na swoim stanowisku, gdyby się przekonało, że sam przełożony kieruje się w swoim postępowaniu duchem panowania.
[103] Dlatego koniecznym jest, aby wszyscy rektorzy i kierownicy pobożnych dzieł, ustroni i wszelkich wspólnot Pobożnego Zjednoczenia w spełnianiu swojego obowiązku zarządzania kierowali się jedynie motywem stałej jak najdoskonalszej miłości. Pomnąc zaś, że na swoim stanowisku mają w szczególniejszy sposób naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa, który wyraźnie powiedział, iż nie przyszedł po to, aby Mu służono, ale aby samemu służyć[704], mają oni przy wykonywaniu swojego urzędu tak odnosić się do innych, aby było widoczne, że nie traktują ich, jak pan traktuje swoje sługi, ale postępują tak, jak ostatni ze sług odnosi się do swego pana. Innymi słowy, swoje rozkazy, zarządzenia i polecenia urzędowe mają wydawać powodując się nie duchem panowania, ale duchem służebnej miłości pojmowanej w ten sposób, że rektor lub inny kierownik rozkazuje i daje polecenie podwładnym, aby ich wesprzeć w potrzebach duchowych i pomóc im do zdobywania zasług za dzieła, przy pomocy których wspierają Pobożne Zjednoczenie, a także aby ich wspierać w potrzebach doczesnych, zgodnie z naturą polecenia. I podobnie jak sługa dopomaga swojemu panu w wykonywaniu jego urzędu, tak też każdy rektor i kierownik powinni się uważać za sługi wszystkich. I im ktoś z nich cieszy się władzą w szerszym zakresie, tym szerzej powinien pojmować swoją służebność — takim duchem powinni być ożywieni przełożeni, aby nie zabrakło im miłości tak potrzebnej do zbudowania podwładnych i realizacji świętych dzieł.
[104] Ażeby jednak nigdy nie zabrakło miłości wśród podwładnych i wśród tych, którzy pod kierunkiem przełożonych bezinteresownie współpracują z dziełami Pobożnego Zjednoczenia, mają oni wszyscy w swoim dyrektorze, kierowniku, rektorze widzieć i szanować Boga, którego ci im zastępują. Z tego powodu każdy winien być ożywiony jak najdoskonalszym duchem szacunku, zależności i posłuszeństwa, pamiętając, że Pan nasz Jezus Chrystus chociaż z natury swojej nikomu nie podlegał, to jednak dla chwały Ojca Niebieskiego i dla zbawienia dusz uzależnił się od rzemieślnika, którym był święty Józef, i od ubogiej niewiasty, którą była Najśw. Maryja. Wszyscy więc, bez względu na stanowisko, jakie zajmują, i godność, jaką piastują, jeśli chcą naśladować we wszystkim Pana naszego Jezusa Chrystusa, powinni w działalności swojej dla dobra Pobożnego Zjednoczenia kierować się duchem doskonałego szacunku, zależności i posłuszeństwa niezależnie od tego, czy się zajmuje stanowisko rektora, dyrektora czy kierownika. Prośmy Ojca Niebieskiego, aby stale i w całej pełni raczył zachować w Pobożnym Zjednoczeniu takiego ducha, jaki jest jedną z najbardziej świetlanych i wspaniałych cech, dzięki której będzie można je rozpoznać jako dzieło Boże.
[105] Wszyscy jesteśmy dziećmi Adama i wszyscy posiadamy pewne słabości. W większym czy mniejszym stopniu wszyscy ostatecznie jesteśmy narażeni na pokusy i chociaż chcemy czynić dobro, to przecież nie jesteśmy jeszcze w niebie, ale żyjemy wśród świata. Wobec takiego stanu rzeczy nie możemy sobie rościć pretensji do tego, aby w Pobożnym Zjednoczeniu nie zaistniała nigdy taka chwila, w której by jeden z braci nie sprawił przykrości drugiemu. Żeby więc nam nigdy nie zabrakło miłości, musimy być przygotowani na takie wypadki, aby wówczas okazać cierpliwość i łagodność, ponieważ miłość jest łaskawa i cierpliwa[705]. Co więcej, aby w Pobożnym Zjednoczeniu nigdy nie ustało jak najdoskonalsze praktykowanie miłości, musimy korzystać z takich wypadków celem spełnienia przykazania danego przez Jezusa Chrystusa: „Miłujcie waszych nieprzyjaciół, czyńcie dobrze tym, którzy wam czynią źle; błogosławcie tych, którzy wam złorzeczą, i módlcie się za prześladujących i potwarzających was, albowiem przygotowana jest wam obfita zapłata w królestwie niebieskim”[706].
[106] Miłość nie łaknie czci[707]. Ażeby więc nie zabrakło nigdy prawdziwej miłości w Pobożnym Zjednoczeniu, nikt nie może domagać się odznaczeń, wywyższenia ani żadnej godności za wykonywanie swojej pracy, urzędu, rektorstwa czy kierownictwa ani za dostarczanie materialnych środków dla Pobożnego Zjednoczenia, ponieważ miłość otrzyma koronę chwały w niebie. Z tego też względu, kto po kilkuletniej i wydajnej pracy dla Pobożnego Zjednoczenia zabiega o jakieś stanowisko, urząd czy godność, starań swoich nigdy nie może motywować faktem, że poświęcał dla Pobożnego Zjednoczenia swe siły lub mienie. Z tego też powodu zaświadczenie, dokument czy dyplom, wydane przez odnośnego przełożonego Pobożnego Zjednoczenia, nie posiadają innej wartości prócz tej, że można się nim posłużyć dla własnej obrony czy usprawiedliwienia swego postępowania lub ku zbudowaniu wiernych, aby w ten sposób rozbudzić w nich zapał do współpracy z dziełami Pobożnego Zjednoczenia.
[107] Ażeby wreszcie w Pobożnym Zjednoczeniu nie zabrakło miłości, która nie szuka swego[708], ale tego, co jest Jezusa Chrystusa[709], nikt nie może się ubiegać o jakiekolwiek wynagrodzenie czy pensję za prace wykonywane dla Pobożnego Zjednoczenia, aby w chwili śmierci nie spotkać się ze strasznym wyrzutem z ust Bożego Sędzi: „Otrzymałeś już swoją zapłatę w życiu doczesnym”[710]. Z tego też powodu nie wolno nigdy domagać się jakiejkolwiek nagrody, pensji, beneficjum czy wynagrodzenia w jakiejkolwiek formie wewnątrz i poza Pobożnym Zjednoczeniem za jakąkolwiek pracę, współdziałanie czy dostarczenie osobiście lub za pośrednictwem innych Pobożnemu Zjednoczeniu środków. Jednakże na mocy przykazania miłości należy wesprzeć uczynkami miłosierdzia szczególnie tych, którzy wspierali Pobożne Zjednoczenie, a aktualnie potrzebują pomocy.
[108] Ponieważ wszystkie dzieła Pobożnego Zjednoczenia z natury swej mają na celu bezpośredni wzrost, obronę i rozkrzewianie pobożności i katolickiej wiary, dlatego też należą do tego rodzaju dzieł, które często, jak zapowiedział Apostołom Odkupiciel, napotykają różne trudności, przeciwności i prześladowania[711]. Ażeby więc współpracownikom nie zabrakło odwagi i świętej przemyślności w pokonywaniu wszelkich trudności oraz do znoszenia i pokonywania przeciwności
1 prześladowań, należy pamiętać, że miłość do wszystkiego się dostosowuje, wszystkiemu wierzy, wszystkiemu ufa, wszystko znosi[712], że wreszcie miłość jest mocna jak śmierć[713], to znaczy, że nie ustaje z powodu trudności, aleją zwycięża, że nie przeraża się żadną przeciwnością, ale dzięki niej staje się coraz odważniejszą w miłowaniu i nie obrażając nikogo, zwycięża.
18. PORZĄDEK PRZYJMOWANIA PRZYRZECZEŃ
od tych, którzy obejmują urząd zlecony im przez Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego i mają w imieniu tegoż urząd ten piastować w jakiejkolwiek instytucji rozwijanej i rządzonej przez to Zjednoczenie ku większej chwale Boga i zbawieniu dusz
[109] Ten, kto został wybrany do pełnienia jakiegoś zadania w Pobożnym Zjednoczeniu i w związku z tym ma otrzymać odpowiedni w zakresie miłości i gorliwości urząd dotyczący zewnętrznego lub wewnętrznego zarządu Zjednoczenia, po wyrażeniu swojej zgody na wybór powinien otrzymać na piśmie odpowiednie instrukcje dokładnie informujące — odnośnego przełożonego, kierownika czy delegata — co do obowiązków w zakresie powierzonego mu urzędu. Następnie należy wybranemu wręczyć, by dokładnie przeczytał, formułę przyrzeczenia — mocą którego zostanie włączony do wspólnoty Pobożnego Zjednoczenia — aby się zapoznał z obowiązkami, jakie zaciągnie składając to przyrzeczenie. Ponadto należy mu wyjaśnić, że przyrzeczenie to składa się całej wspólnocie Pobożnego Zjednoczenia, ponieważ słusznym jest, aby ona, dopuszczając go do pełnego udziału w zasługach wszystkich swoich dzieł miłości i gorliwości, otrzymała zapewnienie wiernego wykonywania wszystkich obowiązków na zleconym mu stanowisku.
[110] Przełożony, dyrektor lub też delegat pobożnego Dzieła ustali z kandydatem dzień, w którym zostanie złożone przyrzeczenie. Przyrzeczenie jest składane w kościele, przy którym znajduje się ośrodek Pobożnego Zjednoczenia albo założona jest Prokura Pobożnego Zjednoczenia. Przyrzeczenie przyjmuje przełożony, dyrektor albo delegat w imieniu całej społeczności Pobożnego Zjednoczenia, w obecności innych członków zarządu i obecnych wiernych. Uwaga. Jeżeli jakaś pobożna instytucja wymaga współdziałania kobiet, to wtenczas przyrzeczenie przyjmuje przełożony w obecności innych kierowniczek tej instytucji G..)[714]
[111] Przyrzeczenie
Ja N. N., nie ufając całkowicie swoim własnym siłom, ale zdając się w zupełności na pomoc łaski Pana naszego Jezusa Chrystusa, którą spodziewam się otrzymać od miłosierdzia Bożego dzięki zasługom i wstawiennictwu Niepokalanej Matki Boga, Królowej Apostołów, św. Michała Archanioła i całego Dworu Niebieskiego, chociaż uznaję się za najniegodniejszego, to jednak z radosnym sercem przyjmuję urząd N. N. na cześć i nieustanną chwałę Najśw. Trójcy, Ojca, Syna i Ducha Świętego, z miłości ku Panu naszemu Jezusowi Chrystusowi, ku uczczeniu Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, i całego Dworu Niebieskiego. (Jeżeli pobożne dzieło, z objęciem którego łączy się składane przyrzeczenie, ma za swego patrona któregoś ze Świętych, to wtenczas dodaje się: „a szczególnie św. N. N.”). Przyrzekam też całej wspólnocie Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, które działa pod szczególną opieką Niepokalanej Matki Boga, Królowej Apostołów, wypełniać wiernie i z prawdziwą gorliwością chrześcijańską wszystkie swoje obowiązki w całej ich rozciągłości, i to bezinteresownie, nie roszcząc sobie żadnych praw do wynagrodzenia doczesnego w jakiejkolwiek formie ani też do żadnej nagrody. Przyrzekam również, że nigdy świadomie sam nie przekroczę ani też nie zezwolę innym na przekroczenie żadnej reguły, zarządzenia czy przepisu Pobożnego Zjednoczenia, odnoszących się do jakiegokolwiek dzieła tegoż Zjednoczenia. Przyrzekam również przyjąć ponowną nominację na to stanowisko, gdy zajdzie tego potrzeba, a nie będzie prawnie uzasadnionych przeszkód. Niech mi w tym dopomoże Pan nasz Jezus Chrystus swoją wszechmocną łaską, a Najśw. Panna Maryja, Królowa Apostołów, i cały Dwór Niebieski swoim możnym wstawiennictwem uproszą mi na wszystkie chwile mojego życia tę łaskę, abym mógł dojść do wiecznego wysławiania miłosierdzia Bożego w Królestwie Niebieskim.
Rzym, dnia ............ miesiąca .............. roku ............. Ja, N. N., potwierdzam powyższe.
[112] Przełożony odbiera z rąk kandydata dokument zawierający formułę przyrzeczenia i stojąc przy ołtarzu po stronie Ewangelii, mówi donośnym głosem:
Na cześć i chwałę Najświętszej i Niepodzielnej Trójcy, Ojca, Syna i Ducha Świętego, i Najświętszej Maryi Panny, Królowej Apostołów, i św. Michała Archanioła oraz całego Dworu Niebieskiego, jak również dla zbawienia dusz, ja, kapłan N. N., w imieniu całego Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego przyjmuję i odbieram twoje przyrzeczenie i mimo swej niegodności błagam tegoż Boga, Ojca Wszechmogącego i Syna Jego Jedynego, i Ducha Świętego Pocieszyciela oraz Najśw. Maryję Pannę, Królowę Apostołów, i Św. Michała Archanioła, i wszystkich Aniołów i Świętych, aby według tego, co przewidział Bóg Ojciec, ku uświęceniu przez Ducha Świętego, posłuszeństwu i pokropieniu krwią Pana naszego Jezusa Chrystusa, łaska, pokój, miłosierdzie i miłość Boża pomnażały się i wzrastały w tobie obficie[715], byś stał się naśladowcą Chrystusa[716], wypełniając Jego przykazanie: „To jest moje przykazanie, abyście się wzajemnie miłowali, tak jak Ja was umiłowałem”[717], i oczekując, jako Zbawiciela, tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa, który przemieni nasze poniżone ciało na ciało podobne do swego chwalebnego ciała[718], mógł wreszcie razem z Aniołami i Jego Świętymi wychwalać na wieki miłosierdzie Pańskie. Amen. (...)[719]
89. PRZEPISY DOTYCZĄCE SPOSOBU ODBYWANIA ZEBRAŃ I NARAD POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA APOSTOLSTWA KAT.
[113] Uwaga
Wiele zebrań się urządza w sprawie pobożnych dzieł, ale stosunkowo niewiele z nich osiąga cel, dla którego zostały one zwołane. Jeżeli się zastanowimy nad powodem tego zjawiska, to łatwo zauważymy, że zebraniom tym brakuje pewnej cechy, ze względu na którą Boski Odkupiciel obiecał, iż będzie tam obecny: „Albowiem gdzie są dwaj lub trzej zgromadzeni w imię moje, tam jestem pośród nich” (Mt 18,20). Tych zebrań, którym brakuje prawdziwej miłości posiadającej wszystkie przymioty, o jakich mówi św. Paweł w swoim Pierwszym liście do Koryntian[720], nie można nazwać zebraniami zwołanymi w imię Jezusa Chrystusa, ponieważ w tych sercach, w których nie ma prawdziwie ukształtowanej miłości, nie znajdujemy Jezusa Chrystusa: „Bóg jest miłością: kto trwa w miłości, trwa w Bogu, a Bóg trwa w nim”[721].
[114] Jeśli więc po smutnym doświadczeniu tylu zebrań nie ożywionych duchem miłości poda się takie przepisy i sposoby, jakie mogą w sposób łatwy umocnić w miłości serca zgromadzonych na zebraniu albo przy pomocy odpowiedniego i bezpośredniego przygotowania powiększą tę miłość, to wtenczas tego rodzaju wskazówki dobrzy katolicy powinni z miłością przyjąć. Tym bardziej powinni to uczynić członkowie naszego Pobożnego Zjednoczenia, którzy przed Bogiem tym się szczycą, że powodowani czystą miłością chrześcijańską poświęcają swe siły dla najświętszych celów — dla większej chwały Boga i wiecznego zbawienia swych bliźnich. Serca katolików, przepełnione prawdziwą miłością, nie wzgardzą więc przepisami, które zdolne są poskromić ludzką pychę, ani też nie zaprzestaną modlitw i religijnych praktyk dla pomnożenia w sobie miłości, mając to religijne przekonanie, że chwile poświęcone pobożnym dziełom i modlitwie w celu uproszenia u Ojca światłości[722]tych oświeceń i łask, jakie człowiekowi - pielgrzymowi są konieczne, aby móc skutecznie pracować dla większej chwały Boga i pożytku dusz, są bardziej pożyteczne aniżeli długie godziny spędzane na rozprawach i projektowaniach zrodzonych przez ludzki rozum i na nim opartych.
Przepisy, których należy bezwzględnie przestrzegać podczas wszystkich zebrań i obrad w sprawie wszystkich dzieł obecnych i przyszłych Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego
[115] 1. Zebrania i obrady zwyczajnie odbywają się przy kościele, który jest ośrodkiem Pobożnego Zjednoczenia, w dniu i godzinie oznaczonych przez ustawy danej instytucji, w interesie której się je zwołuje. 2. Zebrania i obrady nadzwyczajne zwoływane są wtenczas, gdy uzna to za konieczne rektor Pobożnego Zjednoczenia albo ten, który go zastępuje.
[116] 3. Termin zebrań i obrad tak zwyczajnych, jak i nadzwyczajnych należy ogłosić albo pisemnie przesłać w terminie trzech dni przed zebraniem. Zawiadomienia te wysyła sekretarz danej instytucji, która zwołuje zebranie czy radę, i czyni to nawet wtedy, gdy rektor Pobożnego Zjednoczenia albo ten, który będzie przewodniczył, już uprzednio podali do wiadomości termin zebrania czy rady.
[117] 4. W przeddzień zebrania czy rady sekretarz udaje się do rektora Pobożnego Zjednoczenia, aby razem przygotować materiał, który będzie omawiany na zebraniu czy radzie. 5. Jeżeli na zebraniu ma przewodniczyć ktoś inny zamiast rektora, to wtenczas sekretarz powinien przygotować materiał wspólnie nie tylko z tym, który będzie przewodniczył, ale również i z rektorem Pobożnego Zjednoczenia.
[118] 6. Głosy uczestników zebrania czy rady posiadają tylko doradczy charakter. 7. Sekretarz zapisuje uchwały w specjalnej księdze, jaką prowadzi instytucja, na rzecz której odbywa się zebranie. Uchwały muszą być podpisane przez rektora Pobożnego Zjednoczenia albo przez tego, kto przewodniczył zebraniu zamiast rektora.
[119] 8. Wszystkie księgi uchwał podjętych na zebraniach i radach każdej instytucji Pobożnego Zjednoczenia należy przechowywać w archiwach odnośnych instytucji. Archiwa te są zebrane razem w archiwum generalnym, znajdującym się przy kościele, który jest ośrodkiem Pobożnego Zjednoczenia.
[120] 9. Rektor ma obowiązek wykonać lub też polecić wykonanie uchwał podjętych na zebraniu czy radzie. Jeżeli jednak rektor po należytym zastanowieniu się przed Bogiem uzna, że należy zawiesić wykonanie uchwał lub je zmienić, to w takim wypadku, aby z dobrych zamiarów nie wynikło zło, powinien na najbliższym zebraniu lub radzie przedstawić sprawozdanie ze swojego kroku. Stwierdzenie zaś jego, że sprawa wedle możności pomyślnie się rozwija, wszyscy winni z uznaniem przyjąć do wiadomości, nie obstając przy tym, iż raczej należało tak postąpić, jak zostało uchwalone. Natomiast każdy może, zgodnie z otrzymanym od Boga oświeceniem, w duchu miłości wskazać sposób czy środki pozwalające wykonać lepiej poprzednie uchwały.
[121] 10. Uchwał powziętych na zebraniach lub radach, na których przewodniczyli inni w zastępstwie rektora Pobożnego Zjednoczenia, nie można wprowadzać w życie, zanim wpierw ich nie przedstawi się rektorowi, a ten po należytym zastanowieniu się ich nie zatwierdzi własnoręcznym podpisem. 11. Wszelkie zebrania i rady, którym nie przewodniczył rektor albo ktoś inny w jego zastępstwie, są nieprawomocne.
[122] 12. W razie nieobecności sekretarza może rektor albo ten, kto zamiast niego przewodniczy zebraniu czy radzie, powierzyć sekretarzowanie jednemu z uczestników zebrania, sekretarz jednak powinien przesłać na zebranie porządek dzienny obrad, przygotowany w myśl artykułów 4 i 5 niniejszego rozdziału (...)[723]
20. O SEKRETARZU, ARCH1WARIUSZU, KRONIKARZU, KASJERZE, DEPOZYTARIUSZU I KSIĘGOWYM W KAŻDEJ Z PROKUR POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO ORAZ O ICH OBOWIĄZKACH
[123] Rektor wybiera ludzi na stanowiska wymienione wyżej. Sekretarza wybiera z grona prokuratorów, pozostałych zaś może wedle swego uznania wybrać z grona prokuratorów lub też nie. Wszyscy oni winni odznaczać się przymiotami uczciwości, gorliwości, wyróżniającej się miłości, zdolności do spełniania swojego obowiązku. Skarbnik zaś i depozytariusz winni się cieszyć prawością, nieskazitelnością i powszechnym szacunkiem (...)[724]
21. WSPÓLNE OBOWIĄZKI WSZYSTKICH PROKURATORÓW I WSPÓŁPRACOWNIKÓW PROKURATORA MIEJSCOWEGO[725]
[124] 1. Wszyscy prokuratorzy mają dobrać sobie odpowiednią ilość współpracowników w zakresie swoich urzędów. Ci współpracownicy noszą tytuł prokuratorów- pomocników. Zatwierdza ich rektor Prokury: mają to być osoby odznaczające się pobożnością, uczciwością, cieszące się powszechnym szacunkiem i zdolnością do wykonywania swego urzędu.
[125] 2. Ponieważ niezawodnym środkiem zapewniającym pomyślny rozwój wszystkich spraw Pobożnego Zjednoczenia jest modlitwa, dlatego też jednym z obowiązków prokuratorów oraz ich pomocników jest pokorna i ustawiczna modlitwa. Mają oni przy każdej sposobności jak najgoręcej zachęcać innych do praktykowania modlitwy pokornej, ufnej i wytrwałej. Powinni też oni zachęcać misjonarzy, proboszczów, kaznodziejów i spowiedników, aby polecali modlitwę ludowi i swoim penitentom. W nagłych potrzebach, o których należy powiadomić biskupów, można od tychże uzyskać zarządzenie publicznej modlitwy w całej diecezji. Do czynnej modlitwy należy również zachęcać różnego rodzaju stowarzyszenia. W specjalny sposób należy szerzyć odmawianie różańca świętego, dzięki któremu właśnie św. Dominik wytępił herezję i poprawił obyczaje. Prokuratorzy powinni usilnie polecać odmawianie tych modlitw, które zawierają prośby do Niebieskiego Pana mistycznego żniwa, aby raczył posłać gorliwych robotników na żniwo swoje. W tym celu należy rozpowszechniać teksty tychże modlitw, tak rozpowszechnionych już w Pobożnym Zjednoczeniu. Ponadto prokuratorzy powinni się starać o wydrukowanie tych modlitw i w większej ilości egzemplarzy rozsyłać je misjonarzom, kaznodziejom, proboszczom i spowiednikom, aby podczas swojej posługi ewangelicznej rozdawali je ludowi i zachęcali go do odmawiania ich. Modlitwy te należy także rozpowszechniać w kolegiach, seminariach, klasztorach i domach zakonnych tak męskich, jak i żeńskich, w zgromadzeniach i oratoriach, w szkołach i we wszelkiego rodzaju wspólnotach.
[126] Przez dziesięć dni, które poprzedzają ogólne święcenia kapłańskie w Wielkim Poście oraz w Suche Dni, kiedy to kandydaci do stanu kapłańskiego przygotowują się do święceń, odprawiając rekolekcje, prokuratorzy winni podwoić swą gorliwość w staraniach o pomnożenie modlitw, zachęcając osobiście jak też i za pośrednictwem innych do modlitw prywatnych i publicznych w stowarzyszeniach, w kościołach, a specjalnie w kościołach Pobożnego Zjednoczenia, ażeby otrzymać prawdziwie gorliwych kapłanów. Należy dołożyć starań, aby tego rodzaju modlitwy zarządzono także we wszystkich stowarzyszeniach, szkołach i kościołach całej diecezji. Takie również modlitwy, połączone z umartwieniami i postem, tym bardziej należy odprawiać w diecezji przez cały czas wakansu stolicy biskupiej. Należy je odprawiać tak długo, dopóki nowy pasterz nie obejmie w zarząd diecezji. Dobre te uczynki należy ofiarowywać w tej intencji, aby pasterz obdarzony pełnią Ducha Świętego bezpiecznie i w sposób pewny prowadził powierzoną mu owczarnię na pastwiska wiecznej szczęśliwości. Również kiedy zawakuje Apostolska Stolica Rzymska, wtedy w Rzymie i we wszystkich diecezjach należy odprawiać odpowiednie modlitwy, poparte umartwieniem i trwające aż do wyboru nowego Wikariusza Jezusa Chrystusa. Wreszcie prokuratorzy winni ze szczególną gorliwością pracować nad rozpowszechnianiem po całym świecie stałej praktyki modlitwy pokornej, ufnej i wytrwałej, aby wyprosić wzrost, obronę i rozkrzewienie pobożności oraz wiary katolickiej na całym świecie.
[127] 3. Każdy prokurator powinien się starać, aby co roku była odprawiana publicznie nowenna, będąca przygotowaniem do uroczystości tego Świętego Apostoła, pod którego opieką sprawuje swój urząd. Przed rozpoczęciem nowenny należy ją przez kaznodziejów, proboszczów i spowiedników ogłosić ludowi i do niej zachęcić. Pożądanym jest, aby podczas nowenny wygłaszane były stosowne nauki, zmierzające do rozbudzenia u ludu żywego pragnienia naśladowania Apostołów w rozkrzewianiu, pomnażaniu i obronie pobożności oraz katolickiej wiary, a także aby wyprosić sobie ich opiekę. Należy przewidzieć konieczne wydatki związane z nowenną i zwrócić się do pobożnej hojności dobrodziejów, aby je pokryli.
[128] 4. Wszyscy prokuratorzy mają przy pomocy prokuratorów-pomocników zbierać składki pieniężne jednorazowe, tygodniowe lub miesięczne; są one konieczne do pokrycia wydatków i prac odnośnych dzieł, jakie prowadzą prokuratorzy. Ponadto prokuratorzy mają jeszcze z gorliwą zapobiegliwością, ale i taktownie zwracać się do ofiarności i pobożności wiernych oraz różnych zrzeszeń z prośbą o rzeczy konieczne do sprawowania publicznego kultu, jak święte naczynia, paramenty, obrusy i sprzęty kościelne, ozdoby ołtarzowe, obrazy i relikwie do czci publicznej, aby móc zaopatrywać ubogie kościoły, specjalnie te, które znajdują się w krajach misyjnych. Należy również zbierać jeszcze przedmioty potrzebne do rozwijania pobożności prywatnej, jak książeczki do nabożeństwa (również w językach obcych, aby je posyłać odnośnym krajom, by tam je bezinteresownie rozdawano wiernym), koronki, szkaplerze, medaliki, krzyże, krucyfiksy itd., aby móc potem je rozpowszechniać wśród ludzi, dla rozwoju ich pobożności.
[129] 5. Wszyscy prokuratorzy powinni w ramach zadań i celów swojej działalności korzystać z miłości i gorliwości pobożnych osób, prosząc je, aby bezinteresownie poświęcały swoje umiejętności i stanowisko dla spraw Bożych. Do dostarczania przedmiotów potrzebnych do sprawowania kultu i rozwoju prywatnej pobożności można zachęcić w szczególny sposób pobożne niewiasty, szczególnie te, które żyją w stowarzyszeniach świeckich czy zakonnych.
[130] 6. Wszyscy prokuratorzy powinni każdego miesiąca przekazywać kasjerowi ofiary pieniężne, a zebrane przedmioty oddawać depozytariuszowi. Otrzymane pokwitowania należy oddać księgowemu, od którego otrzymuje się odpowiednie potwierdzenie. Postępowanie takie jest konieczne, aby móc odpowiednio wykorzystać ofiary, zgodnie z myślą Rady i zatwierdzeniem danym przez rektora Prokury.
[131] 7. Wszyscy prokuratorzy powinni na piśmie przekazywać kronikarzowi opis wydarzeń zasługujących na uwagę i związanych z zakresem ich pracy oraz rozwojem Prokury. 8. Wszyscy też prokuratorzy oraz ich pomocnicy winni troskliwie badać potrzeby ludności, stowarzyszeń, rodzin i jednostek, z punktu widzenia zakresu swojej działalności. O wynikach swoich badań mają złożyć sekretarzowi sprawozdanie. Dzięki temu wszyscy prokuratorzy oraz ich pomocnicy będą mogli nieustannie przejawiać czynną miłość oraz gorliwość w podejmowaniu dzieł i poczynań wchodzących w zakres ich urzędu.
[132] 9. Każdy prokurator powinien odbywać jeden raz w miesiącu naradę ze swoimi prokuratorami-pomocnikami. 10. Wszystkie obrady odbywają się zgodnie z przepisami i sposobem przyjętym w Pobożnym Zjednoczeniu.
[133] 11. Wszyscy winni usilnie rozwijać i rozszerzać we wszelki możliwy sposób nabożeństwo do Najśw. Serca Jezusowego jako najskuteczniejszy środek do ożywienia Boskiego ognia, jaki Pan nasz Jezus Chrystus przyszedł zapalić na tej ziemi[726]. 12. Prokuratorzy mają jeszcze szerzyć kult Przenajdroższej Krwi Pana naszego Jezusa Chrystusa i wpisywać wiernych do Czcigodnego Arcybractwa, które dla rozszerzania tego kultu zostało założone w Rzymie przy kościele Św. Mikołaja obok więzienia Tuliańskiego[727]; poza Rzymem do Bractw, które są przyjęte do tegoż Arcybractwa.
[134] 13. Należy się starać, aby kapłani pracujący w różnych instytucjach Prokury posiadali władzę przyjmowania wiernych do pobożnych Bractw i Stowarzyszeń: Najświętszego Serca Jezusowego[728], Przenajdroższej Krwi Pana naszego Jezusa Chrystusa[729], Różańca Świętego[730], Szkaplerza Karmelitańskiego[731], Paska Świętego[732], Szkaplerza Niepokalanego Poczęcia Ojców Teatynów[733], Szkaplerza Przenajświętszej Trójcy Zakonu od Wykupu Niewolników[734], Szkaplerza Mercedariuszów[735], Matki Boskiej Bolesnej[736]; Wiecznej Adoracji Najśw. Sakramentu, założonego w Rzymie przy kościele Najśw. Maryi, Królowej Męczenników, zwanym Rotonda[737]; Imienia Bożego, założonego w Rzymie przy kościele Najśw. Maryi sopra Minerva celem zadośćuczynienia Imieniu Bożemu za zniewagi i bluźnierstwa[738], oraz do innych pobożnych Stowarzyszeń. Dzięki tym praktykom, zatwierdzonym przez Kościół w celu podtrzymania żywej wiary i gorącej miłości, wierni będą mogli jeszcze skuteczniej pielęgnować w sobie ducha pobożności.
[135] 14. Kapłani, którzy powodowani gorliwością oraz miłością oddawać się będą pobożnym dziełom Prokury, głosząc kazania, udzielając świętych sakramentów czy towarzysząc umierającym, powinni być przekonani, że jak z jednej strony przez wykonywanie tych świętych czynności swego urzędu najskuteczniej pracują nad zbawieniem dusz, tak z drugiej strony szatan stawia lub przynajmniej we wszelki możliwy sposób usiłuje stawiać różne przeszkody. Ażeby więc zniweczyć jego przewrotne działanie i przekreślić jego wysiłki, należy w powyższych okolicznościach uciekać się kapłanom do egzorcyzmów i skierowywać je prywatnie przeciwko szatanom, aby nie przeszkadzali głoszeniu słowa Bożego, sprawowaniu świętych sakramentów i pokrzepianiu umierających, jak również aby wierni nie doznawali przeszkód szatańskich podczas przyjmowania świętych sakramentów i korzystania z nich, podczas słuchania słowa Bożego i korzystania z kapłańskiej pomocy w ostatnich chwilach swojego śmiertelnego życia (...)[739] Egzorcyzmy należy jednak stosować zawsze z głęboką pokorą i wielką wiarą, inaczej bowiem nie osiągną one swojego skutku. Ażeby egzorcyzmom zapewnić lepszą skuteczność, dobrą rzeczą jest powiadomić o nich właściwe osoby oraz ożywić ich wiarę.
[136] Celem zapewnienia lepszego owocu swoim pracom należy odmawiać także następujący
Akt ofiarowania
Przedwieczny Ojcze, w zjednoczeniu z całym Dworem Niebieskim i wszystkimi stworzeniami ofiaruję Ci teraz i nieustannie w każdej chwili Przenajdroższą Krew Jezusa Chrystusa w celu zgładzenia we mnie wszelkiej niegodności posiadania łaski głoszenia słowa Bożego, sprawowania świętych sakramentów, owocnego towarzyszenia duszom podczas przechodzenia ich z tego świata do wieczności. Ofiaruję Ci Ją także w tym celu, aby podziękować za powyższe laski, jak gdybyś już ich udzielił mnie oraz wszystkim innym (...)[740]
22. O GŁOSZENIU ŚWIĘTEJ EWANGELII W NIEDZIELE, W INNE UROCZYSTOŚCI ROKU, W ADWENCIE I WIELKIM POŚCIE
[137] Pan nasz Jezus Chrystus nakazał nam, abyśmy głosili Ewangelię świętą, dlatego też treścią naszego przepowiadania, aby było ono owocne i skuteczne, winna być Ewangelia święta. Wszyscy więc kapłani, którzy powodowani religijną gorliwością oraz miłością poświęcają się jakimkolwiek dziełom Prokury, powinni dokładać wszelkich starań, aby zawsze głosić Ewangelię świętą. I jak Kościół święty, kierowany przez Ducha Świętego, codziennie w Oficjum i Mszy świętej każe nam czytać Ewangelię świętą, tak również każde kazanie niezależnie od tego, w jakim dniu jest głoszone, raz czy też częściej w ciągu dnia, powinno się opierać na Ewangelii świętej. Odnosi się to specjalnie do kazań, które są głoszone w niedziele i w inne uroczystości w ciągu roku oraz w czasie Adwentu i Wielkiego Postu — wszystkie te kazania mają się opierać na ewangelicznym czytaniu, które w tym dniu podaje Kościół święty.
[138] Nie ulega wątpliwości, że zwyczaj głoszenia kazań w Adwencie i we wszystkie dni Wielkiego Postu w swoim początku opierał się na ewangelicznym czytaniu, gdyż to bardziej odpowiadało duchowi Kościoła. Dopiero później wkradł się do kazań pewien duch niezdrowy, a może nawet w pewnym stopniu i błędny, wprowadzający do kazań rozważania nieuchwytne i opierające się na argumentacji naturalnej, mało teologicznej. Pozbawiło to przepowiadanie słowa Bożego owocności, gdyż głoszenie w ten sposób słowa Bożego nie jest już głoszeniem tegoż słowa, ale snuciem szeregu wywodów i refleksji czysto ludzkich.
[139] Ażeby więc gorliwi kapłani, poświęcający się dziełom Prokury, w kazaniach głoszonych w niedziele, w uroczystości całego roku, podczas Adwentu i Wielkiego Postu mogli owocnie podawać i rozwijać treść Ewangelii świętej, powinni się stosować do następujących wskazówek: Tekst ewangelicznego czytania, jaki na dany dzień podaje nam święta Matka nasza Kościół, należy powiązać z całą ewangeliczną historią, ażeby w ten sposób móc w sposób prosty, lecz z namaszczeniem religijnym, rozpocząć kazanie od dosłownego wyjaśnienia tekstu. Uwzględnić następnie należy wyjaśnienia podawane przez Ojców i pisarzy Kościoła, zwrócić uwagę na wieloraki sens moralny, zawarty w ewangelicznych wypowiedziach, w dziełach Bożych i cudach zdziałanych przez Boskiego Odkupiciela, i opierając się na pismach Ojców należy dać taki wykład moralny, jaki najbardziej może się przyczynić do pożytku wszystkich. Na przykładach homilii, pozostawionych przez Ojców, należy uczyć się podawania słowa Bożego, zawartego w Ewangeliach świętych. Jest rzeczą w sposób oczywisty pewną, że ten, kto w taki sposób głosi kazania, nie zjedna sobie wprawdzie poklasku ze strony uczonych w sprawach ludzkich, ale za to otrzyma pochwałę i wieczną nagrodę od Mądrości Nieskończonej.
Kazania o życiu Pana naszego Jezusa Chrystusa
[140] Ci wszyscy, którzy w godzinach popołudniowych dni świątecznych mają głosić w kościołach ludowi słowo Boże, oparte na wykładzie Pisma świętego, jak to jest w zwyczaju w-niektórych kościołach czy stowarzyszeniach, powinni obrać za temat systematyczne omówienie historii pokornego, ubogiego, pracowitego, dobroczynnego i wzgardzonego życia Pana naszego Jezusa Chrystusa. W naukach tych należy stosować ten sam sposób, co przy wyjaśnianiu ewangelicznych czytań. Należy czynić odpowiednie zastosowania, podawać różne sposoby naśladowania, dostosowane do różnych warunków, stanu i godności tych, do których się mówi. Przedstawiając życie Pana naszego Jezusa Chrystusa, dobrze też jest zwrócić uwagę na sprawdzenie się w Jego życiu figur, symboli i proroctw, jakie znajdują się w Piśmie świętym Starego Testamentu. Jeśli się uwzględni to wszystko w sposób należyty, to wtenczas dusze zostaną ogarnięte zachwytem i umiłowaniem świętej religii oraz zapalą się do miłowania Jezusa Chrystusa.
I.
OBOWIĄZKI PROKURATORA, KTÓRY POD OPIEKĄ ŚWIĘTEGO PIOTRA APOSTOŁA MA STARAĆ SIĘ O DUCHOWE, NAUKOWE I DUSZPASTERSKIE WYROBIENIE DUCHOWIEŃSTWA
[141] Prokurator piastujący swój urząd pod opieką Świętego Piotra Apostoła jest bardziej aniżeli wszyscy inni prokuratorzy zobowiązany do troszczenia się o stały i powszechny rozwój zwyczaju odmawiania modlitwy, obdarzonej właściwymi przymiotami, w której, zgodnie z nakazem danym przez Jezusa Chrystusa[741], prosimy Niebieskiego Pana żniwa, aby posłał robotników na żniwo swoje. Na nic bowiem się zdadzą wszelkie zabiegi ludzkie, gdy brakować będzie łaski Bożej. Nigdy też nie będziemy mieli dobrego, świętego, uczonego, doświadczonego i energicznego duchowieństwa do spełniania świętego posługiwania, jeżeli tego duchowieństwa sam Bóg nie pośle swojemu Kościołowi. Modlitwa zaś jest tym niezawodnym środkiem, przy pomocy którego otrzymuje się powołania prawdziwe, zdolne do osiągnięcia koniecznego wyrobienia duchowego, naukowego i duszpasterskiego.
[142] Obok starań o rozwój ustawicznej i powszechnej modlitwy prokurator winien się troszczyć o wykształcenie duchowieństwa tak młodszego, jak i starszego. Z całą troskliwością powinien on wyszukiwać wśród chłopców miasta i miejscowości tych, u których w sposób dostateczny przejawiają się znaki prawdziwego powołania. Niezwłocznie też ma dokładać starań, aby ci chłopcy mogli otrzymać stosownie do tej okoliczności wykształcenie duchowe i naukowe. Jeżeli się wśród nich znajdują chłopcy ubodzy, ale prawdziwie uzdolnieni i posiadający usposobienie przedziwnie urobione przez łaskę, którzy mają zdecydowany zamiar wstąpienia do stanu duchownego, a wszystkie inne zalety duchowe pozwalają żywić uzasadnioną nadzieję, że kiedyś zostaną dobrymi pracownikami ewangelicznymi, to wtenczas należy się zająć nimi oraz im dopomóc, albo też u jakiejś osoby zamożnej wyjednać niezbędne środki do ukończenia przez nich studiów.
[143] Duchowieństwo młode może należeć do dwóch grup, mianowicie do kleryków, którzy znajdują się w seminarium, oraz do kleryków, którzy w danej miejscowości mieszkają w swoich własnych domach — prokurator powinien się starać o niezbędne wykształcenie zarówno jednych, jak i drugich.
[144] Troskę o jak najwyższy poziom wychowania w seminarium winien prokurator uważać za sprawę największej wagi, gdyż dotyczy to chwały Boga i pożytku Kościoła. Ażeby taki poziom osiągnąć, należy w seminarium stopniowo, a w miarę możności nawet od razu, stosować przepisy, jakie podaje Pobożne Zjednoczenie. Wprowadzenia jednak tych przepisów winien dokonać biskup. W tym celu należy tak pobudzić gorliwość duchownych, którzy kierują seminarium, jak również i tych, co nadają się do dobrego nim kierowania, aby zadowalając się otrzymywaniem tylko samego wiktu oraz ubrania, nie szukając własnej korzyści i zaspokojenia ambicji, tworzyli w seminarium wspólnotę prowadzącą doskonałe życie wspólne i żyjącą według ustaw przeznaczonych dla ustroni Pobożnego Zjednoczenia, będąc moralną wspólnotą tegoż. Celem ich pracy, prowadzonej w duchu tejże Instytucji, byłoby niestrudzone kierowanie seminarium i troska o duchowe, naukowe i duszpasterskie wykształcenie alumnów, aby ci, jako przyszli kapłani, odznaczali się prawdziwą świętością, wiedzą oraz zdolnością wykonywania świętej posługi — takimi bowiem powinni być ci wszyscy, którzy zbliżają się do kapłaństwa, aby być potem prawdziwymi, gorliwymi pracownikami ewangelicznymi. Zadanie to jest sprawą konieczną, chociaż trudną. W jego jednak realizacji prokurator nie powinien się zrażać widokiem napotykanych trudności: trzeba tu bowiem pamiętać, że nieprzyjaciel dusz nie lubi patrzeć na seminaria dobrze prowadzone i dlatego prowadzi z nimi złośliwą i niebezpieczną walkę. Prokurator jako człowiek Boży winien też zdawać sobie sprawę z tego, że jego pracę popiera Bóg, gdyż jest ona prowadzona zgodnie z Jego Boskim upodobaniem. Wprawdzie może się zdarzyć, że ze strony człowieka zabraknie odwagi oraz ufności, ale ze strony Boga nigdy nie zajdzie brak łaski wystarczającej do przezwyciężenia wszystkich trudności — stąd też nie będzie można się usprawiedliwić przed Bożym Trybunałem.
[145] Przy pomocy konferencji i zebrań tygodniowych, prowadzonych zgodnie z przepisami Pobożnego Zjednoczenia, należy się starać w sposób poważny o duchowy, naukowy i duszpasterski rozwój kleryków mieszkających w domach własnych. Z najwyższą troskliwością, jaka nie zna spoczynku ani we dnie, ani w nocy, prokurator przy pomocy swoich prokuratorów-pomocników powinien w sposób pełen miłości czuwać nad postępowaniem tychże kleryków i tak nimi kierować, aby się nauczyli żyć wśród świata, ale z dala od jego niebezpieczeństw, aby pokochali unikanie okazji, publicznych widowisk, niebezpiecznych okazji; aby w specjalny sposób unikali gier na pieniądze, gier hazardowych oraz innych zabaw niestosownych dla duchowieństwa. A ponieważ żniwo jest wielkie, a robotników mało[742], należy kleryków przyzwyczajać do tego, ażeby, o ile to jest możliwe tylko, pokochali pracę; ażeby unikali wszelkiego rodzaju zabaw, ponieważ marnowanie czasu, ze szkodą dla świętej posługi, zawsze gorszy świeckich ludzi, którzy to widzą, oraz kapłanów, którzy się bawią.
[146] A ponieważ zarówno w wielkich, jak i małych miejscowościach ludzie się gorszą, gdy widzą, że osoby duchowne przesiadują w publicznych lokalach, klubach i tracą czas bezużytecznie na świeckie rozmowy, narażając się nieraz przy tym na naruszenie miłości, dlatego też prokurator oraz prokuratorzy-pomocnicy mają w sposób roztropny, pełen miłości i gorliwości przyzwyczajać młode duchowieństwo do unikania takich i tym podobnych niebezpieczeństw i niedozwolonych rozrywek. Należy się starać, aby rozbudzić u kleryków umiłowanie prowadzenia życia duchowego, ujętego w pewne normy, które powoli umożliwią im praktyczne osiągnięcie dojrzałego życia duchowego. Aby ich do tego przygotować, należy z całą gorliwością polecać kandydatom do kapłaństwa przestrzeganie następującego regulaminu:
Regulamin, którego trzymać się mają kandydaci do kapłaństwa
[147] Zasady podstawowe, których należy systematycznie przestrzegać, aby się przygotować do życia w kapłaństwie: 1. Należy być głęboko przekonanym o własnej niegodności posiadania powołania do kapłaństwa oraz łaski, aby godnie odpowiedzieć powołaniu i wytrwać zawsze w wierności Bogu przez spełnianie świętych obowiązków swojego powołania. 2. Należy z wielką ufnością i głęboką pokorą korzystać z wielkiej pomocy, jaką jest modlitwa, i prosić Boga o potrzebne dary, pomoce i łaski. 3. Należy dążyć do kapłaństwa mając jedynie na celu samą chwałę Boga i pożytek ludzi oraz wszystkich dusz, a nie ducha osobistej korzyści czy ambicji. 4. Należy często rozważać to, że jeżeli życie wszystkich ma być ciągłym naśladowaniem życia Pana naszego Jezusa Chrystusa, to tym bardziej powinni je naśladować ci, którzy osiągnąwszy kapłaństwo będą zastępowali Jezusa Chrystusa. 5. Należy pamiętać o tym, że jak Pan nasz Jezus Chrystus przyszedł na świat, żył i umarł w duchu ofiary, tak też duchowni winni z doskonalszym aniżeli ludzie świeccy duchem ofiary wchodzić do świątyni, żyć i umierać: z tego wynika, że wszyscy winni jaśnieć jak najdoskonalszym umartwieniem namiętności (...)[743]
Konferencje dla duchowieństwa
[148] Co tydzień, w najodpowiedniejszym dniu dla kapłanów, mają się odbywać konferencje mające na celu doskonalenie duchowego, naukowego i duszpasterskiego wykształcenia kapłanów. Należy je przeprowadzać ogólnie przynajmniej przez półtorej godziny w następujący sposób: Oratorium, w którym ma się odbyć konferencja, należy otworzyć przynajmniej pół godziny przed rozpoczęciem konferencji. Skoro się zbierze już stosowna ilość uczestników, odmawia się modlitwy: Prosimy Cię, Panie, uprzedzaj czyny nasze Twoim natchnieniem itd.[744] Zdrowaś, Maryjo itd. Królowo Apostołów, módl się za nami. Przedwieczny Ojcze, ofiarujemy Ci Przenajdroższą Krew Jezusa Chrystusa na zgładzenie naszych grzechów, w intencji potrzeb Kościoła świętego oraz we wszystkich celach, które są Ci mile. Następnie rozpoczyna się czytanie duchowne, winno ono być dostosowane do życia osób duchownych, specjalnie do życia apostolskiego.
[149] Skoro nadejdzie czas rozpoczęcia konferencji, wszyscy klękają i pod przewodnictwem kierownika odmawiają te same modlitwy, jakie są wyznaczone do odmawiania przed konferencją dla kleryków. Następnie odczytuje się święty tekst ewangeliczny z najbliższej niedzieli, aby ci, co będą go wyjaśniać ludowi, mogli się lepiej do tego przygotować. Po odczytaniu świętego tekstu wszyscy siadają i czyta się ten sam tekst w tłumaczeniu na język ludowy oraz objaśnienia do niego. Po wysłuchaniu tekstu uczestnicy kolejno, jeden po drugim, dzielą się swoimi refleksjami, o których sądzą, że w pewien sposób lepiej wyjaśniają treść tekstu i wnikają w jego ducha oraz pozwalają na wyciągnięcie korzyści dla apostolskiego życia kapłanów, a zwłaszcza dla naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa w Jego pokornym, ubogim, pracowitym, dobroczynnym i wzgardzonym życiu.
[150] Po upływie około pół godziny rozdaje się wszystkim obecnym kartki z jednym wierszem wyjętym z Ewangelii lub z Lekcji, albo z Proroków czy Psalmów, nadającym się najbardziej do pogłębienia ducha pracujących kapłanów. Wiersz ten ma być dla wszystkich praktyczną normą w czasie od jednej konferencji do drugiej. Jeden z uczestników wiersz ten odczytuje i głośno podaje kilka krótkich myśli z nim się wiążących. Następnie odczytuje się w sposób systematyczny Katechizm Rzymski[745] , który zawiera bardzo dokładny wykład całej zdrowej teologii. Po odczytaniu pewnego urywku jeden z księży objaśnia go oraz podsuwa pewne myśli z nim się wiążące; należy to jednak czynić w taki sposób, aby całość nie przekraczała pół godziny czasu. Ostatnie pół godziny przeznacza się na rozwiązywanie konkretnego wypadku z dziedziny moralnej, który został przedstawiony w czasie konferencji poprzedniej; powstała przy tym dyskusja powinna jednak tak być prowadzona, aby nie naruszała pokoju i miłości. Na zakończenie odmawia się te same modlitwy, jakie są przepisane na zakończenie konferencji dla kleryków.
[151] Wyżej zostało powiedziane, że konferencje należy prowadzić według przedstawionego sposobu. Wszakże jeżeli roztropnie się stwierdzi, że w konferencjach mających na celu rozwijanie wiedzy teologicznej biorą udział kapłani o odpowiednim poziomie naukowym, to wtenczas można poruszać tematy niżej podane lub te, o których się sądzi, iż będą z prawdziwym pożytkiem dla wiedzy, która buduje.
[152] 1. Szczegółowe studium Pisma świętego Starego Testamentu jako figury Nowego Testamentu. Przy wykładaniu figur i proroctw należy zwrócić uwagę na sprawdzenie się ich w Nowym Testamencie. Ponadto należy przeprowadzać egzegezę tekstów trudniejszych i bardziej interesujących. 2. Z teologii dogmatycznej i polemicznej należy omawiać zagadnienia bardziej przydatne do obrony prawdziwości nauki katolickiej, zwłaszcza prawd silniej atakowanych przez nieprzyjaciół religii, oraz błędy szerzące się w danym czasie. 3. Z teologii moralnej, pastoralnej, ascetycznej i mistycznej należy w sposób systematyczny omawiać zagadnienia bardziej interesujące oraz rozwiązywać kazusy zasługujące na większą uwagę. 4. Należy też czasem poruszyć jakiś bardziej zajmujący temat z historii kościelnej oraz liturgii świętej. Szczegółowy rozkład materiału na poszczególne konferencje całego roku należy do kierownika konferencji. Rozkład ten ma on na początku roku opublikować drukiem albo podać do wiadomości w rękopisie.
[153] Każdy z uczestników powinien kolejno wygłosić odczyt na temat mu wyznaczony. Zagadnienie ma być przedstawione w sposób naukowy i rzeczowy, to znaczy ma podawać uzasadnienia, cytować wypowiedzi znawców danej dziedziny oraz podawać źródła, zawierać konstruktywne i pożyteczne refleksje, które budują wszystkich, ponieważ kryją w sobie wiedzę, jaka nie wbija w pychę, ale buduje[746]. Po referacie każdy z uczestników może kolejno wypowiadać swoje uwagi w związku z przedstawionym tematem. Podczas tej dyskusji można poruszać wszystko, o czym się sądzi, że przyczyni się do lepszego zrozumienia przedmiotu albo że może uczynić dyskusję bardziej owocną dla wszystkich. Ażeby jednak tego rodzaju ćwiczenia nie były ze szkodą duchową dla czyjejś pokory czy miłości, wszyscy powinni pamiętać na obecność Bożą oraz nie zapominać, że omawiane zagadnienia wiążą się bezpośrednio czy pośrednio z Bogiem, który z istoty swojej jest prawdą i miłością. Należy zdawać sobie sprawę z tego, że obrażając pokorę, obrażamy Prawdę; naruszając zaś miłość, obrażamy istotną Miłość.
O odbywanej co miesiąc naradzie w sprawie poczynań mających na celu większą chwałę Boga
[154] Jeden raz w miesiącu prokuratorzy-pomocnicy mają się zbierać u prokuratora celem przedstawienia bieżących potrzeb kościoła oraz ludu, aby prokurator mógł z tego złożyć sprawozdanie podczas zwyczajnych lub nadzwyczajnych obrad Prokury. Przebieg tego zebrania określają przepisy odnoszące się do obrad prowadzonych w Pobożnym Zjednoczeniu.
O rekolekcjach dla duchowieństwa
[155] W celu utrzymania i pomnożenia gorliwości, zapału oraz ewangelicznej doskonałości wśród duchowieństwa należy koniecznie urządzać dla kapłanów jeden raz w roku wspólne rekolekcje, trwające przynajmniej przez dziesięć dni. Gdyby duchowieństwo każdej miejscowości mogło się zbierać w różnych okresach roku w pewnym domu zakonnym celem odprawienia tych rekolekcji, to byłoby to z większym pożytkiem dla niego. Niezależnie jednak od napotykanych trudności należy się starać, by duchowieństwo mogło odprawić święte rekolekcje. Prokurator powinien postarać się o to, aby w jednym czy więcej kościołach miejscowych, nadających się najbardziej do tego, prowadzone były jeden raz w roku nieprzerwanie przez dziesięć dni rekolekcje dla duchowieństwa. Mają to być rekolekcje zamknięte, bez udziału świeckich.
[156] Porządek rekolekcji jest następujący: Codziennie, wyjąwszy dni świąteczne, od godziny 10.00 odprawia się następujące ćwiczenia — 1. czytanie duchowne, przez pół godziny; 2. rozmyślanie, trwające przez trzy kwadranse; 3. nauka, trwająca pół godziny. Po południu — codziennie, także i w dni świąteczne, ćwiczenia rekolekcyjne rozpoczynają się o godzinie 5.30 i obejmują: 1. czytanie duchowne, trwające pół godziny; 2. naukę, trwającą trzy kwadranse; 3. rozmyślanie, trwające jedną godzinę. Na zakończenie dnia urządza się wystawienie Najśw. Sakramentu, pobożne odśpiewanie Litanii do Najśw. Maryi Panny lub Litanii do wszystkich Świętych oraz Przed tak wielkim Sakramentem z wersetem i modlitwy:
1. Boże, który w przedziwnym Sakramencie itd.[747]
2. Boże, który pysznym się sprzeciwiasz itd.[748]
3. Wszechmogący i najłaskawszy Boże, który dla spragnionego ludu itd.[749]
4. Wszechmogący, wieczny Boże, Duch Twój uświęca cale Ciało Kościoła i rządzi nim; wysłuchaj korne błagania nasze za wiernych wszystkich stanów, aby za łaską Twoją wszyscy wiernie Tobie służyli. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen[750].
[157] W tych miastach i miejscowościach, gdzie nie ma wielu kapłanów oraz brak jest odpowiedniego rekolekcjonisty, duchowni mogą się gromadzić w prywatnym oratorium, by tam odprawić czytanie duchowne, rozmyślanie, a zamiast wysłuchania nauki przeczytać bardziej interesujące rozważania z odpowiedniej książki, napisanej według metody św. Ignacego[751], albo też można czytać inne książki traktujące o obowiązkach osób duchownych.
[158] W podobny sposób mogą postąpić proboszczowie pracujący w małych miejscowościach, gdzie oprócz nich nie ma innych duchownych. Mogą oni się zebrać wspólnie, gdy dwie, trzy, cztery lub więcej parafii, w których pracują, leżą w pobliżu siebie — w tym wypadku należy ustalić czas oraz godziny odpowiadające wszystkim. Jeżeli zaś proboszczowie mieszkają sami i w danej miejscowości nie ma innych duchownych, a ponadto nie mogą się postarać o kapłana, który by za zgodą biskupa i bez szkody dla parafian mógł pracować w parafii w tym czasie, kiedy proboszcz zamierza odprawiać rekolekcje w jakimś domu zakonnym czy świętym ustroniu, to wtenczas mogą je odprawić u siebie w swoim kościele czy na plebanii.
[159] Prokurator, któremu zlecono troskę o duchowy rozwój duchowieństwa, powinien w swojej pracy przestrzegać przepisów związanych ze swoim stanowiskiem. Nie powinien zapominać o wysyłaniu do proboszczów, pracujących w małych miejscowościach, konkretnych wskazówek, jak należy odprawiać doroczne rekolekcje, od których przecież w wielkiej mierze zależy ewangeliczna praca, owocna dla duchowieństwa i pożyteczna dla ludu. Wreszcie prokurator oraz prokuratorzy-pomocnicy mają w sposób pokorny, łagodny, pełen miłości i gorliwości, podtrzymywać wszystkich duchownych, zarówno kleryków, jak i kapłanów, w stałej gotowości do skutecznego podejmowania się wszystkich dzieł miłości i gorliwości, o jakie ich poproszą wszyscy inni prokuratorzy, członkowie Prokury i prokuratorzy-pomocnicy.
[160] Przede wszystkim należy pamiętać o tym, aby we wszystkich dziełach, podejmowanych ku większej chwale Boga i dla większego uświęcenia naszego oraz naszych bliźnich, panował zawsze i wszędzie, o ile to jest możliwe, duch braterskiej miłości i prawdziwie religijnej gorliwości. Duchem tym należy przepajać duchowieństwo świeckie i zakonne oraz jego dzieła miłości i gorliwości — w ten sposób stworzy się zwartą armię ewangeliczną, obejmującą jedno i drugie duchowieństwo, a świętej jej działalności zapewni się większą skuteczność i trwałość, błogosławieństwo zaś Ojca Niebieskiego uwieczni jej owoc.
O Zespole Specjalistów w zakresie świętej literatury, filozoficznych nauk, języków i świętych nauk
[161] Ze względu na liczne i tak bardzo ważne zadania Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, mające na celu większą chwałę Boga oraz duchowe i doczesne dobro ludzi, koniecznym jest, aby każda Prokura, zwłaszcza ta, która znajduje się w znaczniejszym mieście czy metropolii, miała w miarę możności większą lub mniejszą liczbę ludzi, odznaczających się znajomością świętej literatury, to znaczy Pisma świętego i Ojców świętych, nauk filozoficznych, języków orientalnych i zachodnich oraz nauk świętych, aby Pobożne Zjednoczenie mogło w razie potrzeby i konieczności korzystać z ich wiedzy.
[162] Prokurator winien dokładać wszelkich starań, aby rozbudzić gorliwość oraz miłość wśród tych ludzi, którzy odznaczają się wiedzą w zakresie wyżej podanym. Gdy tylko okażą oni gotowość do niesienia bezinteresownej pomocy Pobożnemu Zjednoczeniu w różnych jego potrzebach, to wtenczas po otrzymaniu od nich zgody należy ich przyjąć do grona specjalistów, które z tego powodu może być nazwane Zespołem Specjalistów Prokury Pobożnego Zjednoczenia. Jeżeli w jakiejś Prokurze Prowincjalnej czy Diecezjalnej nie będzie można znaleźć ludzi będących specjalistami w zakresie wymienionych gałęzi literatury oraz innych nauk, to wtenczas tam należy się starać, aby pozyskać przynajmniej ich większą ilość, a przy tym na odpowiednim poziomie naukowym.
[163] Prokura zaś Prowincjalna Rzymska, będąc centralną Prokurą całego Pobożnego Zjednoczenia, powinna mieć Zespół Specjalistów złożony nie tylko z tych, co znajdują się w Rzymie, ale i w innych miejscowościach, ciesząc się tam wysokim szacunkiem ze względu na ich solidne wykształcenie w dziedzinie humanistycznej i naukowej. Do tego Zespołu może należeć każdy uczony, który odznacza się wielkim duchem religijnym oraz szlachetnością obyczajów. Wykształcenie bowiem i wiedza bez zasad i pobożności zdolne są raczej burzyć niż budować.
[164] Kiedy jakaś Prokura powodując się gorliwością chce wydać drukiem jakieś dzieło, to wtenczas napisanie jego czy też przejrzenie należy powierzyć temu członkowi Zespołu, który ze względu na swoje wykształcenie potrafi najlepiej wywiązać się z tego zadania. Rektor Prokury albo prokurator mogą w razie konieczności czy też ze względu na wielką korzyść zwołać Zespół na naradę celem zasięgnięcia jego zdania w sprawie napisania i wydania drukiem jakiegoś pisma lub dzieła, którego opublikowanie uważa się za konieczne lub pożyteczne dla większej chwały Boga i obrony katolickich prawd.
[165] Jeżeli któraś z Prokur nie może znaleźć ludzi z odpowiednim wykształceniem, to może ona i powinna otrzymać pomoc od Prokury sąsiedniej, mającej tego rodzaju ludzi. W razie potrzeby każda Prokura, znajdująca się w jakiejkolwiek części świata, może się zwrócić ze swoją sprawą do Zespołu Specjalistów Prokury Rzymskiej.
[166] Zespół Prokury Rzymskiej winien odbywać co trzy miesiące naradę dla omówienia spraw wiążących się z pożytkiem Kościoła i rozpowszechnianiem przy pomocy drukowanego słowa tego wszystkiego, co się uzna za sprzyjające realizacji zadań Pobożnego Zjednoczenia. Jest rzeczą wielkiej wagi, aby w Zespole Prokury Rzymskiej znajdowała się pewna ilość specjalistów w zakresie języków orientalnych i zachodnich, a to nie tylko ze względu na zachodzące potrzeby dawania wyjaśnień i dokonywania przekładów, ale także i z tej racji, aby mieć pobożnych, gorliwych nauczycieli tychże języków, by oni bezinteresownie uczyli księży udających się na misje zewnętrzne lub pragnących z jakiegokolwiek innego powodu zapoznać się z tymi językami, gdyż to jest im potrzebne w pracy dla większej chwały Boga i pożytku bliźnich.
II.
OBOWIĄZKI PROKURATORA, KTÓRY POD OPIEKĄ ŚWIĘTEGO ANDRZEJA APOSTOŁA, BRATA ŚW. PIOTRA APOSTOŁA, MA STARAĆ SIĘ O URZĄDZANIE ŚWIĘTYCH MISJI I REKOLEKCJI DLA LUDU
[167] Ponieważ prowadzenie świętych misji i rekolekcji dla ludu jest kontynuowaniem misji Pana naszego Jezusa Chrystusa, dlatego też praca w tej dziedzinie stanowi jedno z głównych zadań ewangelicznych podejmowanych w Prokurach Pobożnego Zjednoczenia.
[168] Prokurator, któremu powierzono tę dziedzinę pracy, powinien w miarę możności zgromadzić pewną ilość kapłanów należących tak do duchowieństwa świeckiego, jak i zakonnego, odznaczających się gorliwością, świętością życia, publicznym szacunkiem, wiedzą oraz doświadczeniem w pracy kapłańskiej, którzy by mogli się podjąć prowadzenia świętych misji i rekolekcji dla ludu. Ażeby w sposób możliwie jak najdostępniejszy moc stworzyć przy Prokurze Diecezjalnej Pobożnego Zjednoczenia operatywny Zespół Misjonarzy, złożony z wystarczającej liczby ludzi, należy zainteresować się misjonarzami w poszczególnych miastach danej diecezji. Rektor Prokury Diecezjalnej winien zwracać się do nich z prośbą o pomoc w prowadzeniu misji i rekolekcji podejmowanych na życzenie biskupów. Powinien też korzystać z pomocy misjonarzy należących do Prokur Miejskich, znajdujących się w tych miejscowościach, gdzie nie ma założonej pełnej Prokury Pobożnego Zjednoczenia. Do Zespołu Misjonarzy można również przyjmować wszystkich kleryków, u których zauważa się odpowiednie dyspozycje oraz uzdolnienia do podjęcia tej świętej posługi. Należy ich stopniowo przygotowywać do pracy misjonarskiej, aby potem mogli ją wykonywać z wielką chwałą Boga i pożytkiem dusz.
[169] Wszyscy misjonarze oraz klerycy należący do Zespołu Misjonarzy przy danej Prokurze powinni raz w miesiącu zbierać się razem. Spotkanie to odbywa się w następujący sposób: l. Obrady, dotyczące wszystkich poczynań ewangelicznych oraz tego wszystkiego, co może się przyczynić do rozwoju świętych misji i rekolekcji, prowadzone są zgodnie z przepisami obowiązującymi w Pobożnym Zjednoczeniu. 2. Wygłaszana jest nauka, mająca na celu podtrzymanie wśród misjonarzy żywotnej gorliwości. 3. Czyta się przez kwadrans czasu wyjątki z życiorysu jakiegoś wybitnego misjonarza. 4. Podaje się pewną maksymę, którą jako wytyczną życia należy codziennie, w okresie od jednego do drugiego zebrania, uświadamiać sobie, aby w ten sposób podtrzymywać siebie w czynnej, pokornej i bezinteresownej gorliwości.
[170] Oprócz tego prokurator winien się starać o rozpowszechnianie książek, które mówią o dziejach misji i życiu świętych misjonarzy, i w ten sposób rozbudzają wśród duchowieństwa zapał do świętej sprawy. Przy rozsyłaniu tego rodzaju pism należy mieć na uwadze przede wszystkim tych kapłanów, którzy należą do diecezjalnego zespołu misyjnego, ale znajdują się w takich miejscowościach, gdzie z powodu braku innych misjonarzy nie można urządzać spotkań czy konferencji miesięcznych.
[171] Prokurator, powodowany miłością oraz gorliwością, powinien zatroszczyć się o to, aby wszyscy misjonarze co roku sami odprawili rekolekcje celem odnowienia się duchowego, tak koniecznego, aby utrzymać się w żywej, pokornej, czynnej i owocnej gorliwości apostolskiej. Jeśli nie można odprawić tego rodzaju rekolekcji w jakimś zamkniętym świętym ustroniu oraz według metody podanej przez św. Ignacego[752], należy je odprawić w następujący sposób: Przez dziesięć ciągłych dni należy się zbierać dwa razy dziennie w prywatnym oratorium. 1. Za każdym razem należy odprawić czytanie duchowne z książki, której treść zdolna jest ożywić apostolską gorliwość, czytanie trwa przynajmniej przez pół godziny. 2. Rano po odprawieniu czytania następuje godzinne rozmyślanie, potem Msza oraz nauka o poprawie życia, trwająca trzy kwadranse. 3. Po południu należy odprawić zwykłe czytanie, po nim zaś rozmyślanie, trwające godzinę, oraz odmówić siedem psalmów pokutnych albo trzecią część różańca świętego i wysłuchać nauki, jak to miało miejsce rano. W ciągu tych dni należy zachować, o ile to jest możliwe, doskonałe skupienie i całkowite milczenie oraz oderwanie się od wszelkich zajęć, o ile to jest możliwe, aby tym lepiej oddać się pielęgnowaniu i odnowieniu swojego ducha i możliwie jak najlepiej się przygotować do spełniania swojej ewangelicznej posługi w sposób pokorniejszy, gorliwszy i bardziej owocny. Leonard a Porto Maurizio[753] corocznie przez trzy miesiące odprawiał rekolekcje, aby następnie z tym większym zapałem przystępować do wykonywania duchowych posług.
[172] Każdy z prokuratorów, starając się o jak najlepszy i najowocniejszy rozwój prac w dziedzinie mu wyznaczonej, winien zawsze pamiętać, że w wielkiej mierze od jego własnej aktywnej, pokornej i szczerej gorliwości zależy owocność ewangelicznych prac, jakie podejmuje Zespół Misjonarzy w każdej Prokurze.
[173] Misje i rekolekcje dla ludu urządza się zgodnie z wytycznymi oraz w sposób przepisany księżom misjonarzom, którzy żyją w świętych ustroniach Pobożnego Zjednoczenia. Prokurator powinien swoim przykładem, pokorą, miłością i ewangeliczną prostotą pobudzać wszystkich misjonarzy do jak najdoskonalszego zachowywania wszystkich przepisów i metod odnoszących się do świętych misji i rekolekcji, a także i do innych poczynań oraz dzieł miłości i gorliwości, jakie spełniają misjonarze, tak aby wszędzie i zawsze postępowano w duchu Pobożnego Zjednoczenia i zmierzano do jego celów.
[174] Każdy kapłan tak świecki, jak i zakonny, który chce zostać przyjęty do Zespołu Misjonarzy Prokury Pobożnego Zjednoczenia, winien odprawić dziesięciodniowe, gruntowne rekolekcje bezpośrednio przed dniem swego przyjęcia, aby w ten sposób przygotować się do otrzymania tej obfitości łask Ducha Świętego, jaka jest potrzebna do tego, by działać w duchu prawdziwie apostolskim. W związku z powyższym, a zwłaszcza w czasie rekolekcji odprawianych przez kandydata, prokurator oraz wszyscy misjonarze i klerycy należący do zespołu misyjnego, winni zanosić gorące i pokorne modły, aby uprosić u Ducha Świętego wszystkie dary, łaski, pomoce oraz wewnętrzne oświecenia, jakie są konieczne nowemu misjonarzowi, aby mógł on być mężem prawdziwie apostolskim i potrafił naśladować świętych Apostołów w ich gorliwości.
[175] Mając wzgląd na tak szlachetny cel, nie powinno się poprzestawać tylko na swoich osobistych modlitwach, ale wszyscy mają we wszelki możliwy sposób, z całą przemyślnością prawdziwej gorliwości starać się, aby pokorne, gorące i ufne modły zanoszone były we wszelkiego rodzaju zrzeszeniach, w pobożnych rodzinach oraz przez pobożnych wiernych. Podczas dziesięciu dni, gdy odprawiane są rekolekcje, codziennie w czasie dogodnym dla ludu należy w kościele, przy którym założona jest Prokura, odmawiać trzecią część różańca świętego oraz Witaj, Królowo, Litanię do Najśw. Maryi Panny, a na zakończenie hymn O Stworzycielu Duchu, przyjdź, z wersetem i modlitwą, oraz w formie litanii modlitwy, które rozszerza Pobożne Zjednoczenie i w których się prosi: Poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i zlituj się nad ludem swym[754].
[176] Nie można twierdzić, że cały ten wysiłek modlitewny jest nieproporcjonalny do celu, o który w tym wypadku chodzi. Jeśli bowiem ktoś dobrze się zastanowi, to musi stwierdzić, że chodzi o rzecz wielkiej wagi, która pociąga za sobą niezwykłe skutki, tak że godzi się, aby w jej intencji wszystkie stworzenia przeszłe, teraźniejsze i przyszłe zanosiły wiele gorliwych, pokornych próśb i modlitw. Na szczególną uwagę zasługują też warunki, w jakich pracują misjonarze. Nie tworzą bowiem oni jakiegoś stałego zespołu, żyjącego w pobożnym jakimś ustroniu, gdzie mogliby pogłębiać umiejętności potrzebne w działalności ewangelicznej oraz zdobywać świętą wiedzę, której wymaga prowadzenie misji, lecz przeciwnie, zmuszeni są oni prowadzić życie w pojedynkę, nieraz w wielkiej odległości jeden od drugiego. A chociaż niektórzy z nich żyją we wspólnotach, należąc do jakiegoś zakonu, to jednak mimo należytego wyrobienia duchowego mogą mieć pewne braki w tych dziedzinach, których opanowanie jest konieczne, aby móc mówić o należytej formacji apostolskiej człowieka. Zachodzić to może zwłaszcza w tych instytutach, jakie z natury swojej nie są przeznaczone do prowadzenia życia apostolskiego. Wniknąwszy dobrze w tego rodzaju okoliczności, doceniając konieczność posiadania misjonarzy owianych gorliwością prawdziwie apostolską, musimy dojść do stwierdzenia, iż jest rzeczą konieczną, abyśmy przy pomocy niezawodnego środka, jakim jest pokorna, gorliwa i ustawiczna modlitwa, starali się skłonić Miłosierdzie Boże, by nieustannym udzielaniem swoich łask uzupełniało braki wynikłe z niedoskonałości naszych misjonarzy. I dlatego z ufnością zanośmy prośby, wierząc, że Bóg w swoim miłosierdziu i ze względu na zasługi Pana naszego Jezusa, dzięki wstawiennictwu Najśw. Maryi, Królowej Apostołów, wysłucha nas i uczyni to w stopniu większym, aniżeli się spodziewamy. I chociaż ten Zespół Misjonarzy nie będzie mógł przebywać razem w jednym domu, to jednak tak owocnie będą oni głosili Dobrą Nowinę, jak gdyby prowadzili życie wspólne, a im głębszą będą posiadali pokorę, tym owocniejsza będzie ich działalność apostolska.
[177] Po zakończeniu rekolekcji dokonuje się przyjęcia do Zespołu Misjonarzy, odbywa się to w sposób zgodny z przepisami Pobożnego Zjednoczenia. Po przyjęciu prokurator wręcza nowemu członkowi Zespołu, w rękopisie albo wydrukowane, przepisy, jakich przestrzegać mają wszyscy kapłani misjonarze w każdej Prokurze Pobożnego Zjednoczenia (...)[755]
III.
OBOWIĄZKI PROKURATORA, KTÓRY POD OPIEKĄ APOSTOŁA ŚWIĘTEGO JAKUBA STARSZEGO MA STARAĆ SIĘ O ROZBUDZANIE WŚRÓD DUCHOWIEŃSTWA ŚWIECKIEGO I ZAKONNEGO ORAZ WŚRÓD LUDU GORLIWEJ TROSKI O ŚWIĘTE MISJE ZEWNĘTRZNE
[178] Jeżeli prowadzenie świętych misji w katolickich krajach posiada olbrzymie znaczenie dla dusz i przynosi wielką zasługę tym, którzy się starają o prowadzenie misji, to o ileż większe znaczenie i zasługę kryją w sobie święte misje zewnętrzne: niosą bowiem one poganom, żyjącym w cieniu śmierci[756], światło Ewangelii i przekazują im wszystkie skarby katolickiej wiary oraz religii Jezusa Chrystusa.
[179] Rozważając powyższą prawdę, prokurator ma rozbudzać w sobie gorliwość i jak największą troskliwość o zewnętrzne misje i popierać je wszelkimi sposobami możliwymi. W tym też celu powinien dobrać sobie do pomocy wielu prokuratorów-pomocników odznaczających się prawdziwą gorliwością, gorącą miłością, roztropnością oraz cieszących się dobrą sławą. Zjednoczony z nimi węzłami miłości i gorliwości prokurator winien zachęcać wszystkich ludzi z każdej warstwy społecznej, stanu, stopnia i zawodu, jak również różne zrzeszenia do nieprzerwanej, pokornej i żarliwej modlitwy, zanoszonej do Ojca Niebieskiego, aby stosownie do istniejących potrzeb posłał odpowiednią ilość ewangelicznych robotników na swoje żniwo[757]. Prócz tego prokurator ma się starać, aby przy pomocy drukowanego słowa rozpowszechniać wiadomości stosowne do rozbudzania wśród ludu i duchowieństwa współczucia dla opłakanego stanu wielu dusz, które, gdyby tylko miały gorliwych robotników ewangelicznych, tak chętnie przyjęłyby wiarę oraz religię Jezusa Chrystusa.
[180] Przez popieranie prasy misyjnej prokurator, korzystając z pomocy swoich gorliwych prokuratorów-pomocników, winien się starać o masowe rozpowszechnianie misyjnych pism wśród ludu i duchowieństwa, zwłaszcza wśród duchownej młodzieży żyjącej w swoich rodzinnych domach, jak i przebywającej w seminariach i kolegiach. Ta bowiem młodzież jest szczególnie czuła na wezwanie do pracy na rzecz misji zewnętrznych. Z tego też powodu należy się starać, aby tego rodzaju pisma docierały również do tych zgromadzeń, które zajmują się wychowywaniem młodzieży. Czytanie bowiem tych pism przez członków różnych zgromadzeń, zwłaszcza zgromadzeń żeńskich, pobudzi ich do modlitwy żarliwszej, gorliwszej i pokorniejszej.
[181] Jeżeli prokurator albo jego pomocnicy zetkną się z młodym duchownym, który odznacza się szlachetnym usposobieniem, urobionym pod wpływem łaski, oraz prawdziwą gorliwością i miłością, a przy tym jest on roztropny, świątobliwy, utalentowany i kochający naukę —jednym słowem, posiada wszystkie przymioty, jakie wsparte odpowiednim wykształceniem dają uzasadnioną nadzieję, że może być on wspaniałym misjonarzem na terenach misji zewnętrznych — to wtenczas powinno się go utwierdzać nie tylko w świętym powołaniu, ale stosownie do potrzeby i okoliczności należy mu dopomóc wszelkimi możliwymi sposobami. Po pierwsze: modlitwą — prokurator i jego pomocnicy mają sami pamiętać o nim w modlitwach oraz żywo zachęcać innych do modlitwy, aby uprosić dla niego światło konieczne do poznania prawdziwego powołania swego; po drugie: należy postarać się dla niego o duchowego kierownika, jeśli go jeszcze nie ma. Przy pomocy bowiem kierownika młody człowiek nie tylko zadecyduje o swoim powołaniu, ale przede wszystkim lepiej wykorzysta łaskę powołania.
[182] Jeżeli doświadczony kierownik rozpozna i potwierdzi prawdziwość powołania, a kandydat wymaga jeszcze dalszego kształcenia i nie ma do tego odpowiednich środków, to wtenczas należy dlań postarać się o rzeczy potrzebne do życia nie zbytkownego, lecz skromnego i prostego, jakim powinno być życie apostolskiego męża. Jeśli tylko można, to należy go umieścić w kolegium dla misji zewnętrznych. Aby łatwiej móc dostać tam miejsce, trzeba się zwrócić o pomoc do pobożnych dobrodziejów, by ci pokryli wydatki z tym związane; dzięki pomocy uzyskanej od dobrodziejów może w sposób łatwy wzrosnąć liczba misjonarzy.
[183] W związku z wyjazdem misjonarza należy się odwołać do gorliwości i miłości pobożnych dobrodziejów oraz różnych zgromadzeń, zwłaszcza do zakonów żeńskich, aby w ten sposób zdobyć większą ilość dewocjonalii, różańców, szkaplerzy, medalików, krzyżów, krucyfiksów, agnusków[758], obrazów i obrazków, naczyń świętych, paramentów, obrusów oraz innych przedmiotów potrzebnych do rozwijania pobożności prywatnej i kultu Bożego w świątyniach. Dzięki temu misjonarze będą mogli zaopatrzyć ubogie kościoły w krajach pogańskich w te przedmioty i rozpowszechnić je wśród chrześcijan, rozbudzając w ten sposób w nich ducha pobożności. Przede wszystkim zaś należy się starać o rozbudzenie szlachetnej miłości wśród zamożnych ludzi, aby ci obfitymi ofiarami i pobożnymi zapisami wspierali święte kolegia dla misji zewnętrznych.
[184] Z większą jeszcze troskliwością należy się starać o pozyskanie szlachetnych i zamożnych dobrodziejów, ilekroć chodzi o założenie świętego kolegium dla misji zewnętrznych. W tym wypadku można zachęcać dobrodziejów do miesięcznych czy tygodniowych lub jednorazowych ofiar, aby w ten sposób przyczynić się do pokrycia kosztów związanych z zakładaniem kolegium. Można też podsunąć pobożnym i zamożnym osobom myśl sporządzenia zapisu na rzecz kolegium dla misji zewnętrznych. Do ofiarności na ten cel można skutecznie zachęcić każdego, wskazując, zgodnie z prawdą, na brak konsekwencji w postępowaniu tych ludzi, co przeznaczają wielkie sumy na budowę, odnowienie i zbytkowne urządzenie pałaców, kasyn, will i teatrów, a na zbudowanie sobie szczęśliwego gmachu wieczności nie chcą złożyć nawet najmniejszej ofiary. Celem łatwiejszego spełnienia uczynków ofiarnej gorliwości i miłości można zamożnym osobom podsunąć myśl ufundowania stałego stypendium, przeznaczonego na utrzymanie jednego misjonarza. Koszta utrzymania kandydata na misjonarza mogą być również pokryte przez kilka osób. Niewątpliwie, jeśli prokurator i prokuratorzy-pomocnicy odznaczać się będą miłością i gorliwością czynną, pomysłową, pokorną, bezinteresowną, cierpliwą i wznoszącą się ponad ludzkie względy, to wtenczas potrafią przygotować i zapewnić środki ułatwiające założenie kolegium dla misji zewnętrznych.
[185] Aby jednak nikt nie rezygnował z podjęcia starań o założenie tego rodzaju kolegium, zasłaniając się tym, iż podobne kolegia już istnieją, należy pamiętać o tym, że nawet gdyby było tyle kolegiów, ile jest seminariów diecezjalnych, to i w tym wypadku byłoby ich jeszcze za mało: gdyż mimo istnienia tylu seminariów odczuwa się nadal wielki brak ewangelicznych pracowników w katolickich krajach. Jakże więc wielki musi być brak misjonarzy w pogańskich krajach, które tak są rozległe? W mieście, w którym nie ma kolegium misyjnego i nie ma widoków na jego założenie, należy urządzać często zbiórki pieniężne, a zebrane sumy przekazywać do kolegiów, aby w ten sposób można było tam utrzymywać większą ilość misjonarzy. Prokurator podczas zebrań ze swoimi prokuratorami-pomocnikami winien zastanawiać się nad tym, co należy robić, aby podtrzymywać wszystkich w czynnej gorliwości.
[186] Wszelkimi sposobami należy współdziałać przy wysyłaniu każdego misjonarza. Należy uczynić wszystko, co jest możliwe, aby misjonarz przygotował się do wyjazdu w jednym z naszych kolegiów misyjnych. Nie można go wysyłać, zanim nie wykaże się życiem prawdziwie świątobliwym oraz należytym przygotowaniem do podjęcia tej świętej posługi i nie zapozna się gruntownie z wszystkimi dziełami miłości i gorliwości, jakie prowadzi nasza Prokura. Należy dołożyć wszelkich możliwych starań, aby zawsze wyjeżdżało razem przynajmniej dwóch ludzi i by tym dwom powierzana była jedna misja. W wypadku zaś gdyby misjonarze mieli wyjeżdżać oddzielnie, należy się postarać, aby każdy z nich miał za towarzysza pracy innego misjonarza, Boski bowiem Odkupiciel wysyłał po dwóch swoich uczniów na głoszenie Ewangelii świętej. Ogromnie doniosłe znaczenie ma stałe i powszechne przestrzeganie tej zasady, ponieważ sam tylko jeden misjonarz nie mając spowiednika, pozbawiony kierownika i doradcy, narażony jest na liczne niebezpieczeństwa, które mogą doprowadzić do wiecznego potępienia jego własną duszę i dusze innych.
[187] Jest rzeczą wielkiej wagi, aby misjonarze w krajach pogańskich wspierali biskupów w pracach związanych z prowadzeniem seminariów i kolegiów, gdyż od właściwego kierowania i zarządzania tymi instytucjami zależy formacja dobrych kapłanów i gorliwych pracowników ewangelicznych. Dlatego też każdy prokurator winien usilnie się starać, aby kapłani, którzy udają się do pracy misyjnej w krajach pogańskich, byli należycie przygotowani do pracy w seminariach i kolegiach, zarówno jeśli chodzi o kierowanie nimi, jak i wykładanie w nich przedmiotów humanistycznych i teologicznych, a jednocześnie byli przepojeni duchem i nauką Kościoła Rzymskiego. Ażeby wreszcie wszyscy prokuratorzy z większym zapałem poświęcali się tego rodzaju pracy, jaka się łączy z wielką chwałą Boga i pożytkiem dusz, powinni sobie uświadamiać to, że misjonarze pracując w seminariach i kolegiach będą się stale doskonalić duchowo i podnosić swój poziom naukowy, nie narażając się na niebezpieczeństwa związane z pracą na placówkach misyjnych, a jednocześnie będą wychowywać mężów apostolskich.
[188] Misjonarze poświęcający się pracy w seminariach i kolegiach mają przestrzegać tych samych przepisów, jakimi kierują się nasze podobne instytucje: z tego też względu prokurator winien wręczyć im te przepisy wydane drukiem. Poświęcając się wielkiej ewangelicznej działalności, mającej na celu zbawienie dusz, misjonarze nie mogą zaniedbywać pracy nad swoją własną duszą. Dlatego też prokurator powinien zachęcać misjonarzy do tego, aby w miarę możności prowadzili tryb życia oparty na następującym regulaminie. Regulamin ten. wydany drukiem, winien misjonarzom wręczyć prokurator albo rektor kolegium (...)[759]
IV.
OBOWIĄZKI PROKURATORA, KTÓRY POD OPIEKĄ APOSTOŁA ŚWIĘTEGO JANA EWANGELISTY MA STARAĆ SIĘ O POBOŻNE DZIEŁA MIASTA ITD.
[189] Prokurator ten ma się zajmować wszystkimi dziełami miłości i gorliwości, które istnieją już w danym mieście czy miejscowości, a z natury swej nie wchodzą w zakres działalności innego prokuratora. Dziełami takimi są wszystkie oratoria i kongregacje dzienne oraz wieczorowe, wszystkie bractwa i pobożne stowarzyszenia oraz zjednoczenia, jak również przynależność do instytucji charytatywnych. Z tymi dziełami oraz ze wszystkimi innymi, jakie będą założone, prokurator wraz z prokuratorami-pomocnikami winien współpracować w sposób czynny i skuteczny, gdy o tę współpracę zwrócą się przełożeni, kierownicy i pracownicy tychże dzieł. W pracy tej należy głównie mieć na uwadze, aby we wszystkich tych instytucjach przestrzegano właściwych im reguł, przynajmniej w tym, co ma na względzie dobro oraz cel tychże instytucji.
[190] Po otrzymaniu prośby o pomoc prokurator winien poprosić o ustawy danej instytucji pobożnej, by móc się z nimi zapoznać oraz dać do przeczytania prokuratorom- pomocnikom i innym osobom, jeśli uzna to za stosowne. Należy się starać o wprowadzenie i rozwijanie zwyczaju pokornej i usilnej modlitwy, zarówno prywatnej jak i publicznej, w kościołach i zgromadzeniach, aby przy pomocy jej otrzymać potrzebne oświecenia, łaski oraz pomoce duchowe i doczesne, potrzebne do tego, aby ożywić i umocnić ducha świętej instytucji oraz zapewnić jej rozwój.
[191] Prokurator powinien też zasięgnąć potrzebnych informacji i wyjaśnień u odnośnych przełożonych, kierowników i pracowników danej instytucji, ażeby można było skutecznie pracować z pożytkiem dla jej dobra, nie naruszając jednak spokoju i nie wyrządzając przykrości żadnemu z jej członków. Następnie prokurator winien odbyć naradę ze swoimi prokuratorami-pomocnikami, by ustalić, co należy podjąć dla dobra danej instytucji. Jeżeli czas na to pozwala, każdy z nich powinien na modlitwie poważnie rozważyć to wszystko, co się uzna za stosowniejsze do realizacji celów i rozwoju instytucji. Należy też jeszcze raz zwołać naradę, w której powinni brać udział przełożony, dyrektor oraz inni pracownicy pobożnej instytucji, jeśli obecność tych pracowników uzna się za pożyteczną. W czasie tego spotkania należy podjąć takie uchwały, jakie uzna się za najskuteczniejsze i najbardziej odpowiadające szlachetnemu celowi. Wszystko, co zostało uchwalone na tym zebraniu, należy dokładnie, z całą energią i przedsiębiorczością wprowadzić w życie, ażeby dzieło Boże mogło się rozwijać mimo napotykania wszelkiego rodzaju trudności.
[192] Jeżeli współpraca z daną instytucją wymagać będzie charytatywnej i bezinteresownej pomocy ze strony innych wiernych, to wtenczas należy odwołać się do ich gorliwości i miłości oraz powierzyć każdemu z nich taką pracę, jaką będzie w stanie wykonać i wykonania której potrzebuje dane dzieło. Jeśli zajdzie potrzeba wykonania prac ręcznych, to wtenczas należy się postarać o pozyskanie osób, które podejmą się ich wykonania, kierując się gorliwością i miłością ożywioną takim duchem, z jakim tylu pobożnych katolików spieszyło z pomocą w naglących potrzebach ludziom i Kościołowi, z wielkim pożytkiem i zbudowaniem ludzi oraz Kościoła.
[193] W sytuacji, gdy trzeba będzie spieszyć z pomocą pieniężną, należy się odwołać do ofiarnej miłości wiernych, zwłaszcza do osób zamożnych, aby uzyskać wsparcie jednorazowe czy też okazywane co miesiąc, stosownie do zachodzącej potrzeby. Winno się ustalić wysokość wydatków na pokrycie zwykłych potrzeb oraz prowadzić trzeba dokładny rachunek wpływów i poniesionych wydatków na prawdziwe potrzeby pobożnego dzieła. Dochód i rozchód muszą się zgadzać z tym, co zostało zaksięgowane. Jeżeli dana instytucja potrzebuje przedmiotów potrzebnych do sprawowania publicznego kultu albo do innych celów, to wtenczas należy się zwrócić o nie do kościołów i zgromadzeń bogatszych czy do pobożnych wiernych, aby w ten sposób zaspokoić potrzebę.
[194] Jeśli chodzi o zaspokajanie potrzeb bractw oraz innych instytucji, to mogą zachodzić takie okoliczności, że roztropność nie będzie wymagała, aby przełożeni i dyrektorzy tych instytucji osobiście brali udział w naradzie urządzanej przez prokuratora. W wypadku jeśli sam prokurator albo któryś z prokuratorów--pomocników zostanie zaproszony do wzięcia udziału w zebraniu odnośnej pobożnej instytucji, zaproszenie to należy przyjąć i z wielką pokorą, miłością oraz gorliwością uczestniczyć w zebraniu. W tej sytuacji należy tylko przyjąć do wiadomości podane mu zlecenia, nie przyrzekając jednak od razu nic konkretnego, wystarczy okazać gotowość przyjścia z pomocą, o ile to jest możliwe. Następnie prokurator powinien odbyć naradę ze swoimi prokuratorami-pomocnikami, aby zadecydować, co należy uczynić, by się podjąć możliwej współpracy, mającej na celu utrwalenie lub pomyślny rozwój instytucji.
[195] Co więcej, mogą zachodzić takie wypadki, że nawet sam prokurator czy prokuratorzy-pomocnicy nie zostaną dopuszczeni do wzięcia udziału w obradach prowadzonych przez odnośne pobożne instytucje. Gdy jednak zwrócą się one z prośbą o pomoc jakiegokolwiek rodzaju, należy w ramach miłości i gorliwości, stosownie do swoich sił i .możliwości pospieszyć im z pomocą. W związku z tym prokurator powinien przeprowadzić jedną lub kilka obrad z prokuratorami--pomocnikami, gdy to okaże się konieczne, by pospieszyć z pomocą.
[196] Prokurator i prokuratorzy-pomocnicy winni pamiętać, że głównymi rysami prawdziwej miłości i gorliwości są głęboka pokora, łagodność i cierpliwość, toteż gdyby nawet ich spotkało prześladowanie lub pogarda, mają tym usilniej, wytrwałej i z większą zapobiegliwością przyczyniać się do utrwalenia i rozwoju pobożnych dzieł, które potrzebują pomocy Prokury Pobożnego Zjednoczenia. Prokurator i wszyscy prokuratorzy-pomocnicy doświadczając pogardy, prześladowań i przeciwności winni czynić wszystko, co leży w ich mocy, oddając się swej pracy szczerym i przepełnionym miłością sercem. Powinni się cieszyć, że Bóg daje im wtenczas cenną okazję do naśladowania świętych Apostołów oraz tych wszystkich Świętych, którzy cierpliwie i z miłością dla chwały imienia Jezusa Chrystusa i rozszerzenia Jego królestwa wytrzymali najstraszliwsze prześladowania.
[197] W razie podjęcia się kierownictwa jakiejś pobożnej instytucji już istniejącej należy nią kierować zgodnie z ustawami i celem tejże instytucji. Jeśli zaś uzna się za stosowne wprowadzić zwyczaje przyjęte w podobnych instytucjach pozostających pod kierunkiem Prokur Pobożnego Zjednoczenia, to można to zrobić, żywiąc przy tym nadzieję, że otrzyma się błogosławieństwo Pana naszego Jezusa Chrystusa. Przy wprowadzaniu jednak naszego regulaminu do innych instytucji należy postępować roztropnie, aby nie wynikły jakieś niestosowności. Można dopiero tego się podjąć po zapadnięciu uchwały na radzie, podczas której należy ustalić sposób, czas oraz inne okoliczności, na które trzeba zwrócić uwagę przy wprowadzaniu nowych zwyczajów. Zbytnia bowiem gorliwość może być przejawem braku potrzebnej pokory i powodować raczej szkodę niż pożytek, tym bardziej, że rozwojowi prawdziwego dobra zazwyczaj chytrze przeciwstawia się szatan, który jest duchem pychy i którego nie można w inny sposób pokonać, jak tylko głęboką pokorą. Im bardziej wszyscy członkowie Prokury będą się starali być pokornymi i w swojej głębokiej pokorze pokochają wytrwałą pracę, nie na pokaz, nie aby być tylko chwalonym, im bardziej pokochają doznawanie wzgardy i poniżenia, tym z większym pożytkiem będą skutecznie realizować nawet najtrudniejsze i największe dzieła ku większej chwale Boga i pożytkowi dusz.
[198] Cechą najbardziej widoczną, a jednocześnie tak chrześcijańską, że winna być znakiem ich współpracy, podjętej pod wpływem gorliwości i miłości, z każdym dziełem pobożnym, winna być głęboka pokora chrześcijańska. Dzięki niej nawet i wtedy, gdy po ciężkiej pracy i trudach zniesionych dla dobra jakiejś instytucji zostaną od tej pracy odsunięci, a potem ponownie wezwani, potrafią pozytywnie odpowiedzieć i z większą niż przedtem gorliwością oraz miłością pospieszą z pomocą czynną i skuteczną. Tak samo należy postąpić nawet i w tych wypadkach, gdyby niezliczoną ilość razy było się usuwanym i ponownie wzywanym. Takie bowiem praktykowanie pokornej miłości jest prawdziwym dowodem naśladowania Jezusa Chrystusa, a zapłata, jaką Jezus Chrystus przygotował swoim wiernym naśladowcom, jest bardzo wielka[760].
[199] Prokurator winien dołożyć wszelkich starań, aby w mieście czy miejscowości, gdzie znajduje się Prokura lub gdzie przynajmniej znajduje się prokurator miejscowy, odbywały się zebrania i ascetyczne konferencje dla młodzieży męskiej. Zebrania te należy urządzać rano i po południu we wszystkie dni świąteczne. Należy również urządzać zebrania we wszystkie dni świąteczne dla młodzieży żeńskiej. Odrębne zebrania należy urządzać dla kupców i odrębne dla rzemieślników. Oddzielnie też należy prowadzić wieczorne oratoria dla ludu.
O zebraniach ascetycznych, które należy urządzać rano w dniach świątecznych
[200] O ósmej godzinie rano należy otworzyć oratorium prywatne, gdzie ma się zebrać szkolna młodzież męska, młodzi rzemieślnicy, kupcy oraz rzemieślnicy dorośli. Dla młodzieży żeńskiej należy zawsze mieć oddzielne oratorium. Jest rzeczą pożądaną, aby młodzież szkolna miała oratorium oddzielne od młodzieży rzemieślniczej oraz od kupców i rzemieślników dorosłych, wszakże w braku środków i lokalu, zwłaszcza w małych miasteczkach, mogą się zebrać w tym samym oratorium wszystkie cztery grupy. Tak kupcy, jak i rzemieślnicy dorośli oraz młodzież szkolna i młodzież rzemieślnicza, jak również każda grupa, winni mieć swojego prefekta i większą lub mniejszą liczbę osób, które by utrzymywały porządek. Osoby te miałyby miano asystentów. Każda też grupa albo oratorium powinny mieć sekretarza, którego obowiązkiem jest notowanie obecności uczestników.
[201] Skoro tylko po otwarciu oratorium przyjdzie przynajmniej dwóch uczestników, należy rozpocząć czytanie duchowne. Treścią tego czytania powinny być zawsze życiorys jakiegoś Świętego czy też obowiązki chrześcijanina lub tajemnica, której pamiątkę się obchodzi. W oratoriach, gdzie przynajmniej dwie trzecie obecnych umie odmawiać Małe Oficjum o Najśw. Maryi Pannie, należy to Oficjum rozpocząć o godzinie 8.30 i odmówić, zgodnie ze zwyczajem przyjętym w Kongregacjach Mariańskich[761]. Jeśli zaś tego Oficjum się nie odmawia, to wtenczas należy odmówić koronkę do Matki Boskiej Bolesnej albo trzecią część różańca świętego, dołączając antyfonę Witaj, Królowo oraz akty wiary, nadziei, miłości i żalu. Po tym następuje wyjaśnienie Ewangelii świętej oraz Msza. W czasie Mszy świętej należy odczytać krótkie rozważanie o prawdach wiecznych lub o męce Jezusa Chrystusa.
[202] Po Mszy świętej śpiewa się Litanię do Matki Bożej oraz odmawia się następujące modlitwy:
Przedwieczny Ojcze, w nieskończonym mi/osierdziu swoim spraw, ze względu na nieskończone zasługi swego Boskiego Syna, Jezusa, aby Ciebie poznały i pokochały wszystkie dusze, albowiem chcesz, żeby wszystkie osiągnęły zbawienie[762]. Ojcze nasz. Zdrowaś, Maryjo. Chwała Ojcu. V. Przez najświętsze Tajemnice Odkupienia
R. Poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i przebacz ludowi swemu[763].
Przedwieczne Słowo Wcielone, Odkupicielu rodzaju ludzkiego, racz wszystkie dusze pociągnąć do siebie, albowiem dla nich się stałeś posłuszny aż do śmierci krzyżowej[764]. Ojcze nasz. Zdrowaś, Maryjo. Chwała Ojcu.
V. Przez zasługi i pośrednictwo Najśw. Rodzicielki swojej oraz wszystkich Aniołów i Świętych
R. Poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i przebacz ludowi swemu.
Duchu Święty, Boże, ze względu na nieskończone zasługi męki i śmierci Jezusa Chrystusa racz w sercach wszystkich rozpalić najgorętszą i wszechmocną miłość swoją, aby na całym świecie nastała jedna Owczarnia i jeden Pasterz[765], oraz spraw, abyśmy wszyscy mogli w niebie wysławiać Twe Boskie miłosierdzie. Amen. Ojcze nasz. Zdrowaś, Maryjo. Chwała Ojcu.
Królowo Apostołów i wszyscy Aniołowie i Święci, proście Pana żniwa, aby posłał robotników na żniwo swoje i przebaczył ludowi swemu, abyśmy wszyscy z Nim i z Ojcem oraz z Duchem Świętym radować się mogli na wieki wieków. Amen.
Modlitwa do Najśw. Dziewicy, Królowej Apostołów
Niepokalana Matko Boga, Królowo Apostołów, wiemy, że przykazanie Boże, które zobowiązuje nas do miłości bliźniego1, zobowiązuje też, abyśmy się starali we wszelki możliwy sposób zarówno o swoje, jak i bliźniego zbawienie wieczne.
Musimy jednak wyznać, że wskutek naszych grzechów jesteśmy najniegodniejsi posiadania laski potrzebnej do skutecznego i trwałego starania się o wieczne zbawienie duszy swojej, naszych krewnych i bliźnich, szczególnie zaś do popierania dobrych dziel i pomnażania środków duchowych i doczesnych, stosownych do ożywiania, obrony i rozkrzewiania pobożności i świętej wiary na całym świecie. Ty jednak nam tę łaską wyjednywasz, dzięki miłosierdziu Boga i nieskończonym zasługom Jezusa.
Dlatego też zjednoczeni z Tobą, z całym Dworem Niebieskim i ze wszystkimi stworzeniami, które są i będą aż do skończenia świata, postanawiamy ofiarowywać w każdej chwili, teraz i zawsze, zasługi Jezusa na podziękowanie, jak gdybyś już nam i wszystkim innym wyjednała tę łaskę, jak ją wyjednałaś świętym Apostołom.
Ufając więc w Twoje możne pośrednictwo, postanawiamy używać od tej chwili wszystkiego, co od Boga posiadać będziemy, a więc władzy, zdolności, wiedzy, dóbr ziemskich, zawodu, zdrowia, choroby, utrapień oraz wszystkiego na większą chwałę Boga i dla wiecznego zbawienia duszy własnej oraz duszy bliźniego, oddając się szczególnie pracom zmierzającym do ożywienia, obrony i rozkrzewiania pobożności i świętej wiary na całym świecie.
Gdybyśmy zaś niczym innym nie mogli do tego celu się przyczynić, to przynajmniej nie przestaniemy się modlić, aby nastała jedna Owczarnia i jeden Pasterz, i to pozwoli nam żywić nadzieję, że dojdziemy do Świętego Raju, aby tam przez całą wieczność cieszyć się owocami apostolstwa Jezusa Chrystusa. Amen.
[203] Takie same ćwiczenia pobożne urządza się w osobnym oratorium dla młodzieży żeńskiej; przewodniczy im pobożna niewiasta, mająca tytuł dyrektorki. Może ona dobrać sobie do pomocy inne niewiasty oraz starsze dziewczęta. Na każdym zebraniu mężczyzn przewodniczy duchowny, mający tytuł dyrektora.
[204] Do wszystkich oratoriów tak męskich, jak i żeńskich należy zaprosić odpowiednią ilość spowiedników, aby wszystkim dać okazję przystąpienia do sakramentów świętych, nawet co tydzień, jeśli tego sobie życzą. W oratoriach męskich dyrektorzy, a w żeńskich kaznodzieje zapowiadać będą rozpoczynanie różnych nowenn poprzedzających uroczystości Pańskie, Najśw. Maryi, Świętego Józefa — Oblubieńca Najśw. Maryi, oraz świętych Apostołów. Równocześnie podawać będą praktyczny sposób odprawiania nowenn w poszczególnych domach i rodzinach. Zachęcać też będą do pobożnego odprawiania nabożeństw majowych, poświęconych czci Najśw. Maryi. Każdego roku należy poświęcić sześć niedziel na przygotowanie się do uroczystości św. Alojzego Gonzagi[766]: niedzielę przypadającą w oktawie tej uroczystości obchodzi się w oratorium w sposób uroczysty. Cztery główne święta Najśw. Maryi Panny[767] należy również uroczyście obchodzić w oratorium.
O zebraniach młodzieży i dorosłych
[205] Celem zabezpieczenia młodzieży i starszych przed niebezpieczeństwem grzechu oraz dla zainteresowania ich sprawami Bożymi należy urządzać zebrania w godzinach popołudniowych we wszystkie dni świąteczne. W związku z tym młodzież szkolna, młodzi rzemieślnicy oraz ludzie dorośli, wolnego stanu, mają się zbierać we własnym oratorium, które należy otworzyć o godzinie 3.00 po południu. Jeżeli po otwarciu przyjdą przynajmniej dwie osoby, a inni dopiero się schodzą, należy rozpocząć czytanie duchowne o życiu jakiegoś Świętego albo o obowiązkach chrześcijańskiego życia czy też fragmenty zawierające budujące opowiadania, zwłaszcza z męczeńskich dziejów Kościoła świętego.
[206] O godzinie 3.30 po południu należy rozpocząć z młodzieżą naukę, a ze starszymi lekcję katechizmu. Zajęcia te rozpoczynają się od odmówienia aktów wiary, nadziei i miłości oraz żalu za grzechy, a kończą się odmówieniem Litanii do Najśw. Maryi Panny. Po nauce i katechizmie wszyscy klasami i grupami, pod nadzorem prefektów i asystentów, mogą się udać do parku lub na wieś, niedaleko od miasta, i tam w zacisznym miejscu uczciwie się zabawić przynajmniej godzinę lub półtorej godziny. Podczas zabawy należy nad nimi czuwać i nie zezwalać na gry o pieniądze. Po zabawie wszyscy w tym samym porządku wracają do oratorium, aby wysłuchać krótkiej nauki moralnej albo opowieści o życiu jakiegoś Świętego czy innego opowiadania budującego. Po odśpiewaniu Litanii do Matki Bożej i otrzymaniu błogosławieństwa świętymi relikwiami rozwiązuje się zebranie, podawszy wpierw wszystkim uczestnikom jakąś pobożną myśl oraz pobożną praktykę na cały tydzień.
O oratoriach wieczorowych
[207] Celem pielęgnowania pobożności wśród ludu należy w mieście czy w miejscowości prowadzić dla mężczyzn jedno lub więcej, zależnie od potrzeby, oratoriów. Oratorium należy rozpocząć kwadrans przed zachodem słońca. Bezpośrednio po rozpoczęciu zaczyna się czytanie duchowne o życiu Świętych lub o obowiązkach chrześcijanina. Po upływie kwadransa należy odmówić trzecią część różańca świętego oraz modlitwy przewidziane dla zebrań ascetycznych.
[208] Po tych modlitwach prowadzi się następujące zajęcia: W niedzielę, poniedziałek, wtorek i środę — katechizm. W czwartek dziękczynienie za ustanowienie Najśw. Sakramentu oraz krótka nauka na ten temat. W piątek odprawienie Drogi Krzyżowej oraz dwie nauki — jedna na początku, by przygotować wiernych do uzyskania odpustu i rozważania Męki Pańskiej, druga — na zakończenie. W sobotę nauka pouczająca, jak naśladować Najśw. Maryję i na czym praktycznie polega nabożeństwo do Niej. Każde zajęcie winno się kończyć wezwaniem do wzbudzenia doskonałego żalu za grzechy. Następnie śpiewa się Litanię do Najśw. Maryi Panny, Przed tak wielkim Sakramentem oraz udziela się błogosławieństwa Najśw. Sakramentem, w puszce.
[209] Po otrzymaniu błogosławieństwa dwóch członków oratorium, klęcząc obok drzwi oratorium, śpiewa: Evviva Maria! Maria evviva! Evviva Maria, e Chi La creo (Niech żyje Maryja! Maryja niech żyje! Niech żyje Maryja i Ten, co Ją stworzył). Zebrany lud odpowiada, powtarzając te słowa. Potem dwaj członkowie rozpoczynają odmawianie różańca, który już dalej odmawiają zebrani uczestnicy, przeplatając każdą część śpiewem: Evviva Maria. Odmawiając w ten sposób różaniec, wszyscy procesjonalnie z wielkim nabożeństwem zbliżają się do pobliskiego kościoła lub do przydrożnego obrazu Najśw. Maryi, znajdującego się przy drodze publicznej. Ta pobożna praktyka odmawiania trzeciej części różańca świętego w czasie drogi będzie budzić wielkie zbudowanie i przyniesie wielkie owoce. Dlatego też dyrektor i kaznodzieje oratorium powinni często zachęcać lud do brania udziału w odmawianiu tego różańca.
[210] Przed uroczystościami Bożego Narodzenia, Najświętszego Serca Jezusowego, Zesłania Ducha Świętego i Wniebowzięcia Najśw. Maryi, Świętego Józefa i Świętych Apostołów należy odprawiać stosowną nowennę w celu przygotowania się do tych uroczystości. Podczas tych nowenn należy wygłaszać okolicznościowe, krótkie nauki, nie opuszczając przy tym zwyczajnych zajęć tygodniowych.
[211] Jeden raz w roku należy urządzić przynajmniej ośmiodniowe rekolekcje według następującego porządku: Czytanie duchowne z odpowiednio dobranej książki, kazanie o poprawie życia, kazanie dłuższe o rzeczach ostatecznych: Litania do Najśw. Maryi Panny, Przed tak wielkim Sakramentem i błogosławieństwo. Rano ostatniego dnia rekolekcji należy wygłosić krótką naukę przygotowującą do Komunii świętej, po czym następuje Msza z pouczającym kazaniem i Komunia święta. Wieczorem zaś ostatnie pouczające kazanie, Litania do Najśw. Maryi Panny, Ciebie, Boga, wysławiamy, Przed tak wielkim Sakramentem oraz błogosławieństwo Najświętszym Sakramentem. Rekolekcje należy urządzić w najdogodniejszym czasie, aby lud jak najliczniej mógł wziąć w nich udział.
[212] W miesiącu maju należy urządzać pobożne nabożeństwo, zwane „Miesiącem Maryjnym”, gdyż jest poświęcone rozważaniom, modlitwom, aktom strzelistym i postanowieniom oraz składaniu kwiatów duchowych ku czci Najśw. Maryi.
[213] W czasie karnawału należy urządzać pobożne ćwiczenie, zwane „Karnawałem uświęconym”, polegające na codziennym krótkim rozważaniu jednej z głównych boleści Najśw. Maryi oraz odmawianiu koronki do Matki Bożej Bolesnej. Należy w tym czasie karnawałowym zachęcać do obudzania aktów strzelistych oraz podsuwać inne ćwiczenia ku czci Najśw. Maryi Bolesnej.
[214] We wszystkie dni świąteczne należy wygłaszać na placu w pobliżu oratorium kazanie do ludu. Celem tego kazania jest rozbudzenie zapału religijnego, dlatego to kazanie nazywa się „pobudką”. Kaznodzieja, mający wygłosić to kazanie, udaje się na plac w asyście dwóch przynajmniej kantorów oraz akolitów, z których jeden niesie krucyfiks, a dwaj inni niosą lampiony obok krucyfiksu. Pochód ten wychodzi z oratorium na kwadrans przed modlitwą Anioł Pański, śpiewając Litanię do Najśw. Maryi albo inną pobożną pieśń, która zdolna jest pobudzić ludzi do skruchy. Tak samo należy postępować wracając do oratorium. Kazanie to, gdy jest krótkie i wypowiedziane z uczuciem, może przynieść wielkie owoce. Zakończywszy „pobudkę” kaznodzieja winien w sposób żywy zachęcić zebranych do udania się do oratorium celem wzięcia udziału w pobożnym nabożeństwie, ma też przy tym pobudzić do stałego uczęszczania na te nabożeństwa. Członkowie oratorium winni w sposób gorliwy, roztropny i z pokorną miłością nakłaniać, o ile to jest tylko możliwe, innych do brania udziału w oratoriach.
[215] Podczas oratoriów wieczorowych należy zawsze dawać wiernym sposobność do spowiedzi. W wigilie świat i w czasie wielkanocnym winno być zawsze więcej spowiedników do dyspozycji. Gdyby się zdarzyło, że tu i ówdzie spowiednicy nie mieli wcale penitentów, to jednak nie powinni się tym zrażać, gdyż w nagrodę za ich cierpliwość i pilność dane im będą piękne i cenne nawrócenia wielkich grzeszników.
O „Miesiącu Maryjnym” i „Karnawale uświęconym”
[216] Pobożny zwyczaj urządzania „Miesiąca Maryjnego” oraz „Karnawału uświęconego”, od wielu lat zaprowadzony w Rzymie i w wielu innych miastach, należy rozpowszechniać w miarę możności również i w innych miejscowościach. Doświadczenie bowiem uczy, że „Miesiąc Maryjny” jest bardzo skutecznym środkiem przyczyniającym się do nawrócenia wielu dusz. „Karnawał uświęcony” zapobiega zaś licznym grzechom i daje okazję do wykonywania wielu cnotliwych czynów w tym czasie, gdy wielka część ludzi popełnia wiele i wielkich grzechów.
[217] Z tego powodu należy dołożyć wszelkich starań, aby obie te praktyki pobożne wprowadzać nie tylko w oratoriach wieczorowych, ale i we wszystkich zgromadzeniach wszelkiego rodzaju, w rodzinach, a za dnia także i w publicznych kościołach. Należy te praktyki przeprowadzać z całą okazałością, i to z tym większą, im większe jest miasto. Na zakończenie zarówno jednego i drugiego należy urządzać generalną Komunię świętą podczas Mszy, w czasie której wygłasza się pouczające kazanie.
O nauczaniu chrześcijańskiej nauki katolickiej
[218] Sprawa zaznajamiania z chrześcijańską nauką katolicką tych ludzi, którzy jej nie znają, jest rzeczą doniosłą i wprost konieczną dla nich, aby mogli poznać Boga i Jego Syna Wcielonego, Jezusa Chrystusa, oraz swoje obowiązki względem Boga, bliźniego i samych siebie. Dlatego też nasi członkowie mają z całym wysiłkiem poświęcać się nie tylko prywatnemu i okolicznościowemu nauczaniu wszystkich osób, przy każdej okazji i sposobności, prawd wiary i przykazań oraz religijnych praktyk, których oni nie znają, ale również oddawać się publicznemu nauczaniu w parafiach.
[219] I dlatego ilekroć proboszczowie zażądają od członków Prokury pomocy w udzielaniu nauki religii, należy natychmiast z ochotą pospieszyć i ofiarować z pokorną miłością oraz wielką gorliwością swoje usługi do dyspozycji odnośnych proboszczów. Jeśli proboszczowie stosują już w nauczaniu wypróbowaną i skuteczną metodę, to wtenczas nasi członkowie, trzymając się zasady podanej przez św. Karola Boromeusza[768], powinni również tej metody się trzymać. Mogą też stosować się we wszystkim, co jest tylko możliwe, do niżej podanego regulaminu, którego należy przestrzegać, uwzględniając jednocześnie różne okoliczności miejscowe, personalne, narodowe i klimatyczne.
[220] Aby jednak na naukę religii mogli uczęszczać ludzie z wszystkich warstw i każdego wieku, potrzeba wpierw się postarać, aby osoby piastujące jakąś godność lub odznaczające się innymi przymiotami, jakie świat wielce poważa, okazywały czynną pomoc w tym zbożnym dziele. Będzie to dla innych znakiem, że sprawa ta jest święta i bardzo doniosła. Dlatego w każdej parafii należy skierować jedną lub więcej osób odznaczających się godnością, szlachectwem czy talentami, ażeby godnie, z wielkim zbudowaniem towarzyszyły ludziom, którzy wzywają wszystkich na naukę, oraz aby były obecne w kościele podczas nauczania. Podczas nauczania kobiet w kościele powinna być zawsze obecna jedna poważna i gorliwa niewiasta (...)”
[221] W tym czasie, kiedy urządza się tę procesję zwołującą na naukę, w kościele odprawia się głośno czytanie duchowne o życiu jakiegoś Świętego, aby zbierający się mogli odnieść duchową korzyść. Podczas nauczania należy uwzględniać umysłowy poziom uczestników: jedni bowiem z nich umieją już więcej, a drudzy mniej; są też i tacy, którzy potrzebują już tylko głębszego wyjaśnienia, a nie podania im nauki podstawowej. Biorąc pod uwagę sytuację miejscową, można podzielić uczestników na grupy odpowiednio do ich stanowiska społecznego czy zawodowego. Jednakże podział ten może być czasami niebezpieczny, dlatego też należy wpierw dobrze się zastanowić, czy można go wprowadzić. W razie potrzeby należy tak postąpić, aby podział ten przynajmniej nikogo nie zrażał i nie budził uczuć przeciwnych miłości.
[222] Należy natomiast przykładać wielką wagę do tego, aby osoby na wyższym szczeblu społecznym nie zaprzestawały uczęszczać na naukę pod pozorem, że podczas nauki muszą się stykać z osobami postawionymi społecznie zbyt nisko i nie mającymi ogłady. Gdyby bowiem z tego powodu zaprzestali przychodzić na naukę, to ponieśliby wielką szkodę, gdyż gdyby nawet i posiadali odpowiednie wiadomości dzięki wykształceniu domowemu, to jednak pozbawiliby się głębszego poznania, którego nie można zdobyć w rodzinie. Poza tym nie nabyliby tej świętej prostoty chrześcijańskiej, jaką się zdobywa tylko biorąc udział we wspólnych czynnościach religijnych.
[223] Każda grupa uczących się powinna mieć swojego sekretarza, który notuje obecność, oraz odpowiedniego nauczyciela, jaki prowadzi nauczanie. Po powrocie do kościoła tych, którzy śpiewając zapraszali na naukę, czyni się znak krzyża — W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego, odmawia się w języku ludowym „Pozdrowienie Anielskie” oraz akty wiary, nadziei, miłości i żalu, odmawiają je wszyscy klęcząc. Następnie w każdej grupie rozpoczyna się nauka. Dla ludzi dorosłych, a przynajmniej dla starszych należy przygotować odpowiednią ilość ławek. W czasie nauki należy przystępnie wyłożyć i przypomnieć te artykuły wiary, katolickie prawdy i moralne obowiązki, które być może uległy zapomnieniu. Nauczanie, które należy prowadzić przy pomocy pytań oraz odpowiedzi jasnych, trafnych i zwięzłych, winno trwać przynajmniej przez trzy kwadranse. Następnie śpiewa się O Stworzycielu Duchu, przyjdź, z wersetem i modlitwą do Ducha Świętego, oraz modlitwy: Boże, który pysznym się sprzeciwiasz, itd., Wszechmogący i najłaskawszy Boże itd.[769] Kolejno następuje wykład wielkiego katechizmu dla wszystkich wiernych. Treść katechizmu podaje się albo w formie zwyczajnego wykładu, albo też w formie dialogu.
[224] Trzeba zaznaczyć, że wykład dobrze przeprowadzony przynosi więcej pożytku niż dialog, który trudno jest prowadzić z pożądanymi skutkami, zwłaszcza gdy brak należycie przygotowanych słuchaczy. Z dialogowej wiec formy nauczania należy korzystać rzadko, a jeśli nie przynosi oczekiwanego owocu, nie należy nią się wcale posługiwać. Jeżeli jednak korzysta się podczas nauczania z dialogowej formy, to należy nauczanie tak prowadzić, aby nie obniżać powagi przerabianego materiału, oraz tak jasno wyłożyć zagadnienie, by nikt z uczestników nie dał się sprowadzić na manowce przez tego, kto bierze udział w nauczaniu występując w charakterze nieuświadomionego czy też przeciwnika. Niezależnie jednak od tego, jaką formę stosuje się podczas nauczania, wykład katechizmu należy tak prowadzić, aby można było powiedzieć, że w czasie nauczania prawdziwie rozdziela się ewangeliczny chleb maluczkim zarówno wiekiem, jak i umysłem. Wykład należy urozmaicać budującymi przykładami z Pisma świętego, Ewangelii świętej czy z historii kościelnej.
[225] Osoba wyróżniająca się godnością czy szlachetnym pochodzeniem, która zainteresowana jest sprawą nauczania, może podczas nauki przyłączyć się do jednej bądź do innej grupy i podczas wykładu katechizmu zajmuje miejsce specjalnie dla niej przeznaczone.
[226] Po skończonym wykładzie katechizmowym śpiewa się pobożne pieśni, jakie znają obecni ludzie. Wystawia się Najśw. Sakrament, odmawia modlitwy, które zwykło się odmawiać na zakończenie ascetycznych zebrań w dni świąteczne po nabożeństwie porannym; śpiewa się Litanię do Najśw. Maryi Panny, Przed tak wielkim Sakramentem i udziela się błogosławieństwa Najśw. Sakramentem. Po udzieleniu błogosławieństwa i schowaniu Najśw. Sakramentu do tabernakulum uczestnicy śpiewają religijne pieśni. Gdy większość wiernych opuści kościół, daje się grupom znak do odejścia. Grupy odchodzą kolejno, przyklęknąwszy przed Najśw. Sakramentem. Śpiew pieśni religijnych ustaje z odejściem ostatniej grupy.
O nagrodach za naukę
[227] Celem pobudzenia wszystkich, a zwłaszcza młodzieży, do uczęszczania na naukę, można posłużyć się w niektórych miejscowościach rozdzielaniem stosownych nagród. Nagrodami tymi mogą być upominki dla dziewcząt, wszelkiego rodzaju dewocjonalia, jak małe obrazki, obrazy, koronki, szkaplerze, książeczki do nabożeństwa, agnuski[770] i tym podobne. Powinno się rozdzielać nagrody niezbyt kosztowne, ale za to częściej, przynajmniej cztery razy w roku, z okazji jakiejś większej uroczystości co trzy miesiące lub w pierwszą niedzielę każdego nowego kwartału, aby w ten sposób ożywiać wśród młodzieży żywszą pamięć oraz nadzieję otrzymania nagrody.
[228] Nagrody rozdziela się przy pomocy losowania, w tym celu do jednej ze szkatułek wkłada się kartki z numerami pierwszej nagrody, do drugiej — z numerami drugiej nagrody, do trzeciej — z numerami trzeciej nagrody. Liczba nagród ma być odpowiednia do większej lub mniejszej liczby uczęszczających na naukę. Należy też posługiwać się każdym innym odpowiednim sposobem, aby w danym mieście czy miejscowości zachęcić jak największą ilość ludzi do uczestnictwa w nauce. Trzeba jednak przy tym postępować w sposób gorliwy i łagodny i nie uciekać się do wywierania przymusu.
O zespole nauczających
[229] Wszystkie osoby, które podejmą się nauczania, stanowią specjalny zespół; winien się on wyróżniać ewangeliczną gorliwością w przekazywaniu i umacnianiu wśród ludu zasad wiary. Celem utrzymania tego zespołu w gorliwości oraz żywej miłości ewangelicznej prokurator powinien co pewien czas, gdy uzna to za stosowne, zwoływać zatrudnionych w nauczaniu na naradę, różną od tej, którą powinien odbywać co miesiąc z innymi prokuratorami-pomocnikami. Przed uroczystością Objawienia Pana naszego Jezusa Chrystusa, które jest jedną z najwznioślejszych tajemnic naszej świętej wiary, należy wygłosić ascetyczną konferencję do całego zespołu zatrudnionego w nauczaniu. Oddzielną zaś konferencję należy również wygłosić do pań zajętych nauczaniem (...)[771]
V.
OBOWIĄZKI PROKURATORA, KTÓRY POD OPIEKĄ ŚWIĘTEGO TOMASZA APOSTOŁA MA STARAĆ SIĘ O RELIGIJNE, OBYWATELSKIE I HUMANISTYCZNE WYCHOWANIE MŁODZIEŻY MĘSKIEJ I ŻEŃSKIEJ, ZWŁASZCZA Z WARSTW UBOGICH
[230] Wychowanie religijne, obywatelskie i humanistyczne młodzieży męskiej i żeńskiej, dostosowane do płci, stanowiska i zdolności, posiada wielkie znaczenie, gdyż przygotowuje dusze do wiecznej szczęśliwości oraz zapewnia ludziom możliwą pomyślność doczesną.
[231] W tych miejscowościach, gdzie istnieją już szkoły dla świeckich dziewcząt, prokurator i prokuratorowie-pomocnicy winni z całą gorliwością oraz miłością we wszelki możliwy sposób przyczyniać się do rozwoju tych szkół, spiesząc im z czynną pomocą. Z tą samą gorliwością mają też popierać szkoły dla świeckich chłopców. W miejscowościach, gdzie nie ma szkoły ani dla dziewcząt, ani dla chłopców, albo istniejąca szkoła nie ma wystarczającej ilości klas, należy się starać o zdobycie większego lokalu dla istniejącej już szkoły, czy też o założenie nowej.
[232] Potrzebne są również szkoły dla chłopców i dziewcząt z warstw uboższych, zwłaszcza pożyteczne bardzo są szkoły dla młodzieży rzemieślniczej. Dlatego też należy je zakładać tam, gdzie są one potrzebne, a jeszcze ich nie ma.
[233] Wszystkie szkoły winny być bezpłatne. Wszystkie też należy popierać, gdyż są bardzo skutecznym środkiem rozwijającym ducha religijności i świętej bojaźni Bożej. Aby zaś mogły one spełniać ten cel, należy we wszystkich szkołach tak męskich, jak i żeńskich, grupujących młodzież z warstw społecznie wyższych, jak i niższych, oraz w szkołach dla młodzieży rzemieślniczej zaprowadzić nie tylko zwykłe, codzienne praktyki religijne i branie udziału we Mszy świętej, ale również umożliwić cotygodniowe przystępowanie do sakramentów świętych. Wszyscy uczniowie powinni przystępować do sakramentu pokuty przynajmniej jeden raz w miesiącu. We wszystkie dni świąteczne mają wszyscy brać o godzinie ósmej rano udział w oratorium czy duchownej kongregacji połączonej z ćwiczeniami pobożnymi dostosowanymi do wieku, stanowiska młodzieży męskiej lub żeńskiej, mają też wysłuchać nauki oraz uczestniczyć we Mszy. Po południu w tych dniach należy mieć z nimi w szkole lub pobliskim kościele naukę religii, trwającą przynajmniej przez półtorej godziny. Następnie należy z uczniami odwiedzić jakiś kościół, a potem urządzić godziwą i skromną zabawę. Chłopców, którzy uczą się już łaciny, należy w szczególniejszy sposób wdrażać do studium literatury świętej, udostępniając im wybrane teksty z Pisma świętego Starego i Nowego Testamentu oraz z dzieł Ojców świętych.
[234] Należy usilnie popierać szkoły prowadzone przez pewne instytuty zakonne dla młodzieży męskiej, jak i żeńskiej, zarówno z warstw wyższych jak i niższych. Udzielając pomocy należy dostosowywać się do regulaminu i celu danej instytucji. W szkołach pozostających pod kierownictwem Prokury Pobożnego Zjednoczenia należy postępować zgodnie z regułami tegoż Zjednoczenia. To samo trzeba powiedzieć o szkołach dla młodzieży rzemieślniczej, które prowadzi się wieczorem, stosownie do warunków tejże młodzieży.
[235] Aby prowadzenie szkół powodowane było jedynie prawdziwą gorliwością i miłością, wszystkie szkoły powinny być bezpłatne. Wydatki ponoszone przez poszczególnych członków tychże instytutów, które prowadzą szkoły, należy pokrywać ze wspólnej kasy danej społeczności czy też z ofiar pieniężnych, jakie zapobiegliwy prokurator i prokuratorzy-pomocnicy otrzymają od pobożnych dobrodziejów, ożywionych miłością.
[236] W sytuacji, gdy żaden instytut zakonny nie będzie mógł się podjąć prowadzenia wieczorowej szkoły dla rzemieślników, prowadzenie to należy powierzyć pobożnym osobom świeckim, które na wniosek prokuratora i prokuratorów-pomocników bezpłatnie, powodując się jedynie gorliwością oraz miłością, podejmą się nauczania i kierowania szkołą. Wszystkie inne wydatki, jak opłata za wynajęty lokal na szkołę, jeśli się nie uda otrzymać go bezpłatnie, wydatki na światło, krzesła, książki, zeszyty, kałamarze, pióra, nagrody oraz inne pomoce szkolne należy pokrywać ze składek zebranych od pobożnych dobrodziejów, jakie ci, na prośbę prokuratora i prokuratorów-pomocników, co tydzień lub co miesiąc będą składali na tak zbożne dzieło.
[237] Ponieważ zakładanie, urządzanie i wzorowe prowadzenie wszelkiego rodzaju szkół przynosi wielką chwałę Bogu i pożytek duszom, kształtują się bowiem w szkołach w pokoju i błogosławieństwie przyszłe rodziny i pokolenia, dlatego też należy w każdym czasie, a zwłaszcza przy zakładaniu szkoły i w pierwszych jej początkach oraz we wszystkich innych trudnych sytuacjach, zachęcać prywatnie i publicznie do modlitwy pokornej, ustawicznej i ufnej, aby założenie szkoły doszło do skutku, a założona szkoła jak najowocniej się rozwijała. Prokurator oraz prokuratorzy-pomocnicy winni gorliwie, z całym zapałem i wysiłkiem niestrudzonej miłości starać się o modlitwy w powyższych intencjach. Prokurator powinien posiadać oddzielną kopię regulaminu poszczególnych szkół tak męskich, jak i żeńskich, szkół dla młodzieży pochodzącej z warstw wyższych oraz szkół dla młodzieży pochodzącej z warstw niższych, oraz regulaminy dla szkół młodzieży rzemieślniczej.
VI.
OBOWIĄZKI PROKURATORA, KTÓRY POD OPIEKĄ APOSTOŁA ŚWIĘTEGO JAKUBA MŁODSZEGO MA STARAĆ SIĘ O PRZYJMOWANIE DO POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA WSZELKIEGO RODZAJU WSPÓLNOT ORAZ O PODTRZYMYWANIE W NICH GORLIWOŚCI I WSPÓŁPRACY Z DZIEŁAMI ZJEDNOCZENIA, POLEGAJĄCEJ NA DOSTARCZANIU IM RZECZY POTRZEBNYCH DO SPRAWOWANIA PUBLICZNEGO KULTU ORAZ ROZWIJANIA PRYWATNEJ POBOŻNOŚCI WIERNYCH
[238] Jak przy zakładaniu Prokury Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego przyjmuje się doń w sposób ogólny lud, tak też należy się starać o włączanie do Zjednoczenia wszelkiego rodzaju wspólnot, jak kolegia, seminaria, domy zakonne męskie i żeńskie, przytułki, schroniska oraz inne. Należy w nich rozbudzać żywą gorliwość, czynną miłość, aby poszczególni członkowie tych wspólnot i cała wspólnota wspierali ewangeliczne poczynania Pobożnego Zjednoczenia stosownie do swego stanu, warunków i pici, zarówno osobistą pracą, jak też przy pomocy środków doczesnych w postaci ofiar rzeczy czy pieniędzy, a przynajmniej modlitwą, która jest niezawodnym środkiem do otrzymania wszystkich łask.
[239] To przyjęcie do Zjednoczenia ma przede wszystkim na względzie rozbudzenie zapału, gorliwości jednostek do doskonalszego zachowywania ustaw wspólnoty oraz ożywienie współzawodniczącej gorliwości w dążeniu do ewangelicznej doskonałości i możliwie jak najlepszego przyczynienia się do rozwoju danej wspólnoty. Prokurator oraz przełożony czy przełożona danej wspólnoty powinni wspólnie ustalić dzień przyjęcia wspólnoty na stałe do Pobożnego Zjednoczenia.
[240] Przez dziesięć dni powinno trwać odpowiednie przygotowanie wspólnoty do przyjęcia jej do Pobożnego Zjednoczenia. Naśladuje się w ten sposób świętych Apostołów, którzy przez tyleż dni przygotowywali się do tej chwili, w której zstąpił na nich Duch Święty. Przygotowanie to ma na celu odpowiednio usposobić do otrzymania darów i łask, które są potrzebne do należytego realizowania wzniosłych celów Pobożnego Zjednoczenia. W czasie tego przygotowania wszyscy powinni odprawić dokładną spowiedź zwyczajną, a w razie potrzeby i dla większego pożytku duchowego — spowiedź z całego roku albo generalną z całego życia. Rano w dniu przyjęcia ci, którzy mogą przystąpić do Komunii świętej, powinni do niej przystąpić, aby móc uzyskać odpusty święte. Przyjęcia dokonuje się według ceremoniału przyjętego w Pobożnym Zjednoczeniu. Ceremonia przyjęcia odbywa się w kościele albo w prywatnym oratorium danej wspólnoty.
[241] Po uroczystym, lecz pozbawionym pompatyczności przyjęciu prokurator — albo w jego zastępstwie ktoś inny — zakłada w danej wspólnocie Prokurę Pobożnego Zjednoczenia. Prokura ta posiada następujący ustrój: Przełożony lub przełożona wspólnoty jest rektorem, rektorką Prokury. Zastępca przełożonego, zastępczyni przełożonej czy wikaria (jeśli są), jest wicerektorem, wicerektorką Prokury. Obydwaj, a we wspólnotach żeńskich obie, spełniają swe obowiązki pod opieką Najświętszych Serc Jezusa i Niepokalanej Maryi Panny, aby w ten sposób uzyskać łaskę jak najdoskonalszego naśladowania Ich gorliwości oraz miłości w skutecznym rozwijaniu wszystkich dzieł mających na względzie chwałę Ojca Niebieskiego i większe uświęcenie dusz.
[242] Każda Prokura składa się z trzynastu prokuratorów, oprócz rektora i wicerektora. Ażeby w danej wspólnocie wybór prokuratorów, prokuratorek nie powodował zamieszania czy najmniejszego nawet naruszenia miłości, trzeba przy wyborze posłużyć się losowaniem: kartki wszystkie z imionami należy składać do urny. Wszyscy prokuratorzy i wszystkie prokuratorki, w liczbie trzynastu, piastują swój urząd pod opieką jednego z Apostołów, włączając do nich św. Pawła Apostoła, według następującego porządku i kolejności wyboru (...)'
[243] W społeczności, gdzie z powodu braku odpowiedniej ilości osób nie można skompletować pełnej liczby trzynastu prokuratorów czy prokuratorek, jeden lub więcej prokuratorów (prokuratorek) piastuje swój urząd pod opieką dwóch lub więcej Apostołów, aby w ten sposób nad wszystkimi i wśród wszystkich roztaczała się opieka wszystkich trzynastu Apostołów. Gdyby więc na przykład było ośmiu prokuratorów, to każdy z pięciu ostatnich piastuje swój urząd pod opieką dwóch Apostołów, ostatni zaś z nich pod opieką św. Macieja i św. Pawła.
[244] W kolegiach i seminariach każda grupa powinna mieć przynajmniej dwóch prokuratorów, może też być ich więcej. W każdej grupie prokuratorów wybiera się przy pomocy losowania. Jeżeli grupy liczą ponad sześciu członków, to wtenczas ci, którzy w kolejności otrzymanych głosów następują po trzynastym prokuratorze, spełniają swoje obowiązki pod opieką jednego ze świętych Apostołów, rozpoczynając kolejno od świętego Piotra Apostoła.
[245] Rektor Prokury i wicerektor, również rektorką i wicerektorką, spełniają swój urząd tak długo, jak długo piastują swój urząd przełożonego lub zastępcy przełożonego w danej wspólnocie. Stanowisko zaś prokuratorów i prokuratorek jest odnawiane co roku, w Uroczystość Objawienia Pana naszego Jezusa Chrystusa, zawsze przez losowanie, z zachowaniem wyżej podanych przepisów.
Obowiązki i zadania poszczególnych członków Prokury w odnośnej wspólnocie
[246] Ponieważ w Kościele Bożym wszystkie pobożne stowarzyszenia, kongregacje, zakony i bractwa mają w pierwszym rzędzie na celu większą chwałę Boga i uświęcenie osobiste każdego ze swoich członków, a także w mniejszym lub większym stopniu pracę nad zbawieniem wiecznym innych ludzi, zgodnie z celem i charakterem swego instytutu, dlatego też nasze Pobożne Zjednoczenie łączy się i jednoczy z nimi wszystkimi w tejże działalności, wziętej w najszerszym zakresie.
[247] Aby jednak wszystkie te cele można było realizować w skuteczny sposób, należy w każdej wspólnocie należącej do Pobożnego Zjednoczenia założyć Prokurę. Członkowie każdej Prokury, założonej we wspólnocie należącej do Pobożnego Zjednoczenia, powinni dla pozostałych członków danej wspólnoty być żywym i skutecznym przykładem, pociągającym do życia i bardziej skuteczniejszego działania dla większej chwały Boga i dla większego uświęcenia samego siebie oraz innych.
[248] Ażeby skłonić wszystkich innych członków wspólnoty do większej troski o swoje własne uświęcenie, członkowie Prokury powinni się modlić oraz nieustannie zachęcać innych do modlitwy w intencji, aby wszyscy otrzymali światło Boże, łaski i pomoce, jakie są potrzebne do tego, by każdy usilnie starał się o swoje własne i bliźnich uświęcenie. Ponadto, aby bardziej pobudzić wszystkich do żywszego i aktywniejszego starania się o uświęcenie własne oraz innych, wszyscy członkowie Prokury powinni świecić przykładem dobrego zachowywania reguł oraz przepisów wspólnoty, gdyż tylko wtedy poszczególni członkowie wszelkiej wspólnoty będą świętymi, gdy będą doskonale zachowywać reguły wspólnoty, której są członkami.
[249] Kto gorąco pragnie, aby wszyscy członkowie danej wspólnoty odznaczali się gorliwością w doskonałym zachowywaniu reguł, ten powinien nie tyle słowem, przemówieniami czy ubolewaniami o to się starać, ale ma swoim świetlanym przykładem doskonałego zachowywania reguł pociągać innych do tego i nie ustawać nigdy w modlitwie zanoszonej do Boga, aby tego daru udzielił całej wspólnocie. Trzeba również pamiętać o tym, że jeśli tym, który wzywa, zachęca do zachowania reguł, nie jest przełożony, ale ktoś z jego podwładnych, to wtenczas napomnienia takie mogą powodować skutek wręcz odmienny, zamiast zachowywania reguły nastąpi naruszenie spokoju. Mogą jednak i powinni prokuratorzy w jakimś szczególniejszym przypadku poruszyć sprawę zachowywania reguły, np. podczas towarzyskiej rozmowy prowadzonej z członkami wspólnoty. Można to uczynić nie ganiać kogoś za naruszenie reguły, ale ukazując piękno doskonałego jej zachowywania; mówiąc o wielkości zasługi, którą się zdobywa za jej zachowywanie; podkreślając szczęśliwe życie we wspólnocie, gdzie króluje doskonałe zachowywanie reguły; wspominając o różnych środkach, które ułatwiają zachowywanie reguły. Można też mówić o tym, że życie wspólnoty winno być prowadzone zgodnie z wolą Bożą, i wreszcie można mówić o wszystkim, co może skłonić innych do jak najdoskonalszego przestrzegania reguły.
[250] A ponieważ od zachowywania karności w każdej wspólnocie kościelnej, zakonnej, świeckiej, tak męskiej jak i żeńskiej, zależy uświęcenie wszystkich członków, którzy do niej należą, oraz realizacja najwznioślejszych ideałów, w imię jakich zostały one założone dla większej chwały Boga i dla większego uświęcenia dusz, dlatego też niech prokuratorzy oraz prokuratorki, co z miłosierdzia Bożego otrzymali tak wzniosły urząd, przy pomocy swojej jak również innych modlitwy pokornej, ufnej i wytrwałej, swego dobrego przykładu doskonałego zachowywania reguły starają się, aby doprowadzić do jak najlepszego przestrzegania reguły w odnośnych wspólnotach, a będą mieli zasługę, jakby to faktycznie już miało miejsce. Pamięć o tej prawdzie ma być dla wszystkich prokuratorów i prokuratorek zachętą do posłużenia się dwoma wielkimi środkami — modlitwą osobistą oraz modlitwą innych, jak również osobistym przykładem zachowywania karności, aby doprowadzić do tego, by we wszystkich wspólnotach kwitło jak najdoskonalsze przestrzeganie reguły, dla większej chwały Boga i pożytku dusz.
[251] Ponieważ Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego zgodnie ze swoją naturą stara się nie tylko o uświęcenie wszystkich swoich członków, ale też pobudza swoich członków do tego, by się starali o wieczne zbawienie i większe uświęcenie wszystkich dusz, dlatego też wszyscy prokuratorzy i prokuratorki będą się starali przy pomocy modlitwy, dobrego przykładu, dzieł miłości i gorliwości, o uświęcenie nie tylko samych siebie oraz członków swojej wspólnoty, ale także i całego świata, o ile to jest tylko możliwe. Z tego też względu winni oni, o ile to jest tylko możliwe, sami się modlić oraz szerzyć wśród ludzi pokorną, ufną i wytrwałą modlitwę publiczną i prywatną, aby uzyskać nawrócenie i większe uświęcenie całego świata. Należy korzystać tu z każdej okazji, jaką podda im Bóg, aby tego rodzaju modlitwę rozszerzać wśród członków wspólnoty oraz poza nią.
[252] Do modlitwy w tej intencji prokuratorzy i prokuratorki mają się starać pozyskać wszystkich ludzi, z jakimi się stykają, a zwłaszcza misjonarzy, kaznodziejów, proboszczów, duchownych wszystkich święceń oraz pobożnych wiernych, aby pierwsi — prywatnie i publicznie, spełniając swoje święte czynności, polecali tego rodzaju modlitwę gorliwości oraz miłości ludzi, drudzy zaś — szerzyli ją wśród swoich rodzin oraz wśród rodzin innych, o ile tylko mogą. Przede wszystkim należy, o ile to jest tylko możliwe, rozszerzać odmawianie różańca świętego. Jest to bowiem modlitwa przebogata w odpusty i wielce przyczyniająca się do poprawy obyczajów, obalania błędów, rozszerzania wiary oraz miłości. Dlatego też trzeba się starać o wpisywanie do różańca możliwie jak największej ilości wiernych.
[253] Członkowie Prokury mają też sami i przy pomocy innych pobożnych dobrodziejów popierać dobrą prasę. W miarę możności należy szerzyć odmawianie modlitw naszego Pobożnego Zjednoczenia, mających na celu uproszenie pogłębienia, obrony i rozkrzewiania wiary. W modlitwach tych, w myśl nakazu danego przez Pana naszego Jezusa Chrystusa[772], błagamy Pana żniwa mistycznego o gorliwych robotników na Jego żniwo, gdyż wiele dusz czeka na zbawienie. W celu wyproszenia obfitych łask oraz środków duchowych i doczesnych, potrzebnych do nawrócenia i większego uświęcenia całego świata, jak również do rozbudzenia wśród wszystkich wiernych troski o nawrócenia wszystkich niewiernych i grzeszników, należy jeszcze w miarę możności rozpowszechniać nabożeństwo do Najświętszego Serca Jezusowego i do Przenajdroższej Krwi, która z największą miłością została wylana dla zbawienia świata, oraz przyjmować do odnośnych Bractw.
[254] Oprócz modlitwy w intencji nawrócenia całego świata każdy z prokuratorów i każda z prokuratorek powinni w szczególności się modlić oraz rozszerzać modlitwy w intencji większego uświęcenia i wiecznego zbawienia tych wszystkich dusz, jakie są i będą w tych częściach świata, w których głosili Ewangelię święci Apostołowie[773], pod których opieką piastują swój urząd prokuratora lub prokuratorki. 1. Prokuratorzy i prokuratorki, piastujący swój urząd pod opieką św. Piotra Apostoła, mają się modlić oraz troszczyć się, aby inni się modlili za tych, co żyją w Foncie, Galacji, Bitynii, Kapadocji, Antiochii i innych prowincjach Azji oraz w Rzymie. 2, Ci, co pozostają pod opieką św. Andrzeja Apostoła — za wszystkich mieszkańców Scytii, Europy, Tracji, miasta Patras, Achai oraz pozostałych prowincji pobliskich. 3. Pracujący pod opieką św. Jakuba Starszego, Apostoła — za wszystkich mieszkańców Judei, Samarii oraz, specjalnie, Hiszpanii. 4. Pozostający pod opieką św. Jana Apostoła i Ewangelisty — za wszystkich mieszkańców Azji Mniejszej i za wszystkie Kościoły, które znajdują się na terenach poczynając od wyspy Patmos. 5. Piastujący swój urząd pod opieką św. Tomasza Apostoła — za mieszkańców Indii, Persji, za Fartów, Medów, Hyrkanów, Brachmanów i Batrejów. 6. Ci, którzy znajdują się pod opieką św. Jakuba Młodszego — za mieszkańców Jerozolimy i za wszystkich biednych Hebrajczyków. 7. Pracujący pod opieką św. Filipa Apostoła — za mieszkańców Frygii, Scytii, Azji i miasta Hieropolis we Frygii. 8. Pozostający pod opieką św. Bartłomieja Apostoła — za mieszkańców Likaonii, Kapadocji, drugiej części Azji, bliższych Indii i Armenii Mniejszej. 9. Piastujący urząd pod opieką św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty — za mieszkańców Egiptu, Etiopii oraz biednych Hebrajczyków. 10. Ci, co się znajdują pod opieką św. Szymona Apostoła — za mieszkańców Babilonii, drugiej części Persji oraz Egiptu. 11. Pozostający pod opieką św. Judy Tadeusza Apostoła — za mieszkańców Mezopotamii oraz drugiej części królestwa babilońskiego i Persji. 12. Ci, co znajdują się pod opieką św. Macieja Apostoła — za mieszkańców wewnętrznej Etiopii, Arabii i drugiej części Palestyny. 13. Piastujący zaś swój urząd pod opieką św. Pawła Apostoła — za wszystkich mieszkańców tych-części świata, które ewangelizował św. Paweł Apostoł, oraz za wszystkich mieszkańców tych części świata, jakie nie są dołączone do żadnego z Apostołów.
[255] Prokuratorzy i prokuratorki, którzy piastują swój urząd pod opieką świętych Apostołów Jana Ewangelisty i Jakuba Młodszego, zobowiązani są również do szerzenia w szczególniejszy sposób nabożeństwa do Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi, a to z tego powodu, że Jan był stróżem Najśw. Maryi i razem z Jakubem Młodszym opiekowali się Najśw. Maryja[774].
[256] Wszyscy prokuratorzy i wszystkie prokuratorki mają sami odprawiać oraz innych zachęcać, aby w miarę swoich możliwości odprawiali nowennę przygotowującą do uroczystości Świętego Apostoła, pod którego opieką wykonują obowiązki swojego urzędu, aby za wstawiennictwem tegoż Apostoła otrzymać większe łaski dla dusz w tych częściach świata, gdzie ten Apostoł przepowiadał Ewangelię.
[257] Ci, którzy czują powołanie do pracy misyjnej czy to w krajach katolickich, czy też pogańskich, nie powinni poprzestać na samej tylko modlitwie osobistej i na wzywaniu innych do modlitwy, ale powinni korzystać ze wszystkich środków, aby umocnić w sobie to powołanie i pójść za jego głosem, dla większej chwały Boga i pożytku dusz. Należy wykorzystywać wszelkie okoliczności, jakie nadarzy Opatrzność Boża, aby przez odpowiednie rozmowy i duchowne konferencje rozwijać u młodzieży duchownej oraz u tej, która myśli o stanie duchownym, jak najżywsze pragnienie poświęcenia się pracy misyjnej oraz jak najlepszego przejęcia się sprawą powołania Bożego, by móc pokonywać przeszkody na jego drodze stojące.
[258] Jeśli członkowie Prokur spotkają młodzieńców, którzy dzięki swoim przymiotom rokują wielkie nadzieje i gotowi są stanąć do pracy na niwie misyjnej, to wtenczas winni im pomóc do osiągnięcia celu, spiesząc im z pomocą przez swoje, jak też i innych modlitwy, rady i wskazówki oraz przez dostarczenie doczesnych środków, o jakie należy się postarać u pobożnych dobrodziejów. Należy to jednak czynić w taki sposób, aby nie naruszać reguł własnej wspólnoty czy też instytutu.
[259] Członkowie Prokury powinni także się starać o przedmioty potrzebne do sprawowania publicznego kultu, aby móc w nie zaopatrywać ubogie i zaniedbane kościoły, zwłaszcza w krajach pogańskich. Chodzi tu o następujące rzeczy: ornaty, alby, lichtarze, komże, puryfikaterze, korporały, kielichy, puszki, monstrancje, trybularze, obrusy ołtarzowe, kwiaty, relikwie, obrazy ołtarzowe, krucyfiksy i inne przedmioty używane przy sprawowaniu kultu. Aby dopomóc ludziom do ożywienia prywatnej pobożności, należy zbierać i przygotowywać w wielkiej ilości koronki, różańce, szkaplerze, agnuski[775], pobożne obrazki, w różnych językach książeczki do nabożeństwa, medaliki, krzyżyki, małe krucyfiksy oraz wszystkie inne rzeczy, które przyczyniają się do ożywienia prywatnej pobożności ludzi.
[260] Prokuratorki winny też wspierać Pobożne Zjednoczenie pracą, jaką mogą i powinny wykonać one same oraz inne pobożne niewiasty, stosownie do swoich możliwości, aby w ten sposób zmniejszać wydatki na różne przedmioty, potrzebne dla wszelkiego rodzaju ustroni naszego Pobożnego Zjednoczenia. Wreszcie wszyscy prokuratorzy i prokuratorki Prokury jakiejkolwiek wspólnoty powinni wykonywać to wszystko, co im podyktuje duch prawdziwej gorliwości i miłości w dążeniu do większej chwały Boga i większego uświęcenia ludzi (...)[776].
[261] Prokurator oddający się pracy pod opieką św. Jakuba Młodszego winien nie tylko się starać o to, aby wspólnotę przyłączyć do Pobożnego Zjednoczenia, ale ma też podtrzymywać w gorliwości i aktywności prokuratorów czy prokuratorki, jak i też członków odnośnej wspólnoty. Ma wiec do nich się zwracać również na piśmie albo drukowanym słowem, przedstawiając im wszystkie potrzeby Pobożnego Zjednoczenia oraz podejmowane przez niego prace. To zaznajamianie powinno posiadać taką formę, aby było w stanie poruszyć miłość i gorliwość danej wspólnoty oraz pobudziło ją do zwiększenia usilnej, pokornej i ufnej modlitwy, mającej na celu uproszenie tych łask, jakie są potrzebne do realizacji zadań Pobożnego Zjednoczenia, zmierzających do większej chwały Boga i większego uświęcenia dusz.
[262] Ilekroć zajdzie potrzeba zaopatrzenia ubogich kościołów w przedmioty konieczne do sprawowania publicznego kultu, to wtenczas prokurator sam oraz prokuratorzy- pomocnicy mają się zwrócić do przełożonych odnośnych wspólnot, aby ochotnie przeznaczyli na tak szlachetny i święty cel przedmioty, jakie nie są potrzebne wspólnocie, a po stosownym naprawieniu mogą godziwie i skutecznie służyć kościołom ubogim i zaniedbanym. Do zaspokojenia tej potrzeby należy się również posłużyć tym wszystkim, co prokuratorzy i prokuratorki odnośnej Prokury otrzymają w materiale i pieniądzach od pobożnych dobrodziejów czy rządców kościołów bardziej zaopatrzonych.
[263] Jeżeli misje święte zarówno w krajach katolickich, jak i pogańskich potrzebują większej ilości przedmiotów służących do ożywiania pobożności ludu, to należy wtenczas rozbudzać gorliwość i miłość wśród wspólnot należących do Pobożnego Zjednoczenia oraz wśród odnośnych przełożonych, aby przekazali na te cele koronki, różańce, szkaplerze, pobożne obrazki, medaliki, krzyżyki, małe krucyfiksy, pobożne książki, życiorysy Świętych i tym podobne rzeczy, których dane społeczności nie potrzebują, a które mogą przyczynić się do ożywienia pobożności. Należy się starać również o tego rodzaju rzeczy i poza wspólnotami należącymi do Pobożnego Zjednoczenia, zwłaszcza należy zachęcać wspólnoty żeńskie oraz przytułki, aby zajęły się wyrabianiem szkaplerzy, koronek, agnusków itd. Widząc wielkie potrzeby, jakie odczuwają ubogie kościoły, zwłaszcza znajdujące się na terenach pogańskich, oraz wielkie zapotrzebowanie na wszelkiego rodzaju dewocjonalia pomocne do rozwijania prywatnej pobożności, prokurator oraz prokuratorzy-pomocnicy powinni się starać o zaspokajanie tych potrzeb, nie poprzestając na tym, co otrzymają dzięki gorliwości Prokur w poszczególnych wspólnotach należących do Pobożnego Zjednoczenia, lecz mają się o potrzebne rzeczy zwrócić do ofiarnej miłości pobożnych osób, które mogą przyjść z pomocą.
[264] Corocznie przed Uroczystością Objawienia Pana naszego Jezusa Chrystusa prokurator ma skierować do wszystkich wspólnot należących do Pobożnego Zjednoczenia własnoręczne lub drukowane pismo wzywające wszystkich do naśladowania świętych Mędrców, którzy złożyli dary narodzonemu Odkupicielowi, oraz pobudzające gorliwość i miłość wszystkich, aby złożyli jak najobfitsze dary w postaci rzeczy potrzebnych do sprawowania publicznego kultu i rozwijania pobożności wiernych. Podobne pismo należy skierować do ludu, obwieszczając je na miejscu publicznym i podając do wiadomości w czasie kazań z ambony albo od ołtarza przy wyjaśnianiu Ewangelii, oraz rozpowszechniając treść pisma za pośrednictwem pobożnych ludzi. W piśmie należy zaznaczyć, że rzeczy przeznaczone na tak szlachetny i pobożny cel można składać w kościele, przy którym znajduje się Prokura Pobożnego Zjednoczenia.
[265] Ażeby zaś nie zapomniano o wyborze nowych prokuratorów i pro-kuratorek, który to wybór należy przeprowadzać każdego roku w czasie Uroczystości Objawienia Pańskiego, w piśmie skierowanym do wspólnot należących do Pobożnego Zjednoczenia należy o tym wyborze wspomnieć i poprosić, aby imiona nowych prokuratorów i prokuratorek przekazano prokuratorowi Prokury nadrzędnej.
[266] Wszystkim wspólnotom w dniu ich przyjęcia do Pobożnego Zjednoczenia należy dać książeczkę, w której znajdują się dane dotyczące ustroju Prokury oraz wymienione są obowiązki i zadania duchowe członków Prokury. Należy również doręczyć dokument przyjęcia, zawierający dzień, miesiąc, rok przyjęcia na stale oraz nazwę danej wspólnoty. Dokument ten oprawiony w ramki należy wywiesić na widocznym miejscu w domu tejże wspólnoty. Jest tu mowa o przyjęciu na stałe (wieczystym), ponieważ wszystkie wspólnoty przyjęte raz do Pobożnego Zjednoczenia są przyjęte na stałe, chociaż z biegiem lat każda wspólnota się zmienia, gdy chodzi o jej członków.
VII.
OBOWIĄZKI PROKURATORA, KTÓRY POD OPIEKĄ ŚWIĘTEGO FILIPA APOSTOŁA MA ROZWIJAĆ WŚRÓD DUCHOWIEŃSTWA I LUDU SKUTECZNĄ GORLIWOŚĆ O WYROBIENIE RELIGIJNE I MORALNE LUDNOŚCI WIEJSKIEJ W OKRĘGU ORAZ WIEŚNIAKÓW, KTÓRZY PODCZAS ŚWIĄT PRZEBYWAJĄ W MIEŚCIE
[267] Prokurator ten jest zobowiązany do starania się o wyrobienie religijne i moralne tych wszystkich, którzy żyją na wsi w odnośnym okręgu miejskim czy miejscowości, gdzie została założona Prokura, w której on pełni urząd prokuratora miejscowego. Urobienie religijne i moralne posiada doniosłe znaczenie dla dusz, gdyż wiąże się z ich wiecznym zbawieniem. Im bardziej dusze są zaniedbane, tym bardziej należy zgodnie z wolą Bożą zatroszczyć się o nie. Praca też na tym polu jest bardzo zasługująca, a im bardziej jest zasługująca, tym bardziej winna pobudzać gorliwość wszystkich, którzy mogą się jej poświęcić.
[268] Rozwój religijnego i moralnego życia należy szerzyć przy pomocy nauczania, katechizacji, dosłownego oraz moralnego wyjaśniania Ewangelii świętej, przez prowadzenie od czasu do czasu krótkich misji połączonych z kazaniami o prawdach ostatecznych, przez wprowadzanie zwyczaju odmawiania różańca świętego oraz przy pomocy innych ćwiczeń pobożności, dostosowanych do poziomu biednej ludności wiejskiej i połączonych z przystępowaniem do sakramentów świętych. Celem zachęcenia do pielęgnowania prawdziwej pobożności należy rozdawać w razie potrzeby koronki, różańce, szkaplerze, pobożne obrazki, książeczki do nabożeństwa oraz książki zawierające wykład nauki chrześcijańskiej.
[269] Ażeby należycie wywiązać się ze swojego zadania, prokurator wraz ze swoimi prokuratorami-pomocnikami powinni zapoznać się należycie z terenem, jaki został im powierzony, oraz z potrzebami ludzi, którzy żyją na wsi. Trzeba uświadomić sobie, ile ludzi tam mieszka, w jakiej porze roku liczba ta się zwiększa lub zmniejsza. Należy też zapoznać się z wielkością danego terenu. Zapoznać się też trzeba ze stanem kaplic oraz oratoriów wiejskich, aby móc potem przystąpić do ich odnowy czy też do zaopatrzenia ich w rzeczy potrzebne do sprawowania w sposób godny publicznego kultu. Prokurator ma się też zapoznać z tym stanem rzeczy nie tylko rozpoczynając swoje urzędowanie, ale powinien się z tym stanem zapoznawać częściej, a przynajmniej raz w roku. Po zapoznaniu się z potrzebami aktualnymi prokurator wraz ze swoimi prokuratorami--pomocnikami mają podczas zebrań miesięcznych, a także za każdym razem w razie potrzeby, podejmować odpowiednie uchwały, zmierzające do skutecznego zaspokojenia wszystkich potrzeb.
[270] Ażeby móc skutecznie zaspokoić wszystkie potrzeby, należy przeprowadzać zbiórki pieniężne na utrzymanie i remont budynków oraz na zakup rzeczy potrzebnych do sprawowania publicznego kultu, jak kielichy, ornaty, alby, komże, paski, puryfikaterze, obrazy ołtarzowe itd., i na pokrycie kosztów przedmiotów służących do praktykowania prywatnej pobożności wiernych, jak koronki, różańce, szkaplerze, pobożne obrazki, książeczki itd. W tym celu należy rozbudzać gorliwość wiernych, aby spieszyli z pieniężnymi i materialnymi ofiarami z tego zakresu.
[271] Dla sprawowania wszystkich posług religijnych należy pozyskać wystarczającą ilość osób duchownych, które powodując się gorliwością oraz miłością zechcą się poświęcić wykonywaniu tego wszystkiego, czego będzie wymagać troska o wychowanie religijne i moralne. Wielce budującą rzeczą będzie, gdy gorliwi duchowni udadzą się na wieś, aby tam pracować nad rozwojem chrześcijańskiego poziomu życia, zwłaszcza gdy tam udadzą się pieszo. Mając jednak na uwadze, że tego rodzaju praca prowadzona będzie w dni świąteczne, gdyż w dniach wolnych od pracy łatwiej zebrać się w kościele, oraz wielką nieraz odległość, trzeba się będzie czasem posłużyć furmanką, aby dłuższa wędrówka piesza nie powodowała opóźnienia, a tym samym nie stawała się przeszkodą w szerzeniu dobra. Aby jednak Prokura nie była zbytnio obciążona kosztami wynajmowania furmanek, prokurator oraz prokuratorzy-pomocnicy mają się zwracać do właścicieli pojazdów z prośbą, ażeby kolejno, jeden w jednym miesiącu, drugi — w drugim, bez wynagrodzenia, ale kierując się czystą miłością, użyczali pojazdu kapłanom, którzy udawać się będą z duchową posługą na wieś, gdzie żyją ubogie i zaniedbane dusze.
Szczegółowe przepisy dotyczące religijnego i moralnego wychowania
[272] Ponieważ zapoznanie w sposób należyty i wystarczający ludności wiejskiej z nauką chrześcijańską odgrywa zasadniczą rolę w religijnym wychowaniu tejże ludności, należy się starać, aby to nauczanie przeprowadzać w sposób jednolity, łatwy i prosty.
[273] Celem zachowania jednolitości w nauczaniu należy przestrzegać następujących warunków: 1. Nauka, jaką się podaje, winna być zgodna z nauką zawartą w Katechizmie Rzymskim[777]. Dlatego też prokurator powinien porównać każdy podręcznik, z którego się korzysta przy nauczaniu ludu, z nauką zawartą w Katechizmie Rzymskim, aby się przekonać, czy dany podręcznik nie zawiera czegoś sprzecznego i czy dana nauka została rozpatrzona i zatwierdzona przez Rzym. 2. Jednolitości należy przestrzegać nie tylko w treści nauki, ale także w sposobie podawania tej treści, w używaniu tych samych terminów oraz co do podziału materiałów. W stawianych pytaniach i dawanych odpowiedziach należy posługiwać się językiem używanym w danym kraju oraz terminologią przyjętą w danym kraju czy miejscu i nadającą się jak najbardziej do zachowania jedności zasadniczej treści nauczania. 3. Im trudniej jest wieśniakom zrozumieć jakąś prawdę, tym bardziej należy się starać o podanie nauki w taki sposób, aby mogli ją zrozumieć i zapamiętać. Ten, kto chce nauczyć czegoś, musi się wiele natrudzić, aby ułatwić zrozumienie prawdy temu, który się uczy. Trudnościami nie należy się zrażać, pamiętając o wielkiej nagrodzie oraz o wielkim pożytku i konieczności tej pracy. 4. Naukę należy podawać w sposób bardzo prosty, ilustrując ją przykładami z życia, dostosowanymi do poziomu słuchaczy i odpowiadającymi godności prawdy katolickiej. Prostota wykładu jest bowiem rzeczą konieczną, aby ułatwić ludziom niewykształconym możność zapamiętania.
[274] Aby wszyscy duchowni oraz ludzie świeccy zajmujący się nauczaniem mogli odpowiednio prowadzić nauczanie, powinni też umieć należycie przygotować dzieci do pierwszej spowiedzi, do sakramentu bierzmowania i do pierwszej Komunii świętej. Jeżeli więc stwierdzą, że dzieci osiągnęły już odpowiedni wiek i posiadają wystarczające zrozumienie, aby można było już je dopuścić do sakramentów, i że są już odpowiednio do tego przygotowane, powinni zrobić wszystko, co jest możliwe, aby przystąpiły do tych sakramentów. W wioskach, w których około Wielkanocy jest wystarczająca ilość dzieci odpowiednio pouczonych i przygotowanych do przyjęcia pierwszej Komunii świętej, należy urządzić dla tych dzieci przez kilka dni rekolekcje połączone z krótkimi naukami. Po tych rekolekcjach dzieci te w czasie Mszy świętej przystępują do Komunii świętej. Podczas tej Mszy należy wygłosić krótkie, budujące kazanie, jak to ma miejsce w czasie świętych misji. Dzieci oraz starszych, obojga płci, należy zachęcać do przystępowania do sakramentów świętych. Należy też się postarać, aby w czasie wszystkich dni świątecznych jak największa możliwie ilość spowiedników słuchała spowiedzi w kaplicach i oratoriach wiejskich.
[275] Podczas dni świątecznych, poprzedzających niżej podane Uroczystości, należy zapowiadać nowenny przygotowujące do Uroczystości Bożego Narodzenia, Zesłania Ducha Świętego, głównych Świąt Najśw. Maryi Panny, Świętych Apostołów, Świętego Patrona danej miejscowości, Świętego Patrona danej kaplicy czy oratorium. Kapłan wyjaśniający od ołtarza Ewangelię świętą powinien jednocześnie objaśniać, na czym ta nowenna ma polegać, oraz podsuwać odpowiednie praktyki pobożne, dostosowane do poziomu wieśniaków, jakie mogą oni w sposób łatwy i krótki wypełnić. Gdy się zbliża miesiąc maj, to ten kapłan, który objaśnia Ewangelię świętą, winien zachęcić lud, aby miesiąc maj poświęcił czci Najśw. Maryi. W związku z tym ma podsunąć wiernym pewne modlitwy i pobożne praktyki na każdy dzień miesiąca maja, powinny być one proste i łatwe, aby biedni wieśniacy mogli je bez trudności wykonać. We wszystkie święta maja ten sam kapłan lub inny w jego zastępstwie powinien odprawić nabożeństwo majowe, czytając przy tym stosowną książkę, przeprowadzając głośno pewne rozważania, podsuwając pewne postanowienia oraz akty strzeliste, jakie każdy z obecnych powinien obudzać czy codziennie wykonywać w okresie od jednego święta do drugiego. Nabożeństwo majowe należy urządzać w sposób możliwie jak najuroczystszy.
[276] Celem ożywienia wiary wśród ludu wiejskiego kapłan powinien w pierwszą niedzielę czy też w pierwszy dzień świąteczny każdej z czterech pór roku poświęcić w sposób możliwie jak najuroczystszy pola wioskowe. Do tego poświęcenia należy jednak uprzednio przy pomocy stosownego kazania przygotować lud, aby ten mógł przystąpić przy tej okazji do generalnej Komunii świętej. Nikogo jednak nie należy w żaden sposób przymuszać do przystąpienia do Komunii świętej. Wystarczy, jeżeli przystąpią przynajmniej do trybunału pokuty. W czasie powszechnych klęsk, jakie czasami boleśnie nawiedzają lud po wsiach, należy po jednorazowym i mocnym kazaniu albo po rekolekcjach trzydniowych, w czasie których wygłasza się dziennie jedno kazanie, urządzić procesję pokutną. Procesja ta winna obejść przynajmniej miejscowość w pobliżu kaplicy czy wiejskiego oratorium, z których wyszła i do których ma wrócić.
[277] Szczególną opieką należy otoczyć chorych mieszkańców wsi. Należy z wielką miłością umieścić ich w pobliskim szpitalu albo postarać się dla nich o konieczną opiekę ze strony osób ożywionych miłością, czy też dostarczyć im potrzebnych środków doczesnych. We wszystkie niedziele oraz inne święta należy w czasie Mszy świętej odmówić w intencji wszystkich zmarłych wieśniaków trzecią część różańca świętego, dołączając do tego Litanię do Najświętszej Maryi Panny oraz akty wiary, nadziei, miłości i żalu. Należy też przeczytać krótkie rozważanie o prawdach wiecznych czy o męce Pana naszego Jezusa Chrystusa.
[278] Należy też się postarać, aby wszyscy wieśniacy zostali przyjęci do Pobożnych Bractw: Różańca Świętego, Szkaplerza Karmelitańskiego, Przenajdroższej Krwi Pana naszego Jezusa Chrystusa, a przynajmniej do Bractwa Różańcowego[778]. Dlatego też każdy kapłan, który poświęca się duszpasterskiej pracy wśród ludności wiejskiej, powinien posiadać odpowiednie władze przyjmowania wiernych do powyższych Bractw oraz władze błogosławienia koronek, szkaplerzy karmelitańskich. Należy też powiadomić lud, że dla uzyskania odpustów związanych z odmawianiem różańca, koronki powinny być poświęcone przez Ojców Dominikanów albo przez tego kapłana, który ma odpowiednią do tego władzę.
[279] Aby ułatwić religijne i moralne wychowanie ludności wiejskiej, pracą tą mogą się zająć również dobrzy, gorliwi oraz należycie przygotowani ludzie świeccy. Pozwoli to kapłanom na swobodniejsze i pełniejsze zajęcie się głoszeniem kazań oraz sprawowaniem sakramentów świętych. Jeśli chodzi o osoby świeckie, które zajmują się nauczaniem religii, przygotowywaniem dzieci do spowiedzi, bierzmowania i Komunii świętej oraz spełnianiem innych posług na rzecz biednych mieszkańców wsi, to należy wpierw się upewnić nie tylko co do tego, czy są to osoby pobożne, religijne i gorliwe, ale też czy nadają się do wykonywania prac, jakie im się powierza. Celem utrzymania tych ludzi w zdatności do pracy nad religijnym i moralnym urabianiem ludności wiejskiej prokurator winien wyznaczyć gorliwego i doświadczonego kapłana, który raz w miesiącu będzie urządzał dla tych ludzi zebranie, aby ich pouczyć, ożywić i zachęcić do odważnego wykonywania tak zasługującej, pożytecznej i koniecznej pracy.
[280] Oprócz wymienionych wyżej spraw mogą też zachodzić jeszcze inne potrzeby i trzeba będzie wykonywać innego rodzaju dzieła miłości i gorliwości na rzecz ludności wiejskiej, zależnie od zróżnicowanych warunków miejscowych i klimatycznych. W związku z tym prokurator powinien na zebraniu ze swoimi prokuratorami-asystentami ustalić oraz określić tego rodzaju sprawy i wydać potrzebne zarządzenia mające na celu coraz lepszą pracę, której zadaniem jest urabianie religijne i moralne ludności wiejskiej. Tego rodzaju przepisy winien zatwierdzić rektor Prokury. Wśród licznych dzieł miłości, jakie trzeba popierać, nie można pominąć dzieła prowadzonego przez Siostry Miłosierdzia[779], opiekujące się na wsi biednymi chorymi, których nie można umieścić w szpitalu. Dzieło to należy rozwijać we wszelki możliwy sposób, uwzględniając przy tym różne okoliczności miejscowe [...][780]
[281] Nie ulega żadnej wątpliwości, że troska mająca na celu religijne i moralne wychowywanie ludności wiejskiej, tak na wsi jak i w mieście połączona jest z wielu trudnościami i wysiłkami. Z jednej bowiem strony dotyczy nauczania prawd wiary, które trudne są do zrozumienia, a z drugiej strony nauczanie to prowadzone jest na terenie bardzo zaniedbanym. Dlatego też ta praca jest bardzo konieczna. Trzeba powiedzieć jednak, że jest pracą, która prowadzona w sposób gorliwy potrafi zrodzić w duszach najobfitsze owoce i pozwala zdobyć niezliczone zasługi na chwałę wieczną. Dlatego też prokurator oraz prokuratorzy- pomocnicy winni się starać wszelkimi sposobami, aby w miarę swoich możliwości prowadzić tę pracę w sposób skuteczny i stały.
VIII.
OBOWIĄZKI PROKURATORA, KTÓRY POD OPIEKĄ ŚWIĘTEGO BARTŁOMIEJA APOSTOŁA MA STARAĆ SIĘ O ROZWÓJ DZIEŁ, JAKIE W SPOSÓB MATERIALNY I DUCHOWY SPIESZĄ Z POMOCĄ WIĘŹNIOM ORAZ SKAZANYM NA ŚMIERĆ
[282] Pan nasz Jezus Chrystus, chcąc skutecznie pobudzić gorliwość i miłość wszystkich, aby spieszyli z pomocą biedakom uwięzionym i skazanym na śmierć, stwierdza, że wszystko, co czynimy dla nich, ma tę samą wartość, jakbyśmy to uczynili dla Niego[781]. Jeżeli sprawa tak się przedstawia, gdy chodzi o okazaną im pomoc materialną, to o ileż bardziej ceni On uczynki miłosierdzia wyświadczone ich duszy. Toteż prokurator wspierany przez prokuratorów-pomocników powinien stale i usilnie, w miarę możliwości popierać wszystkie uczynki miłosierdzia tak co do ciała, jak i duszy, na rzecz biednych więźniów i skazanych na śmierć.
[283] Należy też, stosownie do liczby więźniów i skazanych na śmierć, wyznaczyć kilka osób, aby odwiedzali więźniów i skazańców przynajmniej jeden raz w tygodniu, starając się nieść im pociechę w ich cierpieniach. Innym ludziom należy powierzyć obowiązek wspierania więźniów przez zajęcie się ich sprawą i postaranie się, aby sprawa została należycie, bez naruszenia sprawiedliwości, rozpatrzona, a dowody przemawiające za niewinnością lub mniejszą winą uwzględnione. W związku z tą sprawą należy się podjąć podróży oraz wszelkich trudów, gdy zajdzie tego potrzeba. Przeprowadzeniem tego dzieła miłości winien się też zająć doświadczony adwokat; powodowany czystą miłością, a nie chęcią zysku, powinien on przedstawić sędziom jak najwięcej dokumentów, aby ci mogli z największą troskliwością osądzić sprawę.
[284] Celem pokrzepienia na duchu uwięzionych lub skazanych na śmierć ojców rodzin czy synów matki wdowy, którzy w pocie czoła pracowali na utrzymanie rodziny, prokurator powinien polecić gorliwym osobom, aby starali się środki potrzebne do utrzymania tych rodzin, których ojcowie znajdują się w więzieniu lub zostali skazani na śmierć, oraz rodziny tych wdów, które mają synów w więzieniu. Osoby te powinny regularnie dostarczać tym rodzinom środków na utrzymanie, jakie zebrali od innych, a nawet z własnych zasobów, nie uchybiając w niczym porządkowi miłości.
[285] Należy wyznaczyć kleryków i kapłanów, którzy powinni jeden raz w tygodniu głosić słowo Boże więźniom i skazańcom. Ci też sami powinni od czasu do czasu, zwłaszcza z okazji większych świąt w roku, w dniach poprzedzających Wielki Post oraz Uroczystość Wszystkich Świętych rozdzielać między więźniów i skazańców tytoń, chleb oraz inną żywność, aby ich nieco pokrzepić i pocieszyć. Aby dokonać tego rozdziału, należy zebrać odpowiednie ofiary pieniężne i rzeczowe od pobożnych dobrodziejów oraz dołożyć coś ze swego w miarę możności. Innym kapłanom i diakonom należy zlecić obowiązek głoszenia jeden raz w tygodniu krótkich, najwyżej dwudziestominutowych, nie przekraczających pół godziny, kazań dla więźniów i skazańców. Treścią tych kazań mają być prawdy ostateczne, życie Jezusa Chrystusa lub wykład niedzielnej Ewangelii. Najlepiej jednak byłoby przedstawiać w porządku chronologicznym bolesne życie Jezusa Chrystusa.
[286] Ci sami kapłani albo inni powinni kilka razy w tygodniu udawać się do więzienia oraz na galery celem wysłuchania tam spowiedzi więźniów. W czasie tych odwiedzin mają do wszystkich odnosić się z wielką pokorą i cierpliwą miłością. Spowiednicy nie powinni nigdy podejmować się prowadzenia sprawy uwięzionych, aby nie dawać okazji do fikcyjnych spowiedzi. W czasie spowiedzi należy dobrze pouczać penitentów, że spowiednicy zobowiązani są do zachowania tajemnicy sakramentalnej, dzięki czemu penitenci mogą być całkiem pewni, że spowiednik nikomu, nawet swojemu najwyższemu zwierzchnikowi, nie może wyjawić żadnego przestępstwa, o którym się dowiedział w czasie spowiedzi, choćby to był zamach na panującego lub na całą społeczność. Spowiednicy muszą sobie zdawać z tego sprawę, że więźniowie z jednej strony ulegają pokusom, a z drugiej strony, dając wiarę plotkom, nabierają niekiedy przekonania, iż spowiednik wyjawi tajne ich przestępstwa, wyznane w trybunale pokuty.
[287] Wszyscy duchowni, którzy słuchają spowiedzi i prowadzą nauczanie w więzieniach i na galerach, jak również ci, którzy odwiedzają więźniów, powinni rozszerzać w więzieniach i na galerach pobożne książki, omawiające prawdy wieczne czy też zawierające życiorysy Świętych, katechizmy oraz inne książki podające opisy budujących faktów. Za pośrednictwem tych książek można usposobić więźniów do nawrócenia oraz usunąć z ich życia bezczynność, jaka jest źródłem wszelkiego rodzaju występków. Należy też rozdzielać wśród więźniów i skazańców koronki i szkaplerze, aby w ten sposób również ożywiać pobożność.
[288] Należy się starać, aby poszczególnego rodzaju więźniowie i skazańcy codziennie się zbierali w pewnych grupach i w odpowiednim czasie, by wspólnie odmówić trzecią część różańca świętego oraz Witaj, Królowo i Litanię do Matki Bożej w intencji wszystkich zmarłych więźniów i skazańców. W innym zaś czasie należy głośno czytać rozważania o prawdach wiecznych lub o męce Pana naszego Jezusa Chrystusa. Trzeba również się starać o zaprowadzenie w więzieniach i na galerach pobożnego zwyczaju odprawiania nowenny przed Bożym Narodzeniem, Zesłaniem Ducha Świętego oraz przed głównymi Uroczystościami Najświętszej Maryi Panny. W miarę możności należy urządzać w sposób możliwie najuroczystszy nabożeństwo majowe w miesiącu maju. W ogóle trzeba wśród więźniów szerzyć nabożeństwo do Najświętszej Maryi Panny, za przyczyną której mogą oni otrzymać liczne łaski miłosierdzia Bożego. Na zakończenie nabożeństw maj owych należy urządzić generalną Komunię świętą, nie zobowiązując jednak nikogo; do przystępowania do Komunii świętej.
[289] Jeden raz w roku należy urządzić w więzieniach i na galerach ośmiodniowe rekolekcje dla tych, którzy tam się znajdują. W dniach rekolekcji powinny za pozwoleniem przełożonych ustać wszelkie prace, należy też w miar? możności zachowywać jak najdoskonalsze milczenie. W czasie rekolekcji trzeba odprawić codziennie rano rozmyślanie, Mszę połączoną z odmawianiem trzeciej części różańca świętego, Witaj, Królowo oraz Litanii do Matki Bożej w intencji nawrócenia biednych grzeszników. Na zakończenie wygłosić trzeba kazanie o poprawie życia. Po południu ma miejsce kazanie o poprawie życia, odprawia się Drogę Krzyżową oraz rozmyślanie, odmawia się Litanię do Najświętszej Maryi Panny oraz udziela się błogosławieństwa. Przed każdym ćwiczeniem pobożnym oraz po nim śpiewa się pieśni pobożne, pobudzające do skruchy. Przed pierwszym rozmyślaniem porannym oraz przed popołudniowym kazaniem o poprawie życia należy odprawić czytanie duchowne z książki odpowiadającej charakterowi rekolekcji.
[290] Prokurator powinien polecić pewnej osobie, aby się zajęła więźniami w czasie wolnym od ćwiczeń rekolekcyjnych, by oni nie spędzali czasu bezczynnie. W tym celu można ich zająć, czytając im stosowne książki czy przeprowadzając z nimi rachunek sumienia lub odmawiając modlitwy. Ażeby w czasie rekolekcji więźniowie mogli lepiej się przygotować na przyjęcie łask Bożych, należy się postarać u właściwych władz o zmniejszenie ogólne kar, a przynajmniej o ich złagodzenie. Niewątpliwie wielkie wrażenie wywrze na więźniach, gdy niektórzy nasi członkowie w tym dniu, w którym rozpoczynają się rekolekcje, udadzą się do więzień, aby oczyścić tam cele służące więźniom za sypialnie i uporządkować tam ich posłania oraz spełnić inne uczynki miłosierdzia co do ciała. Choć są to tylko drobne sprawy, to jednak Bóg w swoim miłosierdziu wynagrodzi je, udzielając więźniom łaski szczególnego nawrócenia.
[291] Rano w ostatnim dniu rekolekcji powinno wpierw nastąpić wzajemne pojednanie. Spowiadanie wszystkich ma być zakończone wieczorem w przedostatnim dniu rekolekcji, rozpocząć się zaś winno przynajmniej w trzecim dniu rekolekcji. Po akcie wzajemnego pojednania następuje rozmyślanie przygotowujące do Komunii świętej. Po skończeniu rozmyślania następuje Msza połączona z generalną Komunią świętą i kazaniem. Nikogo jednak nie można w tym dniu przymuszać, aby przystąpił do Komunii świętej. Na zakończenie należy wygłosić kazanie zachęcające do przystępowania do sakramentów świętych. Trzeba też zachęcić wszystkich, aby w ciągu pozostałej reszty dnia starali się zachowywać skupienie oraz milczenie celem lepszego skorzystania ze skarbów Komunii św.
[292] Po obiedzie należy wygłosić kazanie o wytrwaniu w dobrym, odprawić Drogę Krzyżową oraz powiedzieć naukę podającą praktyczne wnioski, a na zakończenie odśpiewać Ciebie, Boga, wysławiamy i udzielić krucyfiksem błogosławieństwa, połączonego z odpustem zupełnym. Podczas śpiewania Ciebie, Boga, wysławiamy więźniowie kolejno, po dwóch, przystępują do ucałowania krucyfiksu. Gdy więźniowie uklękną, aby ucałować krucyfiks, dwaj kapłani, którzy głosili nauki rekolekcyjne, mają ucałować więźniom stopy. Praktykę tę stosuje się z wielkim zbudowaniem w różnych domach rekolekcyjnych. Celem sprawienia więźniom i skazańcom większej radości i ożywienia wśród nich ducha miłości należy się postarać, aby w ostatnim dniu rekolekcji otrzymali oni lepsze pożywienie; o pokrycie związanych z tym kosztów należy poprosić ofiarną miłość pobożnych dobrodziejów.
[293] Prokurator, któremu została powierzona troska o poziom religijnego i moralnego życia w więzieniach i na galerach, aby ta praca mogła być owocną, powinien się starać, jeśli to jest możliwe, by przełożeni więźniów dostarczyli tymże okazji do systematycznej pracy, jaka by usunęła bezczynność z więzień i galer. Powinien on też bacznie czuwać i starać się, aby o ile to jest możliwe, zwalczać zwyczaj prowadzenia różnych gier, jakie są powodem wielu występków, specjalnie zaś najohydniejszych bluźnierstw. Nie mniejszych starań należy dokładać, aby wyzwolić więźniów z nałogu pijaństwa oraz wszelkiego rodzaju innych nałogów, które łatwo rozszerzają się w więzieniach i na galerach.
[294] Należyte wykonanie przepisów niniejszego regulaminu wymaga znacznych wydatków pieniężnych oraz innych rzeczy, o jakie należy się starać urządzając liczne zbiórki ofiar pieniężnych oraz ofiar w naturze. Stąd też wszystkich ludzi, którzy w jakikolwiek sposób zajmują się religijnym i moralnym wychowaniem więźniów i galerników, należy zachęcać, aby w miarę swoich możliwości dostarczyli tego, co sami mogą ofiarować na ten cel, a jeśli czegoś nie mają sami, aby o to z pokorą i gorliwością zwracali się do ofiarnej miłości pobożnych dobrodziejów.
[295] Prócz wyżej wymienionych prac na rzecz więźniów i galerników oraz innych poczynań zatwierdzonych przez rektora Prokury prokurator powinien popierać też inne dzieła miłości i gorliwości, jakie odpowiednio do posiadanego doświadczenia oraz miejscowych okoliczności uzna za bardziej stosowne celem większego uświęcenia dusz oraz osiągnięcia większej chwały Boga.
O duchowej opiece nad skazanymi na śmierć
[296] Dowiedziawszy się o wydaniu wyroku na jakiegoś przestępcę, prokurator powinien wiele sam się modlić oraz zalecać innym modlitwę, zwłaszcza odmawianie różańca świętego w kościołach i w różnego rodzaju wspólnotach, aby wyprosić skazanemu łaskę śmierci w duchu prawdziwej pokuty i z wielkim zbudowaniem ludu. W mieście czy miejscowości, gdzie nie ma zwyczaju wystawiania w związku z tym Najświętszego Sakramentu do publicznej adoracji oraz odmawiania prywatnie i publicznie modlitw, poczynając od ranka, który następuje po chwili wydania wyroku, aż do chwili egzekucji należy urządzić wystawienie Najświętszego Sakramentu w możliwie największej ilości kościołów. W miejscowościach, gdzie nie ma bractwa albo innego stowarzyszenia mającego na celu towarzyszenie skazanym na śmierć, prokurator powinien postarać się o pewną ilość gorliwych kapłanów i pobożnych ludzi świeckich, którzy by z wielką miłością i gorliwością zajęli się biednymi skazańcami i wspierali ich przy pomocy wszystkich środków duchowych i materialnych, a po wykonaniu wyroku urządzili im pogrzeb i odprawili właściwe modlitwy za ich dusze.
[297] Kiedy zajdzie potrzeba spełnienia uczynków miłości i gorliwości na rzecz nieszczęsnego skazańca, należy wpierw poświęcić przynajmniej jedną godzinę albo i więcej na pokorną i serdeczną modlitwę, aby uprosić należyte oświecenie oraz odpowiedniego ducha miłości i przemyślnej gorliwości, które są potrzebne i stosowne, by skazańca należycie przygotować do tego, by przyjął śmierć z doskonałym poddaniem się woli Bożej oraz w duchu pokuty.
[298] Gdy wyrok śmierci zostanie podany do wiadomości skazanemu, należy do tej miejscowości, gdzie znajduje się skazany, wysłać kapłana kilka dni przed wykonaniem wyroku, aby wykorzystał ten czas i przygotował skazańca do odbycia dobrej spowiedzi generalnej. Aby należycie wywiązać się z tak trudnego zadania, gorliwy kapłan nie powinien się zniechęcać, jeśli skazaniec z początku nie przyjmie go wcale albo przyjmie źle. Im trudniej się przedstawia sprawa nawrócenia, tym usilniej kapłan powinien się modlić oraz z wielką ufnością zachęcać innych do modlitwy, a na pewno uda mu się tak usposobić skazanego, że umrze jak święty i prawdziwy pokutnik. Kapłan winien skazańca często odwiedzać, a gdy zastanie go odpowiednio już usposobionego, powinien pokrzepić go na duchu i zostawić mu pobożny obrazek albo książkę z pobożnymi rozważaniami czy też opis nawrócenia pewnego wielkiego grzesznika.
[299] Jeżeli wyrok zostanie podany do wiadomości winowajcy na kilka godzin przed wykonaniem, to wtenczas należy zrobić w sposób ufny i pokorny to wszystko, co tylko jest możliwe, aby skazańca pokrzepić na duchu i przygotować do dobrej spowiedzi generalnej. Może się zdarzyć, że w pierwszej chwili biedny skazaniec wpadnie w szał i zacznie bluźnić. W tym wypadku należy się uzbroić w większą miłość, cierpliwość i łagodność, poruszając te sprawy, które stoją na przeszkodzie nawróceniu się skazańca. Nie należy jednak pochwalać tego, co on czyni lub mówi, trzeba natomiast okazać mu współczucie i zwiększając je z tym pomyślniejszą miłością zmierzać do jego nawrócenia.
[300] Gdyby skazaniec ociągał się z nawróceniem — może to często występować — nie należy się tym zrażać, lecz przeciwnie, trzeba wzmóc ufność i modlitwę. Gdy nadchodzi chwila egzekucji, a skazaniec nadal trwa w widocznej dla zebranych zatwardziałości, wtenczas gorliwy kapłan powinien w krótkich słowach poruszyć serca zebranych, aby okazali nieszczęsnemu skazańcowi pomoc. Z ufnością kapłan ma zachęcić zebranych do odmawiania różańca świętego i przewodniczyć temu odmawianiu; jeśli zaś zawezwą go do skazanego, powinien o tym powiedzieć zebranym i zlecić komu innemu przewodniczenie w odmawianiu różańca. W czasie tych modlitw należy wystawić cudowny obraz Najświętszej Maryi Panny w kaplicy, gdzie skazaniec w razie nawrócenia powinien przystąpić do Komunii świętej. Zapala się przy tym dwie świece i wystawia się obraz Najświętszej Maryi Panny, wszyscy zaś obecni w kaplicy mają z wielką gorliwością się modlić w intencji skazanego, mają to czynić również i w jego obecności. Kapłan znajdujący się w pobliżu skazańca ma zwracać uwagę na jego zachowanie się i przemawiać do niego słowami pełnymi miłości oraz podnosić go na duchu. Gdyby nawet skazaniec się nie nawrócił, mimo przesunięcia na później terminu egzekucji, to i wtenczas dwóch kapłanów powinno go odprowadzić na miejsce stracenia, jadąc z nim na wozie dla Skazańców i podsuwając mu od czasu do czasu serdeczne akty skruchy [...][782]
[301] Po śmierci skazanego jego zwłoki należy złożyć do trumny, stosując się do przyjętego w danej miejscowości zwyczaju. Gdyby ten zwyczaj okazał się w czymś niestosowny, należy go zmienić, otrzymawszy odpowiednie pozwolenie. Następnie orszak pogrzebowy pod przewodnictwem kapłana udaje się do kościoła lub na cmentarz, gdzie ciało ma być pogrzebane. Odmawia się przy tym zwykle modlitwy, jakie przyjęto odmawiać przy niesieniu zmarłych do ich grobów. Przybywszy do kościoła, zanim nastąpi pogrzeb, należy w intencji zmarłego odmówić trzecią część różańca świętego. Następnie urządza się pogrzeb zgodnie z przepisami Rytuału Rzymskiego.
IX.
OBOWIĄZKI PROKURATORA, KTÓRY POD OPIEKĄ ŚWIĘTEGO MATEUSZA APOSTOŁA I EWANGELISTY MA PROWADZIĆ CHARYTATYWNĄ DZIAŁALNOŚĆ DUCHOWĄ I MATERIALNĄ WŚRÓD BIEDNYCH CHORYCH, ZNAJDUJĄCYCH SIĘ W SZPITALACH ORAZ W SWOICH WŁASNYCH DOMACH
[302] Pan nasz Jezus Chrystus uważa każdy dobry uczynek spełniony dla chorych za uczynek wykonany dla Niego samego'. Już sama świadomość o tym powinna żywo pobudzać do tego, abyśmy zajmowali się zawsze chorymi i starali się przy pomocy posiadanych środków spieszyć im z pomocą i pociechą.
[303] Prokurator z pomocą swoich prokuratorów-pomocników winien jak najgorliwiej się starać o dzieła miłosierdzia tak materialne, jak i duchowe na korzyść biednych chorych znajdujących się w szpitalach oraz na rzecz tych, którzy opuszczeni znajdują się w swoich własnych domach. Powinien polecić kilku swoim prokuratorom-asystentom, aby odwiedzali szpitale jeden, raz lub częściej w tygodniu, a nawet w miarę możności codziennie. Sam zaś prokurator winien w tej sprawie przyświecać innym swoim przykładem.
[304] Można też pozwolić, aby odwiedzającym prokuratorom-pomocnikom towarzyszyły inne pobożne osoby, znane ze swej gorliwości i miłości, i to możliwie w większej liczbie. Wśród tych, którym zlecone jest odwiedzanie szpitali, mogą być kapłani, klerycy oraz ludzie świeccy. Wszyscy oni powinni świadczyć chorym uczynki miłosierne na rzecz ciała, aby tym skuteczniej przygotować chorych na przyjęcie uczynków miłosierdzia na rzecz ich duszy. Biedni bowiem chorzy, utrapieni ciężarem swojej choroby, niechętnie skłaniają się do przyjmowania posług duchowego miłosierdzia, jeśli wpierw nie doznają pomocy zmierzającej do przyniesienia ulgi ciału.
[305] Uczynki miłosierdzia na rzecz ciała mogą być świadczone za pośrednictwem następujących posług świadczonych biednym chorym: strzyżenie włosów, czesanie, golenie, słanie łóżek, sprzątanie, pozostawanie przez pewien czas przy nich, pomaganie w przyjmowaniu pokarmów oraz wykonywanie wszelkiego rodzaju posług, jakich się domaga ciało chorych. Aby ułatwić wykonywanie tego rodzaju uczynków miłosierdzia, należy mieć w przyległym do sali szpitalnej pokoju szafę, w której winny się znajdować ręczniki, miednice, grzebienie, brzytwy oraz inne przedmioty potrzebne do spełniania tego rodzaju posług. Do uczynków miłosiernych należy także zaliczyć rozdawanie chorym tabaki oraz innych rzeczy, jakie mogą przynosić ulgę w ich cierpieniach. Należy to jednak czynić w sposób bardzo ostrożny, aby nie narazić ich na pogorszenie stanu zdrowia, dlatego też należy przy tym stosować się zawsze do zarządzeń lekarza lub kierownika szpitala.
[306] Klerycy oraz osoby świeckie, odpowiednio przygotowani, powinni korzystać skrzętnie z dobrego usposobienia chorych, wywołanego spełnieniem dla nich posług cielesnych, aby pouczyć o prawdach chrześcijańskich tych, co ich jeszcze nie znają, tych zaś, którzy tego nie potrzebują, zachęcić w sposób pełen miłości do pobożnych praktyk, specjalnie zaś do codziennego odmawiania różańca świętego, modlitw związanych ze Szkaplerzem Karmelitańskim[783], modlitw do Najświętszego Serca Jezusowego oraz do Przenajdroższej Krwi, wylanej przez Pana naszego Jezusa Chrystusa. Mają to czynić w tej intencji, aby u wszystkich chorych w ten sposób pogłębić ducha cierpliwości oraz zgadzania się z wolą Bożą tak w cierpieniach, jak i na wypadek zbliżającej się śmierci, oraz aby przygotować wszystkich do dobrej spowiedzi.
[307] Ten, kto mówi chorym o spowiedzi i do niej przygotowuje, winien zdawać sobie sprawę z tego, że najlepszym środkiem do uporządkowania sumienia jest spowiedź generalna; do niej to właśnie należy przygotowywać chorych. Ponieważ zwykle się zdarza, że chorzy znajdujący się w szpitalu nie mają pewności — czy to pod wpływem prowadzenia niedbałego życia, czy innej okoliczności — co do tego, czy poprzednie spowiedzi odprawiali dobrze, dlatego jest rzeczą dobrą i bardzo potrzebną przygotowywać wszystkich do odprawienia spowiedzi generalnej. Ci, co będą przygotowywać chorych do sakramentalnej spowiedzi, jeśli w trakcie tego przygotowania zetkną się z trudnościami i brakiem odpowiedniego nastawienia u chorych, powinni swoje spostrzeżenia dokładnie przedstawić kapłanowi, który będzie spowiadał chorych, aby ten, odpowiednio poinformowany, z tym większą łatwością, roztropnością i oględnością mógł pomóc duszy chorego.
[308] Spowiednik zaś przystępując do słuchania spowiedzi chorego powinien się wczuć w ciężki stan penitenta. Ma okazać serdeczne współczucie choremu cieleśnie penitentowi. Współczucie tego rodzaju będzie przygotowaniem do współczucia, jakie trzeba będzie w odpowiedniej chwili okazać jego bardzo ciężkiej słabości duchowej. Podczas spowiedzi spowiednik winien pytaniami pomagać choremu. Musi też pamiętać, że wszyscy penitenci w ogóle, a chorzy w szczególności, odczuwają wielką ulgę, jeśli spowiednik sam zadaje pytania tak, że penitent może wyspowiadać się odpowiadając w krótkich słowach. Sposób ten jest bardzo pomocny także do przezwyciężenia szatańskich pokus, które prowadzą do zamilczania powodującego świętokradztwo. Spowiednicy, pojednawszy szczęśliwie chorych z Jezusem Chrystusem, mają w dalszym ciągu o nich pamiętać, dopóki nie opuszczą szpitala. Dlatego też powinni się starać, aby ci chorzy mogli przystępować do spowiedzi przynajmniej jeden raz w tygodniu. Zachęcać też ich mają, aby przystępowali do sakramentów świętych raz albo i więcej razy w miesiącu, a nawet co tydzień.
[309] W sposób możliwie jak najgorliwszy spowiednicy powinni nieść pomoc umierającym. Trzeba tu pamiętać, że tego rodzaju posługa jest rzeczą bardzo zasługującą, ale jednocześnie i trudną, gdy się chce ją dobrze spełnić. Do spełnienia tej posługi potrzeba specjalnego daru z Nieba. Aby ten dar otrzymać, należy o to prosić w modlitwie pokornej, ufnej i wytrwałej. Trzeba też z głęboką pokorą zasięgać rady u doświadczonych kapłanów oraz studiować książki, które omawiają te sprawy, zwłaszcza napisane przez któregoś z Ojców należących do zgromadzenia zakonnego, założonego przez św. Kamila de Lellis[784]. Nie należy też pomijać sprawowania egzorcyzmów, aby przeszkodzić szatanom w kuszeniu chorych albo przynajmniej sprawić, by chorzy nie ulegli ich pokusom.
[310] Sakramentu namaszczenia olejem świętym należy udzielić możliwie jak najwcześniej, aby chorzy mogli ten sakrament świadomie przyjąć. W czasie udzielania tego sakramentu kapłan winien często, z głęboką wiarą powtarzać egzorcyzmy, a nawet stosownie do swego uznania powiadomić o tym chorego, aby i on ożywił swoją wiarę i swoją pokorą dopomógł zwalczyć moc diabelską. Należy też w stosownym czasie polecić umierającemu, aby obudził intencję uzyskania odpustów, jakie może uzyskać jeszcze przed chwilą swej śmierci. Ponadto trzeba prosić chorego, aby się starał często, przynajmniej w swoim sercu, wzywać Najświętsze Imię „Jezus”, zwłaszcza w chwili śmierci, gdy nie będzie mógł tego uczynić ustami. Wzywanie tego Imienia jest potrzebne do uzyskania odpustu zupełnego. Trzeba też zachęcić chorego, aby często obudzał akty wiary, nadziei, miłości oraz skruchy i przyjęcia cierpień w duchu pokuty za swoje grzechy, by dzięki temu być zawsze usposobionym do przyjęcia łaski sakramentalnego rozgrzeszenia za każdym razem, gdy go udziela obecny przy umierającym kapłan.
[311] Kapłan, przygotowujący chorego do śmierci, powinien wspierać go licznymi błogosławieństwami, połączonymi z odpustem zupełnym. Odpusty te chory może uzyskać przez zapisanie go do Bractwa Różańcowego[785], do Szkaplerza Karmelitańskiego[786], do Szkaplerza Matki Bożej Bolesnej[787], do Szkaplerza Trójcy Świętej[788], do Szkaplerza Zakonu od Wykupu Niewolników, czyli Mercedariuszy[789], do Trzeciego Zakonu Franciszkańskiego[790] lub do Bractwa Paska Św. Franciszka z Asyżu[791], jak również przez zapisanie do Bractwa Przenajdroższej Krwi Jezusa Chrystusa[792] czy też do jakiegokolwiek innego Bractwa, dzięki któremu będzie mógł zyskać tego rodzaju odpust. Należy mu wreszcie udzielić ogólnego błogosławieństwa papieskiego na chwilę śmierci. Konającym należy też nieść pomoc przez modlitwę, zwołując pobożnych wiernych do łoża umierającego, by tam się w intencji umierającego modlili w sposób spokojny, lecz serdeczny. Kiedy chory skona, należy zaraz odmówić modlitwy przepisane Rytuałem Rzymskim oraz trzecią część różańca świętego w intencji zmarłego.
[312] Prokurator powinien otoczyć opieką nie tylko szpitale dla mężczyzn, ale też szpitale i dla kobiet. Jeśli chodzi o szpitale dla kobiet, to do spełniania w nich charytatywnych posług należy przeznaczać pobożne kobiety należycie przygotowane do nauczania chrześcijańskiej nauki oraz do przygotowywania do spowiedzi i do spełniania potrzebnych posług cielesnych. Starsi zaś wiekiem kapłani powinni słuchać spowiedzi chorych kobiet. Oni też mają wygłaszać do nich przynajmniej raz w tygodniu odpowiednią naukę, podobnie jak to czynią w szpitalach dla mężczyzn.
[313] Chorych w szpitalach tak męskich, jak i żeńskich, należy przygotowywać do głównych Uroczystości Najświętszej Maryi Panny, zwłaszcza przez odprawianie nowenn poprzedzających te Uroczystości. W czasie tych nowenn należy codziennie głosić naukę, mającą na celu przygotowanie do spowiedzi generalnej i generalnej Komunii świętej. Raz albo kilka razy w ciągu roku należy urządzić sześciodniowe rekolekcje, połączone z popołudniowymi i wieczornymi kazaniami o prawdach wiecznych i poprawie życia. Wszystkie nauki do chorych powinny być krótkie, wygłaszać je należy w sposób zrozumiały i spokojny. W czasie rekolekcji, jeśli to jest możliwe, należy przygotować chorych do jednej generalnej Komunii świętej.
[314] Należy także we wszystkich szpitalach tak męskich, jak i żeńskich, wprowadzić zwyczaj codziennego odmawiania trzeciej części różańca świętego oraz czytania krótkiej medytacji o prawdach wiecznych lub o męce Jezusa Chrystusa. Trzeba też postarać się o książki zawierające rozmyślanie lub życiorysy Świętych, jakie uzna się za odpowiednie dla lżej chorych czy rekonwalescentów. Należy zadbać, aby były też książki, jakie opowiadają o historii nawrócenia jakiegoś grzesznika, który umarł szczerze nawrócony. Doskonała pod tym względem jest książka nosząca tytuł: Cuda laski przejawione w nawróceniu się niektórych grzeszników, zmarłych jako prawdziwi pokutnicy w klasztorze La Trappe[793], oraz inne książki podobne. Celem ożywienia pobożności wśród chorych należy dostarczyć szkaplerze Najświętszej Maryi Panny oraz koronki różańca świętego tym chorym, co ich nie mają.
[315] Ponieważ charytatywna opieka w szpitalach, zarówno cielesna jak i duchowa, pociągać będzie za sobą wiele wydatków, dlatego też prokurator powinien polecić swoim prokuratorom-pomocnikom oraz innym osobom pobożnym, aby podjęli się obowiązku zbierania potrzebnych ofiar, zarówno pieniężnych jak i w naturze.
[316] Nie wystarcza jednak zająć się tylko chorymi, którzy znajdują się w szpitalach. Należy też otoczyć opieką chorych, którzy znajdują się w swoich domach opuszczeni, bez żadnej opieki, cierpiąc przy tym ubóstwo. Dla tych więc chorych, co nie mogą być przyjęci do szpitala albo znajdują się w miejscowościach, gdzie nie ma szpitali albo szpitale są zbyt oddalone, należy w tych miejscowościach założyć bardzo pożyteczne i już szeroko rozwinięte Dzieło Sióstr Miłosierdzia, założone przez św. Wincentego a Paulo[794]. Należy przy tym postępować w następujący sposób:
O pobożnym Dziele św. Wincentego a Paulo, zwanym Siostrami Miłosierdzia
[317] Prokurator jest kierownikiem Dzieła, które składa się z pewnej liczby pobożnych niewiast i mężczyzn, wystarczającej do zaspokojenia potrzeb ludzi chorych w danym mieście czy miejscowości. Wszyscy członkowie tej grupy mają ofiarować, o ile tylko to jest dla nich możliwe, pieniądze oraz inne rzeczy, jak: bieliznę, łóżka, pożywienie, lekarstwa na rzecz biednych chorych. Nie powinno się poprzestać na tym, że dostarczono chorym to, co było możliwe. Oprócz tego należy zbierać od pobożnych ofiarodawców to, co jest możliwe, zwłaszcza trzeba się starać, aby oni składali miesięczne ofiary pieniężne. W ciągu zaś poszczególnych okresów roku należy zbierać różne potrzebne chorym rzeczy, jak oliwę, zboże, pieczywo i inne artykuły spożywcze, świece oraz inne rzeczy potrzebne przy prowadzeniu opieki nad chorymi.
[318] Oprócz posług charytatywnych tak co do ciała, jak i co do duszy, które wyżej zostały wymienione i które należy spełniać dla chorych, należy też mieć na uwadze te posługi duchowe, jakimi nie może się zająć proboszcz. Winno się też starać dla chorych o mięso, lekarstwa, nabiał oraz łóżka, o ile to jest tylko możliwe. Są chorzy, co nie mają nikogo, kto by się nimi opiekował w ciągu dnia oraz w ciągu nocy i spieszył im z pomocą we wszystkich potrzebach. Tego rodzaju chorymi mężczyznami powinni się zająć mężczyźni, a kobietami — kobiety, świadcząc im z całą miłością wszystkie posługi.
[319] Ażeby tego Dzieła pobożnego nie obciążać wydatkami, trzeba się postarać, by lekarze, chirurdzy oraz inny personel służby zdrowia nieśli bezinteresownie pomoc. W wielkim mieście można rozdzielić wśród tych ludzi posługi charytatywne tak, aby w jednym miesiącu spieszyli z pomocą jedni, a w drugim — drudzy. Ciż życzliwi lekarze będą mogli łatwo poruszyć serce aptekarzy, aby bezinteresownie dostarczali lekarstw, a przynajmniej sprzedawali je po niższej cenie.
[320] Aby móc należycie spełnić wszystkie posługi charytatywne na rzecz duszy i ciała biednych chorych, ci, na których spoczywa ten obowiązek, powinni często odwiedzać chorych. W miarę możności powinno zawsze przynajmniej dwóch ludzi z tą posługą razem udawać się do chorych. Celem usprawnienia akcji charytatywnej na rzecz chorych w wielkim mieście, całą pracę należy podzielić na tyle sekcji, ile w danym mieście jest parafii, to znaczy trzeba dla chorych w każdej parafii wyznaczyć pewną ilość sióstr oraz pobożnych mężczyzn, którzy zechcą czynnie pracować w tym pobożnym Dziele.
[321] Aby sprawa posługi charytatywnej na rzecz ciała i duszy wszystkich chorych mogła się owocniej rozwijać, pobożni mężczyźni i pobożne niewiasty, którzy oddają się tej pracy wśród chorych znajdujących się w szpitalach oraz chorych opuszczonych we własnych domach, powinni się starać o zachowanie między sobą świętego węzła miłości oraz świętego współzawodnictwa — to bowiem ułatwiać będzie prowadzenie wszystkich świętych posług charytatywnych i przyczyniać się do umocnienia pobożnego Dzieła. Dla utrzymania członków tego Dzieła, zarówno jednych jak i drugich, w gorliwości i miłości, powinien prokurator lub w jego zastępstwie prokuratorzy-pomocnicy wygłaszać do nich przynajmniej co drugi miesiąc ascetyczna konferencję. Konferencje te należy wygłaszać w kościele, przy którym ustanowiona jest Prokura; można też je głosić w kościele parafii, na terenie której znajduje się to pobożne Dzieło lub jego sekcja.
X.
OBOWIĄZKI PROKURATORA, KTÓRY POD OPIEKĄ ŚWIĘTEGO SZYMONA APOSTOŁA MA STARAĆ SIĘ O ROZWÓJ MORALNEGO ORAZ RELIGIJNEGO ŻYCIA W WOJSKU I O PODTRZYMYWANIE ZAWSZE ŻYWEJ I CZYNNEJ RELIGIJNEJ GORLIWOŚCI ORAZ MIŁOŚCI WŚRÓD SZLACHTY
[322] Jak wojsko jest potrzebne do zachowania porządku w państwie, tak też konieczne jest, aby w wojsku panowały zasady religijne oraz dobre obyczaje. Aby móc powyższe osiągnąć, prokurator wsparty pomocą prokuratorów-asystentów winien korzystać z niżej podawanych środków.
[323] Za zgodą odpowiednich władz należy urządzać jeden raz w tygodniu katechizmową naukę dla żołnierzy, trwającą nie dłużej niż około pół godziny, w przeciwnym bowiem razie nie słuchano by chętnie wykładu. Kapłan wyznaczony do tego zadania powinien umiejętnie zainteresować swoich słuchaczy, gdyż szatan, który uświadamia sobie dobrze, czym są właściwie urobieni żołnierze, będzie się starał wszelkimi możliwymi sposobami, aby ci nie słuchali nauki z pożytkiem. Innym kapłanom należy zlecić nauczanie żołnierzy, którzy słabo zaznajomieni są z prawdami religijnymi; dotyczy to zwłaszcza rekrutów i doboszów. Naukę z nimi należy prowadzić raz albo więcej razy w tygodniu. Wykład katechizmu i nauka religii winny się odbywać w dniu, godzinie i pomieszczeniu wyznaczonych uprzednio, aby żołnierze mogli jak najliczniej brać udział w nauce.
[324] Należy się starać, by wśród żołnierzy rozpowszechniać książki zawierające naukę katolicka, podaną w sposób ogólnie dostępny, pobożne książki podające rozważania o prawdach wiecznych oraz inne pobożne i praktyczne ćwiczenia, historyczne opisy nawrócenia grzeszników, którzy potem umarli jako prawdziwi pokutnicy. Należy się starać zaprowadzić stały zwyczaj wieczornego odmawiania we wspólnych salach, gdzie żołnierze udają się na spoczynek nocny, trzeciej części różańca świętego w intencji zmarłych żołnierzy, z dodaniem Witaj, Królowo i Litanii Loretańskiej oraz aktów wiary, nadziei, miłości i żalu. Modlitwy te należy odmawiać wyraźnie, słowo za słowem, aby wszyscy się ich nauczyli.
[325] Należy się starać, aby w dniach świątecznych wszyscy żołnierze wysłuchali Mszy świętej, a w czasie Mszy odmawiali różaniec święty oraz Witaj, Królowo, Litanię, akty wiary, nadziei, miłości i żalu. Na zakończenie należy im odczytać krótkie rozważanie o prawdach wiecznych lub o męce Pana naszego Jezusa Chrystusa. Należy rozdać koronki i szkaplerze Najśw. Maryi Panny tym żołnierzom, którzy ich jeszcze nie mają.
[326] Należy uczynić wszystko, co jest tylko możliwe, by wszystkich żołnierzy zachęcić do uczęszczania do sakramentów świętych. Należy to czynić z całą możliwą miłością: trzeba uzgodnić z nimi czas i miejsce najbardziej odpowiednie, okazać współczucie ich nędzy i słabości duchowej, zachęcić do prowadzenia dobrego życia. Należy ukazać świetlane przykłady innych żołnierzy, którzy ufając Bogu potrafili doskonale pogodzić chrześcijańskie życie z życiem żołnierskim. Dobrze będzie także dać im do czytania życiorysy tych ludzi — tego rodzaju życiorysów nie powinno braknąć.
[327] Jeden raz w roku należy urządzić dla żołnierzy rekolekcje, trwające przynajmniej przez sześć dni dla jednej części garnizonu znajdującego się w danej miejscowości i przez sześć dni następnych dla drugiej części, aby w ten sposób wszyscy żołnierze, wolni od służby, mogli wziąć udział w rekolekcjach. W wielkich miastach, gdzie znajduje się znaczniejsza liczba żołnierzy, trzeba urządzać rekolekcje kilkakrotnie, tak aby z jednej strony rekolektanci byli wolni od służby, a z drugiej strony, by służba była pełniona nieprzerwanie, bez uszczerbku dla bezpieczeństwa miasta.
[328] Rekolekcje święte należy prowadzić według następującego porządku. Kilka dni przed rozpoczęciem rekolekcji należy ogłosić wpierw ich porządek, aby w ten sposób dać wystarczający czas na przygotowanie się do nich, by wszystko odbyło się w należytym porządku. Po ogłoszeniu porządku rekolekcji kapłani oddający się duszpasterskiej pracy wśród żołnierzy mają w odnośnych koszarach przygotować żołnierzy do odprawienia rekolekcji, a zwłaszcza do prawdziwej poprawy życia; winni to przeprowadzić z pokorą, miłością i w sposób pełen gorliwości.
[329] Jeżeli w danych koszarach znajduje się kantyna, to należy się zwrócić do odpowiedniej władzy, by wydała zarządzenie, iżby podczas rekolekcji nie brakło tam dobrego wina, dobrego jedzenia i chleba. Żołnierze bowiem w czasie rekolekcji nie powinni wychodzić poza koszary, by tam jeść i pić. Podczas rekolekcji świętych należy w koszarach przestrzegać milczenia w sposób doskonały, jest to konieczne, by móc rozważać prawdy wiary oraz otrzymane pouczenia, przeprowadzać rachunek sumienia, usposabiać się do skruchy i uniknąć niezliczonych grzechów języka, jakie w koszarach się popełnia.
[330] Rano po pobudce i wieczorem po apelu żołnierze mają odmówić przyjęte ogólnie modlitwy. W pozostałym czasie wolnym od ćwiczeń rekolekcyjnych, robienia porządków i spożywania posiłków, żołnierze mają się zająć modlitwą, czytaniem duchownym, przeprowadzaniem rachunku sumienia, nauką lub pobożnym śpiewem, stosownie do uznania kierownika rekolekcji. Wszystkimi zajęciami należy tak pokierować, aby przynosiły duchowy pożytek żołnierzom i były chętnie przez nich wykonywane. Jeżeli ze względu na sytuację lokalową koszar czy wojskowego oddziału nie można odprawić rekolekcji w kaplicy znajdującej się w koszarach, należy je urządzić w jednym z pobliskich kościołów, przy zamkniętych drzwiach, z wykluczeniem cywilnych osób, tak mężczyzn jak i kobiet. Przed rekolekcjami należy wybrać kilku odpowiednich żołnierzy do prowadzenia śpiewu pieśni pobożnych, do czytania duchownego oraz do odmawiania modlitw w kościele i w koszarach. Należy też urządzić próby śpiewu i czytania, aby później wszystko przebiegało w należytym porządku [...][795]
[331] Za pozwoleniem rektora Prokury prokurator może rozwijać wśród żołnierzy również wszelkie inne dzieła miłości i gorliwości. Żołnierzom zawsze należy okazywać we wszystkim, co się dla nich robi, szacunek i serdeczność; zwłaszcza gdy są chorzy lub znajdują się w więzieniu, należy spieszyć z cielesną posługą charytatywną; są oni bardzo na to czuli i tego rodzaju posługa przyczynia się wielce do urobienia w nich pobożnego i świętego usposobienia i chętniejszego korzystania ze środków duchowych, wskazanych im w celu pielęgnowania religijnego ducha i dobrych obyczajów. Należy wreszcie zwalczać panujące wśród żołnierzy nałogi próżniactwa, hazardowych gier, pijaństwa, bezwstydu i bluźnierstwa oraz wszelkie inne wady niezgodne z życiem prawdziwie chrześcijańskim.
O ożywianiu i rozwijaniu gorliwości oraz miłości wśród szlachty
[332] Ponieważ szlachta stanowi najbardziej wyróżniającą się część narodu, dlatego też przez dzieła gorliwości i miłości może skuteczniej przyczynić się do duchowego oraz doczesnego dobra pozostałej ludności. Aczkolwiek niektóre posługi gorliwości religijnej właściwe są wyłącznie kapłanom, gdyż wiążą się ściśle z ich świętym urzędem, to jednak istnieją pewne dzieła, w których mogą, a nawet powinni, stosownie do środków, jakich Bóg udziela każdemu — w większym lub mniejszym stopniu współpracować także osoby nie należące do stanu duchownego. Wszyscy bowiem mamy obowiązek troszczyć się o większą chwałę Boga i zbawienie dusz i dla tych celów podejmować się i używać środków, na jakie nas stać.
[333] Dziełami takimi są: 1. Prowadzenie budującego życia, które może pociągnąć innych do naśladowania. 2. Zachęcanie w przyjacielskich rozmowach do podejmowania dzieł miłości i gorliwości, do prowadzenia życia prawdziwie chrześcijańskiego oraz do uczęszczania do sakramentów świętych. 3. Odsuwanie od dusz okazji czy niebezpieczeństwa grzechu. 4. Kierowanie innych ludzi do świętych ustroni, aby tam czyniły pokutę lub wzmacniały swoje niewinne życie. 5. Pouczanie o prawdach wiary oraz świadczenie wszelkiego rodzaju pomocy duchowej. 6. Pomaganie w budowie i odnawianiu kościołów, staranie się dla nich o przedmioty potrzebne do sprawowania publicznego kultu. 7. Spieszenie z pomocą młodzieńcom, którzy przejawiają prawdziwe powołanie do stanu duchownego, zwłaszcza tym, co chcą się udać do pracy na misjach zewnętrznych. 8. Popieranie pobożnych instytucji, zakładanie domów zakonnych, świętych ustroni, domów rekolekcyjnych, klasztorów, szpitali, ochronek itd.
[334] Nie ulega wątpliwości, że jeżeli promotorami tych i tym podobnych dzieł pobożnych będą ludzie społecznie postawieni wysoko, to i reszta ludności pójdzie za ich przykładem. Dlatego też kto pozyska serca szlachty do popierania choćby jednego z tych dzieł, a tym bardziej wszystkich, ten dokona dzieła wielce zasługującego. Trzeba sobie zdać z tego sprawę, że te święte dzieła, jak też i dzieła mające na celu wzrost, obronę i rozkrzewianie pobożności i katolickiej wiary, potrzebują wiele środków doczesnych, dlatego chcąc je rozwijać, należy się starać o tego rodzaju środki.
[335] Jest rzeczą oczywistą, że wśród całej ludności szlachta posiada najwięcej środków tego rodzaju. Często jednak ona w tej dziedzinie niczego nie robi, gdyż nikt jej nie mówi o wielkich potrzebach, w jakich znajdują się wszystkie święte dzieła. Stąd też nie może ona dostarczać tych środków, które są tak potrzebne, i nie zdobywa z tego tytułu wielkiej zasługi, jaką może zdobyć. Wśród szlachty znajduje się bowiem wiele osób bogatych, które bez uszczerbku dla siebie mogłyby ofiarować wielkie sumy, by pospieszyć z pomocą świętym instytucjom, byleby tylko ktoś zwrócił im na to uwagę. Kto więc osobom wysoko postawionym zwróci uwagę na wielkie potrzeby, w jakich się znajdują pobożne instytucje, oraz na różne środki doczesne, za pomocą których mogłyby one dopomóc tymże instytucjom, zdobędzie tym samym szczególną zasługę. Mówiąc krótko: jak szlachta wyróżnia się pod każdym względem wśród całej ludności, jeśli chodzi o sprawy doczesne, tak też powinna ona przodować również w porządku łaski, wykorzystując posiadane dary dla celów Bożych, a nie nadużywając ich tylko do zaspokajania swoich namiętności.
[336] Aby więc to szlachectwo ziemskie tej warstwy ludzi mogło być połączone, o ile to jest możliwe, ze szlachectwem w porządku łaski, powinien prokurator do grona prokuratorów-pomocników dobrać odpowiednią ilość osób znaczniejszych spośród szlachty, odznaczających się większą gorliwością i miłością, aby oni w miarę swoich sił zachęcali innych do skutecznej współpracy z dziełami religijnymi i charytatywnymi.
[337] Na zebraniach comiesięcznych prokurator winien swoich pomocników zaznajomić z potrzebami wszystkich dzieł prowadzonych przez Prokurę, zgodnie z informacjami otrzymanymi od rektora, aby i szlachta mogła spieszyć z pomocą tym dziełom, tam gdzie może, a tam, gdzie nie może, aby zapraszała do pomocy innych. Pomoc, jaką powinna okazać szlachta, posiada szeroki zakres, nie może ona ograniczyć się tylko do modlitwy, ale ma objąć pomoc pieniężną i materialną. Prokura również może zrobić wiele dla rozwoju pobożnych i charytatywnych dzieł, utrzymując stosunki z osobami wysoko postawionymi. Z kontaktów takich należy korzystać, zachęcając wielkich tego świata, a więc książąt, panujących, i w ogóle osoby zamożne i wpływowe do przychylnego nastawienia do dzieł Prokury i do niesienia jej skutecznej pomocy.
[338] Aby wśród całej szlachty w danej miejscowości móc utrzymać nastawienie duchowe, gotowe zawsze do spieszenia z pomocą wszystkim dziełom Prokury, prokurator powinien utworzyć odrębną sekcję dla mężczyzn i odrębną dla niewiast. Sekcja męska za swojego patrona posiada św. Grzegorza Wielkiego[796], szlachetnego patrycjusza rzymskiego. Sekcja zaś żeńska za swoją patronkę posiada św. Franciszkę, szlachetną niewiastę rzymską[797]. Każda sekcja powinna się zbierać raz w tygodniu w swoim własnym oratorium.
[339] Dyrektorem każdej sekcji jest kapłan; winien on na zebraniach cotygodniowych wygłaszać do członków sekcji ascetyczną konferencję o pokornym, ubogim, pracowitym i wzgardzonym życiu Pana naszego Jezusa Chrystusa, omawiając w chronologicznym porządku czyny i postępowanie Jezusowe, aby w ten sposób zachęcić do prowadzenia życia i korzystania z posiadanych dóbr, powodując się w tym miłością Jezusa Chrystusa, który oddał się nam całkowicie, chociaż jest z istoty swojej istotnym szlachectwem i wielkością, a my jesteśmy tylko zlepkiem nędzy i grzechu.
[340] Przed każdą konferencją dla mężczyzn należy wpierw odśpiewać w sposób pobożny Oficjum o Najświętszej Maryi Pannie, jak zwykło się to robić w Kongregacjach Mariańskich[798]. Przed konferencją dla niewiast należy odmówić koronkę do Najświętszej Maryi Matki Bolesnej. To pobożne ćwiczenie należy urządzać w każdym mieście o godzinie i w dniu najbardziej dogodnym dla mężczyzn i niewiast. Oratorium należy otworzyć pół godziny przed rozpoczęciem ćwiczenia, w tym czasie czyta się życiorys pewnego Świętego czy Świętej, pochodzących z rodziny szlacheckiej. Kończąc konferencję, kapłan podaje pewną pobożną praktykę, pozwalającą naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa w tym, o czym była mowa w czasie konferencji. Na zakończenie odmawia się następujące modlitwy [...][799]
[341] Dyrektor sekcji winien dołożyć wszelkich starań, aby powoli wprowadzać wśród szlachty różne praktyki pobożne, zatwierdzone przez Kościół święty, jak Różaniec Święty, Szkaplerze: Karmelitański[800], Niepokalanego Poczęcia OO. Teatynów[801], Matki Boskiej Bolesnej[802], Przenajświętszej Trójcy Zakonu Mercedariuszy[803]; zwyczaj używania Paska Zakonu Augustianów[804], nabożeństwo do Najświętszego Serca Jezusowego i do Przenajdroższej Krwi. Dyrektor sekcji ma też zapowiadać nowenny przed Uroczystościami Pańskimi, Najświętszej Maryi Panny, Świętego Józefa, Świętych Apostołów; przed Uroczystością Patrona — Św. Grzegorza i Patronki — Św. Franciszki. Ma też zachęcić do odprawiania tychże nowenn oraz podać w związku z tym krótkie i łatwe do spełnienia pobożne praktyki. Nowenny przed Uroczystościami Bożego Narodzenia, Niepokalanego Poczęcia, Narodzenia, Oczyszczenia i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz Świętych Patronów należy odprawiać w oratorium przy udziale wszystkich. Dyrektor winien też się starać, aby członkowie sekcji poświęcali miesiąc maj na rozważanie, modlitwy oraz inne nabożeństwa ku czci Najświętszej Maryi Panny.
[342] W czasie dziesięciu dni, które poprzedzają Uroczystość Zesłania Ducha Świętego, albo w innym czasie dogodnym należy urządzić dla szlachty rekolekcje w jednym z oratoriów. Trzeba się starać, aby wzięli w nich udział wszyscy. Porządek rekolekcji winien być następujący: O dogodnej dla większości godzinie, stosownie do miejscowego zwyczaju, otwiera się oratorium pół godziny przed rozpoczęciem kazania. W czasie tej pół godziny odprawia się czytanie duchowne z książki dostosowanej do rekolekcji. Potem następuje trwające około pół godziny kazanie o poprawie życia.
[343] Jeżeli ćwiczenia rekolekcyjne odprawiane są rano, to po kazaniu następuje Msza święta; jeżeli po obiedzie lub wieczorem, to wtenczas mężczyźni odmawiają koronkę do Matki Bożej Bolesnej. Następnie odprawia się rozmyślanie o prawdach wiecznych, zgodnie z rozważaniami podanymi przez św. Ignacego[805]. Na zakończenie udziela się błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem w puszce albo w monstrancji. Rano w ostatnim dniu rekolekcji odprawia się rozmyślanie, mające na celu przygotowanie się do Komunii świętej. Następuje po rozmyślaniu Msza święta z Komunią oraz krótkim przemówieniem, a potem kazanie o poprawie życia, hymn ambrozjański: Ciebie, Boga, wystawiamy, z wersetami i odpowiednią modlitwą.
[344] Pielęgnowanie przy pomocy tego rodzaju środków religijnego ducha oraz ducha miłości w sercach szlachty przyczyni się do wewnętrznego jej urobienia i sprawi, że wykorzysta ona chętnie swoje wykształcenie, zdolności, wiedzę, stosunki, dobra ziemskie, swoją osobę oraz wolny czas, aby skutecznie i w sposób stały współpracować z wszystkimi dziełami religijnymi i charytatywnymi, znajdującymi się pod opieką poszczególnych prokuratorów. Zapewni też każdemu prokuratorowi odpowiednią liczbę współpracowników, tak mężczyzn jak i niewiast. Poszczególni dyrektorzy oratoriów dla szlachty, tak męskich jak i żeńskich, mają dokładać wszelkich starań, aby wszyscy mężczyźni i niewiasty starali się spieszyć w miarę możności z pomocą każdemu prokuratorowi w ich poczynaniach związanych z zakresem ich obowiązków.
[345] Przykład dawany przez mężczyzn i niewiasty, należących do warstwy szlacheckiej, będzie najskuteczniejszą pobudką, która pociągnie resztę ludności do spieszenia z pomocą świętym dziełom. Przykład ten zachęci do niesienia pomocy kandydatom do stanu duchownego, do popierania misji i rekolekcji ludowych za pośrednictwem dostarczania potrzebnych środków oraz usuwania trudności i sprzeciwów u tych, którzy początkowo są tym sprawom przeciwni. Przykład ten zachęci do popierania kongregacji, oratoriów, bezpłatnych szkół dla warstw niższych, ochronek, przytulisk dla biednych chłopców i dziewcząt, do opieki nad chorymi w domach i szpitalach; pobudzi do popierania dzieł, mających na celu rozszerzanie naszej świętej religii. Jeżeli mężczyźni i niewiasty należący do warstwy szlacheckiej będą starać się popierać powyższe dzieła, to wtenczas też mogą żywić nadzieję, że kiedyś znajdą się również pomiędzy pierwszymi i w wiekuistej chwale sprawiedliwych, podobnie jak na ziemi są pierwszymi pośród ludu.
O Uroczystej Oktawie Objawienia Pana naszego Jezusa Chrystusa urządzanej przy pomocy szlachty
[346] Od początku swego istnienia nasze Pobożne Zjednoczenie corocznie w sposób uroczysty celebruje Oktawę Objawienia Pana naszego Jezusa Chrystusa[806], zawiera bowiem ona w sobie jedną z najdonioślejszych tajemnic naszej świętej wiary i przypomina pierwsze powołanie pogan do świętej wiary. Jak bardzo wielkie znaczenie dla. wiernego ludu posiada religijny obchód tej Tajemnicy świętej, ukazuje to nam nasza święta Matka-Kościół za pośrednictwem swej świętej liturgii całej Oktawy, Oficjum Bożego, swej Niekrwawej Ofiary oraz innych nabożeństw, jakie są odprawiane w tych dniach.
[347] Chcąc więc odpowiedzieć planom Bożym i zamiarom Kościoła świętego, nasza Instytucja święta ma obchodzić tę Oktawę świętą możliwie z jak największą okazałością, ale nie w sposób hałaśliwy. Należy ją obchodzić nie tylko w kościele, przy którym znajduje się Prokura Pobożnego Zjednoczenia, ale należy ją urządzić, jeśli to jest tylko możliwe, wszędzie, w każdej społeczności jakiegokolwiek rodzaju oraz we wszelkich rodzinach katolickich. Podajemy tu sposób celebrowania Oktawy, który praktycznie jest przyjęty w Rzymie. Chociaż w innych miastach i miejscowościach nie będzie można Oktawy urządzać w ten sam sposób, to jednak wszędzie należy ją urządzać w sposób podobny, o ile to jest tylko możliwe.
[348] Należy pobudzić do ofiarności szlachtę oraz inne zamożne warstwy, aby w ten sposób zebrać sumę potrzebną na pokrycie związanych z tym wydatków. Trzeba się też postarać o wszystkie inne rzeczy potrzebne oraz o ludzi, którzy by wykonali to wszystko, co jest związane z przygotowaniem i celebrowaniem Oktawy świętej. Należy też zaprosić poważnych kaznodziejów, zgromadzenia zakonne oraz kolegia, które codziennie będą brać udział w celebrze i asystowaniu; kardynałów, którzy codziennie udzielać będą ludowi potrójnego błogosławieństwa, oraz tych wszystkich, których współpraca będzie potrzebna. Wszyscy powinni świadczyć swoją pomoc bezinteresownie, kierując się jedynie uczuciem gorliwości i miłości, nie spodziewając się żadnych wyróżnień. Należy też zaprosić duchowieństwo świeckie i zakonne, aby w ten sposób zadzierzgiwać święty węzeł jedności oraz gorliwości chrześcijańskiej w pracy ewangelicznej, tak potrzebnej dla skuteczniejszego rozwoju dzieł mających na względzie większą chwałę Boga i pożytek dusz. Tajemnicę Objawienia Pańskiego należy w kościele uzmysłowić przy pomocy obrazu albo figur. Kościół należy też przyozdobić w sposób odświętny, poważny, ale prosty. Postarać się też trzeba o żyrandole i świece w dostatecznej ilości.
[349] Za pozwoleniem Jego Eminencji Kardynała Wikariusza należy wydrukować i podać do wiadomości ludowi święte zaproszenie i zachętę do udziału. Zaproszenie należy opublikować przy pomocy afiszów na publicznych miejscach, w kościołach i domach zakonnych, znajdujących się w mieście. Kaznodzieje powinni żywym słowem ogłosić Oktawę w kościołach, oratoriach wieczorowych, w kościele, gdzie będzie urządzana Oktawa, w kościele, przy którym założone jest Pobożne Zjednoczenie. Począwszy od pierwszych nieszporów Uroczystości, należy przy głównych drzwiach kościoła, w którym odprawiają się uroczystości, wystawić na widok publiczny ogłoszenie podające program całej Oktawy świętej, z wyszczególnieniem główniejszych osób, zakonów i kolegiów, które będą odprawiać lub asystować. Wymienić należy też ciche i śpiewane Msze święte, jakie zostaną odprawione w różnych obrządkach wschodnich.
[350] W Wigilię Objawienia Pańskiego, około godziny trzeciej po południu, jeden z Kardynałów Kościoła świętego w asyście i przy obecności duchowieństwa poświęca w sposób uroczysty wodę, zgodnie z przepisami Rytuału Rzymskiego. Wodę tę potem rozdziela się wiernym, którzy o nią proszą.
[351] Każdego dnia Oktawy o godzinie szóstej otwiera się kościół i dzwoni po raz pierwszy, zwołując w ten sposób na kazanie. Po upływie kwadransa dzwoni się po raz drugi, po czym rozpoczyna się pierwsza cicha Msza święta, podczas której odmawia się trzecią część różańca świętego, Witaj, Królowo, Litanię do Najświętszej Maryi Panny, akty cnót teologicznych, akt żalu oraz odpowiednią modlitwę dostosowaną do bieżącego dnia Oktawy świętej. Po Mszy świętej następuje kazanie poruszające zagadnienia moralne w sposób dostosowany do poziomu obecnych ludzi, nawiązujące do obchodzonej Tajemnicy świętej i nastawione na przygotowanie ludzi do spowiedzi i generalnej Komunii świętej, która odbędzie się rano w ostatnim dniu. Również i w innych kazaniach, które głoszone są rano oraz po południu, należy w sposób żywy zachęcać ludzi do tego. Po skończonym kazaniu śpiewa się Psalm (116): Chwalcie Pana, wszystkie ludy; Chwała Ojcu; Przed tak wielkim Sakramentem, z wersetem i modlitwą, oraz udziela się ludowi błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem, w puszce. Następnie odprawia się cichą Mszę świętą w obrządku łacińskim.
[352] O godzinie dziewiątej rozpoczyna się uroczystą Mszę śpiewaną, w obrządku łacińskim. Mszę tę każdego dnia celebruje duchowieństwo zakonne, codziennie z innego zakonu. Każdego roku powinny celebrować inne zakony, aby w ten sposób, o ile to jest możliwe, kształtować jedność we wspólnej gorliwości wszystkich. Biorący udział w odprawianiu tej Mszy celebrans, asysta, ceremoniarz, akolici, turyferarz oraz kantorzy powinni być członkami tego samego zakonu. O godzinie dziesiątej odprawia się Mszę uroczystą lub cichą, czy też pontyfikalną, w jednym z różnych obrządków wschodnich, aby w ten sposób ukazać jedność Kościoła wschodniego i łacińskiego i podkreślić jedność Kościoła świętego w różnorodności obrządków, języków i narodów. O godzinie jedenastej ma miejsce kazanie w jednym z języków zachodnich — angielskim, francuskim, hiszpańskim, niemieckim czy innym, stosownie do liczby wiernych poszczególnych narodowości znajdujących się w Rzymie. O godzinie pierwszej po południu wygłaszane jest kazanie w języku francuskim, poprzedzone czytaniem duchownym w tymże języku. Tematem czytania jest rozważanie Tajemnicy Objawienia Pana naszego Jezusa Chrystusa. Kazania te wygłasza się celem podkreślenia tego faktu, że Kościół katolicki poświęca się religijnej pracy nad wszystkimi ludźmi i narodami.
[353] O godzinie pół do czwartej po południu odczytuje się z ambony rozważanie, które omawia tajemnicę powołania pogan do wiary podczas Objawienia Pańskiego. O godzinie czwartej kapłan ubrany w komżę i stułę, w asyście licznego duchowieństwa rozpoczyna przy ołtarzu odmawianie różańca świętego; odmawia się trzecią część różańca, Witaj, Królowo oraz stosowną modlitwę, związaną z tajemnicą Objawienia Pańskiego.
[354] Każdego dnia, poczynając od odmawiania różańca świętego aż do zakończenia nabożeństw, jedno lub więcej Kolegiów czy Seminariów, które znajdują się w Rzymie, w komżach i biretach służy do asysty. Asystują więc Kolegia: Niemieckie[807], Irlandzkie[808], Szkockie[809], Greckie[810], Angielskie[811], Kolegium Urbanum[812], Kolegium Capranicum[813], Kolegium Św. Agnieszki, zwane „Pamfili”[814], Seminarium Św. Piotra na Watykanie[815] i Seminarium Rzymskie[816] w ostatnim dniu. W ostatnim dniu z wielkim zbudowaniem i prostotą asystują jeszcze proboszczowie Rzymu oraz ojcowie generałowie i prokuratorzy generalni zgromadzeń zakonnych.
[355] Wszystkim osobom, które biorą udział w ceremoniach, oraz kolegiom, seminariom, zgromadzeniom zakonnym, generałom i prokuratorom generalnym, którzy asystują, należy ofiarować na pamiątkę jakąś budującą książkę, aby w ten sposób pobudzić wszystkich do dzieł gorliwości i miłości, zgodnie z duchem naszego Pobożnego Zjednoczenia. W związku z tak pobożnym celem należy zachęcić pobożne osoby do ofiar przeznaczonych na nabycie tego rodzaju książek.
[356] Po zakończeniu różańca i modlitw następuje kazanie, wygłoszone z ambony, o świętych tajemnicach Objawienia Pańskiego. Kazanie to powinno być wygłoszone w taki sposób, by mogło być pożyteczne dla ludu. Po kazaniu zbiera się składkę, do której kaznodzieja powinien zachęcić wiernych. Zebrane ofiary mają być przeznaczone nie na pokrycie kosztów związanych z Uroczystością, ale na potrzeby dzieł charytatywnych i apostolskich. Następuje teraz wystawienie Najświętszego Sakramentu, ołtarz przy tym winien być jasno oświetlony. Śpiewa się Litanię do Najświętszej Maryi Panny, modlitwę z okresu Bożego Narodzenia, modlitwę za Papieża oraz modlitwę, której odmawianie polecone jest „w każdej potrzebie”[817]. Jego Eminencja Kardynał, któremu towarzyszy asysta ubrana w dalmatyki, poprzedzany przez duchowieństwo udaje się do ołtarza, aby udzielić ludowi potrójnego błogosławieństwa, zgodnie z Rytuałem Świętego Kościoła Rzymskiego.
[357] Każdego dnia Oktawy świętej, łącznie z wieczorem Wigilii, po zakończeniu uroczystych nabożeństw popołudniowych, około godziny siódmej urządza się nabożeństwo dla samych mężczyzn. W związku z tym czterech kaznodziejów w otoczeniu innych duchownych, niosąc podniesiony wzwyż krucyfiks święty — mający obok zapalone pochodnie — i śpiewając pobożne pieśni udaje się na cztery pobliskie place, gdzie dla zebranego ludu wygłaszają kazania zachęcające samych tylko mężczyzn do wzięcia udziału w wieczornym nabożeństwie Oktawy świętej. W tym czasie w kościele urządza się trwające około pół godziny czytanie duchowne, odmawia się trzecią część różańca świętego, Witaj, Królowo oraz modlitwy odpowiadające Uroczystości. Tymczasem kapłani, którzy głosili kazania na pobliskich placach, prowadzą mężczyzn do kościoła. Tu w kościele ma miejsce drugie kazanie na temat związany z Uroczystością. Po kazaniu śpiewa się Psalm (116): Chwalcie Pana, wszystkie ludy; Litanię Loretańską; Przed tak wielkim Sakramentem, śpiewać należy w sposób poważny i płynący z serca, i udziela się błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem, w puszce.
[358] Ostatniego dnia wieczorem wystawia się Najświętszy Sakrament — w sposób uroczysty, ale bez przesadnej pompy. Jeden z Kardynałów udziela ludowi potrójnego błogosławieństwa. Na zakończenie wygłaszane jest krótkie przemówienie ożywiające wiarę ludu i daje się duchowieństwu i świeckim do ucałowania stopy Dzieciątka Jezus. W czasie podawania do ucałowania Dzieciątka Jezus śpiewa się hymny, psalmy i pieśni pełne ducha[818] — śpiewa się na zmianę, tak że duchowieństwu odpowiadają wierni. Zakończenie w ten sposób uroczystej Oktawy tak bardzo ożywia wiarę, że potrafi wzruszyć serca najbardziej zatwardziałe. W ostatnim dniu udziela błogosławieństwa Kardynał Wikariusz, asystują zaś mu dwaj proboszczowie w roli diakona i subdiakona. Przed odśpiewaniem Przed tak wielkim Sakramentem Seminarium Rzymskie śpiewa hymn ambrozjański: Ciebie, Boga, wystawiamy oraz właściwą modlitwę.
[359] We wszystkie dni Oktawy świętej mają być stale do dyspozycji spowiednicy, aby wierni mieli sposobność do odprawienia spowiedzi zwykłej czy generalnej. Generalną Komunię świętą należy urządzić najwyżej dwukrotnie — w ostatnim dniu albo w niedzielę w okresie Oktawy, lub w innych dniach. Generalną Komunię świętą urządza się rano w czasie cichej Mszy świętej, połączonej z krótkim przemówieniem. Tym, którzy przystępują do Komunii świętej, rozdaje się obrazki, książeczki, czy też drukowane pobożne hasła.
O zachęcaniu ludu do składania za wzorem świętych Mędrców ofiar pod wpływem miłości do Jezusa Chrystusa
[360] Uroczyste celebrowanie świętej Oktawy Objawienia Pańskiego, podczas której zanoszone są modły o wzrost, obronę i rozkrzewianie pobożności oraz katolickiej wiary, jest jedną z najstosowniejszych okoliczności, w czasie której można zaprosić wszystkich wiernych, należących do wszystkich warstw społecznych, do naśladowania świętych Mędrców[819], jeśli chodzi o składanie możliwie największych ofiar pieniężnych oraz ofiar w naturze, przeznaczonych do wspierania dzieł koniecznych i przyczyniających się do wzrostu, obrony i rozkrzewiania pobożności oraz katolickiej wiary. Ofiary te należy składać jako wyraz miłości do Jezusa, który powodowany nieskończoną miłością ku nam urodził się w grocie betlejemskiej[820].
[361] Kiedy spodoba się Bogu ożywić serca wiernych jak najgorętszym uczuciem gorliwości oraz miłości, to wtenczas będziemy świadkami, jak wielcy i maluczcy, szlachta i prosty lud współzawodniczyć będą ze świętymi Mędrcami w ofiarności świętej. Będziemy świadkami, jak jednostki oraz wspólnoty — kolegia, seminaria, bractwa itd. oraz klasztory żeńskie — zgłoszą się do Pobożnego Zjednoczenia w Rzymie, w kościele, gdzie celebruje się świętą Oktawę w Rzymie, czy też w kościele należącym do tegoż Pobożnego Zjednoczenia poza Rzymem, aby ofiarować kielichy, monstrancje, puszki, ornaty, komże, relikwiarze oraz inne wszelkie przedmioty potrzebne do sprawowania publicznego kultu w kościołach potrzebujących tych rzeczy. Pospieszą też z ofiarami rzeczy, które są potrzebne do rozwijania pobożności wśród ludu: z koronkami, szkaplerzami, medalikami, obrazkami, książeczkami do nabożeństwa, obrazami, by można je było potem rozdzielić wiernym, co tego najbardziej potrzebują, zwłaszcza wśród tych, co znajdują się w krajach pogańskich. Będzie też można widzieć osoby, które złożą ofiary małe oraz wielkie, w złocie i srebrze; a nawet i wdowę, która złoży swój grosz i znajdzie największe uznanie u Boga[821], i wieśniaka, co przyniesie bukiet kwiatów, by przyozdobić żłóbek narodzonego Odkupiciela. Kiedy zaś Bóg dozwoli nam dożyć tych wspaniałych dni, to wtenczas będzie można w sposób uroczysty zebrane ofiary przekazać do rąk jednego z Kardynałów Kościoła świętego w Rzymie, do rąk zaś biskupa lub najwyższego dostojnika w diecezji czy miejscowości, aby pod ich opieką z całą sumiennością zostały użyte na pobożne cele, dla jakich je złożyli wierni.
O świętej Oktawie Objawienia Pana naszego Jezusa Chrystusa urządzanej poza Rzymem
[362] Trzeba się starać, aby za przykładem Rzymu w każdym mieście, kraju, ziemi i miejscowości urządzano świętą Oktawę Objawienia Pana naszego Jezusa Chrystusa, by w ten sposób odpowiedzieć intencjom Kościoła, jak też pobudzić wiarę oraz gorliwość chrześcijańskiego ludu. Jeżeli nie można Oktawy urządzić z całą okazałością, przy udziale społeczności zakonnych, kolegiów, seminariów oraz różnych obrządków, to jednak należy mimo to dołożyć starań, aby Oktawa wypadła możliwie jak najuroczyściej i by ukazała drogocenną rozmaitość, jaką jest przyozdobiony Kościół święty. W tym celu należy zaprosić do udziału w Oktawie te kapituły, kolegiaty, kolegia, seminaria, zgromadzenia zakonne, bractwa, dostojników miejscowych, których będzie tylko można zaprosić. Nie mogąc mieć codziennie Kardynałów Kościoła świętego, aby udzielali błogosławieństwa, należy do udzielenia błogosławieństwa zaprosić pierwszych dostojników spośród duchowieństwa miejscowego, a w ostatnim dniu biskupa, jeśli kościół znajduje się w miejscu jego rezydowania, by udzielił wiernemu ludowi potrójnego błogosławieństwa.
O świętej Oktawie Objawienia Pana naszego Jezusa Chrystusa odprawianej we wszelkiego rodzaju wspólnotach
[363] Trzeba się starać, aby świętą Oktawę obchodzono we wszystkich wspólnotach zarówno męskich, jak i żeńskich. W oratorium prywatnym wspólnoty, i jeśli to jest możliwe, w kościele własnym wspólnoty należy przynajmniej umieścić obraz albo figury przedstawiające tajemnicę adoracji Jezusa przez świętych Mędrców. Wspólnota zgromadzona w oratorium albo w kościele powinna odmówić trzecią część różańca świętego o Najświętszej Maryi Pannie, Witaj, Królowo, Litanię do Najświętszej Maryi Panny, w intencji wzrostu, obrony i rozkrzewienia świętej wiary oraz chrześcijańskiej pobożności. Tam gdzie znajduje się książka omawiająca tajemnicę Objawienia Pańskiego, należy codziennie odprawić czytanie, którego treścią jest tajemnica powołania pogan, w osobach świętych Mędrców, do świętej wiary. Na zakończenie czytania odmawia się modlitwę przypadającą na dany dzień Oktawy. W ostatnim dniu urządza się generalną Komunię świętą, a po południu cała wspólnota udaje się procesjonalnie, przy śpiewie pobożnych pieśni, dostosowanych do tajemnicy Objawienia Pańskiego albo do osoby Jezusa, czy też mówiących o Kościele, do kościoła, aby tam oddać pokłon Jezusowi. Każdy członek wspólnoty winien przy tej okazji złożyć jakąś ofiarę, choćby tylko jeden obrazek, jeden mały medalik czy coś innego.
O adoracji Dzieciątka przez wszystkich wiernych, na wzór świętych Mędrców
[364] Pokłon świętych Mędrców[822] jest bez wątpienia aktem religijnym, ewangelicznym i godnym, aby akt ten naśladowali wszyscy wierni. Święci Mędrcy bowiem, otrzymawszy cudowny znak, dany za pośrednictwem gwiazdy, bez zwłoki i nie oglądając się na ludzi, udali się wspólnie z dalekiego Wschodu do groty w Betlejem, aby narodzonemu Odkupicielowi złożyć pokłon i dary. Czyn ten jest wezwaniem skierowanym do wszystkich katolików, a więc i my winniśmy naśladować świętych Mędrców. Dlatego też za ich przykładem mamy wszyscy mimo trudności, a nawet dalekiej i uciążliwej drogi, udać się do żłóbka, aby złożyć pokłon naszemu Boskiemu Odkupicielowi. Stąd też, o ile to jest tylko możliwe, należy zachęcać wiernych, aby udali się do kościoła, gdzie odprawiana jest święta Oktawa, celem oddania hołdu Dzieciątku Jezus oraz złożenia Mu darów i ofiar stosownie do swoich możliwości. Wypada, aby szczególnie bractwa, hospicja, ochronki, kolegia oraz wszelkie inne wspólnoty dawały przykład wiernemu ludowi, udając się procesjonalnie do kościoła, aby adorować Pana naszego Jezusa Chrystusa i złożyć Mu dary i ofiary.
XI.
OBOWIĄZKI PROKURATORA, KTÓRY POD OPIEKĄ ŚWIĘTEGO JUDY TADEUSZA APOSTOŁA MA STARAĆ SIĘ O ROZWÓJ RÓŻNYCH PRAKTYK POBOŻNYCH ZATWIERDZONYCH PRZEZ KOŚCIÓŁ
[365] Praktyki pobożne, które zatwierdził Kościół święty i obdarzył odpustami, są następujące:[823] Różaniec Święty; Szkaplerze — Karmelitański; Niepokalanego Poczęcia; Matki Bożej Bolesnej; Trójcy Świętej Zakonu Mercedariuszy; Arcybractwa — Paska Najświętszej Maryi Panny; Paska Św. Franciszka z Asyżu; Najświętszego Serca Jezusowego; Najświętszego Serca Maryi Panny; Przenajdroższej Krwi Pana naszego Jezusa Chrystusa; Adoracji Najświętszego Sakramentu, oraz inne Bractwa[824], jak też Droga Krzyżowa i inne pobożne praktyki zatwierdzone przez Kościół święty.
[366] Zatwierdzając tego rodzaju pobożne praktyki i obdarzając je wielkim skarbem odpustów świętych, Kościół miał na uwadze większą chwałę Boga i większy pożytek dusz. Ażeby więc odpowiedzieć tym zamiarom Kościoła świętego, powinniśmy się poczuwać do obowiązku korzystania z tych wszystkich pobożnych praktyk, zatwierdzonych przez naszą Matkę-Kościół święty, oraz do starania się, aby wszystkie dzieci Kościoła korzystały z nich w całej pełni. Święty Franciszek Salezy[825] pochwalał i bardzo zalecał należenie do tego rodzaju Bractw i praktykowanie wszelkich pobożnych nabożeństw, zaznaczając, że żadne z nich nie jest nakazane pod grzechem, i dlatego gdy się je opuszcza, to nie popełnia się grzechu, ale gdy się je wypełnia, to wtenczas zdobywa się wiele odpustów i zbiera wiele zasług.
[367] Prokurator, wspierany przez swoich prokuratorów-pomocników, powinien zachęcać wiernych i pomagać im do zapisywania się do jednej lub kilku, a nawet do wszystkich pobożnych praktyk. Należy się też postarać o odpowiednie władze dla tych wszystkich, którzy mogą je posiadać, by oni mogli do tych pobożnych praktyk przyjmować i błogosławić koronki, szkaplerze itd. Przy każdej też stosownej okazji należy zachęcać i przyjmować wiernych do tego rodzaju pobożnych praktyk. Należy też się postarać, aby wszyscy misjonarze należący do Prokury, zarówno w krajach katolickich jak i na terenach misyjnych, posiadali tego rodzaju konieczne władze, aby móc z nich korzystać, szczególnie w czasie świętych misji [...][826]
[368] Chcąc skutecznie zachęcić wiernych do korzystania ze wszystkich, a przynajmniej z niektórych pobożnych praktyk zatwierdzonych przez Kościół święty, prokurator oraz prokuratorzy-pomocnicy powinni zapoznać się dobrze z celem, obowiązkami, odpustami oraz z wszelkimi innymi skarbami duchowymi, które są związane z tymi pobożnymi praktykami, aby dzięki temu móc skutecznie przygotować wiernych do należytego z nich korzystania dla większej chwały Boga oraz pożytku swych dusz. Aby noszenie na szyi większej ilości szkaplerzy nie było uciążliwe, można je połączyć razem, przyszywając kilka szkaplerzy do tej samej tasiemki. Ponieważ jednak tasiemka przy szkaplerzu Niepokalanego Poczęcia musi być koloru niebieskiego, dlatego też tasiemki tego koloru można użyć również i do innych szkaplerzy.
[369] Prokurator winien się postarać, aby wydano książkę podającą w sposób możliwie jak najprostszy dane dotyczące pobożnych praktyk, omawiające ich cele, podające formuły poświęcenia różnych koronek, szkaplerzy, pasków, błogosławieństwa na godzinę śmierci, wykaz obowiązków związanych z tymi praktykami, wykaz odpustów oraz skarbów duchowych, dane dotyczące kierownictwa pobożnych dzieł i sposób praktykowania poszczególnych nabożeństw. W tego rodzaju książkę należy zaopatrzyć wszystkich kapłanów współpracujących z Prokurą oraz misjonarzy pracujących w krajach katolickich, jak też i w krajach pogańskich. Ponieważ ukazała się drukiem książka[827], która zawiera wykaz różnych dzieł miłości i gorliwości oraz nowenn i podaje jednocześnie odpusty z nimi związane, dlatego też prokurator oraz prokuratorzy-pomocnicy powinni się starać, mając na względzie większy pożytek duchowy wiernych, aby tę książkę udostępnić przynajmniej wszystkim kapłanom współpracującym z Prokurą, aby ci w sposób łatwiejszy mogli wśród wiernych szerzyć tego rodzaju pobożne praktyki.
[370] Wreszcie prokurator, prokuratorzy-asystenci oraz wszyscy inni mają odznaczać się stałą gorliwością w szerzeniu wśród ludzi na całym świecie, w sposób doskonały i czynny, wszystkich pobożnych praktyk, pomnąc o tym, że są to środki bardzo skuteczne do podtrzymywania w sercach wiary, nadziei, miłości i skruchy, że są one zdolne wzbogacić dusze w niezliczone skarby i przygotować ludzi do takiej śmierci, iż po niej od razu pójdą do nieba, z pominięciem czyśćca, a to dzięki odpustom, jakie mogą zyskać. Celem ułatwienia wiernym wpisu, należy, o ile to jest tylko możliwe, rozdawać bardziej potrzebującym koronki, szkaplerze, paski oraz wszystko inne, co jest potrzebne do wpisu. Często bowiem się zdarza, iż wielu się nie wpisuje, ponieważ nie posiada odpowiedniej rzeczy, związanej z danym nabożeństwem. Przy rozszerzaniu wśród ludu dewocjonalii nie można za nie brać pieniędzy, podarunków czy zwrotu kosztów, ponieważ są to dobra duchowe, jakie sami otrzymaliśmy darmo, i dlatego też darmo winniśmy je rozdawać innym[828]. Wierni bardzo by się gorszyli, gdyby mieli uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że praktyki pobożne szerzy się celem zebrania pieniędzy czy też osiągania innych korzyści.
Jeżeli za łaską Bożą wyższa władza kościelna zatwierdzi niniejsze Dzieło[829], mające na celu szerzenie pobożnych praktyk, a Bóg towarzyszyć mu będzie swoim błogosławieństwem z nieba, to wtenczas będzie można się spodziewać, że dla wszystkich kapłanów, którzy w jakikolwiek sposób należą do naszego Pobożnego Zjednoczenia, otrzyma się ogólną władzę upoważniającą do rozszerzania i wprowadzania wszystkich praktyk pobożnych, w każdej miejscowości, gdzie nie ma domów odnośnych społeczności zakonnych, a nawet i w miejscowościach, gdzie tego rodzaju domy się znajdują, oczywiście za pozwoleniem przełożonego miejscowego tych domów.
XII.
OBOWIĄZKI PROKURATORA, KTÓRY POD OPIEKĄ ŚWIĘTEGO MACIEJA APOSTOŁA MA STARAĆ SIĘ O BARDZIEJ AKTYWNE WYKONYWANIE DZIEŁ MIŁOŚCI I MIŁOSIERDZIA, OBEJMUJĄCYCH RÓŻNE POTRZEBY, TAKŻE ZEWNĘTRZNE, LUDZI KAŻDEGO WIEKU, PŁCI I STANU, ZNAJDUJĄCYCH SIĘ W POTRZEBIE, A SPECJALNIE SIEROT, WDÓW, ZAGROŻONYCH UPADKIEM CHŁOPCÓW I DZIEWCZĄT ORAZ RODZIN WSTYDZĄCYCH SIĘ PROSIĆ O POMOC
[372] Ponieważ nasze Pobożne Zjednoczenie zostało założone celem pomnażania, obrony i rozkrzewiania pobożności oraz katolickiej wiary, a dzieła miłosierdzia i miłości przyczyniają się najlepiej do ożywiania wiary, która usposabia do pobożności, gdyż w sposób pewny ukazują to, iż Bóg z istoty swej jest miłością[830] , dlatego też nasza Instytucja z natury swojej powinna wszelkimi możliwymi sposobami przyczyniać się do tego, aby czynnie spełniano wszystkie dzieła miłości i miłosierdzia, niosące wsparcie i pomoc znajdującym się w prawdziwych potrzebach. A ponieważ religia katolicka nie robi różnicy pomiędzy Żydem a Grekiem[831], dlatego też powinniśmy spieszyć z pomocą wszystkim, którzy znajdują się w potrzebie, nie mając na względzie ich wieku, płci, stanu, stanowiska czy narodowości.
[373] Chociaż każdy nasz bliźni znajdujący się w nagłej potrzebie zasługuje na powszechne współczucie, to jednak wśród nich w sposób specjalny zasługują na nie wdowy, sieroty, chłopcy i dziewczęta zagrożeni moralnie, dlatego też nimi trzeba się zająć w pierwszym rzędzie. W szczególny sposób należy się też zająć ubogimi rodzinami, które wstydzą się zwrócić z prośbą o pomoc do innych i znajdują się często w większej nędzy aniżeli ci, co na publicznych drogach proszą o jałmużnę.
[374] Dzieła miłosierdzia, o których tu jest mowa, obejmują uczynki miłosierdzia co do ciała; nie obejmują jednak odwiedzania chorych i uwięzionych, gdyż dzieła tego rodzaju, prowadzone przez Prokurę, posiadają dwóch innych, odrębnych prokuratorów.
[375] Jeśli chodzi o sposób spieszenia z pomocą głodnym, spragnionym, nie mającym przyodziewku, podróżnym oraz zmarłym, którym trzeba urządzić pogrzeb, to trzeba się starać, aby w miarę możliwości nigdy nie dawać pieniędzy do rąk biednych ludzi, ale różnego rodzaju pożywienie, ubranie, łóżka, podobnie też należy urządzić sam pogrzeb — uniknie się dzięki temu różnego rodzaju zgorszeń.
[376] Trzeba się postarać, aby w tej miejscowości, gdzie znajduje się Prokura Pobożnego Zjednoczenia, staraniem ofiarności dobrodziejów znajdował się odpowiedni lokal z łóżkami, siennikami, prześcieradłami i przykryciem dla podróżnych. Lokal ten ma pozostawać pod bezinteresowną opieką pobożnego kapłana lub gorliwej osoby świeckiej, którzy ustalą dostosowany do warunków danej miejscowości, klimatu, narodowości, regulamin, uwzględniający również stronę duchową: a więc obowiązek codziennego odmawiania modlitw porannych i wieczorowych, wspólnego czytania duchownego i przystępowania do spowiedzi w czasie przebywania w danym lokalu czy hospicjum, bez zobowiązania jednak do przyjmowania Komunii świętej. Uczynki miłosierdzia związane z grzebaniem ubogich zmarłych należy wykonywać zgodnie z potrzebą, w sposób godny i przepojony duchem religijnym, odpowiadającym doniosłości tego rodzaju posługi charytatywnej, przy towarzyszeniu modłów, dzięki którym można przyjść z pomocą duchową zmarłym.
[377] Prokurator powinien, w miarę zachodzących pilnych potrzeb, pobudzać gorliwość oraz miłość gorliwych i doświadczonych adwokatów, aby bezinteresownie, chętnie podejmowali się prowadzenia słusznych spraw wdów i sierot. Wdowom oraz sierotom należy przychodzić z pomocą przede wszystkim wtedy, gdy wdowa ma małe dzieci i nie może się postarać o zdobycie środków do życia. Jeżeli znajdzie się chłopca, który nie ma ani ojca, ani matki i narażony jest na zgubny wpływ innej młodzieży znajdującej się w tym samym wieku, to wtenczas należy go umieścić w jakimś dobrze prowadzonym zakładzie w danej miejscowości. Jeżeli zaś w danej miejscowości nie ma tego rodzaju zakładu dla młodzieży albo nie można go tam umieścić z powodu braku miejsca, to wtenczas należy go ulokować u jakiegoś pobożnego i dobrego rzemieślnika, który da mu nie tylko utrzymanie, ale także nauczy go swego zawodu. Jeżeli chłopiec nie jest jeszcze w stanie, aby samemu zarobić na chleb, a rzemieślnik nie może ponosić wszystkich kosztów związanych z wiktem i ubiorem, koniecznymi dla chłopca, to wtenczas należy się postarać u pobożnych dobrodziejów o ofiary potrzebne na pokrycie związanych z tym kosztów.
[378] Na powszechną też litość zasługują biedne i opuszczone dziewczęta, pozbawione ojca i matki, które na publicznych ulicach narażone są na wszelkiego rodzaju niebezpieczeństwa. Celem zabezpieczenia zdrowia ich ciała, a tym bardziej duszy, należy się postarać, aby je umieścić w jakimś świętym ustroniu czy zakładzie, dostosowanym do ich wieku, usposobienia i zdolności. Jeżeli w danej miejscowości nie ma takiego ustronia lub zakładu, to wtenczas należy się postarać, dokładając wszelkich możliwych starań, aby otworzyć tego rodzaju święte ustronie czy pobożny zakład dla tych biednych, opuszczonych dziewcząt. W razie potrzeby, przy zakładaniu tego rodzaju domu można się wzorować na zakładzie, który nosi nazwę: „Pobożny Dom Miłosierdzia przy Via Borgo S. Agata” i należy do naszego Pobożnego Zjednoczenia[832]. Zanim jednak w danym mieście czy miejscowości zostanie otwarte święte ustronie lub odpowiedni zakład wychowawczy, który by przygarnął biedne, opuszczone dziewczęta i zająłby się ich wychowaniem, by nie dopuścić do ich ostatecznego upadku moralnego, należy się postarać przynajmniej, aby poszczególne dziewczęta umieścić u różnych pobożnych pań, jakie by się zajęły nimi oraz ich wychowaniem, pobożnością i przyuczyłyby wykonywania różnych posług domowych.
[379] Aby móc spieszyć z pomocą w sposób należyty wszelkim osobom, które znajdują się w naglących potrzebach, należy wydelegować do tej pracy przynajmniej dwóch prokuratorów-pomocników w każdej parafii znajdującej się w mieście. Przynajmniej po dwóch prokuratorów-pomocników powinno też odwiedzać domy znajdujące się w potrzebie, aby dzięki temu coraz skuteczniej można było spieszyć z pomocą, stosownie do zaistniałych prawdziwych potrzeb.
[380] Środków do spieszenia z pomocą wszystkim potrzebującym w ich naglących potrzebach powinny dostarczać ofiary zbierane podczas kazań, które głoszą nasi kapłani w kościele Prokury oraz w innych kościołach, gdzie nasi księża głoszą kazania i otrzymali pozwolenie odnośnych przełożonych, by tego rodzaju sprawy polecić ludowi i móc zebrać ofiary na rzecz znajdujących się w prawdziwej potrzebie. Na tak wzniosły cel mogą też zbierać środki wśród hojnych i pobożnych dobrodziejów osoby gorliwe i zaufane. Kapłani głosząc kazania powinni też zachęcać lud nie tylko do składania ofiar pieniężnych, ale też do ofiar w postaci ubrania, bielizny, obuwia, łóżek oraz wszelkich innych rzeczy potrzebnych do życia. Przedmioty tego rodzaju, nawet już używane, mogą bowiem również przydać się rodzinom ubogim.
[381] Prokurator nie powinien poprzestać tylko na tym, że tego rodzaju sprawę poleci kaznodziejom, ale też ma zlecić odpowiedniej liczbie gorliwych prokuratorów-pomocników, by troskliwie zajęli się zbieraniem tego rodzaju rzeczy w domach ofiarnych rodzin. U kupców można się postarać, aby w celach charytatywnych pospieszyli z pomocą w postaci ubrania lub bielizny czy też innych rzeczy, jakie posiadają, a które są potrzebne ludziom, zwłaszcza by okryć nagość biednych rodzin, co się wstydzą zwrócić o pomoc do innych. U sklepikarzy można dostać bezinteresownie chleb oraz inne artykuły spożywcze, pożyteczne dla ubogich. Sklepikarze chętnie, z pożytkiem swej duszy, odstąpią te rzeczy ubogim, gdyż artykuły te, pozostawiane dłużej, łatwo ulegają zepsuciu. Prokurator ma jeszcze na mocy swego urzędu przypominać kapłanom-kaznodziejom, należącym do Prokury naszego Pobożnego Zjednoczenia, że z natury swojego stanowiska upoważnieni są do zachęcania i zbierania pieniężnych ofiar, dysponować zaś nimi w sposób całkowity na rzecz potrzebujących mają jedynie w wypadkach nadzwyczajnych.
[382] Ażeby wszystkie dzieła miłości mogły stale się rozwijać i przynosić wielkie owoce w duchu prawdziwej miłości, która nigdy nie ustaje[833], należy przy spełnianiu każdej charytatywnej posługi przestrzegać zasad opartych na ewangelicznej miłości, prowadzących najlepiej do celu i uwzględniających okoliczności miejsca, osób, klimatu oraz charakter ludzi, którzy są bardzo skłonni do nadużywania dzieł charytatywnych. Należy w specjalny sposób uważać, aby rodzice zaniedbujący wychowanie swoich dzieci nie nadużywali miłości tych ludzi, którzy zajmują się zbieraniem biednych, opuszczonych chłopców i dziewcząt, narażonych na poważne niebezpieczeństwa na publicznych ulicach. Zdarza się bowiem często, że rodzice zaniedbują swoje dzieci w przeświadczeniu, że znajdzie się ktoś, co się nimi zaopiekuje. Gdyby tego rodzaju wypadki się zdarzały, należy o nich powiadomić biskupa albo proboszcza, by ci skłonili rodziców do zajęcia się swoimi dziećmi.
[383] Dla tych, którzy mogą jeszcze pracować, należy się postarać o pracę, jaką mogą wykonywać, aby dzięki temu nie nadużywali dobroczynnej zapomogi ze szkodą dla tych, co znajdują się w prawdziwej potrzebie i nie mogą już zapracować na swoje utrzymanie. W zakres dzieł prawdziwej miłości może też wchodzić staranie o to, aby tym, którzy mogą jeszcze pracować, udostępniać prace przy różnych publicznych robotach. Przy kierowaniu do tego rodzaju prac należy tak postępować, by mogli z nich korzystać wszyscy ubodzy, zdolni do wykonywania jakiejkolwiek pracy ręcznej, a więc również niewidomi, kulawi, głusi i niemi. Dla rodzin ubogich, które wstydzą się zwracać o pomoc do innych, należy się postarać o pracę, którą te rodziny mogłyby wykonywać w swoim własnym domu, i w ten sposób zarabiać na swoje utrzymanie, a nie gnuśnieć w bezczynności.
[384] Wreszcie każdy roztropny prokurator pamiętając zawsze, że miłość jest przemyślna[834], ożywiony duchem prawdziwej miłości ewangelicznej, winien skrzętnie zabiegać o to, by ją jak najdoskonalej realizować w sposób czynny.
XIII.
OBOWIĄZKI PROKURATORA, KTÓRY POD OPIEKĄ ŚWIĘTEGO PAWŁA, APOSTOŁA NARODÓW, MA W SPECJALNY SPOSÓB SAM ORAZ PRZY POMOCY INNYCH OŻYWIAĆ I WSPIERAĆ DZIAŁALNOŚĆ WSZYSTKICH INNYCH PROKURATORÓW W ZAKRESIE ICH URZĘDU, JAK RÓWNIEŻ PRZYGOTOWYWAĆ ŚRODKI I WSPIERAĆ ZAKŁADANIE WSZELKIEGO RODZAJU ŚWIĘTYCH INSTYTUCJI ŚWIECKICH ORAZ ZAKONNYCH I OŻYWIAĆ WIERNYCH, BY SPIESZYLI Z MATERIALNĄ POMOCĄ ŚWIĘTEMU DZIEŁU ROZKRZEWIANIA ŚWIĘTEJ WIARY
[385] Jak święty Paweł Apostoł ogarnięty gorliwością podejmował starania i otaczał najwyższą troską wszystkie Kościoły, tak też prokurator, który piastuje swój urząd pod specjalną opieką tego wielkiego Apostoła, powinien naśladować go w jego gorliwości i miłości, wyrażającej się praktycznie w czynnej trosce o wszystkie obowiązki wspólne i szczegółowe wszystkich innych prokuratorów, członków Prokury.
[386] Urząd tego prokuratora posiada doniosłe znaczenie dla owocnej realizacji i rozwoju wszystkich zadań pozostałych prokuratorów. Często bowiem się zdarza, że osoby początkowo nieraz bardzo gorliwe powoli stygną w swoim zapale już to pod wpływem napotykanych trudności, związanych z prowadzeniem dzieł miłości i gorliwości, już to z powodu sprzeciwów, jakich doznają wszystkie dzieła Boże, już to z powodu umniejszenia się osobistej gorliwości. Dlatego też w takich okolicznościach potrzeba, aby istniał ktoś, kto by podtrzymywał ich w zapale, wspierał ich pomocną ręką w licznych dziełach ewangelicznych, zachęcał do przezwyciężania trudności oraz do znoszenia wszelkich, choćby najcięższych przeciwności. Wszystko to powinien wykonywać ten właśnie prokurator.
[387] Z pokorną miłością winien on pomagać raz jednemu, drugi raz drugiemu, ma ożywiać ich zapał, czujność, staranność, budzić coraz większą gorliwość, jeśli chodzi o wszystkie ich obowiązki ogólne i szczegółowe. Jeżeli jakiś z prokuratorów ze względu na liczne dzieła, jakie wchodzą w zakres jego pracy, nie może w pełni podołać wszystkim swoim obowiązkom albo nie ma ludzi do pracy czy środków materialnych, to wtenczas ten prokurator przy pomocy swoich pro-kuratorów-pomocników powinien, o ile tylko może, pospieszyć z pomocą temuż prokuratorowi oraz postarać się o środki, jakich potrzebują dane dzieła.
[388] Dowiedziawszy się, że inni prokuratorzy napotykają w jakimś dziele, wchodzącym w zakres ich pracy, większe lub mniejsze trudności, prokurator działający pod opieką św. Pawła Apostoła powinien sam albo przy pomocy swoich prokuratorów-asystentów zrobić wszystko, co może, aby te trudności usunąć. Powinien o to się starać wpierw przy pomocy niechybnego środka, jakim jest święta, pokorna oraz ufna modlitwa, a potem dopiero uciec się do innych środków koniecznych i stosownych, jak również skorzystać ze swoich stosunków, aby usunąć wszelkie trudności. Kiedy się dowie, że pobożne dzieła, jakie na mocy swego urzędu rozwijają inni prokuratorzy, napotykają sprzeciwy, to wtenczas powinien nie tylko dodawać odwagi tym, co doznają przeciwności, ale też zachęcać ich do cierpliwego i spokojnego znoszenia tychże trudności oraz zapewniać każdego z nich, że im większych sprzeciwów doznają dzieła Boże, tym bardziej dojrzewają one do wydania jak najobfitszych i błogosławionych owoców. W duchu na wskroś ewangelicznym, roztropnością węża i prostotą gołębia[835] powinien się starać o to, aby usuwać wszelkie nieporozumienia.
[389] Z tego też względu powinien naśladować św. Pawła Apostoła w gorliwości powszechnej. I jak prawdziwa miłość nie szuka swego[836], ale tego, co jest wszystkich, tak też prokurator nie powinien się kierować duchem partykularyzmu, mając na uwadze tylko Pobożne Zjednoczenie, do którego należy, ale ma mieć na względzie prawdziwe dobro wszystkich dusz. Jeśli się więc dowie, że dla ludności danego miasta czy miejscowości pożyteczne byłoby założenie czy fundacja nie tylko naszych świętych ustroni, ale również i innych domów misyjnych[837] czy zgromadzeń dla opieki nad chorymi i umierającymi lub dla pracy w szpitalach[838], czy też Jezuitów dla wychowywania młodzieży[839] albo Pijarów dla prowadzenia szkół ludowych[840], lub też Braci Szkolnych dla nauczania biednych małych dzieci początków nauki czy religii[841], mówiąc ogólnie — jeżeli uzna, że dla większej chwały Boga i dla większego uświęcenia ludzi zachodzi potrzeba założenia jakiegokolwiek innego instytutu, to wtenczas, kierując się pobożnymi potrzebami ludu, prokurator wsparty przez swoich prokuratorów-pomocników powinien z pełnym oddaniem poświecić się urzeczywistnieniu takiego dzieła.
[390] Ażeby starania o założenie potrzebnej instytucji mogły osiągnąć swój cel, należy postarać się o niezbędne władze u prawowitej władzy, a następnie skutecznie pobudzić ludzi bogatych i biednych, aby wszyscy pospieszyli z pieniężną pomocą, z ofiarowaniem miejsca oraz potrzebnego materiału, i aby swoją pracą wszyscy przyczynili się w sposób dla nich możliwy do realizacji zamierzonego dzieła. Ci zaś, co w żaden sposób nie mogą przyjść z pomocą, powinni wspierać przedsięwzięcie nieomylnym środkiem, jakim jest modlitwa. Dla fundacji, które muszą mieć zapewnione utrzymanie, należy się postarać u ofiarnych i zamożnych ludzi, aby przeznaczyli wieczyste fundusze lub pobożne legaty, wystarczające do zapewnienia bytu danej fundacji.
[391] Inne fundacje, zwłaszcza o charakterze zakonów żebrzących, można i powinno się popierać, mając przy tym żywą i doskonałą ufność w Opatrzność Bożą, która nigdy nie zawodzi, jeśli chodzi o zgromadzenia doskonale przestrzegające swych reguł i żyjące skromnie, ubogo i w ewangelicznej prostocie. Byłoby natomiast obrazą Opatrzności Bożej wierzyć, że pospieszy Ona z pomocą tym, którzy żyją w sposób nieumiarkowany i zbytkowny.
[392] Należy również popierać zakładanie Domów Miłosierdzia dla biednych dziewcząt, narażonych na niebezpieczeństwo upadku moralnego, na wzór Domu założonego w Rzymie przez Pobożne Zjednoczenie[842], i Hospicjów dla sierot, starając się przy tym o zapewnienie odpowiedniego miejsca oraz wszystkich innych rzeczy koniecznych i pożytecznych, zgodnie z naszymi regułami.
O dziełach gorliwości, przy pomocy których należy ożywiać wiernych, by za pośrednictwem ofiar wspierali Dzieło Rozkrzewiania Świętej Wiary[843]
[393] Nasze Pobożne Zjednoczenie ma nie tylko przygotowywać odpowiednich misjonarzy do pracy na misjach zewnętrznych i przedstawiać ich Świętej Kongregacji, by z apostolskim błogosławieństwem i za wolą przełożonych udawali się do krajów pogańskich, ale także powinno dopomagać godnemu podziwu Dziełu, jakie Bóg zechciał powołać i niezwykle rozszerzyć w swoim Kościele, mianowicie Dziełu Rozkrzewiania Wiary. Powinniśmy również zachęcać wszystkich ludzi oraz wszystkie narody, by wspierali je, składając tygodniowe ofiary i odmawiając w jego intencji jedno „Ojcze nasz”, „Zdrowaś, Maryjo” i „Chwała Ojcu”.
[394] Aby nasza współpraca była stała i w sposób możliwy skuteczna, prokurator na mocy swego urzędu powinien przy pomocy swoich prokuratorów-pomocników oraz innych ludzi, jakich uzna za sposobnych do współpracy, zakładać koła misyjne, stosownie do żądania odnośnych biskupów, oraz rozpowszechniać pisma misyjne. Zakładanie koła misyjnego powinno się odbywać z jak największą okazałością. Jeżeli kierownicy Świętego Dzieła Rozkrzewiania Wiary, mianowani przez biskupów, zaproszą któregoś z kapłanów należących do Prokury celem wygłoszenia kazań podczas nowenny przed głównymi Świętami Najświętszej Maryi Panny oraz pobudzenia wiernych do gorliwej i wydatnej współpracy z Dziełem, jakie zamierza się założyć, albo z Dziełem, jakie już istnieje, ale przejawia słabą działalność, to wtenczas prokurator powinien przeznaczyć do tego jednego z najgorliwszych kapłanów, który umie skutecznie i z zapałem przemawiać. Poza tym należy często polecać wiernym podczas kazań, rekolekcji oraz misji Dzieło Rozkrzewiania Wiary, aby w ten sposób podtrzymywać je w istnieniu oraz przyczyniać się do jego owocnego rozwoju.
[395] Za zgodą Jego Eminencji Kardynała Przewodniczącego Centralnej Rady w Rzymie Dzieła Rozkrzewiania Wiary Świętej[844] prokurator winien dołożyć wszelkich starań, ażeby w każdej parafii Rzymu utworzyć Parafialną Radę Dzieła Rozkrzewiania Wiary Świętej. Proboszcz ma być dyrektorem Rady, składającej się z dziesięciu osób gorliwych i cieszących się dobrą opinią. Każdy z członków Rady ma, zgodnie z regulaminem Dzieła Rozkrzewiania Wiary, zebrać tygodniowo sumę w wysokości stu baiocco[845]. Jeden z członków Rady ma być sekretarzem tejże. Powinien on przypominać członkom Rady, że raz w miesiącu, w określonym dniu, mają się zbierać u proboszcza, będącego dyrektorem Rady, aby zdać sprawozdanie z zebranych ofiar pieniężnych oraz omówić to wszystko, co się wiąże z rozwojem pobożnego Dzieła.
[396] Oprócz Rad Parafialnych w każdej parafii miasta i diecezji, w mieście, gdzie rezyduje biskup, należy również utworzyć Radę Diecezjalną. Radzie tej przewodniczy sam biskup. Może też on kierownictwo zlecić innej osobie, jaką uzna za odpowiednią na to stanowisko. Rada składa się jeszcze z dziesięciu innych członków, którymi mogą być proboszczowie oraz inne osoby wyróżniające się gorliwością, miłością oraz powszechnym szacunkiem, rodzącym zaufanie u ludu. Jeden z członków jest sekretarzem Rady Diecezjalnej. Raz w miesiącu zwołuje on Radę, która zbiera się u biskupa albo u tego, który jest przewodniczącym Rady Diecezjalnej. Na zebraniu miesięcznym wszyscy proboszczowie albo w ich zastępstwie sekretarz przekazują Radzie Diecezjalnej ofiary zebrane w ciągu każdego miesiąca. Rada Diecezjalna przekazuje Radzie Centralnej w Rzymie wszystkie sumy zebrane przez Rady Parafialne. Wszystkie zebrane sumy Rada Diecezjalna przekazuje Radzie Centralnej przynajmniej trzy razy w roku, a więc co cztery miesiące. Wszystkie Rady Diecezjalne mają składać sprawozdanie przewodniczącemu lub w jego zastępstwie sekretarzowi Rady Centralnej w Rzymie i otrzymywać od niej odpowiednie zachęty oraz aktualne wiadomości.
[397] Sekretarz Centralnej Rady Rozkrzewiania Wiary winien przy pomocy gorliwych ludzi, zatrudnionych w Sekretariacie tejże Rady, regularnie przesyłać pisma oraz regulaminy potrzebne przy zakładaniu Rad Diecezjalnych i Parafialnych; celem lepszego rozwoju już istniejących Rad ma wysyłać im odpowiednie roczniki oraz pisma. Do rozwoju istniejących już Dzieł przyczyni się wielce posyłanie każdemu ofiarodawcy co trzeci miesiąc jakiegoś druku czy budującej książeczki. Z pożytkiem też będzie, gdy we wszystkich kościołach umieści się skarbonki z napisem: „Ofiary na Dzieło Rozkrzewiania Wiary Świętej”, a w czasie Mszy, przy większym udziale ludu w dni świąteczne, zbierać się będzie w kościele składkę na ten święty cel, zachęcając ludzi od czasu do czasu, aby spieszyli z pomocą misjom. Wszystko to jednak należy czynić w sposób roztropny; jest to konieczne, aby zapewnić stosowne ofiary.
XIV.
PRAKTYKI POBOŻNE, JAKIE NALEŻY PROWADZIĆ W KOŚCIOŁACH, PRZY KTÓRYCH JEST ZAŁOŻONA PROKURA POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA ORAZ W KOŚCIOŁACH NALEŻĄCYCH DO ŚWIĘTYCH USTRONI TEGOŻ ZJEDNOCZENIA
[398] Każdego dnia o dogodnej dla ludzi godzinie, by mogli oni w większej ilości brać udział, należy odmawiać: trzecią część różańca świętego, Witaj. Królowo, modlitwę do Najświętszej Maryi Panny, Królowej Apostołów[846], Litanię Loretańską, modlitwę zawierającą w swej treści nawiedzenie Najświętszego Sakramentu. Na zakończenie należy udzielić błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem, w puszce. Jako modlitwę nawiedzenia odmawia się modlitwę ułożoną przez św. Alfonsa Liguoriego[847] czy też inne modlitwy odpowiadające celowi Pobożnego Zjednoczenia. Dla większej wygody wiernych w kościele odprawia się pobożne ćwiczenie rano w czasie Mszy świętej. W kościołach, gdzie znajdują się stacje Drogi Krzyżowej (tam gdzie ich nie ma, należy je założyć), we wszystkie piątki roku odprawia się nabożeństwo Drogi Krzyżowej. Czynić to należy z większą lub mniejszą okazałością, zależnie od zwyczajów miejscowych oraz możliwości.
[399] We wszystkie niedziele oraz inne święta nakazane należy odprawiać śpiewaną Mszę świętą, ze śpiewem gregoriańskim, o godzinie 10.30. We wszystkich naszych kościołach w święta nakazane należy w godzinach popołudniowych, w czasie najdogodniejszym dla ludu, odmawiać: trzecią część różańca świętego (nie można przy tym pomijać codziennego odmawiania modlitwy, gdy to ma miejsce), Witaj, Królowo oraz modlitwę do Najświętszej Maryi Panny, Królowej Apostołów. Następnie przez pół godziny winien odbywać się wykład Pisma świętego, przedmiotem tego wykładu winno być szczególnie życie Jezusa Chrystusa. W czasie wykładu należy wykazać spełnienie się na osobie Jezusa proroctw oraz figur występujących w Starym Testamencie; poczynić też trzeba refleksje moralne, dostosowane do potrzeb słuchaczy. Na zakończenie tego nabożeństwa wystawia się Najświętszy Sakrament, śpiewa się Litanię do Najświętszej Maryi Panny, z modlitwą odpowiadającą danemu okresowi liturgicznemu, Przed tak wielkim Sakramentem i udziela się błogosławieństwa. Podczas Uroczystości, w których obchodzimy Święte Tajemnice Pańskie, oraz podczas innych Uroczystości należy wygłosić do ludu okolicznościowe, treściwe a jednocześnie bardzo zrozumiałe kazania, zawierające stosowne i pożyteczne rozważania moralne.
[400] Każdego roku należy odprawiać: nowennę przed Bożym Narodzeniem, uroczystą Oktawę Objawienia Pańskiego, dziesięciodniowe przygotowanie do Uroczystości Zesłania Ducha Świętego, Oktawę Bożego Ciała, nowennę przed głównymi Uroczystościami Najświętszej Maryi Panny, nowennę przed Uroczystościami Świętych Apostołów, Świętego Józefa i Świętego Michała Archanioła. Każdego roku należy też urządzać w miesiącu maju nabożeństwo majowe, poświęcając ten miesiąc ku czci Najświętszej Maryi Panny; należy to czynić w sposób możliwie jak najbardziej uroczysty. Jeden raz w roku należy urządzić rekolekcje dla ludu.
[401] Wszystkie zaś inne pobożne ćwiczenia, które się uzna za pożyteczne dla ludu, oraz te, jakie wchodzą w zakres działalności Prokur Pobożnego Zjednoczenia, należy odprawiać w kościele, przy którym założona jest Prokura, albo w innym miejscu, stosownie do natury odnośnego ćwiczenia lub większej łatwości odprawiania tego pobożnego ćwiczenia. Jest rzeczą pożądaną, aby oratoria wieczorowe, których zakładaniem zajmuje się Prokura, prowadzone były w kościele, przy którym założona jest Prokura.
[402] Podczas wszystkich pobożnych ćwiczeń po okolicznościowej modlitwie należy zawsze odmawiać następujące modlitwy: [848]
Módlmy się
Boże, który sprzeciwiasz się pysznym i dajesz łaskę pokornym, udziel nam cnoty prawdziwej pokory, jakiej przykład dal wiernym Twój Jednorodzony Syn, abyśmy nie wywalali pychą Twojego gniewu, lecz raczej upokorzeni otrzymywali dary Twej laski.
Wszechmogący, wieczny Boże, pomnóż w nas wiarę, nadzieję i miłość, abyśmy zaś mogli osiągnąć to, co obiecujesz, daj nam kochać Twoje przykazania. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.
[1] „Przez tę swoją szczególniejszą pracę, a mianowicie przez wezwanie ludzi świeckich do pracy apostolskiej pod kierunkiem hierarchii, dość wyraźnie wyprzedził to, co dziś nazywamy Akcją Katolicką” — słowa papieża Piusa XI, wzięte z Dekretu o heroiczności cnót Wielebnego Sługi Bożego Wincentego Pallottiego, wydanego w dniu 24 I 1932 — zob. APSM, vol. II, s. 224nn.
„Pallotti pragnął, aby Dzieła, które rozpoczął, po jego śmierci nie tylko nie upadły, lecz bardziej się jeszcze rozwijały, dlatego nie bez pewnego natchnienia Bożego założył Stowarzyszenie, które nazwał Stowarzyszeniem Apostolstwa Katolickiego i któremu zlecił jako świętą spuściznę nie tylko to, co sam już tak zbawiennie zapoczątkował, ale i to, co jeszcze zamierzał przedsięwziąć [...] co zwłaszcza w naszych czasach jest rzeczą bezwzględnie konieczną — pobudzenie i odpowiednie urobienie jak największej liczby ludzi świeckich do apostolskiej współpracy z hierarchią kościelną; w tej to dziedzinie, jak dobrze wiecie, Wincentego Pallottiego należy uważać za bojownika walczącego w pierwszym szeregu (miles antesignanus habendus est)” — słowa papieża Piusa XII, wyjęte z listu do ks. Wojciecha Turowskiego, Generała Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego, z dnia 8 XII 1949 — zob. ASAC, vol. I, s. 409—411.
Oto druga wypowiedź Piusa XII z jego Listu Apostolskiego, przyznającego Pallottiemu tytuł Błogosławionego w dniu 22 I 1950 roku: „Jeżeli chodzi o współpracę świec kich z hierarchią kościelną oraz o pozyskiwanie ludzi i należyte organizowanie tej współpracy — jak to powiedział Nasz Poprzednik, świętej pamięci Papież Pius XI, a i My niedawno nie wahaliśmy się napisać — i teraz stwierdzamy również, że z wielu względów prawdziwie i rzeczywiście należy uważać Pallottiego za poprzednika Akcji Katolickiej” — zob. Sanctissimi Domini Pii Divina Providentia Papae XII — Litterae Apostolicae quibus Ven. Dei Famulus Vincentius Pallotti Sacerdos Romanus Fundator Societatis Apostolatu! Catholici Beatus renuntiatur, Typis Polyglottis Vaticanis MDCCCCL.
Papież Jan XXIII, przyznając w dniu 20 I 1963 Błogosławionemu Wincentemu Pallottiemu tytuł Świętego, w swoim Dekrecie Apostolskim podkreśla, że Pallotti, „aby lepiej podołać niezliczonym wprost obowiązkom, gromadził wokół siebie, w miarę potrzeby, nie tylko kapłanów, ale również świeckich mężów i niewiasty, tak że słusznie został nazwany zwiastunem i twórcą tak zwanej Akcji Katolickiej” — zob. ASAC, vol. V, s. 353—363.
Papież Paweł VI w swoim przemówieniu, wygłoszonym w katedrze we Frascati dnia 1 IX 1963, między innymi stwierdza: „Obecnie jest rzeczą pewną, że Święty Wincenty Pallotti był zwiastunem przyszłości: prawie o sto lat uprzedził On stwierdzenie faktu, że w świecie ludzi świeckich, do tego czasu biernym, ospałym, lękliwym i niezdolnym do wypowiedzenia się, istnieje wielka zdolność służenia dobru. Święty zapukał do sumienia laikatu, jak puka się do drzwi, i sprawił, że wytrysły zeń nowe energie. Ukazał ludziom świeckim możliwości współpracy w tworzeniu wspólnego dobra, możliwości dla nich dostępne, i przez to natchnął społeczność chrześcijańską do żywego i mężnego wyznawania wiary, tam gdzie była ona dotychczas przyjmowana w sposób bierny tylko i spokojny. Posłużymy się tu słowem Naszego wielkiego i czcigodnego Poprzednika, Piusa XI, który Pallottiego nazwał «poprzednikiem Akcji Katolickiej», czyli tej formy chrześcijańskiego życia, która ludzi świeckich włącza, poprzez dobrowolne zaangażowanie się, do dzieła ewangelizacji, budowania i uświęcania — do dzieła, które na podstawie specjalnego mandatu powierzone zostało hierarchii kościelnej. I w ten sposób zbudowany został pomost pomiędzy duchowieństwem a laikatem, który odtąd już będzie jedną z najbardziej uczęszczanych dróg współczesnej duchowości, tych dróg, które otwierają największe nadzieje przed Kościołem Bożym [...] I tu, chcemy to podkreślić, przybywa Wincenty Pallotti i udziela nam lekcji w najwyższym stopniu aktualnej — lekcji o wielkiej godności powołania, które równoważne jest, jak to dziś się zwykło mówić, z wiekiem dojrzałości laikatu [...]
Święty zauważył to, co się wtenczas działo, z jednej strony, że tak powiemy, pustkę i tak wyraźne potrzeby swoich czasów, z drugiej zaś dosłyszał głos z nieba, wyraźnie skierowany do Niego: Patrz, trzeba odnowić chrześcijańską społeczność, czas już obudzić ją ze snu, zrozum, że to wy jesteście za to odpowiedzialni [...] Oto apel, który powinniśmy natychmiast przyswoić z przykładu dawanego nam przez Wincentego Pallottiego oraz ze czci, jaką mu okazujemy. Jest to głos, który wzywa wszystkich dobrych łudzi świeckich do włączenia się w tę działalność Kościoła [...]” — zob. L'Osservatore Romano, nr 202 z dnia 2—3 IX 1963.
[2] Dokumenty dotyczące Pism Pallottiego — zob. Summarium ex officio, w: Sacra Rituum Congregatione [...] Romana Beatificationis et Canonizationis Ven. Servi Dei Vincentii Pallotti [...] Positio super Virtutibus, Roma 1911.
[3] Zob. J. Hettenkofer, Historia Piae Societatis Missionum (1835—1935), Romae 1935, s. 264—265.
[4] Zob. E. Weber, Scripta Ven. Vincentii Pallotti, w: APSM, vol. II, s. 16—21, 52—60; Bibliographia Pallottina a primordiis ad annum 1936 compilata a Francisco Kilian, tamże, s. 468-481, 537—544, 561—568, 601—602, 627—634; J. Weindner, Documenta de fine Societatis nostrae ex anni 1850—1922 collecta, w: ASAC, vol. III, s. 580—591, 649—654; tenże, Scripta annis 1836—1896 typis edita ad cooperatores externos Societati aggregandos, w: ASAC, vol. IV, s. 181—195, 242—255.
[5] Zob. E. Weber, Scripta Ven. Vincentii Pallotti, w: APSM, vol. 11, s. 16—21, 52—60; J. Hettenkofer, Scripta len. Fundatoris a S. Congregatione restituta, tamże, vol. II, s. 252—253; A. Faller, De Monumentis Pallottianis edendis. w: ASAC, vol. III, s. 163—171; G. Moehler, De nova editione tibri Precum et Caeremoniorum, tamże, s. 293—294.
[6] Zob. ASAC, vol. IV, s. 315.
[7] Zob. J. Wróbel SAC, De critica editione scriptorum S. VincentiiPallotti, w: ASAC, vol. VII, s. 48—56. Ks. J. Wróbel omawia cztery pierwsze tomy, które ukazały się w serii Opere complete.
[8] Zob. Op. compl., vol. V, s. 138; Racc. II, s. 104, nr 277.
[9] Zob. wyżej, s. 6, przypis 1.
[1] Tekst łaciński znajduje się w: Acta Societatis Apostolatus Catholici, vol. V, 7 (1963) 353—363. (Z języka łacińskiego przetłumaczył ks. Tomasz Bielski SAC).
[1] Oświadczenie to napisał Pallotti w dniu 9 I 1835 po odprawieniu rano w piątek Mszy św. w kaplicy pod wezwaniem Regina Coeli w klasztorze Sióstr Karmelitanek Bosych w Rzymie przy Via della Lungara na Zatybrzu. Klasztor obecnie już nie istnieje, na jego miejscu znajduje się centralne więzienie rzymskie (Carceri Giudiziarie), zwane Regina Coeli. Tekst wzięty jest z fotokopii oryginału — Dziennik duchowny, t. l, s. 191—192; zob. Prop., s. 80, nr 281; Post., s. 131, nr 281.
[2] Numeracja akapitów, podana w nawiasach, pochodzi od autora opracowania.
[3] Ze względów dokumentalnych podajemy w nawiasach oryginalne brzmienie nazw używanych przez św. W. Pallottiego.
[4] Oryginał jest pismem Pallottiego, liczy 4 stronice, z których trzecia jest czysta. Prośba zapewne została doręczona w marcu 1835. Tekst w: Op. compl., vol. IV, s. l—3; Race. I, s. 10—11, nry 20—25.
[5] Por. Mt 19,19.
[6] Por. Mt 16,26.
[7] Por. 2 Kor 2,15
[8] Por. J 10,16.
[9] Na stronie czwartej dokumentu, gdzie znajduje się adres (podaliśmy adres na początku prośby), kardynał Karol Odescalchi własnoręcznie napisał słowa udzielające błogosławieństwa. Kardynał Karol Odescalchi, wikariusz generalny Rzymu, urodził się w Rzymie w 1786 roku; święcenia kapłańskie otrzymał w roku 1808, kardynałem i arcybiskupem Ferrary został mianowany w roku 1823. W roku 1826 powrócił do Rzymu, gdzie został prefektem Kongregacji do Spraw Biskupów i Zakonników; w 1833 r. zostaje biskupem Sabiny i wicekanclerzem Kościoła świętego, a w 1835 wikariuszem generalnym Rzymu. Zrzekł się purpury i zajmowanych stanowisk w roku 1838 i wstąpił do Jezuitów, gdzie oddał się pracy misyjno-kaznodziejskiej, zmarł w Modenie 17 VIII 1841 roku. Karol Odescalchi pochodził z włoskiej rodziny wywodzącej się z Comi (Lombardia), która w XVII wieku przybyła do Rzymu. Benedykt Odescalchi został papieżem pod imieniem Innocentego Xl (1676—1689). Marek Antoni Odescalchi (1624—1670) założył w roku 1650 w Rzymie przy Via Bocca della Verita przy kościele Santa Galia Hospicjum dla bezdomnych, mężczyzn, które otrzymało nazwę Hospicjum Santa Galia. W roku 1702 przy tym Hospicjum założony został Związek Duchownych, którzy podjęli się opieki duchowej nad mężczyznami tam się znajdującymi. Pallotti jako kleryk zapisał się w dniu 4 XII 1815 roku do tego Związku i przez szereg lat tam pracował, stykając się z wielu osobami, a wśród nich i z Karolem Odescalchi. Hospicjum wzięło nazwę od świętej Galii, córki patrycjusza Symmacha, żyjącej w VI wieku w Rzymie, która zostawszy w młodym wieku wdową, poświęciła się pracy charytatywnej. Na miejscu jej domu został zbudowany później kościół pod jej wezwaniem.
[10] Pismo jest autografem Pallottiego, tytuł wskazuje na rok 1835; prawdopodobnie Pallotti napisał je w związku ze złożoną u kardynała Odescalchiego prośbą o zatwierdzenie Pobożnego Zjednoczenia, a więc powstało ono przed 4 IV 1835. Oryginał ma 8 stron, z których szósta jest czysta. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. III, s. 139-143; Race. I, s. 5—7, nry 1—8.
[11] Por Rz, rozdz. 3.
[12] Wiersze 13-16.
[13] Wiersze 24-25.
[14] Por. Dz 20,28.
[15] Mt 22,36-39.
[16] Syr 17,12 (Wulgata).
[17] Mt 5,48.
[18] Mt 19,28.
[19] Oryginał jest autografem Pallottiego, liczy 4 strony. Pismo powstało w 1835 roku, prawdopodobnie w związku z prośbą skierowaną do kardynała Odescalchiego, a więc zostało napisane przed 4 IV 1835. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. III, s. 151—154; Race. I, s. 47—48, nry 128—134.
[20] Por. Rdz 1,26-27.
[21] Por. 1J 4, 16.
[22] Por. Cyprian, Epistula 59 (do papieża Korneliusza), w: M. J. Rouet de Journel, Enchiridion patristicum, Friburgi Brisg. 1956, nr 580.
[23] Por. 2 Kor 2,15.
[24] Pismo jest autografem Pallottiego, liczy 8 stron. Nie ma podanej daty powstania - treść wskazuje na rok 1835; powstało prawdopodobnie w związku ze staraniami o zatwierdzenie przez kardynała wikariusza Odescalchiego. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. III, s. 144-150; Race. I, s. 7-10, nry 9—19.
[25] Por. J 10,16.
[26] J 10,16.
[27] J 10,16.
[28] J 10,16.
[29] Prawdopodobnie brakuje dalszej części tekstu.
[30] Oryginał, zawierający wykaz pierwszych zapisanych członków, jest luźną kartką, zapisaną tylko z jednej strony. Pochodzi sprzed 10 IV 1835. Spis podają: Op. compl.,vol. V, s. 3—5; Race. II, s. 7, nr 8.
[31] Autograf Pallottiego.
[32] Autograf Pallottiego.
[33] Autograf Pallottiego. Bernard Fazzini — ksiądz świecki, wpierw proboszcz kościoła Santa Cecilia in Trastevere, od roku 1825 aż do swej śmierci (25 XII 1837) proboszcz Hospicjum Apostolskiego i kościoła San Michele a Ripa na Zatybrzu. Był spowiednikiem Pallottiego od roku 1807 aż do swej śmierci, wywarł wielki wpływ na duchowy rozwój swego penitenta. Hospicjum Apostolskie założył w roku 1585 papież Sykstus V i przeznaczył dla sierot oraz inwalidów obojga płci. W roku 1842 mieściło 530 osób. Posiadało warsztaty przędzalnicze, tkackie oraz innych rzemiosł. Parafię przy kościele utworzył w roku 1824 papież Leon XII, poprzednio Hospicjum należało do parafii Santa Cecilia in Trastevere.
[34] Autograf Pallottiego.
[35] Autograf Allemanda. Ks. Jan Allemand (1799—1835) wykładał Pismo święte w Seminarium Rzymskim, był konsultorem w Kongregacji Indeksu i uchodził za wybitnego znawcę zagadnień biblijnych. Pallotti opublikował drukiem w Annali Ecclesiastici (z. 3, IX—X 1835) wspomnienie poświęcone Janowi Allemand — tekst zob. Mem. biogr., s. 5—6. Marianna, rodzona siostra Jana, była czynną członkinią Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego.
[36] Autograf Salvatiego. Jakub Salvati (1779—1858), dość zamożny kupiec (handel mydłem), ojciec ośmiorga dzieci, zapoznał się z Pallottim w roku 1834, mieszkał na Via del Boschetto, był jednym z głównych współpracowników Pallottiego.
[37] Autograf Vallego. Józef Valle, rodem z Sardynii, w roku 1831 wybrał się z Elżbietą Sanną jako pielgrzym do Ziemi Świętej. Wskutek zaistniałych trudności zatrzymał się w Rzymie, gdzie otrzymał stanowisko kapelana w szpitalu Santo Spirito in Sassia.
[38] Autograf Alkusciego. Tomasz Alkusci (Alkuschi) — Tomasz z Alkosch. Urodził się w miejscowości Alkosch, znajdującej się w archidiecezji Mossul na terenie Iraku, w latach 1780—1785. W latach 1801—1804 przybywa do Rzymu, by pracować nad przygotowaniem ksiąg liturgicznych obrządku chaldejskiego. W roku 1804 składa w Kongregacji Rozkrzewiania Wiary memoriał o stanie Kościoła chaldejskiego. W roku 1819/20 jest alumnem Kolegium tejże Kongregacji; w roku 1822 podejmuje tam wykłady języków wschodnich i w czasie tej pracy zapoznaje się z Pallottim. W roku 1833 bierze razem z Pallottim udział w pierwszej akcji wspierającej Kościół chaldejski. Po śmierci żony, gdy córka wstąpiła do zakonu Sióstr Urszulanek, w dniu 4 IV 1840 wprowadził się do mieszkania przy kościele Santo Spirito, gdzie razem z Pallottim mieszkał aż do swojej śmierci w dniu 22 XII 1843.
[39] Autograf Zogheba, data „10 kwietnia” dopisana jest przez Pallottiego. Józef Zogheb, opat klasztoru należącego do Zakonu Bazylianów Melchitów z Aleppo, był jednocześnie wikariuszem generalnym tegoż Zakonu. Kościół Santa Maria in Carinis, dziś już nie istniejący, znajdował się przy Via del Colosseo. Pierwsze zebranie członków Zjednoczenia odbyło się właśnie w pomieszczeniach tego klasztoru w dniu 14 VII 1835.
[40] Autograf Ricciego. Ricci współpracował z Pallottim głównie na terenie szkół wieczorowych dla młodzieży rzemieślniczej. Via della Maschera d'Oro znajduje się przy większej ulicy — Via dei Coronati.
[41] Autograf Baldocelliego. Nie spotykamy się już więcej w Pismach Pallottiego z Baldocellim. Kościół San Salvatore in Campo został zbudowany w roku 1639 przy placu o tej samej nazwie w okręgu Regola.
[42] Brakuje reszty danych — może Raffael Melia?
[43] Autograf Menghiego. Nie mamy więcej o nim wzmianek w Pismach Pallottiego.
[44] Autograf Rezzapo. Nie spotykamy się już więcej z tym nazwiskiem w Pismach Pallottiego.
[45] Autograf Mottury. Mottura był nauczycielem podstawowej szkoły (maestro regionario), mieszkał przy Via della Pedacchia, zniesionej podczas budowy pomnika Wiktora Emanuela U (1885—1911). Mottura w pewnym okresie zbierał pieniądze na budowę lokalu dla Pobożnego Zjednoczenia (zob. Op. compl., vol. V, s. 22; Race. II, s. 25, nr 129). W Rzymie w roku 1835 istniało 55 szkół tego rodzaju.
[46] Autograf Deaky'ego; nie mamy więcej wzmianek o nim w Pismach Pallottiego.
[47] Autograf Telliera; nie spotykamy się więcej z nim w Pismach Pallottiego.
[48] Autograf Feliciego. Kościół SS. Piętro e Marcellino leży przy Via Merulana, która biegnie od Bazyliki Santa Maria Maggiore do Bazyliki San Giovanni in Laterano. Kościół pochodzi z IV wieku, przebudowywany w wiekach VIII, XIII i XVIII. Z nazwiskiem Felici nie spotykamy się już więcej w Pismach Pallottiego.
[49] Dochowany tekst napisany jest pismem kaligraficznym, nieznaną ręką. Odezwa liczy 12 stron, w tym strony 10—12 są czyste. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. IV, s. 119—141; Race. I, s. 11—20, nry 27—53. Pismo pochodzi z maja 1835 roku, zawiera wiele poprawek poczynionych ręką Pallottiego.
[50] Por. De ecclesiastica hierarchia, w: Patrologia latina, t. 122, s. 1035—1070; wyd. J. P. Migne, Paris. Dionizy Areopagita, ateńczyk, członek Areopagu, nawrócony przez św. Pawia w Atenach (zob. Dz 17,34), pierwszy biskup ateński. Dziełko De ecclesiastica hierarchia jednak nie pochodzi od niego. Autorem dziełka jest pisarz żyjący w V—VI wieku i starający się uchodzić za Dionizego Areopagitę, wskutek tego nazywany jest Pseudo-Dionizym Areopagitą.
[51] Homilia XII in Ezechielem Prophetam (lib. I), w: Patrologia latina, t. 76, s. 932; wyd. J. P. Migne, Paris. Grzegorz l Wielki, papież, doktor Kościoła, urodzony około 540, zmarł 604, był papieżem w latach 590—604.
[52] Homilia III in cap. I, Gen., w: Patrologia graeca, t. 53; wyd. J. P. Migne, Paris. Jan Chryzostom, czyli Złotousty, biskup Konstantynopola, urodź. ok. 305, zmarł 407.
[53] Por. J 10,15.
[54] Por. Expositio in Evangelium B. Joannis Ev., cap. X, lect. IVb. Święty Tomasz z Akwinu, dominikanin, doktor Kościoła, urodzony 1225, zmarł 7 III 1274.
[55] Por. Łk 12,50.
[56] Por. J 19,28.
[57] Por. Commentarium in ISententiarum, dist. 48, dub. 4. Święty Bonawentuia, franciszkanin, kardynał, doktor Kościoła, urodzony 1221. zmarł 1274.
[58] Por. B. Simon a-Cassia (f1348), De gestis Domini Salvatoris in quattuor Evangelistas, lib. H, cap. 28.
[59] Arnold z Bonneval († ok. 1154); por. De laudibus B. Mariae, w: Patrologia latina, t. 189, s. 1727—1731; De septem verbis Domini in cruce, tamże, t. 189, s. 1694.
[60] Tekst z Wulgaty.
[61] Tekst z Wulgaty.
[62] Por. Mt 25,45.
[63] Por. Mt 25,34-35.
[64] Tekst z Wulgaty.
[65] Tekst z Wulgaty.
[66] Nie udało się ustalić, skąd pochodzi cytat; prawdopodobnie jest to wyrażenie prawnicze.
[67] Por. Dz 7,54—8,1.
[68] Por. Rz 16,3-24.
[69] Por. Pwt 9,25-29.
[70] Kościołem tym był kościół Spirito San to dei Napoletani na Via Giulia (kościół Świętego Ducha Neapolitańczyków). Kościół zbudowany w XVI wieku był narodowym kościołem obywateli państwa neapolitańskiego, których spora liczba znajdowała się w Rzymie, i jako taki pozostawał pod opieką rządu neapolitańskiego. Kiedy w październiku 1834 roku ustąpił ze stanowiska rektora tego kościoła ks. Alojzy Ottavi, rząd neapolitański polecił ówczesnemu przełożonemu kościoła, prałatowi Franciszkowi La Grua, aby postarał się o nowego rektora. Polecono mu Pallottiego, który ulegając usilnym prośbom, w grudniu 1834 roku objął stanowisko rektora tegoż kościoła. Przy kościele mieszkało wówczas 4-5 księży neapolitańskich oraz jeden kleryk. Za pełnienie obowiązków rektorskich należało się Pallottiemu mieszkanie, stypendia mszalne oraz 5 skudów miesięcznie (l skud = ok. 1800 lirów współczesnych). Do śmierci swego ojca Pallotti mieszkał w swoim domu rodzinnym, a pod koniec września 1837 przeniósł się do mieszkania rektorskiego. Pallotti prawdopodobnie nie pobierał 5 skudów przysługujących mu miesięcznie (brak tej sumy w rachunkach kościoła). Franciszek La .Grua Valdina y Talamanca (1800—1853) był synem hiszpańskiego posła w Sztokholmie (Szwecja), w roku 1823 przyjął święcenia niższe, aby móc otrzymać godność monsignore (prałata), w r. 1840 otrzymał dopiero święcenia subdiakonatu, a diakonat i prezbiterat w roku 1847. La Grua był przedstawicielem kolonu Neapolitańczyków w Rzymie i z tego względu miał tytuł primiceriusza (primicerio — pierwszy na liście).
[71] Oryginał, pisany ręką Pallottiego, ma 4 strony, pochodzi sprzed 29 maja 1835. Tekst w: Op. compl., yol. IV, s. 4—7; Lett., nr 341, s. 87—89.
[72] Adres znajduje się na stronie czwartej.
[73] Por. Mt 16,26.
[74] Por. Mt 19,19.
[75] Por. 2 Kor 2,15.
[76] Por. Łk 6,38.
[77] Por. J 10,16.
[78] Por. wyżej nr [9].
[79] Antoni Piatti zetknął się z Pallottim w Rekolekcyjnym Domu Piattich na Janikulum. Dom ten założył A. Piatti jako dom rekolekcyjny dla szlachty, urzędników, oficerów i pracowników administracji państwowej. Piatti zaprosił do pracy Pallottiego w roku 1819 lub 1820. Przez wiele lat Pallotti spełniał tam obowiązki mistrza rekolekcji. A. Piatti zmarł 19 lutego 1841 roku jako tytularny patriarcha Antiochii. Trabisonda (Trapesund) miasto tureckie na południowym brzegu Morza Czarnego, w latach 1204—1462 stolica państwa króla Kommena. Arcybiskupstwo łacińskie po zdobyciu miasta przez Turków zostało arcybiskupstwem tytularnym.
[80] Oryginał prośby, pisanej przez Pallottiego, ma 4 strony, z których druga i trzecia są czyste. Prośba została napisana przed 11 lipca 1835. Tekst podany jest w: Op. compl., vol. IV, s. 8—9; Race. I, s. 20—21, nry 52—53. Papież Grzegorz XVI — w świecie Bartłomiej Albert CappeUari, urodzony 18 IX 1765, zm. l VI 1846. W roku 1783 wstąpił do Kamedułów, przybierając imię zakonne Fra Mauro. W zakonie pełnił różne stanowiska, przed konsekracją na. biskupa był generałem zakonu. W roku 1826 mianowany został kardynałem i prefektem Kongregacji Rozkrzewiania Wiary. Wybrany na papieża w roku 1831.
[81] Adres znajduje się na stronie czwartej.
[82] Por. J 10,16.
[83] Por. wyżej nr [9].
[84] Por. wyżej nr [68].
[85] Por. J 10,16.
[86] Tekst błogosławieństwa napisany jest ręką Odescalchiego i znajduje się tuż pod adresem papieża. Odescalchi — zob. wyżej, nr [9], przyp. 9.
[87] Oryginał napisany jest pismem kaligraficznym przez ks. Dominika Santucciego, ma 4 strony, z których druga i trzecia są czyste. Tekst w: Op. compl., vol. V, s. 6—7; Race. II, s. 8, nry 9—10. Zebranie odbyło się w klasztorze OO. Bazylianów przy kościele S. Maria in Carinis, gdzie mieszkał członek Zjednoczenia Józef Zogheb — zob. wyżej nr [38], przyp. 10.
[88] Martorelli znajduje się jeszcze na liście osób, którym powierzono zbiórkę ofiar na zakup lokalu dla Zjednoczenia. Zob. niżej nr [315] 4, przyp. 220. Martorelli mieszkał na Via dei Serpenti, pod nr 24. Ulica ta istnieje aktualnie, boczna do Via Nazionale.
[89] Pallotta — tak popularnie nazywano Pallottiego.
[90] Allemand — zob. wyżej nr [38], przyp. 35.
[91] Santucci przez wiele lat pełnił funkcje sekretarza Pobożnego Zjednoczenia. Pallotti zetknął się z nim bliżej prawdopodobnie podczas swej pracy w Seminarium Rzymskim i w Kolegium Kongregacji Rozkrzewiania Wiary, gdzie Santucci był wykładowcą. Santucci był później rektorem Kolegium Capranicum, zmarł w roku 1851, mając 49 lat. Wielokrotnie jest wymieniany w Pismach Pallottiego.
[92] Alkusci — zob. wyżej nr [38], przyp. 38.
[93] Venuti — człowiek świecki, współpracujący z Pallottim na polu charytatywnym. Wspomniany jest kilkakrotnie w Pismach Pallottiego.
[94] Salvati — zob. wyżej nr [38], przyp. 36.
[95] Chodzi o tekst „Wezwania”, które podane jest wyżej — Pismo nr 7; do druku nie doszło.
[96] Książeczka wpisowa ukazała się drukiem na początku 1837 roku — tekst zob. niżej — Pismo nr 29. Pagella — karta, na której podane są stopnie otrzymane przez ucznia w szkole i na egzaminach. W naszym wypadku chodzi o pismo podające zasadnicze dane o Pobożnym Zjednoczeniu.
[97] Prawdopodobnie podręcznik ten ukazał się w roku 1838 — tekst zob. niżej —Pismo nr 37.
[98] Na temat pieczęci zob. J. Hettenkofer, HistoriaPiae Societatis Missionum, Romae 1935, tablica 7, oraz niżej, część 2, nr [14].
[99] Akapit ten jest autografem Pallottiego.
[100] Pismo jest autografem Pallottiego, liczy 30 stron, zawiera wiele poprawek zrobionych również ręką Pallottiego. Nie mamy podanego czasu powstania, lecz można przyjąć, że powstało po 14 lipca 1835 roku. Znajduje się w: Op. compl., vol. IV, s. 167—217. Oprócz oryginalnego tekstu przechowała się jego kopia, kaligraficznie przepisana, mało różniąca się od oryginału. Tekst jej znajduje się w: Op. compl., vol. IV, s. 218—252; Race. II, s. 24-45, nry 71—112.
[101] Por. J 10,16.
[102] Por. 2 Kor 1,3.
[103] Por. J 10,16.
[104] Por. Antyfonę „Witaj, Królowo” (Salve, Regina), odmawiają w Oficjum Brewiarzowym w tzw. okresie liturgicznym „w ciągu roku”.
[105] Por. l Kor 13,1-3.
[106] Por. J 14,27.
[107] Por. Mt 19,19.
[108] Por. Rdz 1,26; l J 4,16.
[109] Por. Flp 2,8; J 3,16.
[110] Por. Mt 19,16-30.
[111] Por. Jk 1,5.
[112] Por. 2 Kor 2,15.
[113] Por. J 10,16.
[114] Por. Iz 55,8.
[115] Chodziło o wydanie drukiem w języku arabskim dziełka św. Alfonsa Liguoriego: Prawdy wieczne, dla katolików nawróconych z nestorianizmu. Zamierzano wydać 10 rys. egzemplarzy tej książeczki. Koszt druku wynosił 400 skudów (l skud = ok. 1800 lirów obecnych), zebrano na ten cel 550 skudów. Aby nie zostać posądzonym o marnotrawienie zebranych pieniędzy, postanowiono założyć w sposób formalny Pobożne Zjednoczenie, które by się zajęło realizacją podjętego dzieła. Do wydania jednak w tym czasie dziełka Liguoriego nie doszło, gdyż radykalnie zmieniła się sytuacja w Kościele Chaldejskim w Persji, dokąd książeczki miano wysłać, by tam służyły za podręczniki do nauki religii w szkołach parafialnych. Prawdy wieczne były potem wielokrotnie wydawane przez Pallottiego.
[116] Por. l Kor 1,27.
[117] Por. Jk 1,17.
[118] Por. wyżej nr [9].
[119] Por. wyżej nr [68].
[120] Por. J 10,16.
[121] Por. wyżej nr [71].
[122] Por. Mt 19,26.
[123] Por. J 10,16.
[124] Por. Iz 55,8.
[125] Por. 2 Kor rozdz. 11.
[126] Por. Łk 10,2.
[127] Por. Jk 1,17.
[128] Por. Flp 2,8.
[129] Por. Prz 15,11.
[130] Por. Łk 10,2.
[131] Por. 2 Kor 1,3.
[132] Por. J 4,23.
[133] Por. J 10,16.
[134] Por. Hbr 11,6.
[135] Por. Dz 10,42.
[136] Por. Hbr 1,3.
[137] Por. J 10,16.
[138] Por. J 10,16.
[139] Tytuł ten pochodzi od ks. Karola Orlandiego, członka Zjednoczenia i współpracownika Pallottiego.
[140] Oryginał liczy 46 stron, w tym dwie okładki oraz dwie strony są czyste, napisany jest pismem kaligraficznym, nieznaną ręką. Nie ma żadnych poprawek. Brak podanej dary powstania — ogólnie przyjmuje się, że pochodzi z okresu lipiec—grudzień 1835. Dziełko to nie zostało jednak wydrukowane, krążyło natomiast w odpisach wśród osób zainteresowanych, posiada nowe ujęcia, których nie ma w Piśmie podanym wyżej pod nr [11]. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. IV, s. 300—339; Race. I, s. 21—40, nry 54—109
[141] Por. l Kor 13,4nn.
[142] Por. J 10,16.
[143] Por. J 10,16.
[144] Por. Rdz 1,26.
[145] Wulgata.
[146] Wulgata.
[147] Por. Ba 3,38.
[148] Por. J 10,16.
[149] Por. Mt 22,37.
[150] Por. Mt 7,7.
[151] Por. J 10,16.
[152] Por. Iz 55,8.
[153] Por. l J 4,16.
[154] Por. Jk 1,27.
[155] Por. Łk 10,2.
[156] Por. Łk 1,79.
[157] Por. l Tm 2,4.
[158] Por. l J 4,9.
[159] Por. Ap 5,9.
[160] Por. l Kor 10,13; 2 Tes 3,3.
[161] Por. 2 Kor 1,3.
[162] Por. Łk 10,2.
[163] Prawdopodobnie mowa o modlitwie, której tekst podany jest niżej: nry [361]—[362].
[164] Por. 2 Kor 1,3.
[165] Por. Jl 2,47.
[166] Por. Flp 1,6.
[167] Zapewne aluzja do Statutów, zob. niżej nry [196nn],
[168] Por. J 13,35.
[169] Por. l Kor 13,5.
[170] Por. J 15,12.
[171] Por. 2 Kor 4,4; Hbr 1,3.
[172] Por. Rz 8,32.
[173] Por. Łk 15,7.
[174] Por. Rdz 15,1.
[175] Mowa o św. Janie Apostole — por. J 21,20.
[176] List do biskupa Bonanni przechował się w całości; tekst podany jest w: Lett., s. 93—94, nr 369. Przytoczyliśmy wyjątek odnoszący się do Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, również świadczy on o tym, że Pallotti starał się rozwinąć swe Dzieło w diecezji, z której pochodził jego ojciec i gdzie mieszkała nadal jego rodzina. W pominiętych miejscach listu Pallotti powiadamia biskupa, że nie będzie mógł się podjąć przeprowadzenia rekolekcji, o co prosił biskup, oraz interesuje się swoim krewnym, Dionizym Pallottim, który znajduje się w Seminarium Duchownym w Norcii i wnet ma otrzymać święcenia kapłańskie. Dionizy (dalszy kuzyn) po otrzymaniu święceń został proboszczem w miasteczku Cascia, obok miejscowości San Giorgio, skąd pochodził Piotr Paweł, ojciec Wincentego. Pallotti zapoznał się z Bonannim w Rzymie. Przechował się szereg listów pisanych przez Pallottiego do biskupa Bonanniego z okresu lat 1821 —1842. Norcia, starożytne miasto we Włoszech (Perugia), diecezja powstała w V wieku.
[177] Piotr Paweł — ojciec Wincentego, urodził się 17 III 1755, zmarł 15 IX 1837, w roku 1770 przeprowadził się do Rzymu z miejscowości San Giorgio (koło Cascia). W Rzymie ożenił się w roku 1790 z Marią Magdaleną De Rossi (1765—1827). Wincenty miał pięciu braci: Wawrzyniec (1791—1792), Salwator (1792—1832), Alojzy (1799—1849), Jan (1803, zmarł po r. 1857), Franciszek (1807— 1822). W chwili pisania tego listu żyli tylko Alojzy i Jan.
[178] Zob. wyżej nr [71].
[179] Tekst w: Race. II, s. 22 — 23, nry 68 — 70. Tekst pochodzi z maja 1836 roku.
[180] Por. 2 Kor 5,14.
[181] Por. Łk 10,2.
[182] Por. Jl 12,17.
[183] Na temat herbu oraz pieczęci zob. niżej część 2, nry [10] — [11], [14].
[184] Kościół Spirito Santo — zob. wyżej nr [62], przyp. 70.
[185] Wzór tego upoważnienia przedłożono do druku i przedstawiono kardynałowi wikariuszowi K. Odescalchiemu i dominikaninowi Dominikowi Buttaoniemu, mistrzowi Pałacu Apostolskiego. Ponieważ temu ostatniemu nasunęły się w związku z tym pewne wątpliwości, Pallotti na przedłożonym sobie arkuszu zamiast stów: „Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, założone pod opieką Najświętszej Maryi, Królowej Apostołów” — za radą kardynała A. Lambruschiniego — wstawił słowa: „Pod opieką Najświętszej Maryi, Królowej Apostołów, Apostolstwo Katolickie, czyli Pobożne Zjednoczenie, mające na celu zachowywanie i rozkrzewianie katolickiej wiary już to przez sprawowanie apostolskiej posługi, już to przez inne dzieła miłości, w bezwzględnej zależności od Najwyższej Głowy Kościoła Świętego”. W tekście zaś przedłożonym kardynałowi wikariuszowi, w miejscu wolnym, po słowach: „Pobożne Zjednoczenie wyznaczyło”, Pallotti napisał: „Przewielebnego o. Piusa Civezza z Genuy, franciszkanina-obserwanta, misjonarza apostolskiego w cesarstwie chińskim, aby bezinteresownie przyjmował wiernych do Pobożnego Zjednoczenia”.
Kardynał Odescalchi udzielił zatwierdzenia pisząc na odwrotnej stronie arkusza: „9 maja 1836. Pozwalamy drukować. C. Card. Vicario”. Buttaoni natomiast, mając dalej wątpliwości, w dniu 30 VI 1836 skierował pismo do kard. Jakuba Fransoniego, prefekta Kongregacji Rozkrzewiania Wiary, o następującej treści :
„Ksiądz Wincenty Pallotti przedłożył Urzędowi Nauczycielskiemu załączoną formułę upoważnienia do przyjmowania do nowego Zjednoczenia pod nazwą «Apostolstwo Katolickie, czyli Pobożne Zjednoczenie, mające na celu zachowywanie i rozkrzewianie katolickiej wiary w każdej części świata, w zależności od Najwyższej Głowy Kościoła Świętego». Niżej podpisany, zwracając uwagę, że cel tegoż Pobożnego Zjednoczenia w istocie swej pokrywa się z celem Świętej Kongregacji Rozkrzewiania Wiary, uważa za swój obowiązek drogą urzędową zapytać uniżenie Waszą Eminencję o znaczenie tej formuły, chcąc wiedzieć, czy ze strony tej Świętej Kongregacji nie zachodzi jakaś przeszkoda w związku z pozwoleniem na drukowanie wspomnianego wyżej upoważnienia”. Na swoje zapytanie Buttaoni otrzymał odpowiedź pismem z dnia 21 VII 1836, że całkowite kierowanie dziełem rozkrzewiania i zachowywania wiary na terenach misyjnych zastrzeżone jest Kongregacji Rozkrzewiania Wiary, ona też tylko posiada prawo wysyłania i upoważniania tam pracowników oraz wydawania im delegacji. Sekretarz Kongregacji, odpisujący Buttaoniemu w imieniu prefekta Kongregacji, tak kończy swoje pismo: „Podpisany zatem Sekretarz (...) uważa za swój obowiązek odpowiedzieć Waszej Wielebności w sprawie wzoru formularza, przedłożonego przez ks. Wincentego Pallottiego, a przez Waszą Wielebność przesłanego wymienionemu wyżej Jego E. Kardynałowi, łącznie z szanownym listem z 30 VI, że jeśli chodzi o kraje podlegające władzy Kongregacji Rozkrzewiania Wiary, to na takie upoważnienie nie można zezwolić”.
Wobec takiej odpowiedzi — upoważnienia nie wydrukowano. Przytoczyliśmy tę korespondencję, spotykamy się tu bowiem z pierwszymi faktami niezrozumienia ze strony pewnych władz kościelnych zasadniczej myśli Dzieła Pallottiego.
Dominik Buttaoni był „mistrzem Pałacu Apostolskiego”, urząd ten sięga czasów św. Dominika Guzmana (†1221), założyciela Zakonu Kaznodziejskiego (Dominikanów), i papieża Honoriusza III (†1227). Gdy Kuria Papieska prowadziła tzw. „Studium Pałacowe”, mistrz kierował wydziałem teologicznym. Gdy „Studium” przestało istnieć, mistrz otrzymał stanowisko teologa papieskiego. Od czasów papieża Leona X (†1521) aż do papieża Piusa XI (r. 1925) dawał imprimatur na książki i pisma wydawane w Rzymie. Urząd ten piastowali, z małymi wyjątkami, zawsze członkowie Zakonu Kaznodziejskiego.
Civezza Pius — nie spotykamy się z nim więcej w Pismach Pallottiego. W Chinach w latach 1800—1850 było 200—250 tysięcy katolików i pracowało wśród nich około 40 misjonarzy europejskich oraz około 80 kapłanów chińskich. Za pontyfikatu papieża Grzegorza XVI było tam 12 wikariatów apostolskich.
Fransoni Jakub Filip, urodzony w r. 1775, zmarł w Rzymie w roku 1856, od roku 1834 — prefekt Kongregacji Rozkrzewiania Wiary. Mamy o nim wzmianki w kilku listach Pallottiego, był też protektorem Sióstr Apostolstwa Katolickiego, pracujących w Pobożnym Domu Miłosierdzia przy Via Borgo Sant' Agata ai Monti. Grzegorz XV, papież w latach 1621—1623, ustanowił Kongregację Rozkrzewiania Wiary mocą konstytucji Inscrutabili z dnia 22 VI 1622.
Lambruschini Alojzy — zob. niżej nr [194], przyp. 3. Odescalchi Karol — zob. wyżej nr [9], przyp. 7.
[186] Pismo jest autografem Pallottiego. Nie ma podanej daty powstania; prawdopodobnie zostało napisane w związku z zakwestionowaniem nazwy przez cenzora papieskiego, Dominika Buttaoniego, a więc w maju lub w pierwszej połowie czerwca 1836 r. Tekst znajduje się w: Op. compl, vol. III, s. 175—178; Race. I, s. 48—50, nry 135—140.
[187] Por. Flp 2,8.
[188] Mamy tu wyraźną aluzję do Zakonu Jezuitów (Societas Jesu - Towarzystwo Jezusowe) i do Zakonu Redemptorystów (Congregatio Sanctissimi Redemptoris — Kongregacja Najświętszego Odkupiciela). Jezuici — zgromadzenie założone przez św. Ignacego Loyolę w roku 1535, zatwierdzone w roku 1540. Redemptoryści — zgromadzenie założone w roku 1732 przez św. Alfonsa Liguoriego, zatwierdzone w roku 1749.
[189] Znajdujący się w Archiwum Generalnym Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego tekst jest fotograficzną kopią oryginału. Dokument składa się z czterech stron, z których druga i trzecia są czyste. Na stronie czwartej ks. Karol Orlandi umieścił następującą uwagę: „Oświadczenie w sprawie nazwy «Apostolstwo Katolickie», dane zgodnie z myślą Jego Świątobliwości Papieża Grzegorza XVI przez Jego Eminencję Kardynała Lambruschini 17 czerwca 1836, oraz uczynione przez tegoż przyrzeczenie popierania i opieki nad Pobożnym Zjednoczeniem”. Tekst dokumentu podany jest w: Op. compl., vol. IV, s. 10—11.
[190] Jak wyglądała pieczęć — zob. niżej część 2, nr [14].
[191] Oświadczenie oraz podpis kardynała są autografem. Alojzy Lambruschini (1776-1854), członek Zgromadzenia Barnabitów (założonego w r. 1530 przez św. Antoniego Marię Zaccaria, Bartłomieja Ferrari i Jakuba Morigia). Arcybiskup Genui — 1821, kardynał — 1831, od roku 1836 sekretarz stanu, od 1846 prefekt Kongregacji Obrzędów, szczerze oddany Pallottiemu i jego Dziełu.
[192] Mamy tu tekst drukowanego zaproszenia na zebranie Rady. Bilet, jednostronnie zadrukowany, pochodzi z lat 1836—1838, najprawdopodobniej z okresu po 16 VI 1836 — zatwierdzenie nazwy przez Papieża. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. V, s. 404; Race. II, s. 212—213, nr 606. Podajemy tekst tego dokumentu, ponieważ świadczy on o należytej stronie organizacyjnej Dzieła.
[193] Dochowany tekst napisany jest pismem kaligraficznym przez dwie, kolejno, nieznane osoby, liczy 16 stron, nie ma zakończenia. Występują liczne poprawki, głównie zrobione przez Pallottiego. Brak daty powstania, przyjmuje się, że pochodzi z okresu lipiec—sierpień 1836. Tekst podany w: Op. compl., vol. IV, s. 142—166; Race. II, s. 8 21, nry 11—63.
[194] Por. J 10,16.
[195] Mowa o Kongregacji Rozkrzewiania Wiary — zob. wyżej nr [187], przyp. 185.
[196] Por. Łk 10,2.
[197] Por. Łk 18,1.
[198] Por. Mk 12,41-44.
[199] Brak dalszych stron rękopisu; może wskutek uszkodzenia albo wobec sprzeciwu cenzora Buttaoniego (zob. wyżej nr [187], przyp. 185) przerwano redagowanie uprzednio już zaczętych Statutów.
[200] Dokument ten napisany jest pismem kaligraficznym, nieznaną ręką, liczy 40 stron, z których trzy ostatnie są czyste. Zawiera wiele poprawek zrobionych ręką Pallottiego. Nie ma podanej daty powstania. Przyjmuje się, że Pismo powstało w okresie lipiec—sierpień 1836. Pod koniec tego roku i na początku roku 1837 było przedstawiane do oceny wszystkim proboszczom parafii rzymskich, trzydziestu prokuratorom generalnym, generałom i przełożonym generalnym zakonów, jedenastu teologom oraz dziewięciu kardynałom - wszyscy wypowiedzieli się o nim bardzo pozytywnie. Tekst Statutów podany jest w: Op. compl., vol. IV, s. 253-299; Race. I, s. 52—71, nry 146—209.
[201] Por. Łk 10,2.
[202] Mamy tu wyraźną aluzję do Lyońskiego Związku Rozkrzewiania Wiary oraz do Ludwig-Missionsverein i Xaveriusverein. Lyoński Związek Rozkrzewiania Wiary założyła w Lyonie Paulina Maria Jaricot (1799—1862) w roku 1822. Będąc w Rzymie spotykała się z Pallottim. Była współzałożycielką Misyjnego Związku Dziecięctwa Jezusowego oraz założycielką tzw. Żywego Różańca. Lyoński Związek wydawał jako swój centralny organ Annales de la Propagation de la Foi od roku 1824; w roku 1931 zmieniono tytuł na Annales de la Propagation de la Foi et de s. Pierre Apótre; włoskie wydanie zaczęło wychodzić w roku 1828. Na wzór tego pisma Pallotti zamierzał wydawać swoje pismo — zob. wyżej nr [232].
Ludwig-Missionsverein — Związek Misyjny króla Ludwika powstał na terenie Bawarii pod wpływem Związku Lyońskiego w roku 1828 w Monachium, za założyciela tego Związku uważa się bawarskiego króla Ludwika l (†1868). W roku 1839 Związek został połączony ze Związkiem Lyońskim.
Związek Misyjny Xaveriusverein założony został w roku 1834 przez lekarza Henryka Hahna w Aachen (†1882). W roku 1837 powstało Arcybractwo Św. Franciszka Ksawerego, zamienione w roku 1842 na Franciskus-Xaveriusverein.
[203] Por. J 10,16.
[204] Kościół Spirito Santo — zob. wyżej nr [62], przyp. 70.
[205] Dochowany tekst jest autografem Pallottiego, oryginał liczy 4 strony, z których trzecia i czwarta są czyste. Brak podanej daty powstania. Przyjmuje się, że powstał w roku 1836, prawdopodobnie w związku z przekazywaniem Statutów do oceny. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. V, s. 13—14; Race. II, s. 22, nry 64—67.
[206] W. E. — „Waszej Ekscelencji” albo jak wynika z kontekstu, „Waszej Eminencji”. Na temat kardynałów należących do Zjednoczenia zob. niżej nr [479].
[207] List Pallottiego do Józefa Marii Penso przechował się w oryginale. Tekst w: Lett., s. 95, nr 381. Pallotti dopomógł Pensie wstąpić do klasztoru Kamedułów w Monte Corona. Kongregacja Eremicka Kamedułów z Monte Corona została założona w roku 980, zreformowana w roku 1523. Kongregacja została przyjęta do Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego 20 II 1836 roku, jej generalny prokurator, Eugeniusz Humbourg, dał na piśmie (23 XI 1836) pozytywną wypowiedź o Zjednoczeniu. Dochowało się kilka listów pisanych przez Pallottiego do o. Penso. Przytaczamy ten list, gdyż świadczy on o tym, że Pallotti starając się o udział całego Zjednoczenia w dobrach duchowych zakonów opierał się na fakcie, iż jego własna rodzina naturalna korzystała już z udziału w dobrach pewnych zakonów.
[208] W roku 1836 czterdzieści jeden wymienionych niżej zakonów dopuściło Pobożne Zjednoczenie do udziału we wszystkich swoich dobrach duchowych, jakie mogły być przekazane innym:
1) 28 IV 1836 — Kongregacja Mnichów Eremitów z Camaldoli, założona w roku 980 przez św. Romualda.
2) 29 IV 1836 — Kongregacja Eremitów Kamedułów z Monte Corona, założona w roku 980, zreformowana w roku 1523.
3) 3 VIII 1836 — Zakon Braci Mniejszych Świętego Franciszka, założony przez św. Franciszka z Asyżu w roku 1209.
4) 3 VIII 1836 — Zakon Braci Eremitów Świętego Augustyna, założony w wieku IV, zjednoczony w roku 1256, oparty na regule ułożonej w wieku XII na podstawie pism św. Augustyna.
5) 3 VIII 1836 — Zakon Braci Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmelu Dawnej Obserwancji, założony przez Bertolda z Kalabrii, reguła została zatwierdzona w r. 1226.
6) 3 VIII 1836 — Zakon Sług Najświętszej Maryi Panny, założony we Florencji w roku 1233 przez Bonifiliusa Monaldi, Jana de Bonagiunla, Benedykta Kell' Antella, Bartłomieja degli Amidei, Ricovera de Uguccione, Gerardiana de Sostegno i Aleksego Falconieri.
7) 4 VIII 1836 — Zakon Braci Mniejszych Kapucynów, gałąź franciszkańska, zreformowana w roku 1525 przez Mateusza z Bussi, od roku 1619 istniejący jako samodzielny zakon.
8) 5 VIII 1836 — Klasztor Świętego Grzegorza Mnichów Armeńskich, klasztor Zakonu Świętego Antoniego z Aleppo Maronitów pod wezwaniem Św. Grzegorza Oświeciciela, znajdujący się w Rzymie przy kościele San Piętro in Vincoli, tu mieszkał prokurator generalny zakonu, założonego w roku 1695.
9) 5 VIII 1836 — Trzeci Zakon Regularny Świętego Franciszka, wyłoniony z Zakonu Franciszkańskiego w roku 1447.
10) 5 VIII 1836 — Zakon Najświętszej Maryi Panny od Wykupu Niewolników, założony w roku 1218 przez św. Piotra Nolasco.
11) 5 VIII 1836 — Zakon Braci Najmniejszych Świętego Franciszka a Paulo, założony w roku 1435 przez św. Franciszka a Paulo.
12) 5 VIII 1836 — Kongregacja Rzymsko-Parrneńska Zakonu Świętego Hieronima, gałąź hiszpańskiej kongregacji, założona przez Lope de Olmedo (1370—1433).. W Rzymie mieli klasztor na Awentynie.
13) 5 VIII 1836 — Klerycy Regularni dla Posługi Chorym (Kamilianie), założeni w roku 1582 przez św. Kamila de Lellis.
14) 5 VIII 1836 — Kongregacja Kleryków Regularnych Matki Bożej, założona w roku 1574 przez Jana Leonardi.
15) 6 VIII 1836 — Zakon Braci Eremitów Bosych Świętego Augustyna, gałąź augustiańska, zreformowana w latach 1592—1599.
16) 8 VIII 1836 — Zakon od Pokuty, założony w roku 1723 przez Jana Varella Losada, nazywany też jest „Nazaretanami”.
17) 9 VIII 1836 — Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych Świętego Franciszka, gałąź franciszkańska (założeni w roku 1209).
18) 10 VIII 1836 — Zakon Najświętszej Trójcy od Wykupu Niewolników, założony w roku 1218 przez św. Jana z Mathy i św. Feliksa z Valois.
19) 11 VIII 1836 — Zakon Braci Bosych Świętej Trójcy, gałąź Zakonu Najświętszej Trójcy od Wykupu Niewolników, założona w roku 1596 przez bł. Jana Chrzciciela od Poczęcia.
20) 11 VIII 1836 — Kongregacja Kleryków Bosych Najświętszego Krzyża i Męki Pana naszego Jezusa Chrystusa, założona w roku 1720 przez św. Pawła od Krzyża.
21) 12 VIII 1836 — Zakon Kleryków Regularnych Mniejszych, założony w roku 1588 przez Franciszka Caraciollo, Fabrycjusza Caraciollo i Jana Adorno.
22) 13 VIII 1836 — Kongregacja Księży od Nauki Chrześcijańskiej, powstała z trzech Kongregacji: Rzymskiej, założonej w Rzymie przy kościele San Giovanni della Malva w roku 1560, Neapolitańskiej, powstałej w roku 1610, i z Awiniońskiej, założonej w roku 1592 przez wielebnego Cezara De Bus. W roku 1747 wszystkie trzy Kongregacje zostały połączone w jedną, przyjmując Konstytucje Kongregacji Awiniońskiej i uznając Cezarego De Bus za swego założyciela.
23) 15 VIII 1836 — Kongregacja Mnichów Eremitów Kamedułów, założona w roku 980 przez św. Romualda z Rawenny.
24) 17 VIII 1836 — Kongregacja Sylwestrianów Zakonu Świętego Benedykta, założona w roku 1231 przez św. Sylwestra Gozzolini.
25) 25 VIII 1836 — Kongregacja Błogosławionego Piotra z Pizy Zakonu Świętego Hieronima — zob. niżej nry [308], [309].
26) 29 VIII 1836 — Towarzystwo Jezusowe, założone w roku 1535, przez św. Ignacego Loyolę (Jezuici).
27) 29 VIII 1836 — Zakon Braci Kaznodziejskich (Dominikanie), założony w roku 1216 przez św. Dominika Guzmana.
28) 2 IX 1836 — Zakon Szpitalniczy Świętego Jana Bożego, założony w roku 1537 przez św. Jana Bożego.
29) 3 IX 1836 — Kongregacja Kleryków Regularnych Świętego Pawła, Barnabitów, założona w roku 1530 przez św. Antoniego Marię Zaccaria, Bartłomieja Ferrari i Jakuba Morigia.
30) 12 IX 1836 — Kongregacja Najświętszej Maryi z Góry Oliwnej, Zakonu Świętego Benedykta, założona w 1313 roku przez bł. Bernarda z Tolomei.
31) 27 IX 1836 — Zakon Kleryków Regularnych Ubogich Matki Bożej Szkół Pobożnych (Pijarzy), założony w roku 1617 przez św. Józefa Kalasantego.
32) 29 IX 1836 — Zakon Bazylianów Włoskich z Grotaferrata, założony w r. 1579.
33) 5 X 1836 — Instytut Braci Szkół Chrześcijańskich, założony w roku 1680 przez św. Jana de la Salle.
34) 6 X 1836 — Zakon Cystersów Reformowanych, czyli Ściślejszej Obserwancji (Trapiści), gałąź Cystersów, powstała wskutek reformy z roku 1664 — zob. niżej nr [307].
35) 7 X 1836 — Kongregacja Nauki Chrześcijańskiej, Arcybractwo założone w Rzymie w roku 1607 przez Marka de Sadis; od roku 1746 siedziba przy kościele Santa Maria del Pianto.
13 X 1836 — Kongregacja Misyjna (Lazaryści), założona w roku 1625 przez św. Wincentego a Paulo.
37) 13 XI 1836 — Klasztor Maronitów Zakonu Antoniańskiego, istniejący w Rzymie i należący do Zakonu Libańskich Maronitów, założonego w roku 1695; prokurator generalny mieszkał w Rzymie.
38) 1836 — Kongregacja Wallombrozjanów Zakonu Świętego Benedykta, założona w roku 1015 przez św. Jana Gwalberta.
39) 1836 — Zakon Bazylianów Najświętszego Zbawiciela, Melchitów, założony w roku 1684; prokurator generalny mieszkał w Rzymie.
40) 1836 — Zakon Antoniański Świętego Izajasza, Maronitów, założony w roku 1700; prokurator generalny mieszkał w Rzymie.
41) 1836 — Zakon Antoniański Świętego Hormizda, Chaldejczyków, założony w roku 1808 przez Gabriela Dambo.
Po roku 1836 dopuścili Pobożne Zjednoczenie do udziału w swoich dobrach duchowych:
42) 16 II 1837 — Zakon Kartuzów, założony w roku 1084 przez św. Brunona z Kolonii.
43) 20 III 1837 — Kongregacja Najświętszego Odkupiciela (Redemptoryści), założona w roku 1732 przez św. Alfonsa Liguori.
44) 17 V 1837 — Zakon Kleryków Regularnych z Somascha, założony w roku 1528 przez św. Hieronima Aemiliani.
45) 17 V 1837 — Święty Zakon Cysterski, założony w roku 1098 przez św. Roberta.
46) 19 III 1843 — Zakon Kleryków Regularnych, zwanych Teatynami, założony w roku 1525 przez św. Kajetana z Tiene i Jana Piotra Caraffę
47) 23 I 1846 — Żeński Klasztor Trapistek (Cystersek Reformowanych) w Stape-Mill w Anglii. Zakon został założony w roku 1688 przez Armanda Jana Le Bouthillier de Rance.
48) 27 X 1863 — Kongregacja Misjonarzy Oblatów Najświętszej Maryi Dziewicy Niepokalanej, założony w roku 1816 przez bl. Eugeniusza Karola de Mazenod.
Wykaz zakonów podany jest na podstawie danych znajdujących się w APSM, vol. I, s. 56.
Papież Pius IX pismem z l VII 1847 zatwierdził ten udział i rozszerzył na aktualnie istniejące zakony — zob. niżej nry [673]—[675]
[209] Dochował się brudnopis listu do opata generalnego Trapistów. Początek Trapistom dał Armand Jan Le Bouthillier de Rance, początkowo ksiądz świecki i kanonik katedry Notre-Dame w Paryżu, posiadający jako beneficjum opactwo cysterskie w miejscowości La Trappe (Francja). Potem sam został cystersem i jako opat przeprowadził odnowę, wracając do ściślejszej obserwancji. Od nazwy miejscowości La Trappe zreformowani w roku 1664 Cystersi otrzymują nazwę Trapistów. Udział w dobrach duchowych został przyznany 6 X 1836 — zob. wyżej nr [306], przyp. 208/34.
[210] Dokument jest luźną kartką oraz autografem Pallottiego, tekst pisany po łacinie. Pismo pochodzi z roku 1836; ponieważ udział w dobrach duchowych został przyznany 25 VIII 1836 (zob. wyżej nr [306], przypis 208/25), można wnioskować, że powstało przed tą datą. Tekst znajduje się w: Op. compl., voł. V, s. 15—16.
[211] Hieronimie! — ogólna nazwa zakonów pod wezwaniem Św. Hieronima (34O—420), Doktora Kościoła i tłumacza Pisma świętego na Język łaciński. Należą do nich: 1) Hiszpańska Kongregacja Eremitów Świętego Hieronima, założona w XIV wieku przez włoskich franciszkanów; 2) Ubodzy Eremici Świętego Hieronima — o nich mówi Autor dokumentuj 3) Hieronimie! Lombardzcy, zwani też Hieronimitami Otaserwantami — zob. wyżej nr [306], przyp. 2/12; 4) Pustelnicy Świętego Hieronima — Kongregacja włoska, założona w roku 1360 przez Karola Montagranelli. Bł. Piotr Gambacorta (1355—1435) w 1377 r. udaje się na pustelnię pod Urbino i tu, naśladując sposób życia św. Hieronima, daje początek zgromadzenia zakonnemu. Jego synowie duchowi mieli w Rzymie klasztor na Janikulum pod wezwaniem Św. Onufrego.. O Józefie Ruizie nie ma więcej wzmianek w Pismach Pallottiego.
[212] Por. 2 Kor 5,14.
[213] Pismo jest luźną kartką, kaligraficznie zapisaną (nieznaną ręką). Brak podanej daty powstania. Przyjmuje się, że pochodzi z drugiej połowy roku 1836. W tym czasie Zjednoczenie starało się o zorganizowanie domu dla biednych dziewcząt i w tym celu otwarło subskrypcję na kupno .odpowiedniego lokalu. Za zebrane pieniądze wynajęto dom przy Via dell'Alborata, obok bazyliki Santa Maria Maggiore, i tam umieszczono zebrane dziewczęta. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. V, s. 31—33; Race. II, s. 55, nry 132—138.
[214] Alojzy Togni, kamilianin (1779—1849), pochowany w kościele SS. Vincenzo e Anastasio a Trevi. Był przełożonym generalnym swego zakonu w latach 1832—1838 i od roku 1844 aż do swej śmierci. Kamilianie — zob. wyżej nr [306], przypis 208/13.
[215] Por. wyżej nr [306], przyp. 208.
[216] Autograf Pallottiego, Pismo liczy 4 strony, pochodzi z okresu październik—listopad 1836. Tekst podany w: Op. compl., vol. V, s. 21—26; Race. II, s. 53—54, nr 129.
[217] Alkusci — zob. wyżej nr [38], przyp. 38. Piazza San Lorenzo in Lucina leży przy starożytnym kościele o tejże nazwie, przy Via del Corso.
[218] Rigogli — zob. wyżej nr [306], przyp. 208/38.
[219] Mottura — zob. wyżej nr [38], przyp. 45. Via della Pedacchia została zniesiona przy budowie pomnika Wiktora Emanuela w latach 1885—1911.
[220] Martorelli — zob. wyżej nr [72], przyp. 88. Via dei Serpenti istnieje aktualnie, boczna do Via Nazionale.
[221] Santucci — zob. wyżej nr [72], przyp. 91. Pałac Książąt Piombini leżał na Via del Corso po przeciwnej stronie Piazza Colonna.
[222] Sisco, człowiek świecki, był synem sąsiada rodziny Pallottich, młodszy o trzy lata od Wincentego. Pracował jako urzędnik w państwowym zarządzie loterii. Pozostało kilkanaście listów pisanych do niego przez Pallottiego.
[223] Guerrieri, człowiek świecki; nie mamy więcej o nim wzmianek w Pismach Pallottiego.
[224] Rocatis — zob. niżej przyp. 234.
[225] Simonetti, człowiek świecki, nie mamy więcej o nim wzmianki w Pismach Pallottiego. Pałac Doria znajduje się między Piazza Navona a Via dell'Anima.
[226] Nie mamy więcej wzmianek w Pismach Pallottiego o Millingen i Brunettim.
[227] Melia, urodzony 1804 w Rzymie, zetknął się z Pallottim w Kongregacji Młodzieżowej przy kościele Santa Maria del Pianto, gdzie Pallotti pracował. W roku 1829 objął po Pallottim stanowisko dyrektora tejże Kongregacji. Pracował też z Pallottim w Rekolekcyjnym Domu Piattich na Janikulum. Od roku 1832 pełnił obowiązki wicedyrektora Kolegium Kongregacji Rozkrzewiania Wiary. Jako jeden z pierwszych zamieszkał w roku 1837 razem z Pallottim przy kościele Spirito Santo przy Via Giulia. Tam wspólnie z Pallottim, ks. Józefem Marinoni i ks. Wincentym Michettoni tworzył pierwszą wspólnotę Zjednoczenia, która jako taka została zatwierdzona i pobłogosławiona przez kardynała Odescalchi w dniu 2 X 1837, w tej wspólnocie Melia pełnił obowiązki wice-rektora. W październiku 1844 został przez Pallottiego wysłany do Londynu, do pracy wśród znajdujących się tam Włochów. Jesienią 1847 wraca do Rzymu, aby podjąć się kwesty na rzecz budowy kościoła w Londynie. W dniu 7 marca 1848 składa uroczysty akt poświecenia się Stowarzyszeniu Apostolstwa Katolickiego i zostaje mianowany rektorem misji w Londynie. W roku 1856 zostaje wybrany przełożonym generalnym Stowarzyszenia i zajmuje to stanowisko do roku 1862, potem wraca do Londynu. Umiera 11 XI 1876. Wydał drukiem następujące prace: A Treatise on Auricular Confession, dogmatical, historical & pratical, Dublin 1865; Della Confessione auriculare. Tratlato dogmatico- storico-pratico (piąte wydanie włoskie), Roma 1898 (czwarte wydanie sam przygotował w roku 1873); The Woman blessed by alt generations, London 1868; La Donna benedetta da tutte generazioni, Torino 1876; The Life of the Servant of God Vin-cent Pallotti, London 1871. Pozostało wiele listów pisanych przez Pallottiego do Melii.
[228] Brinciotti — nie spotykamy go już więcej w Pismach Pallottiego. Kościół San Carlo ai Catinari znajduje się przy Piazza Benedetto Cairoli. Obsługiwany był za czasów Pallottiego przez Barnabitów. Obecnie na terenie jego parafii leży Dom Generalny Pallotynów przy Via Pettinari oraz Piazza Pallotti.
[229] Galliano — zob. w tekście nry 19 i 20; człowiek świecki, nie mamy więcej o nim wzmianek w Pismach Pallottiego. Ulica Ripa Grandę znajduje się na Zatybrzu przy Ponte Aventino.
[230] Uwaga: „niczego jednak nie przyniósł” zrobiona jest przez Pallottiego w późniejszym czasie.
[231] Stefani współpracuje z Pallottim od roku 1835. Przechował się szereg listów pisanych przez Pallottiego do Stefaniego. Hospicjum Apostolskie — zob. wyżej nr [38], przyp. 4.
[232] Casini — przechowało się kilka listów pisanych przez Pallottiego do Casiniego, pierwszy nosi datę 6 VIII 1818. Hospicjum S. Michele — zob. wyżej nr [38], przyp. 4. Słowo „Nic” dopisane zostało później.
[233] Fabiani — pozostało kilka listów pisanych przez Pallottiego do Fabianiego. W klasztorze San Silvestro in Capite znajdowały się Klaryski. Klasztor i kościół San Silvestro in Capite znajdują się przy placu o tejże nazwie, przy Via della Mercede, bocznej do Via del Corso.
[234] Rocatis — na imię mu było Józef. Dochowało się kilka listów pisanych przez Pallottiego do Rocatisa; nie mamy natomiast wzmianki o Magdalenie Borgogni.
[235] Butinelli — człowiek świecki, nie mamy o nim więcej wzmianek w Pismach Pallottiego. Archigimnazjum Rzymskie to Uniwersytet Rzymski, zwany Sapienza, zało żony w roku 1303 przez papieża Bonifacego VIII. W roku 1870 gmach został przejęty przez włoskie władze państwowe. Obecnie w gmachu dawnej „Sapienzy” znajduje się archiwum państwowe.
[236] Venuti — zob. wyżej nr [72], przyp. 93.
[237] Pietrini — Pallotti wspomina o nim w liście z dnia 5 V 1835 (Lett, nr 340). Klasztor znajduje się na Via della Missione. Misjonarze — zob. wyżej nr [306], przyp. 208/36. Pallotti w klasztorze Misjonarzy na Monte Citorio zazwyczaj odprawiał swoje doroczne rekolekcje.
[238] Venuti — zob. wyżej nr [72], przyp. 93. Nie udało się ustalić, komu upoważnienia miały być przekazane.
[239] Salvati — zob. wyżej nr [38], przyp. 36.
[240] Angelini — nie mamy więcej o nich wzmianki w Pismach Pallottiego. Via delle Muratte istnieje aktualnie, boczna do Via del Corso.
[241] Azzocchi Piotr Paweł był lekarzem, leczył Pallottiego oraz te osoby, które do niego kierował Pallotti. Przechowało się wiele listów pisanych przez Pallottiego do Azzocchiego.
[242] Minetti — dochował się jeden list pisany do niego, z dnia 27 IV 1841 (Lett., nr 751).
[243] Gauttieri — mamy kilka listów pisanych przez Pallottiego do niego. Nie wiemy, komu miały być przekazane te formularze. Zob. też niżej nr [316].
[244] Ferrari Alojzy był archiwariuszem w Kongregacji Rozkrzewiania Wiary. Mamy kilka listów Pallottiego pisanych do niego. Nie wiemy, komu miały być przekazane otrzymane przez niego formularze. Zob. niżej nr [454], przyp. 421.
[245] List dochował się w oryginale. Gauttieri — zob. wyżej nr [315], przyp. 243. Tekst listu podany jest w: Lett., s. 99, nr 403.
[246] Autograf Pallottiego, tekst podany w: Op. compl., vol. V, s. 27; Race. II, s. 54, nr 131. Wykaz pochodzi z okresu październik—grudzień 1836.
[247] Casella — nie mamy o nim więcej wzmianek w Pismach Pallottiego.
[248] Baronessa Prussiana — prawdopodobnie chodzi o baronową Dorotę Fryderykę von Kinsky, która dwukrotnie jest wspomniana w Pismach Pallottiego: w liście z dnia 6 IV 1848 jako Kymines Baronessa (Lett., s. 320, nr 1462) i wśród kandydatów i kandydatek na stanowisko opiekunów (prokuratorów) Kolegium Misyjnego, które Pallotti starał się założyć, jako Baronessa Kyminzy (Op. compl., vol. V, s. 401; Race. II, s. 212, nr 605). Dorota Fryderyka von Kinsky była Czeszką.
[249] Mowa o Klasztorze Sióstr Oblatek Augustianek od Matki Bożej Siedmiu Boleści. Zakon oparty na Regule Św. Augustyna. Klasztor znajdował się przy Via delie Fornaci, która teraz się nazywa Via Garibaldi. Zakonnice mieszkają obecnie na tym samym miejscu, a dom jest siedzibą Zarządu Generalnego. Klasztor znajduje się na Janikulum (Zatybrze).
[250] Mowa o przełożonej Hospicjum dla Neofitek. Papież Paweł III (1534—1549) w roku 1543 polecił Janowi di lorano, rektorowi kościoła San Giovanni del Mercato, znajdującego się przy Kapitolu, założyć Hospicjum dla kobiet, które chciałyby się nawrócić na katolicyzm. Upoważnił go też do założenia Arcybractwa Św. Józefa, które by tymi kobietami się zajmowało. Hospicjum powstało przy kościele della Santissima Annunziata i otrzymało regułę dominikańską. Kardynał Antoni Barberino, brat papieża Urbana Vin (1623—1644), w roku 1634 przeniósł Hospicjum do budynku przy kościele Santa Maria ai Monti. W roku 1842 znajdowały się tam 42 kobiety. Hospicjum istnieje obecnie i znajduje się w Rzymie przy Via Madonna dei Monti, pozostaje pod zarządem kardynała wikariusza Rzymu.
[251] Dochowany tekst jest autografem Pallottiego i liczy 8 stron. Brak daty powstania; przyjmuje się, że pochodzi z okresu listopad—grudzień 1836, przed Oktawą Objawienia Pańskiego w roku 1837. Tekst podany w: Op. compl., vol. m, s. 188—196; Race. I, s. 89—93, nry 176—187.
[252] Por. l J 4,16.
[253] Por. Rz 5,5.
[254] Mowa jest zapewne o św. Marii Magdalenie de Pazis. Urodzona w roku 1566 we Florencji, karmelitanka, zmarła w roku 1607.
[255] Małgorzata z Kortony (1247—1297), członkini Trzeciego Zakonu Św. Franciszka.
[256] Por. l Kor 8,1.
[257] Por. wyżej nr [317].
[258] Por. J 4,5-29; Łk 7,36-50; J 20,11-18.
[259] Św. Paweł w 15 roku swego życia udał się na pustynię i tam przeżył 98 lat. Zmarł w roku 347. Św. Paweł, zwany Pierwszym Pustelnikiem, jest patronem Zakonu Braci Świętego Pawła Pierwszego Eremity, założonego w roku 1215; główną siedzibą Paulinów w Polsce jest klasztor w Częstochowie na Jasnej Górze.
[260] Św. Antoni jako młodzieniec udał się na pustynię egipską. Początkowo żył samotnie, potem dla tych, którzy się doń przyłączyli, napisał Regule, stając się w ten sposób ojcem zakonnego życia wspólnego. Umarł w r. 356, mając 105 lat życia.
[261] Książeczka jest wydana drukiem, zawiera 8 stron. Tekst został napisany w okresie listopad— grudzień 1836, wydany w roku 1837, prawdopodobnie z okazji uroczystości Oktawy Objawienia Pańskiego. Tekst podany w: Op. compl., vol. IV, s. 17—23; Race. I, s. 40—43, nry 110—115.
[262] Opis herbu zob. niżej, część 2, nry [10]—[11].
[263] Por. wyżej nr [306], przyp. 208.
[264] Kościół Spirito Santo — zob. wyżej nr [62], przyp. 70.
[265] Por. Mt 22,39.
[266] Por. J 10,16.
[267] Por. 1 Tm 2, 4..
[268] Por. Flp 2,8.
[269] Por. Rz 5,5.
[270] Por. J 10,16.
[271] Por. Ps 89,2.
[272] Por. Łk 10,2; Jl 12,17
[273] Por. Łk 10,2; Jl 12,17.
[274] Por. Łk 10,2; Jl 12,17.
[275] Pismo składa się z ośmiu stron, strona ósma jest czysta, pismo kaligraficzne nieznanej ręki. Nie ma podanej daty powstania, przyjmuje się, że pochodzi z okresu luty—lipiec 1837. Tekst podany jest w: Op. compl., vol. V, s. 79—87; Race. II, s. 58—64, nry 150—161.
[276] Pallotti ma tu zapewne na myśli Zgromadzenie Córek Miłosierdzia Św. Wincentego a Paulo (Szarytki), założone przez św. Wincentego 4 Paulo (1585—1660) i św. Ludwikę de Marillac (1591—1660) w roku 1633.
[277] Założone przez Franciszka Pallu (1626—1684) w roku 1660.
[278] Założone przez Paulinę Marię Jaricot — por. wyżej nr [255], przyp. 202.
[279] Jeden paolo równa się 10 baiocco (około 180 współczesnych lirów włoskich).
[280] Por. niżej nry [348] i [349].
[281] Por. Mt 19,29.
[282] Autograf Pallottiego, pismo pochodzi z okresu marzec—kwiecień 1837. Tekst podany w: Op. compl., vol. y, s. 26—27; Race. U, s. 54, nr. 130.
[283] Nie spotykamy się więcej z Lodovisim w Pismach Pallottiego. Kościół Sant Apolinare istnia) już w VIII wieku. Papież Juliusz III (1550—1555) przekazał go św. Ignacemu Loyoli, który przy kościele założył Kolegium Germanicum w roku 1552. Papież Leon XII (1823—1829) w roku 1824 przeznaczył kościół dla Seminarium Rzymskiego.
[284] Malleriniego nie spotykamy więcej w Pismach Pallottiego.
[285] Człowiek świecki, nie mamy o nim więcej wzmianek w Pismach Pallottiego
[286] Pozostało kilka listów pisanych przez Pallottiego do Cettiego.
[287] Tekst pisany inną ręką, prawdopodobnie samego Leggeriego. Nie mamy więcej o nim wzmianek w Pismach Pallottiego.
[288] Nie mamy więcej wzmianek w Pismach Pallottiego o Morellim. Budynek, w którym mieszkał, znajdował się przy Piazza San Lorenzo in Lucina. Pałac książąt Ruspoli znajduje się obok, przy Via del Corso. Z Pallottim współpracował monsignore Ruspoli oraz Barbara Ruspoli (por. Lett, nry 790 i 1030).
[289] Człowiek świecki, Pallotti wspomina o nim w Lett., nr 1075. Via del Pellegrino — na tej ulicy pod nrem 130 znajdował się rodzinny dom Pallottiego.
[290] Brat Benedykt — nie mamy więcej o nim wzmianek w Pismach Pallottiego. Kościół należał i należy do Instytutu Oratorium Św. Filipa z Neri (Filipini), założonego w roku 1575 przez św. Filipa z Neri (†1595). Kościół znajduje się przy Piazza della Chiesa Nuova i nosi nazwę La Chiesa Nuova — dawna nazwa Santa Maria in Vallicella, zbudowany za życia św. Filipa. Plac znajduje się przy Corso Vittorio Emanuele.
[291] Oryginał jest luźną kartką, zapisaną kaligraficznie (nieznaną ręką). Brak podania czasu powstania; przyjmuje się, że Pismo powstało w okresie marzec—lipiec 1837. Forma organizacyjna klasy ofiarodawców wzięta jest od Lyońskiego Dzieła Rozkrzewiania Wiary. Tekst znajdujemy w: Op. compl., vol. V, s. 28—30; Race. II, s. 62, przypis do nru 158.
[292] Perelli — człowiek świecki, przyjaciel rodziny Pallottich, znał Wincentego od wielu lat. Był księgowym Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego. Wzmiankowany jest kilkakrotnie w Pismach Pallottiego.
[293] l baiocco — około 18 obecnych lirów włoskich.
[294] Por. Mt 10,42.
[295] Karol August von Reisach (1800—1869), w 1830 mianowany rektorem Kolegium Rozkrzewiania Wiary, od 1836 biskup Eichstaett, kardynał 1855.
[296] Tekst zaświadczenia, które przechowało się w oryginale, został napisany przez Pallottiego; podany jest w: Lett., s. 113, nr 469.
[297] Kasper Del Bufalo urodził się w Rzymie w roku 1786, zmarł tamże 28 XII 1837; kanonik Bazyliki Św. Marka od 1807, święcenia kapłańskie otrzymał w 1808. W roku 1815 założył Kongregację Przenajdroższej Krwi. Ogłoszony błogosławionym w 1904, świętym — w 1954. Pallotti zapoznał się z Del Bufalo w Hospicjum Santa Galia prawdopodobnie już w roku 1816. Del Bufalo darzył Pallottiego przyjaźnią aż do swej śmierci.
[298] Oryginał jest luźną kartką, własnoręcznie zapisaną przez Pallottiego. Brak podanej daty; przyjmuje się, że Pismo pochodzi z okresu marzec—listopad 1837. Tytułu, ujętego w nawiasach, nie mamy w oryginale, natomiast podaje go kaligraficzna kopia. Tekst Pisma znajduje się w: Op. compl., vol. V, s. 147—151; Race. II, s. 56—57, nry 139—144.
[299] Por. wyżej nry [335]—[346].
[300] Por. Mt 10,42.
[301] Por. Jk 5,19-20; nie udało się ustalić, skąd pochodzi wypowiedź Augustyna; zob. PL 32 nn.
[302] Ks. Jan Franciszek Bartelli11 26 VIII 1840Autograf Pallottiego oraz nieznanej osoby, liczy 4 stronice, z których pierwsza i czwarta są czyste. Pochodzi z okresu 15 VI 1837 — IV 1842. Tekst podany jest w: Op. compl., vpl. VI, s. 7—10. Kościół Spirito Santo — zob. wyżej nr [62], przyp. 22.
[303] Marinoni — urodził się w roku 1810 w Mediolanie i tam umarł w roku 1891. Kilka lat po święceniach przybył do Rzymu, gdzie współpracował i mieszkał z Pallottim. Opuścił wspólnotę z powodu słabego zdrowia, pełnił potem obowiązki wikariusza w Hospicjum Apostolskim San Michele a Ripa, a wreszcie proboszcza. W roku 1850 zostaje odwołany z Rzymu, by w Saronno, w diecezji Pavia, objąć kierownictwo nowo tworzonego na życzenie papieża Piusa IX Seminarium dla Misji Zewnętrznych. Organizator bowiem tego Seminarium Angelo Ramazzotti został mianowany biskupem Pavii. W roku 1851 Seminarium przeniesiono do Mediolanu, a Marinoni był jego kierownikiem aż do swojej śmierci. Seminarium Misyjne zostało połączone w roku 1926 z powstałym wcześniej (r. 1874) w Rzymie Seminarium Świętych Apostołów Piotra i Pawła dla Misji Zewnętrznych i istnieje nadal w Mediolanie jako Instytut Papieski Świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz Świętych Ambrożego i Karola dla Misji Zewnętrznych. Na decyzję Piusa IX dotyczącą założenia Seminarium Misyjnego w archidiecezji mediolańskiej miał pewien wpływ Pallotti, również na kształtowanie się tego Seminarium wywarł wpływ przez Marinoniego.
[304] Hospicjum S. Michele – por. wyżej nr [38], przyp. 33.
[305] Melia — por. wyżej nr [315], przyp. 227.
[306] Triboli — urodzony w Rzymie w parani Santa Lucia del Gonfalone, opuścił wspólnotę w roku 1843.
[307] Noethen — rodem z Prus, wyjechał na misje do Ameryki Pomocnej.
[308] Alkusci — zob. wyżej nr [38], przyp. 38.
[309] Vaschetti — członek Zakonu Kleryków Regularnych z Somascha, por. nr [306], przyp. 208/44.
[310] Pegu — miej scowość w Birmie.
[311] Ceccarini — członek Zakonu Kleryków Regularnych z Somascha, por. wyżej nr [306], przyp. 208/44.
[312] Bartelli —jak wyżej, przyp. 10.
[313] Kolegium Greckie założone 1577 za Grzegorza XIII (1572—1585), zreformowane 1897, zamknięte 1803, otwarte 1835 dla dziesięciu tylko alumnów, mieści się obecnie w Rzymie przy Via del Babuino.
[314] O'Sullivan — przebywał, by odprawić rekolekcje.
[315] Kolegium Clementinum założone w roku 1594 przez Klemensa VIII (1592—1605) dla terenów tzw. Ilirii (starożytna kraina między Adriatykiem, rzeką Morawą, Epirem i środkowym Dunajem), stąd Kolegium nosi również miano Kolegium Iliryjskiego.
[316] Cachia — rodem z Malty, chciał przez jakiś czas mieszkać razem z Pallottim, aby się uspokoić duchowo. Nie wiemy, dlaczego nazwany jest on senatorem Rzymu (Senatore di Roma), to znaczy burmistrzem, gdyż senatorem w latach 1834—1847 był Dominik Orsini.
[317] Prawdopodobnie chodzi o Franciszka De Carolis, który w liście z dnia 6 XII 1840 prosił Pallottiego o przyjęcie do Kolegium Misyjnego — „Karol”, węgierskie Karolyi oznacza więc nazwisko, a nie imię. San Giovanni — Bazylika S. Giovanni in Laterano.
[318] Cerroni — kleryk, odszedł 10 V 1842 do Kolegium Greckiego, por. wyżej przyp. 313.
[319] Crignoni — wystąpił w tym samym roku.
[320] Auconi — urodzony 1816 w Lavinia, diec. Velletri. Poznał Pallottiego w roku 1837 i obrał go za swego kierownika duchowego. Święcenia kapłańskie otrzymał w roku 1841. W dniu l maja 1842 został przyjęty przez Pallottiego do Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego. W roku 1848 był wybrany radcą generalnym Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego (Kongregacji) i ojcem duchownym ustronia przy kościele San Salvatore in Onda. W roku 1862 Kongregacja do Spraw Biskupów i Zakonników mianowała go przełożonym generalnym Stowarzyszenia; zajmował to stanowisko do roku 1869, potem był radcą generalnym. Zmarł 3 II 1877 roku.
[321] Z innych źródeł wiemy, że w Kolegium Misyjnym, które stanowiło część centralną Pobożnego Zjednoczenia, prowadzącą życie wspólne, przebywali:
Ks. Wincenty Michettoni — zob. niżej nr [373], przyp. 352.
Ks. Filip Józef Fratiglioni przebywał jakiś czas w roku 1840 i odszedł na stanowisko proboszcza Hospicjum Apostolskiego S. Michele a Ripa, gdzie zmarł 19 IX 1844 roku. Ks. kanonik Angelo Gauttieri przebywał jakiś czas w roku 1840 albo 1841.
Ks. Ignacy Auconi rozpoczyna nową serię członków centralnej części Zjednoczenia, prowadzącej życie wspólne, których przyjął sam Pallotti, są to: Andrzej Mogliazzi, Franciszek Vaccari, Angelo Palombi, Henryk Ghirelli, Paweł De Geslin, Lucjan Bandiera, Józef Faa di Brano, Józef Gagliardi, Karol Orlandi, Franciszek Minelli, Józef Alves, Antoni Toesca, Karol Maria Sallart.
[322] Autograf Pallottiego, dokument składa się z 4 stron; na stronie czwartej znajduje się adres oraz własnoręczne pismo Odescalchiego. Prośba została złożona przed 2 X 1837. Tekst podany jest w: Op. compl., vol. IV, s. 14—16; Lett., s. 109—110, nr 455. Odescalchi — zob. wyżej nr [9], przyp, 9.
[323] Grzegorz XVI — zob. wyżej nr [69], przyp. 80.
[324] Kościół Spirito Santo — zob. wyżej nr [62], przyp. 70. Razem z Pallottim mieszkali: Józef Marinoni z Mediolanu, Wincenty Michettoni z Cossignano i Rafał Melia — zob. wyżej nr [357].
[325] Tekst znajdujący się pod tym numerem napisał Odescalchi.
[326] Włosko-łaciński tekst modlitw został wydany w roku 1838 (styczeń—lipiec), najprawdopodobniej w związku z Oktawą Objawienia Pańskiego. Książeczka liczy 16 stron, formatu 7,8 x 10,7 cm. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. IV, s. 38—51. Drukarnia Hospicjum Apostolskiego (Stamperia dell Ospizio Apostolico) została założona w roku 1587 przez papieża Sykstusa V (1585—1590) i służyła Kongregacji Rozkrzewiania Wiary.
[327] Por. Flp 2,8.
[328] Łk 10,2.
[329] Por. Litanię do Wszystkich Świętych.
[330] Por. Łk 10,2; Jl 2,17.
[331] Por. Hbr 7,24.
[332] Por. Łk 10,2; Jl 2,17.
[333] Por. Łk 10,2; Jl 2,17.
[334] Por. l Tm 2,4.
[335] Por. Łk 10,2; Jl 2,17.
[336] Por. Flp 2,8.
[337] Por. Łk 10,2; Jl 2,17.
[338] Por. Rz 5,5.
[339] Por. J 10,16.
[340] Por. Ps 88,2.
[341] Por. Łk 10, 2; Jl 2, 17.
[342] Por. Mt 5, 48.
[343] Por. 2 Kor 3,18.
[344] Por. Ga 2,20.
[345] Św Dominik zmarł w 1221, zob. wyżej nr [306], przyp. 208/27
[346] Bractwo Różańca Świętego powstało za czasów św. Dominika, który je propagował, w roku 1221 w Walencji (Hiszpania), wkrótce rozwinęło się w całym Kościele. Pierwszy nadał mu odpusty papież Urban IV; potwierdzili je potem Sykstus IV, Leon IV, Klemens VII, Pius V, obdarzając je duchowymi łaskami i powierzając kierownictwo Ojcom Dominikanom.
[347] Sformułowanie „tajemnic” nie pochodzi od Pallottiego: są to formuły używane w Rzymie, poczynając od XVII wieku.
[348] Za 12,10.
[349] Por. Enchiridion Indulgentiarum. Preces etpia Opera indulgentiis ditata et recognita, Roma 1950, nr 201.
[350] Dominikanin Angelomaria Modena był zastępcą mistrza Świętego Pałacu. Zob. wyżej nr [187], przyp. 185.
[351] A. Piatti — zob. wyżej nr [68], przyp. 79.
[352] List przechował się w oryginale; tekst podany w: Lett., s. 115—116, nr 483. W tekście nru [376] opuściliśmy zdanie dotyczące druku Historii Kościoła, o wydanie której starał się Pallotti.
Ks. Wincenty Michettoni, proboszcz w Cossignano, diecezja Ripatransone (Włochy), był jednym z pierwszych kandydatów do Kolegium Misyjnego, które organizował Pallotti w roku 1837 przy kościele Spirito Santo. Michettoni prowadził w domu przy tym kościele życie wspólne z Pallottim i kilku innymi kapłanami. Przebywał tam od czerwca do października 1837 r., kiedy to opuścił Rzym, nadwerężywszy swe zdrowie w czasie opieki nad chorymi w okresie panującej wtenczas epidemii cholery w Rzymie. Wrócił do swych rodzinnych stron, a w roku 1839 wstąpił do Instytutu Oratorium Św. Filipa Nereusza (Filipini — założeni przez św. Filipa Nereusza w r. 1575). Do końca swego życia popierał Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego. Przechowało się szereg listów pisanych przez Pallottiego do Michettoniego.
[353] Karta wpisu (Pagella) — zob. wyżej nr [330] nn.
[354] Pismo w oryginale liczy 4 strony; tekst pisany kaligraficznie, nieznaną ręką, zawiera wiele poprawek poczynionych przez Pallottiego. Tekst podany w: Op. compl., vol. V, s. 395—399; Race. II, s. 197—199, nry 584—585. Brak podania daty napisania; przyjmuje się, że „Formuła” powstała w okresie luty—lipiec 1838 r. Oprócz tego tekstu będącego, jak widać, wersją ostateczną istnieje tekst inny, pisany ręką Pallottiego — zob. Op. compl., vol. V, s. 390—394, nieznacznie różniący się od niniejszego.
[355] Por. J 19,28.
[356] Por. Mt 5,48.
[357] Por. J 17,22.
[358] Tekst podany jest w: Suppl., s. 35—36, nr 483a.
[359] Piotr Fornari poznał Pallottiego w roku 1834, zmarł zaś w roku 1873; był penitentem Pallottiego. Współpracował z nim głównie na terenie wieczorowych szkół w Rzymie.
[360] Kościół Santo Spirito — zob. wyżej nr [62], przyp. 70.
[361] Urywek ten z listu, który przechował się w całości, podany jest w: Lett., s. 117, nr 491. List pisany jest do Wiednia, gdzie Randanini pełnił obowiązki sekretarza Nuncjatury Papieskiej. Randanini, urodzony w Rzymie, był penitentem Pallottiego już w czasie swoich studiów w Kolegium Rzymskim. Dochowało się wiele listów pisanych przez Pallottiego do swego penitenta — pierwszy z nich nosi datę 21 III.1830, ostatni zaś 14 I 1850 (przedostatni tekst, jaki pozostawił Pallotti). Randanini po otrzymaniu święceń kapłańskich został mianowany sekretarzem Nuncjatury w Wiedniu, gdzie nuncjuszem był arcybiskup Ludwik Altieri (zob. niżej nr [479], przyp. 8). Po powrocie do Rzymu Randanini pełnił obowiązki ojca duchownego w Seminarium Rzymskim. Powyższy wyjątek z listu zamieszczamy dlatego, że mówi on o staraniach Pallottiego o pozyskiwanie członków dla Pobożnego Zjednoczenia także poza granicami Rzymu. Drukowane formularze, o których mowa — to Karty wpisu do Zjednoczenia.
[362] Dokument jest napisany kaligraficznym pismem, po łacinie, nieznaną ręką, liczy 4 strony, ostatnia czysta, zawiera wiele poprawek poczynionych ręką Pallottiego. Tekst podany w: Op. compl., vol. V, s. 174—178; Race. II, s. 94—96, nry 247—253.
[363] Locatelli, pochodzący z miejscowości Terracina, jest jednym z pierwszych członków Zjednoczenia. W chwili powstania tego Pisma mieszkał w Rzymie. Do założenia domu w archidiecezji nie doszło.
[364] Kościół Ducha Świętego — zob. wyżej nr [62], przyp. 70.
[365] Por. wyżej nr [306], przyp. 208.
[366] Antoni De Macco (1785—1854), został biskupem w 1835. Diecezja Aceranza powstała w IV wieku, zamieniona na metropolię w XI wieku. Diecezja Matera — IX wiek, w XI wieku stała się metropolią. W roku 1203 obie archidiecezje zostały połączone.
[367] Por. Mt 13,25.
[368] Por. Łk 10,2; 2 Kor 1,3-4.
[369] Oryginał liczy 12 stron i jest autografem ks. Rafała Melii. Do pisma dołączona jest kartka mniejszego formatu z tekstem Pallottiego. Pismo pochodzi z pierwszej po łowy roku 1838, z okresu pierwszych ataków na nazwę oraz istnienie Apostolstwa Katolickiego, w związku z tym Pallotti podaje nowy podział Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. V, s. 154—164.
[370] Por. wyżej nr [71].
[371] Por. l Kor 9,1.
[372] Syr 17,12 (Wulgata).
[373] Aluzja do Związku Lyońskiego — zob. wyżej nr [340], przyp. 278,
[374] Jeden baiocco = około 18 obecnych lirów włoskich.
[375] Por. Tb 12,7.
[376] Por. niżej nr [479].
[377] Akapit ten pisany jest ręką Pallottiego. Moccia podaje tekst ten w przypisie, uważając, że pochodzi z okresu późniejszego. Sądzimy jednak, że Pallotti, przeczytawszy redakcję tekstu Melii, napisaną według danych mu wskazówek, sam zaczął tekst uzupełniać, ale już na odrębnej kartce.
[378] Por. wyżej nr [195].
[379] Kardynał Karol Odescalchi (zob. wyżej nr [9], przyp. 9) wygłosił kazanie w czasie Oktawy Objawienia Pańskiego w latach 1837 i 1838.
[380] Autograf Pallottiego, dokument składa się z 4 stron, w tym 3 są czyste. Brak daty powstania — przyjmuje się, że pochodzi z okresu po 4 VI do połowy IX 1838 roku. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. III, s. 179—181.
[381] Mowa o Pia Casa di Carita przy Via Borgo SantAgata w Rzymie, otwarty staraniem Pallottiego, dokąd w dniu 4 VI 1838 wprowadzono 27 osób.
[382] Por. wyżej nry [193] i [194].
[383] Chodzi o tytuł „Apostolstwo Katolickie” w tym znaczeniu, w jakim przysługuje on papieżowi oraz biskupom. O przyswojenie Pobożnemu Zjednoczeniu tego tytułu w tym znaczeniu posądzano Pallottiego — zob. wyżej nr [187], przyp. 185.
[384] Dokument liczy 4 strony, w tym ostatnia jest czysta; autograf Pallottiego. Przyjmuje się, że Pismo powstało w-okresie od połowy sierpnia do połowy września 1838 r. Tekst podany jest w: Op. compl., vol. III, s. 182—186; Race. II, s. 102—103, nry 269—274.
[385] „Bergerarte Apostolato” — nie udało się ustalić bliższych danych odnośnie do autora i jego dzieła; prawdopodobnie chodzi o Mikołaja Sylwestra Bergiera, znakomitego teologa francuskiego (1718— 1790).
[386] Por. wyżej nr [340], przyp. 276.
[387] Jezuita (1506—1552), od roku 1538 pracuje jako misjonarz w Indiach i Japonii. Kanonizowany — 1622.
[388] Urodzony 1515, zm. 1595, kanonizowany 1622. Por. wyżej nr [347], przyp. 290.
[389] Urodzony 1565, zm. 1619; w r. 1602 założył we Florencji Kongregację Nauki Chrześcijańskiej. Beatyfikowany — 1825.
[390] Por. mszalne Gloria.
[391] Pismo jest autografem Pallottiego, obejmuje 4 strony, z których druga i trzecia są czyste, na czwartej zaś mamy tekst przytoczony na tym miejscu jako tytuł. Brak podanej daty; przyjmuje się, że „Uwagi” zostały napisane w okresie od połowy sierpnia do połowy września 1838 roku. Pallotti w krótkich słowach odpiera tu zarzuty stawiane Pobożnemu Zjednoczeniu. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. V, s. 135—136; Race. II, s. 57—58, nry 145—149.
[392] Por. wyżej nry [358] i [359].
[393] Pismo w oryginale jest autografem Pallottiego, obejmuje 4 strony, z których druga i trzecia są czyste. Za czas powstania Pisma przyjmuje się okres od polowy sierpnia do połowy września 1838 — powstało w związku z posądzeniem Pallottiego o nadużycie zebranych ofiar pieniężnych. Tekst w: Op. compl., vol. V, s. 171—173; Race. II, s. 107, nry 296—304.
[394] Mowa o Karolu Odescalchi — zob. wyżej nr [9], przyp. 9.
[395] Chodzi o Związek klasy ofiarodawców Pobożnego Zjednoczenia — zob. wyżej nr [220].
[396] Kolegium Urbanum — Kolegium prowadzone przez Kongregację Rozkrzewiania Wiary, założone w 1627 przez papieża Urbana VIII (1623—1644), stąd nazwa Kolegium Urbanum.
[397] Karol August von Reisach (1800—1869), mianowany rektorem Kolegium Urbanum — 1830, biskupem Eichstaett — 1836, kardynałem — 1855. Był przewodniczącym Przygotowawczej Komisji do Spraw Polityczno-Kościelnych Soboru Watykańskiego I.
[398] Kasa Oszczędności (Cassa di Risparmio) założona w Rzymie w roku 1836.
[399] Jedenaście paolo — około 2 tysiące lirów (jeden paolo był dziesiątą częścią skuda, jeden scudo — około trzech obecnych dolarów USA).
[400] Ormi — Urmia (Urmya, Rezayeh) w Iranie (Persja), siedziba archidiecezji obrządku chaldejskiego, założonej w III wieku, zamienionej na biskupstwo katolickie w roku 1647, restaurowanej w roku 1890. Przekazano na ten cel sumy zebrane podczas Oktawy w latach 1837 i 1838. Por. niżej nr [437], przyp. 407.
[401] Po raz pierwszy uroczystości Oktawy Objawienia Pańskiego zostały urządzone w roku 1836.
[402] Mowa o Zakładzie otwartym w dniu 4 VI 1836 w Rzymie przy Via Borgo Sant” Agata dei Goti, istniejącym do dzisiejszego dnia. Por. wyżej nr [404], przyp. 381.
[403] Mowa o Lyońskim Związku Rozkrzewiania Wiary — por. wyżej nr [255], przyp. 202, i nr [340], przyp. 278.
[404] Oryginał jest autografem Pallottiego, liczy 4 strony, w tym czwarta jest czysta. Pismo pochodzi z okresu od połowy sierpnia do połowy września 1838 roku i jest odpowiedzią na zarzut, że Pobożne Zjednoczenie nie ma racji bytu, gdyż jego cel lepiej realizuje już Lyoński Związek Rozkrzewiania Wiary. Tekst w: Op. compl., vol. V, s. 137 144; Race. II, s. 103—106, nry 275—293.
[405] W chwili gdy Pallotti pisał te słowa, w Oceanii istniały dwa Wikariaty — Wikariat Oceanii Wschodniej i Wikariat Oceanii Zachodniej. Wikariat Oceanii Wschodniej powierzony był Kongregacji Najświętszych Serc Jezusa i Maryi (Picpus), założonej w roku 1800; Wikariat Oceanii Zachodniej zaś powierzony był Stowarzyszeniu Maryi (Maryści), założonemu w roku 1822, i tu wikariuszem był Jan Baptysta Pompalier, marysta. List do Pallottiego pochodzi z dnia 8 XI 1836.
[406] Cincinnati, miejscowość w USA (stan Ohio), stolica biskupstwa założonego w roku 1821. Mowa o liście ks. Ferdynanda Kuera, wychowanka Kolegium Kongregacji Rozkrzewiania Wiary, pisanym w dniu 21 VII 1837 do Pallottiego, z prośbą o pomoc w budowie kościoła.
[407] Chodzi tu o chrześcijan nawróconych z nestorianizmu i żyjących w miejscowości Patavor (archidiecezja Urmia — zob. wyżej nr [425], przyp. 400). Akcję wspierania rozpoczął Pallotti już w roku 1833. Mowa o listach do Pallottiego z dni: 23 V 1837; 2 VII 1837; 14 VIII 1837.
[408] Mowa o Pobożnym Domu Miłosierdzia (Pia Casa di Canta) przy Via Borgo Sant'Agata. Dom ten otrzymano 25 III 1838, otwarto 5 VI tegoż roku.
[409] Mowa o Klasztorze SS. Augustianek, znajdującym się przy kościele San Eusebio na Eskwilinie, obok Bazyliki Santa Maria Maggiore. Klasztor został zburzony podczas przebudowy ulic pod koniec ubiegłego wieku. Siostry obecnie zajmują dom przy Via San Francesco di Sales.
[410] Por. wyżej nr [358].
[411] Lambruschini — por. wyżej nr [194], przyp. 191.
[412] Leonardo a Porto Maurizio (1676—1751), z Zakonu Braci Mniejszych (Reformaci), beatyfikowany — 1796, kanonizowany — 1867, a więc już po śmierci Pallottiego.
[413] Pismo w oryginale liczy 8 stron, dwie ostatnie są czyste; tekst pisany kaligraficznie, prawdopodobnie ręką ks. R. Melii. Brak podanej daty powstania; przyjmuje się, że pochodzi z okresu od połowy sierpnia do połowy września 1838 roku. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. V, s. 191—202. Oprócz tego tekstu mamy wersję inną, będącą autografem Pallottiego i nieznacznie różniącą się od podanej wyżej — zob. Op. compl., vol. V, s. 179—190; Race. II, s. 97—101, my 255—265; dołączony jest do tego tekst wzięty z kopii, nry 266—268, podany poniżej pod nrami [465]—[467].
[414] Grzegorz XVI — por. wyżej nr [69], przyp. 80; Odescalcht — por. wyżej nr [9], przyp. 9; Piatti — por. wyżej nr [68], przyp. 79.
[415] Mowa o Kolegium prowadzonym przez Kongregację Rozkrzewiania Wiary — por. wyżej nr [423], przyp. 396.
[416] Odescalchi — por. wyżej nr [9], przyp. 9.
[417] Mowa o Kolegium prowadzonym przez Kongregację Rozkrzewiania Wiary — por. wyżej nr [423], przyp. 396
[418] O założeniu w Rzymie Dzieła Rozkrzewiania Wiary tak pisał w piśmie swoim z dnia 30 lipca 1837 roku do Pallottiego kardynał Jakub Brignole: „Tak więc Pan Nasz raczył zezwolić na założenie w Rzymie Centralnej Rady Dzieła Rozkrzewiania Wiary, na wzór Dzieł ustanowionych już w Paryżu i Lyonie, zlecił też piszącemu to Kardynałowi stanowisko przewodniczącego oraz upoważnił do powołania członków tejże Rady. Gorliwość, jaka ożywia Waszą Wielebność dla świętej naszej religii, otrzyma nowe pole pracy na stanowisku radcy, na które to stanowisko niniejszym powołujemy. Spodziewamy się, że ta nominacja zostanie pozytywnie przyjęta przez Ciebie” (por. Op. compl., vol. IV, s. 258—259, przyp. 10).
[419] Angelo Mai (1782—1854) — znany filolog i paleograf, wstąpił do Jezuitów 1799, od 1814 pracuje w Bibliotece Watykańskiej, od 1819 aż do śmierci jest prefektem tejże Biblioteki; 2 II 1838 zostaje mianowany kardynałem.
[420] Jakub Filip Fransoni (1775—1856), rodem z Genui, mianowany kardynałem w roku 1826, od roku 1834 aż do swej śmierci prefekt Kongregacji Rozkrzewiania Wiary. Był protektorem Sióstr Apostolstwa Katolickiego, założonych przez Pallottiego w Domu Miłosierdzia przy Via Borgo Sant'Agata — por. Race. II, nr 376; Lett., nr 578, list z dnia 31 VII 1839.
[421] Mowa o Alojzym Ferrari, pełnił on urząd archiwariusza w latach 1832—1846, później został podsekretarzem w Kongregacji do Spraw Duchowieństwa. Por. wyżej nr [315] 55, przyp. 244.
[422] Jakub Brignole, biskup Monierotondo, mianowany kardynałem w roku 1834, pozytywnie się wypowiedział na piśmie o Pobożnym Zjednoczeniu, wypowiedź nie ma daty. ”
[423] Alojzy Togni — por. wyżej nr [310] przyp. 214,
[424] Pompejusz z książąt Gabrielli kilkakrotnie jest wspominany w Pismach Pallottiego. Mariusz, brat Pompejusza, dał na piśmie pozytywną wypowiedź o Pobożnym Zjednoczeniu (por. Op. compl., vol. V, s. 17—20). Wśród ofiarodawców na rzecz urządzenia Oktawy Objawienia Pańskiego spotykamy jeszcze Szarlotę i Prospera Gabrielli.
[425] Jakub Perelli — por. wyżej nr [348], przyp. 292.
[426] Mowa jest o parafiach: Santa Maria in Trastevere, San Crisogono, San Salvatore della Corte i Santa Dorotea.
[427] Proboszczem był karmelita Michał Lucchesi — por. niżej nr [490], przyp. 524/1.
[428] Byt nim Hannibal Righi, nie spotykamy się z nim więcej w Pismach Pallottiego.
[429] Józef Forti — człowiek świecki, miał brata Joachima, obaj współpracowali z Pallottim głównie na terenie szkół wieczorowych. Dochowało się wiele listów pisanych przez Pallottiego do Józefa Forti.
[430] Por. wyżej nr [71].
[431] Por. wyżej nr [194].
[432] Było to w latach 1837 i 1838
[433] Diario di Roma (Diariusz Rzymski), pismo założone w roku 1716 przez dwóch braci Węgrów, Łukasza Antoniego i Jana Cracas, istniało do roku 1894. W czasach Pallottiego wychodziło dwa razy w tygodniu — w środę i sobotę; redakcja pisma wydawała też, jako dodatek, Notizie del Giorno, wiadomości te ukazywały się jeden raz w tygodniu — w czwartek.
[434] Zob. niżej nry [487]—[489].
[435] Oryginalny tekst znajduje się w Archiwum Kongregacji Rozkrzewiania Wiary; Archiwum Zarządu Generalnego SAC posiada autentyczny odpis maszynowy na dwóch kartkach. Prośba nie ma podanej daty, przyjmuje się, że została złożona przed 30 XI 1838. Tekst prośby podany jest w: Op. compl., vol. IV, s. 33—35; Lett., s. 122—124r nr 526.
[436] Konwent i kościół należały do Kleryków Regularnych Mniejszych (Caracciolini) — por. wyżej nr [306], przyp. 2/21. W roku 1839 budynki przeszły w ręce Kamilianów (por. wyżej nr [306], przyp. 208/13.
[437] Kardynał Wikariusz Odescalchi (por. wyżej nr [9], przyp. 9) zrzekł się swego stanowiska i kardynalskiej godności na Konsystorzu 30 XI 1838 roku. Przyjmujemy, że z nim Pallotti załatwiał sprawę otrzymania konwentu i kościoła. Następcą na stanowisku Wikariusza został kardynał Józef Della Porta-Rodiani.
[438] Uwagi te znajdują się na drugiej kartce.
[439] Oryginał prośby znajduje się w Archiwum Kongregacji Rozkrzewiania Wiary. Archiwum Generalne SAC posiada autentyczną kopię maszynową na luźnej kartce. Brak daty napisania. Należy przyjąć, że prośba została napisana przed 11 XII 1838. W tym dniu bowiem członkowie Kongregacji Rozkrzewiania Wiary na polecenie papieża Grzegorza XVI rozpatrywali sprawę nazwy oraz projekt założenia Kolegium Misyjnego. Tekst prośby podany jest w: Op. compl., vol. IV, s. 31—32; Lett., s. 124—125, nr 527.
[440] Prośba skierowana jest do papieża Grzegorza XVI — por. wyżej nr [69], przyp. 80.
[441] Por. wyżej nr [306], przyp. 208.
[442] Petycja (brudnopis) liczy 42 strony i jest autografem ks. R. Melii; zawiera wiele poprawek zrobionych ręką Pallottiego, pierwsze dwie strony oraz trzy ostatnie są czyste.
Na stronie pierwszej ks. J. Hettenkofer napisał: „Grudzień 1838 — Styczeń 1839. Brudnopis petycji do Kardynałów Propagandy, nie przekazanej im, jak to stwierdza Msgr Bernabó, Sekretarz Propagandy, w r. 1854. Por. uwagę Melii. Por. uwagę Orlandiego”. Na stronie ostatniej mamy następującą uwagę zrobioną przez ks. Melię: „1838 i 1839. Brudnopis prośby przedstawionej Kardynałom Świętej Kongregacji Rozkrzewiania Wiary przez Księdza Wincentego Pallottiego i jego Zjednoczenie”, oraz dopisek Orlandiego: „N. B. Prośby tej nie znaleziono w Archiwum Propagandy, można więc wnioskować, że z powodu pewnych okoliczności nie została ona złożona w tejże Kongregacji”.
Orlandi zrobił tę uwagę na podstawie oświadczenia Bernabó w roku 1854, że prośby tej Kongregacja nie posiada w swoim Archiwum. Przypuszcza się jednak, że prośba została złożona, a później, gdy sprawa przybrała dla Zjednoczenia pomyślny obrót, Pallotti prośbę wycofał. A może też Bernabó w tym czasie, gdy ponownie zakwestionowano nazwę Zjednoczenia i zmieniono ją na „Pobożne Stowarzyszenie Misyjne”, będąc negatywnie usposobiony do nazwy istniejącej, dał po prostu Orlandiemu odpowiedź wymijającą.
Aleksander Bernabó (1801 — 24 II 1874), od roku 1856 kardynał i prefekt Kongregacji Rozkrzewiania Wiary, był też członkiem Centralnej Komisji przygotowującej Sobór Watykański I i przewodniczącym Komisji do Spraw Kościołów Wschodnich i Misji.
Tekst brudnopisu petycji znajduje się w: Op. compl., vol. V, s. 214—282; Race. II, s. 108—132, nry 305—347. Brudnopis petycji nie ma podanej daty. Przyjmuje się, że została napisana po 11 XII 1838, a przed końcem stycznia 1839.
[443] Tekst pierwszej prośby zob. wyżej nry [468]—[469]; drugiej — nry [470]—[473].
[444] To znaczy: Rzymu.
[445] Rodzina Doria Pamphili Landi powstała w XVIII wieku z małżeństwa Jana Andrzeja Dorii z Anną Pamphili Landi, na tym miejscu jest mowa o kardynale Jerzym Doria Pamphili (1771 —1837). Wypowiedział się on na piśmie pozytywnie o Zjednoczeniu, wypowiedź jednak nie ma daty.
[446] Piotr Franciszek Galeffi (1770—1837), pisemna wypowiedź o Zjednoczeniu pochodzi z 3 111 1837. Galeffi byt biskupem Porto i Santa Rufina, wicedziekanem Kolegium Kardynalskiego i kamerlingiem Kościoła świętego.
[447] Velzi, biskup Montefiascone i Corneto, dał pisemną wypowiedź o Pobożnym Zjednoczeniu; pismo bez daty.
[448] Gabriel Della Genga Sarmatei (1801 —1862), kardynałem został w 1836, był arcybiskupem Ferrary. Pozytywnie na piśmie wypowiedział się o Pobożnym Zjednoczeniu.
[449] Ludwik Altieri (1805—1867), nie byt wtedy jeszcze kardynałem; po otrzymaniu święceń mianowany sekretarzem Kongregacji Studiów, w 1836— arcybiskupem tytularnym Efezu i nuncjuszem w Wiedniu; w 1840 — kardynałem, ogłoszony jednak w r. 1845. Obejmował następnie szereg wysokich stanowisk w Państwie Kościelnym, od r. 1860 biskup Albano.
[450] Konstanty Patrizi, syn Jana, dziedzicznego chorążego Kościoła Rzymskiego, oraz księżniczki Kunegundy di Sassonia. Urodzony — 1788, kardynałem — 1834, wikariuszem Rzymu — 1841. Bardzo pozytywna jego wypowiedź o Pobożnym Zjednoczeniu z dnia 22 II 1837 roku
[451] De Simone dat również pozytywną pisemną wypowiedź o Pobożnym Zjednoczeniu. ”
[452] Alojzy Lambruschini — por. wyżej nr [194], przyp. 191.
[453] Jakub Filip Fransoni — por. wyżej nr [454], przyp. 420.
[454] Karol Pedicini (1769—1843), sekretarz Kongregacji Rozkrzewiania Wiary — 1816, kardynał — 1823, prefekt Kongregacji Rozkrzewiania Wiary — 1831, wicekanclerz Kościoła Rzymskiego — 1834. Byt biskupem Porto i Santa Rufina oraz kierownikiem duchowym bł. Anny Marii Taigi. Dal na piśmie pozytywną wypowiedź o Pobożnym Zjednoczeniu — 14 II 1837.
[455] Jakub Giustiniani (1769—1843), zmarł jako biskup Albano i kamerling Kościoła Rzymskiego; mianowany kardynałem w roku 1826. Dał pozytywną wypowiedź o Pobożnym Zjednoczeniu — 28 II 1837.
[456] Mariusz Mattei da Pergola, mianowany kardynałem — 1833. Byt przewodniczącym Komisji Pomocy dla ofiar epidemii cholery w roku 1837 i w wielkim stopniu przyczynił się do tego, że Pallotti otrzymał dla biednych dziewcząt dom przy Via Borgo Sant'Agata — por. wyżej nr [404], przyp. 381.
[457] Benedykt Barberini, mianowany kardynałem — 1828, pochodził ze znanej rzymskiej rodziny, która wydala papieża Urbana VIII (1623—1644). Pozytywnie na piśmie wypowiedział się o Pobożnym Zjednoczeniu.
[458] Ludwik Brignole — por. wyżej nr [454], przyp. 422.
[459] Angelo Mai — por. wyżej nr [454], przyp. 419.
[460] Piotr Ostini, wpierw biskup lesi, a potem Albano, kardynał — 1838, prefekt Kongregacji do Spraw Biskupów i Zakonników. Dał na piśmie pochlebne świadectwo o Pobożnym Zjednoczeniu.
[461] Ludwik (Alojzy?) Del Drago, kamerling Kościoła Rzymskiego, pisemnie wypowiedział się pozytywnie o Pobożnym Zjednoczeniu — 4 III 1837.
[462] Jan Franciszek Falzacappa (1767—1840), kardynał — 1803. Pisemnie wypowiedział się o Pobożnym Zjednoczeniu — 3 III 1837.
[463] Paweł Polidori — jako prałat współpracuje z Pallottim w organizowaniu nabożeństw majowych; mianowany kardynałem — 1834, zmarł 23 IV 1847 jako prefekt Kongregacji do Spraw Biskupów i Zakonników. Pallotti był obecny przy jego śmierci — por. Lett., nr 1352, s. 298—260.
[464] Hugo Piotr Spinola (1791 —1858), mianowany kardynałem — 1832; wypowiedział się pozytywnie o Pobożnym Zjednoczeniu.
[465] Di Marco dał na piśmie wypowiedź o Pobożnym Zjednoczeniu.
[466] Grimaldi też dał wypowiedź o Pobożnym Zjednoczeniu.
[467] Alojzy Ciacchi (1788—1865), mianowany kardynałem — 1838, był gubernatorem miasta Rzymu, poczynając od roku 1834, a poprzednio prolegatem papieskim w prowincji Bolonia.
[468] Antoni Tosti, urodzony 1776, jako młody kapłan pracował w Pobożnym Związku Świętego Pawła Apostoła wśród duchowieństwa w Rzymie, potem poświęcił się karierze politycznej i administracyjnej. W roku 1834 zastąpił kardynała Ludwika Brignole na stanowisku generalnego skarbnika (ministra finansów), które zajmował do czasu śmierci papieża Grzegorza XVI. Mianowany kardynałem 1838. Pius IX mianował go w roku 1854 bibliotekarzem Kościoła Rzymskiego, na miejsce kardynała .Angelo Mai. Jako skarbnik i bibliotekarz wiele zrobił dla rozwoju instytucji charytatywnych oraz kulturalnych w Rzymie. Z jego polecenia zrobiono gipsowy odlew oblicza św. Wincentego Pallottiego, przed złożeniem ciała tegoż w grobie, w dniu pogrzebu — 25 I 1850.
[469] Karol Odescalchi — por. wyżej nr [9], przyp. 9.
[470] Mowa o Pobożnym Domu Miłosierdzia przy Via Borgo Sant'Agata — por. wyżej nr [404], przyp. 381.
[471] Michał Dominik Zecchinelli, profesor Kolegium Rzymskiego (Gregorianum); wypowiedź z dnia 11 X 1836 roku. Ta wypowiedź oraz inne wypowiedzi znajdują się w Archiwum Generalnym Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego w Rzymie.
[472] Wypowiedź Józefa Righetti nie ma daty.
[473] Jan Tomasz Turchi, członek Zakonu Franciszkanów Konwentualnych — por. wyżej nr [306], przyp. 208/17; konsultor Kongregacji Świętego Oficjum. Wypowiedź jego nie ma daty.
[474] Michał Franciszek Stringelli ze Zgromadzenia Sług Maryi — por. wyżej nr [306], przyp. 208/6. Wypowiedź nie ma daty.
[475] Tomasz Calvi, dominikanin — por. wyżej nr [306], przyp. 2/27. Wypowiedź z dnia 10 X 1836.
[476] Franciszek Szymon Ugo — wypowiedź z dnia 2 X 1836; Kongregacja Misyjna — por. wyżej nr [306], przyp. 208/36.
[477] Wypowiedź Cecconiego pochodzi z dnia 21 XI 1836. Rodzina Albani osiadła we Włoszech około XV wieku, chroniąc się tu z Albanii przed Turkami; dała Kościołowi papieża Klemensa XI (1700— 1721) oraz szereg kardynałów. Wygasła w roku 1852. ze śmiercią księcia Filipa, który współpracował z Pallottim poczynając od roku 1836.
[478] Paweł Marusci, tytularny arcybiskup Chalcydy w Syrii; wypowiedź z dnia 3 III 1837.
[479] Mikołaj Patryk Wiseman (1802—1865), urodzony z irlandzkich rodziców w Hiszpanii, studia teologiczne w Kolegium Angielskim w Rzymie zakończył w 1824, święce nia kapłańskie — 1825. W roku 1828 zostaje rektorem Kolegium Angielskiego, w 1840 — konsekrowany na biskupa tytularnego Melipotamo i mianowany koadiutorem Tomasza Walsha, wikariusza apostolskiego w Anglii. W roku 1850 zostaje mianowany kardynałem i metropolitą Westminsteru w Anglii. Z Pallottim stykał się już jako kleryk.
[480] Wincenty Stanisław Tomba, z Kongregacji Kleryków Regularnych Świętego Pawła, Barnabitów — por. wyżej nr [306], przyp. 208/29. Forli — biskupstwo we Włoszech, sufragania Rawenny, powstałe w II wieku.
[481] Gabriel Laureani, pierwszy kustosz Biblioteki Watykańskiej. Założycielem Biblioteki Watykańskiej jest papież Mikołaj V (1447—1455). Protektorem Biblioteki był kardynał bibliotekarz, administracja zaś należała do dwóch kustoszów.
[482] Alojzy Grati — wypowiedź z dnia 30 X 1836; Zgromadzenie Sług Maryi — por. wyżej nr [306], przyp. 208/6.
[483] Jan Filip Roothan (1785—1853), jezuita, generał zakonu — 1826; wypowiedź z dnia 24 IX 1836 — dosyć krytyczna, lecz rzeczowa; Jezuici — por. wyżej nr [306], przyp. 208/26.
[484] Tomasz Jacek Cipolletti, dominikanin — por. wyżej nr [306], przyp. 208/27; wypowiedź z dnia 22 II 1836.
[485] Alojzy Togni — por. wyżej nr [310], przyp. 2; wypowiedź z dnia 28 IX 1836. Kamilianie — por. wyżej nr [306], przyp. 208/13.
[486] Bartłomiej Altemir, minister generalny Zakonu Braci Mniejszych — por. wyżej nr [306], przyp. 208/3; wypowiedź z dnia 28 X 1836.
[487] Józef Maria z Aleksandrii na Sycylii był wikariuszem generalnym Zakonu Obserwantów - Reformatów. W roku 1897 papież Leon XIII połączył ten odłam franciszkański z Zakonem Braci Mniejszych (Bernardyni) w jeden Zakon Braci Mniejszych. Wypowiedź z dnia 7 XI 1836.
[488] Honoriusz od Św. Teresy — wypowiedź z dnia 20 X 1836; konsultor Kongregacji Świętego Oficjum. Zakon Braci Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmelu założył około 1154 roku Bertold z Kalabrii. Surowszy odłam — Braci Bosych powstał w roku 1562.
[489] Serafin od Jezusa, karmelita bosy, definitor generalny zakonu; wypowiedź nie ma daty.
[490] Jan Baptysta Rosani, wypowiedź z dnia 2 X 1836; Pijarzy — por. wyżej nr [306], przyp. 208/31.
[491] Marek Morelli, wypowiedź z dnia 2 II 1837; Somaskowie — por. wyżej nr [306], przyp. 208/44.
[492] Paweł Antoni Barbetti — wypowiedź nie ma daty. Minoryci Konwentualni — por. wyżej nr [306], przyp. 208/17.
[493] Tomasz Credennino, przeor generalny; wypowiedź nie ma daty. Augustianie — por. wyżej nr [306], przyp. 208/4.
[494] Piotr Clauda, wypowiedź z dnia 24 IX 1836. Clauda był konsultorem Świętego Oficjum. Kongregacja Nauki Chrześcijańskiej — por. wyżej nr [306], przyp. 208/22.
[495] Hipolit Monza; opat Klasztoru Świętych Bonifacego i Aleksego na Awentynie w Rzymie; wypowiedź z dnia 14 XI 1836. Hieronimici — por. wyżej nr [306], przyp. 208/12.
[496] Alojzy Barbarotta — wypowiedź z dnia 18 X 1836. Kongregacja Matki Bożej — por. wyżej nr [306], przyp. 208/14.
[497] Karol Peda, asystent wikariusza generalnego zakonu i konsultor Kongregacji Świętego Oficjum; wypowiedź z dnia 7 X 1836. Barnabici — por. wyżej nr [306], przyp. 208/29.
[498] Barnard Sani — wypowiedź nie ma daty. Oliwetanie — por. wyżej nr [306], przypis 208/30.
[499] Sebastiano, wikariusz generalny zakonu; wypowiedź nie ma daty. Pijarzy — por. wyżej nr [306], przyp. 208/31.
[500] Zygmunt z Ferrary, wikariusz generalny zakonu; wypowiedź nie ma daty. Kapucyni — por. wyżej nr [306], przyp. 208/7.
[501] Paschalis Marciani, filipin — por. wyżej nr [347], przyp. 9; wypowiedź nie ma daty. Kościół San Girolamo della Carita był zbudowany w domu św. Pauli Rzymianki, uczennicy św. Hieronima (V w.), który tam mieszkał. Kościół przechodził kolejno do Franciszkanów Obserwantów, Bractwa Miłosierdzia i wreszcie do Filipinów. Tu św. Filip Nereusz mieszkał przez 33 lata i tu założył swój Instytut (Oratorium). W roku 1660 Filipini odbudowali kościół.
[502] Jozue Diottallevi — wypowiedź z dnia 21 X 1836. Zakon Pokutników — por. wyżej nr [306], przyp. 208/16.
[503] Dominik Carbonaro, prowikariusz generalny Zakonu Kleryków Regularnych Mniejszych — por. wyżej nr [306], przyp. 208/21; wypowiedź z dnia 30 X 1836.
[504] Alojzy Conti — wypowiedź z dnia 20 X 1836. Paulanie — por. wyżej nr [306], przyp. 208/11.
[505] Jan Baptysta od Matki Bożej Bolesnej — wypowiedź z dnia 20 X 1836. Augustianie Bosi — por. wyżej nr [306], przyp. 208/15.
[506] Wincenty Bini, opat klasztoru przy Bazylice Św. Pawła w Rzymie; wypowiedź z dnia 29 X 1836. Benedyktyni — Zakon Świętego Benedykta, założony w V wieku przez św. Benedykta.
[507] Józef Maria Mantone, wypowiedź z dnia 8 XI 1836. Redemptoryści — zob. wyżej nr [306], przyp. 208/43.
[508] Neward Maria Tassini, wypowiedź z dnia 22 X 1836. Cystersi — por. wyżej nr [306], przyp. 208/45.
[509] Józef Ricci, wypowiedź nie ma daty. Kongregacja Pizańska — por. wyżej nr [306], przyp. 2/25; nr [308], przyp. 2.
[510] Alojzy Calamata, wypowiedź z dnia 5 XI 1836. Zakon Karmelitów — por. wyżej nr [306], przyp. 2/5.
[511] Antoni od Św. Józefa, wypowiedź nie ma daty. Pasjoniści — por. wyżej nr [306], przyp. 2/20.
[512] Allen Bernard Colier — wypowiedź z dnia 2 XI 1836; Kongregacja Angielska Zakonu Świętego Benedykta, założona w roku 1336 (opactwo w Downside).
[513] Eugeniusz Humbourg — wypowiedź z dnia 22 XI 1836; Kameduli z Monte Corona — por. wyżej nr [306], przyp. 208/2.
[514] Paweł Maria Gerard — wypowiedź z dnia 23 XI 1836; Kartuzi — por. wyżej nr [306], przyp. 208/42.
[515] Sylwester Calabresi, wypowiedź nie ma daty. Calabresi był prokuratorem Zakonu Bazylianów Włoskich — por. wyżej nr [306], przyp. 208/32.
[516] Pacyfik Cesarini, wypowiedź z dnia 3 X 1838. Filipini — por, wyżej nr [347], przyp. 290.
[517] Piotr Salwator Paschale — wypowiedź nie ma daty. Kongregacja Pobożnych Pracowników została założona w roku 1600 w Neapolu przez Karola Carafę. W Rzymie za czasów Pallottiego dom Kongregacji znajdował się na Zatybrzu przy Via Lungara, przy kościele San Giuseppe, tu mieszkał Paschale, który był spowiednikiem Pallottiego, poczynając od roku 1844 — po śmierci kapucyna, Serafina Pellegrini (†l I 1844).
[518] Dominik Maria Lojacono — wypowiedź z dnia 9 XI 1836. Teatyni — por. wyżej nr [306], przyp. 208/46.
[519] Roselli — wypowiedź z dnia 11 XI 1836; Somaskowie — por. wyżej nr [306], przyp. 208/44.
[520] Jan Schiuffni — wypowiedź nie ma daty. Oliwetanie — por. wyżej nr [306], przypis 208/30.
[521] Mikołaj Rigogli — wypowiedź nie ma daty. Kameduli Toskańscy — por. wyżej nr [306], przyp. 208/38.
[522] Piotr Crespo — wypowiedź nie ma daty. Trynitarze — por. wyżej nr [306], przyp. 208/18 i 208/19.
[523] Oktawian Mattei — wypowiedź nie ma daty; Wallombrozjanie — por. wyżej przyp. 521.
[524] Opinie kardynałów oraz proboszczów znajdują się w Archiwum Generalnym Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego. Kardynałowie zostali już wzmiankowani — por. wyżej nr [479] oraz przypisy. Poniżej podajemy nazwiska proboszczów:
524/1 O. Michał Lucchesi, karmelita, parafia San Crisogono in Trastevere; kościół sięga początkami IV wieku; obecna świątynia pochodzi z XII wieku; parafia — z 1200 roku, w 1480 oddana Karmelitom, z kolei Pius IX (1846—1878) przekazał ją Trynitarzom. Wypowiedź z dnia 18 X 1836.
524/2 O. Tomasz Massi, cysters, parafia San Bernardo alle Terme; kościół zbudowany w roku 1600 w zabudowaniach Term Dioklecjana, księżna Katarzyna Sforza ofiarowała kościół Zakonowi Cystersów. Wypowiedź z dnia 22 X 1836.
524/3 Ks. Alojzy Alessandrini, parafia Santa Maria in Aąuiro; istniejące oratorium rozbudował papież Grzegorz III (731—741), kościół był potem wielokrotnie przebudowywany. Wypowiedź z dnia 24 X 1836.
524/4 O. Alojzy Maria Boni, franciszkanin konwentualny, parafia SS. XII Apostoli; kościół pochodzi z IV wieku, wielokrotnie przebudowywany. Wypowiedź z dnia 24 X 1836.
524/5 O. Kasper Sorrantino, parafia Sant'Andrea delie Fratte; początki kościoła nie znane, w XV wieku należał do Szkotów, którzy go opuścili w czasie reformacji. Papież Sykstus V (1585—1590) przekazał go Zakonowi Braci Najmniejszych. Wypowiedź z dnia 24 X 1836.
524/6 Ks. Mikołaj Crescenzi, parafia San Rocco; budowę kościoła rozpoczęto w r. 1499, prowadzono do roku 1657, fasada ukończona w r. 1834. Wypowiedź z dnia 25 X 1836.
524/7 Ks. Ranieri Chini, parafia San Giovanni dei Fiorentini; kościół rozpoczął budować w roku 1488 Michał Anioł, fasada została ukończona dopiero w XVIII wieku. Kościół należał do Florentczyków, stąd nazwa. Wypowiedź z dnia 27 X 1836.
524/8 O. Jakub Palaoro, z Kongregacji Braci Najmniejszych; parafia San Salvatore della Corte na Zatybrzu. Wypowiedź z dnia 29 X 1836.
524/9 O. Cherubin Zampini, parafia San Bartolomeo all`Isola; kościół zbudował cesarz Otton na wyspie znajdującej się na Tybrze, by tam umieścić relikwie św. Wojciecha; w kościele są również relikwie św. Bartłomieja Apostoła, stąd nazwa świątyni. Wypowiedź z dnia 29 X 1836.
524/10 O. Filip Morelli, parafia Santa Maria in Via; kościół zbudowany w roku 1253, papież Leon X (1513—1521) oddał kościół Serwitom. Wypowiedź z dnia 31 X 1836.
524/11 O. Wawrzyniec Sacco, franciszkanin konwentualny, parafia Santa Dorotea; kościół na Zatybrzu, istniał już w końcu XV wieku. Wypowiedź z dnia l XI 1836.
524/12 O. Alfons Robiolio, parafia San Marcello; kościół, według tradycji, został zbudowany w domu, gdzie mieszkał papież św. Marcellus (308—310), obecna architektura kościoła pochodzi z roku 1519. Wypowiedź z dnia 2 XI 1836.
524/13 Ks. Jan Baptysta Galleani, parafia SS. Quirino e Giulitta; kościół powstał około VI wieku, wielokrotnie przebudowywany, papież Klemens XI (1700—1721) przekazał go Dominikanom. Wypowiedź z dnia 3 XI 1836.
524/14 Ks. Filip Massari, proboszcz Bazyliki Santa Maria Maggiore; Bazylika pochodzi z IV wieku i jest jedną z czterech głównych Bazylik Rzymu. Wypowiedź 3 XI 1836.
524/15 Ks. Jakub Traversi, parafia SanfAngelo in Pescheria; kościół zbudowany w portyku Oktawii (siostra cesarza Augusta Oktawiana — † 14 r. po Chr.) w czasach starożytnych. Wypowiedź z dnia 3 XI 1836.
524/16 O. Jan Baptysta Verda, parafia SS. Vincenzo ed Anastasio — por. wyżej nry [468] i [469]. Wypowiedź — 3 XI 1836.
524/17 Ks. Alojzy Graziani, parafia San Ludovico dei Francesi; kościół należał do Francuzów znajdujących się w Rzymie (stąd nazwa), zbudowany w latach 1518—1589. Wypowiedź — 4 XI 1836.
524/18 Ks. Wenancjusz Zarlatti, parafia przy Bazylice Św. Jana na Lateranie; Bazylika, zbudowana na początku IV wieku, jest jedną z czterech głównych Bazylik Rzymu. Wypowiedź z dnia 4 XI 1836.
524/19 Ks. Piotr Bedoni, parafia Santa Lucia del Gonfalone; kościół pochodzi z XIII wieku, należał do opactwa Św. Błażeja, a potem do Arcybractwa Gonfalone. Arcybractwo założył św. Bonawentura w 1263, miało ono za zadanie wykup niewolników, potem zaś opiekę nad chorymi oraz grzebanie zmarłych. Wypowiedź z dnia 5 XI 1836.
524/20 Ks. Kamil de Camillis, parafia Santa Caterina della Rota; kościół pochodzi z XII wieku, nosił różne nazwy, obecna datuje się od XVI wieku. Wypowiedź z dnia 5 XI 1836.
524/21 Ks. Jan Moson, parafia Sant'Adriano; kościół pochodzi z IV wieku, zbudowany na starożytnych murach budynków Forum Romanum. Wypowiedź z dnia 5 XI1836.
524/22 O. Karol Alojzy Vassia z Kongregacji Księży od Nauki Chrześcijańskiej, parafia Santa Maria in Monticelli; kościół pochodzi z czasów starożytnych, odbudowany w latach 1101—1143. Wypowiedź z dnia 6 XI 1836.
524/23 O. Hilary Curioni, dominikanin, parafia Santa Maria del Popolo; obecny kościół zbudowano w roku 1227. Wypowiedź z dnia 7 XI 1836.
524/24 Ks. Bernard Fazzini, parafia San Michele a Ripa — por. wyżej nr [38], przyp. 4. Wypowiedź z dnia 8 XI 1836.
524/2! Ks. Tomasz Landuzi, parafia Santa Maria in Via Lata; początki kościoła sięgają czasów apostolskich, według tradycji na miejscu, gdzie stoi kościół, mieli mieszkać św. Paweł i św. Łukasz; kościół przebudowywany w wiekach XV i XIX. Wypowiedź z dnia 9 XI 1836.
524/26 Ks. Jan Nina, parafia San Lorenzo in Damaso; kościół sięga początkami czasów papieża Damazego (366—384), jego obecna konstrukcja pochodzi z XV wielu. W kościele tym był ochrzczony Pallotti. Wypowiedź pochodzi z dnia 9 XI 1836.
524/27 Ks. Karol Vinciguerra, parafia SS. Celso e Giuliano; pierwszy kościół pochodził z XII wieku, został on zburzony za czasów papieża Juliusza II (1503—1513) przy przebudowie ulicy — nowy kościół wybudowano za papieża Klemensa VIII (1592—1605). Wypowiedź z dnia 10 XI 1836.
524/28 Ks. Filip Angelilli, proboszcz Bazyliki Św. Piotra na Watykanie; Bazylikę z czasów cesarza Konstantyna zburzono za papieża Juliusza II (1503—1513) i zaczęto budować istniejącą obecnie, za pontyfikatu papieża Pawła V (1605—1621) dokończono budowy fasady. Wypowiedź z dnia 14 XI 1836.
524/29 Ks. Jan Augustiani, zakrystian papieski i proboszcz Pałacu Apostolskiego. Wypowiedź z dnia 26 XI 1836.
524/30 O. Dominik Compalati, dominikanin, parafia Santa Maria sopra M i nerwa; kościół zbudowany na miejscu pogańskiej świątyni poświęconej Minerwie, w roku 1370 oddany został Zakonowi Dominikanów. Wypowiedź nie ma podanej daty.
524/31 O. Józef Maria Crescini, prokurator generalny Kleryków Regularnych Matki Bożej, proboszcz parafii Santa Maria in Campitelli; kościół zbudowany w roku 1659. Wypowiedź nie ma daty.
524/32 Ks. Piotr Fattori, parafia SanfEustachio; kościół zbudowany za czasów papieża Stefana II (752—757), ostatnia przebudowa w wieku XVIII. Wypowiedź nie ma daty.
524/33 Ks. Józef Maria Galligari, parafia San Giacomo in Augusta (w pobliżu mauzoleum cesarza Augusta, stąd nazwa); kościół istniał już w XIII wieku. Wypowiedź nie ma daty.
524/34 Ks. Innocenty Mogni, parafia Santo Spirito in Sassia; kościół pochodzi z VII wieku, zbudowany przez Ina, króla Wessex (Anglosasów), stąd nazwa; kościół odbudowany po najeździe Saracenów przez papieża Innocentego III (1198—1216) i przekazany razem ze szpitalem, tam istniejącym, Zakonowi Szpitalnemu Świętego Ducha, założonemu przez Gwidona z Montpellier. Wypowiedź nie ma daty.
524/35 Ks. Franciszek Maria Petrini, parafia San Carlo ai Catinari, w czasach Pallottiego obsługiwana była przez Barnabitów; kościół zbudowany w XVII wieku, nazwa „ai Catinari” pochodzi stąd, że kiedyś tu mieszkali bednarze, wyrabiający naczynia drewniane (catini). Wypowiedź nie ma daty.
524/36 Ks. Dominik Maria Pini, parafia Santa Maria ai Monti; kościół zbudowany przez papieża Grzegorza XIII (1572—1585), nazwa „ai Monti” pochodzi stąd, że świątynia znajduje się w dzielnicy zwanej „Monti”. Wypowiedź nie ma daty.
524/37 O. Kamil Rusconi, parafia Santa Maria in Traspontina; kościół istnieje od roku 1566, zbudowany przez papieża św. Piusa V (1566—1572), obsługiwany przez karmelitów. Znajduje się obok Mauzoleum Hadriana (Zamek Anioła). Wypowiedź nie ma daty.
524/38 Ks. Mikołaj Yoggi, parafia San Salvatore in Lauro; kościół zbudował około roku 1450 kardynał Ostini. Wypowiedź nie ma daty. Rzym w tym czasie liczył ogólnie 54 parafie.
[525] Alojzy Grati — por. wyżej przyp. 482.
[526] Tomasz Hiacynt Cipolletti — por. wyżej przyp. 485.
[527] Jan Tomasz Turchi — por. wyżej przyp. 473.
[528] Alojzy Togni — por. wyżej przyp. 486.
[529] Karol Peda — por. wyżej przyp. 497.
[530] Piotr Clauda — por. wyżej przyp. 494.
[531] Honoriusz od Św. Teresy — por. wyżej przyp. 488.
[532] Por. l P 2,9.
[533] Por. wyżej nr [9].
[534] Por. wyżej nr [68].
[535] Angelo Mai — por. wyżej nr [454], przyp. 419.
[536] Por. wyżej nr [71].
[537] Por. wyżej nry [193]—[194].
[538] Diario do Roma – por. wyżej nr [463], przyp. 433.
[539] Por. wyżej nr [330] nn.
[540] Towarzystwo Jezusowe — por. wyżej nr [191], przyp. 188; nr [306], przyp. 208/26.
[541] Mowa o Modlitwach w intencji obrony, rozszerzania i zachowywania pobożności i wiary katolickiej — por. wyżej nr [360] nn.
[542] Por. wyżej nr [255], przyp. 202.
[543] Por. św. Ireneusz z Lyonu, Contra haereses, III, 3, 2.
[544] To znaczy od Lyońskiego Związku Rozkrzewiania Wiary — por. wyżej nr [255], przyp. 202; nr [340], przyp. 278.
[545] Mowa o kardynale Jakubie Filipie Fransoni — por. wyżej nr [454], przyp. 420; Angelo Mai — por. wyżej nr [454], przyp. 419; archiwariusz — Alojzy Ferrari — por. wyżej nr [454], przyp. 421; rektor Pobożnego Zjednoczenia — Pallotti.
[546] Brignole — por wyżej nr [454], przyp. 422; Togni — por. wyżej nr [310], przyp. 214.
[547] Gabrielli — por. wyżej, nr [454], przyp. 424.
[548] Perelli — por. wyżej nr [348], przyp. 292.
[549] Mowa o kardynale Odescalchi — por. wyżej nry [358]—[359].
[550] Mowa o Rektorze Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego.
[551] Dzieła pobożności i umartwienia podane są przez Pallottiego w różnych pismach: por. Op. compl., vol. I, II, III, IV — pod odpowiednimi hasłami.
[552] Kolegium Urbanum — por. wyżej nr [423], przyp. 395.
[553] Pobożny Dom Miłosierdzia — por. wyżej nr [404], przyp. 381.
[554] Suma wynosząca około 180 tysięcy obecnych lirów włoskich.
[555] Suma wynosząca około 13 milionów obecnych lirów włoskich.
[556] Suma wynosząca około 26 milionów obecnych lirów włoskich.
[557] Pozwolenie na otwarcie zostało dane przez Kardynała Wikariusza — por. wyżej nr [359]. Na tym miejscu jest mowa o braku pozwolenia ze strony Kongregacji Rozkrzewiania Wiary.
[558] Gdy Pallotti pisał te słowa, w domu przy kościele Santo Spirito mieszkało razem z nim tylko trzech księży — por. wyżej nr [358], przyp. 324; nr [357]. Przepisy natomiast wymagały przynajmniej dwunastu alumnów, ilości tej nie potrafił Pallotti zdobyć — stąd też nie doszło do założenia Kolegium Misyjnego.
[559] Autograf Pallottiego, Pismo ma 4 strony. Brak daty powstania; przyjmuje się, że Pismo pochodzi z okresu styczeń—czerwiec 1839 roku. Tekst znajduje się w: Op. comp]., vol. III, s. 164—169.
[560] Por. l J 4,16.
[561] Jk 1,27.
[562] Por. Mt 5,7.54.
[563] Autograf Pallottiego, Pismo ma 4 strony, w tym dwie ostatnie są czyste. Brak daty powstania; przyjmuje się, że Pismo pochodzi z okresu styczeń—czerwiec 1839. Tekst podany w: Op. compl., vol. III, s. 161—163.
[564] Por. Syr 17,12 (Wulgata).
[565] Autograf Pallottiego, Pismo składa się z 4 stron tekstu. Brak daty powstania; przyjmuje się, że pochodzi z okresu styczeń—czerwiec 1839. Tekst jest podany w: Op. compl., vol. HI, s. 155—160; Race. II, s. 132—135, nry 348—357.
[566] Por. wyżej nr [71].
[567] Por. l Kor 9,22.
[568] Por. Ps 25,8 (Wulgata).
[569] Oryginał jest autografem Pallottiego i składa się z 4 stron. Brak podanej daty powstania; przyjmuje się, że Pismo powstało w okresie styczeń—czerwiec 1839 roku. Tekst podany jest w: Op. compl., vol. III, s. 169—174; Race. II, s. 135—138, nry 358—367.
[570] Por. l Kor 9,22.
[571] Wyjaśnienie pisane ręką Tomasza Alkusciego (por. wyżej nr [38], przyp. 9) zawiera wiele poprawek poczynionych przez Pallottiego i liczy 8 stron pisma. Dziełko, o którym mowa — por. wyżej nry [120]—[183]. Brak podanej daty powstania; przyjmuje się, że wyjaśnienie powstało w okresie styczeń—czerwiec 1839 roku. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. V, s. 45—56.
[572] l J3,14.
[573] Cytat z Dionizego Areopagity, por. MG 2,111—259; ML 122,1035—1070. Dionizy Areopagita — por. wyżej nr [47], przyp. 50.
[574] Wypowiedź prawdopodobnie pochodzi od św. Augustyna — por. wyżej nr [355], przyp. 301.
[575] Por. Kpł 24,18.
[576] Horacy (65—8 przed Chr.), największy rzymski poeta — por. Pieśni, ks. III, Oda XVI, wiersz 21.
[577] Marcjalis (I w. po Chr.), najwybitniejszy epigramatyk rzymski — por. Epigramata, ks. V, n. XLII, wiersz 7 n (w tekście mamy „przyjaciołom” zamiast „potrzebującym”).
[578] Wyjaśnienie, kaligraficznie napisane nieznaną ręką, liczy 4 strony oraz zawiera kilka poprawek po
czynionych przez Pallottiego. Dziełko, do którego odnosi się wyjaśnienie — por. wyżej nry [120]— [183]. Tekst nie ma daty; przyjmuje się, że pochodzi z okresu styczeń—czerwiec 1839. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. V, s. 57—61.
[579] Pod tymi słowami znajduje się pieczęć Pobożnego Zjednoczenia.
[580] Tekst wyjaśnienia (pisany pismem kaligraficznym, nieznaną ręką), zawiera poprawki poczynione przez Pallottiego, w oryginale liczy 8 stron. Jeśli chodzi o Dziełko, do którego odnosi się wyjaśnienie — por. wyżej nry [120]—[183]. Przyjmuje się, że wyjaśnienie powstało w okresie styczeń— czerwiec 1839 roku. Tekst znajduje się w: Op. compl., vol. V, s. 68—74.
[581] Por. wyżej nr [71].
[582] Kościół Spirito Santo — por. wyżej nr [62], przyp. 70.
[583] Zdanie to wskazuje, że wyjaśnienie nie zostało dokończone.
[584] Oryginał „Testamentu duchowego” składa się z 8 stron. Pallotti napisał go w pierwszych dniach września 1840 w miejscowości Osimo (prowincja Ancona), dokąd został zaproszony przez kardynała Jana Soglia Ceroniego, by tam przeprowadzić szereg prac duszpasterskich. Pallotti w czasie tych prac poważnie zapadł na zdrowiu, co skłoniło go do napisania swego „Testamentu duchowego”. Kardynał Soglia Ceroni (1779—1856) był biskupem dwóch małych diecezji: Osimo (powstałej w VII wieku) i Cingoli (powstałej w V wieku), połączonych z sobą w roku 1725. Pallotti przebywał na terenie tych diecezji od 6 VIII prawie do końca X 1840 roku. Tekst jest podany w: Op. compl., vol. III, s. 23—33; Race. I, s. 151—157, nry 509—522.
[585] Karol Odescalchi — por. wyżej nr [9], przyp. 9.
[586] Antoni Piatti — por. wyżej nr [68], przyp. 79.
[587] Grzegorz XVI — por. wyżej nr [71], przyp. 86.
[588] Było to w sobotę 29 czerwca 1839 roku.
[589] Erem Kamedułów znajdował się w Camaldoli, niedaleko Frascati — por. wyżej nr [306], przyp. 208/2.
[590] Spowiednikiem Pallottiego był w okresie zakładania Zjednoczenia ks. Fazzini — por. wyżej nr [38], przyp. 38. Po śmierci tegoż spowiednikiem oraz kierownikiem duchowym został o. Serafin Pellegrini (611 1844), kapucyn.
[591] Tekst tych Reguł jest podany w: Op. compl., vol. VI, s. 245—431.
[592] Mowa o życiorysie Najświętszej Maryi Panny, noszącym tytuł Duchowe Miasto Boże i napisanym przez Marię z Agredy (1602—1665). Maria od Jezusa urodziła się w miejscowości Agreda (Hiszpania). Założyła w swoim domu klasztor Sióstr Franciszkanek, do którego weszła w roku 1627 razem ze swoją matką i siostrą. Za pozwoleniem swego spowiednika napisała w latach 1660—1665 życiorys Maryi — Duchowe Miasto Boże, który został wydrukowany w Madrycie w roku 1670.
[593] „Inni Słudzy” — to zapewne Lambruschini (por. wyżej nr [193]) Togni (por. wyżej nr [310], Serafin Pellegrini (por. wyżej przyp. 590).
[594] Historykom pallotyńskim nie udało się ustalić, o kim jest tu mowa,
[595] Oryginał jest autografem Pallottiego, liczy 4 strony, z których dwie ostatnie są nie zapisane. Na stronie trzeciej ks. K. Orlandi umieścił uwagę, że chodzi o Klasztor Św. Klary w Fara. Brak podanej daty powstania; przyjmuje się, że Pismo powstało w roku 1846, krótko po 22 VII — data przyjęcia do Pobożnego Zjednoczenia tegoż Klasztoru. Klaryski, zwane też Franciszkankami, to II Zakon Św. Franciszka. Nazwę zawdzięcza św. Klarze (†1253), która przyjęła habit z rąk samego św. Franciszka z Asyżu. Klasztor znajdował się w miejscowości Fara Sabina, na terenie diecezji Sabina, gdzie biskupem był Lambruschini (por. wyżej nr [194], przyp. 191). Tekst podany w: Op. compl., vol. V, s. 306—307; Race. II, s. 199—200, nry 587—591.
[596] Uczestnictwo w dobrach duchowych — por. wyżej nr [306], przyp. 208.
[597] Autograf Pallottiego, obejmuje 12 stron, ostatnie trzy strony są czyste. Brak podanej daty powstania; przyjmuje się, że Pismo powstało w roku 1846. Tekst podany w: Op. compl., vol. III, s. 1—15; Race. II, s. 146—153, nry 389-404.
[598] Massime eterne di S. Alfonsa De Liguori o Giardino di devozione — tak brzmi tytuł tego dziełka. Zamierzano wydać je w liczbie 10 tysięcy egzemplarzy i wysłać do Persji (Ormi — por. wyżej nr [425], przyp. 8), by tam służył za pewnego rodzaju podręcznik do nauczania religii w szkołach parafialnych. Koszt druku wynosił około 400 skudów, zebrano natomiast na ten cel 550 skudów. Dziełko zostało wydane w roku 1836 w drukarni Kongregacji Rozkrzewiania Wiary. Liguori — por. wyżej nr [191], przyp. 188.
[599] Tym kapłanem rzymskim był sam Pallotti, a człowiekiem świeckim Jakub Salvati — por. wyżej nr [38], przyp. 37.
[600] Zebrano 550 skudów (1 scudo = około 1800 obecnych lirów włoskich). Pierwszy ofiarodawca, zamożny kupiec przy Via Santa Maria della Pace, ofiarował na ten cel 100 skudów.
[601] Klerycy Regularni (clerici regulares) — nazwę tę przyjęły niektóre zakony, jak: Teatyni — por. wyżej nr [306], przyp. 208/46; Somaskowie — por. tamże, przyp. 208/44, i inni.
[602] J 20,21.
[603] Syr 17,12 (Wulgata).
[604] Towarzystwo Jezusowe – por. wyżej nr [191], przyp 188 i nr [306], przyp. 208/26.
[605] Por. 2 Kor 11,28.
[606] W tym miejscu tekst się urywa. Dwie pobudki, o których mowa, podane są w: Op. compl., vol. II, s. 5—6. Wyżej podany tekst Pallotti napisał w roku 1846 jako nowy Wstęp do Reguł. Wstęp nie został dokończony i tylko pierwsza jego część, po dokonaniu pewnych przeróbek, została umieszczona na początku Reguły wręczonej w roku 1846 kardynałowi Lambruschiniemu do przejrzenia. Lambruschini — por. wyżej nr [193].
[607] Oryginał liczy 6 stron (ostatnia — czysta), strony pierwsza i druga oraz piąta pisane są ręką Pallottiego, strony trzecia i czwarta przez osobę nieznaną — prawdopodobnie jest to kopia kartki, która zaginęła. Pismo pochodzi z okresu styczeń—luty 1847. Tekst podany jest w: Op. compl., vol. III, s. 95— 103; Race. I, s. 98—101, nry 307—318.
[608] Dla wyjaśnienia trzeba tu dodać, że część centralna Pobożnego Zjednoczenia, nazwana tu „Stowarzyszeniem Księży Apostolstwa Katolickiego”, istniała od samych początków tegoż Zjednoczenia. Była to grupa osób, która założyła Zjednoczenie i która razem z Pallottim starała się o jego rozszerzenie i zatwierdzenie. Niektórzy księża prowadzili życie wspólne z Pallottim w domu przy kościele Santo Spirito. Wreszcie ta część centralna w związku z przekazaniem w roku 1844 Pobożnemu Zjednoczeniu domu i kościoła San Salvatore in Onda, dokąd się wprowadziła, staraniem Pallottiego przekształca się formalnie w Stowarzyszenie Księży i Braci Pomocników Pobożnego Zjednoczenia, zwanego Apostolstwem Katolickim. Tak więc Pallotti słusznie mógł pisać, że ta część centralna założyła Pobożne Zjednoczenie, choć do pierwszych jej członków zaliczał się w tej chwili oprócz Pallottiego tylko ks. Rafał Melia; Melia — por. nr [315], przyp. 227.
[609] Por. wyżej nr [306], przyp. 208.
[610] Autograf Pallottiego, liczący dwie strony. Brak podanej daty powstania; przyjmuje się, że pochodzi z okresu styczeń—luty 1847. Tekst w: Op. compl., vol. III, s. 104—107.
[611] Pallotti nie podaje pełnego tekstu modlitw. Na tym miejscu mamy modlitwy: Do Ducha Świętego, O cnotę pokory, Za wszystkich wiernych — por. Mszał. Teksty tych modlitw — por. niżej nr [685].
[612] Tekst por. wyżej nr [332].
[613] Tekst por. wyżej nr [333].
[614] Tekst por. niżej nr [687].
[615] Tekst por. niżej nr [687].
[616] Tekst por. niżej nr [692].
[617] Tekst por. niżej nr [692].
[618] Tekst por. niżej nr [693], nieco zmieniony.
[619] Tekst por. niżej nr [693].
[620] Tekst por. niżej nr [694].
[621] Tekst por. niżej nr [694].
[622] Tekst por. niżej nr [695].
[623] Prośba, napisana na luźnej kartce, jest kopią oryginału, który znajduje się w Archiwum Kongregacji Rozkrzewiania Wiary. Prośba została napisana przed l VII 1847. Tekst podany w: Op. compl., vol. IV, s. 95—96; Lett., s. 304—305, nr 1375.
[624] Por. wyżej nr [306], przyp. 208.
[625] W odpowiedzi na prośbę Pius IX własnoręcznie napisał: Die 1. Julii 1847. Pro gratia quoad Congr. nunc existentem. Pius P.P. IX. Słowa: Congr. nunc existentem tradycja pallotyńska rozumie jako: „Kongregacje aktualnie istniejące”. Pius IX, w świecie hrabia Jan Maria Mastai Ferreti (1792— 1878). Po otrzymaniu święceń kapłańskich w roku 1819 oddawał się pracy duszpasterskiej, tu zetknął się z Pallottim. W roku 1827 zostaje mianowany biskupem w Spoletto, a w 1832 obejmuje stolicę biskupią w Imoli. W grudniu 1839 mianowany kardynałem in petto, 14 grudnia 1840 ogłoszony kardynałem publicznie. W roku 1846 zostaje wybrany papieżem.
[626] Karta wpisu jest autografem Pallottiego, składa się z 8 stron, z których trzy ostatnie są czyste. Brak daty powstania; przyjmuje się, że Pismo powstało w okresie wrzesień 1847 — marzec 1848. Tekst podany w: Op. compl., vol. V, s. 358—368; Race. II, s. 204—208, nry 596—599.
[627] Por. wyżej nr [657], przyp. 608.
[628] Przez „zbiorowiska ludzkie” (dei Popoli) należy rozumieć ludność poszczególnych parafii czy też poszczególnych krajów.
[629] Por. Jdt 13,7; Dz 20,34.
[630] Por. Łk 11,1.
[631] Por. l Tm 2,4.
[632] Por. Flp 2, 8.
[633] Tekst modlitwy jest już podany pod nrem [332],
[634] Por. 2 Kor 11,28.
[635] Brak tego wykazu. Wykaz dwunastu części świata — por. niżej: część 2, nr [254].
[636] Na tym urywa się dokument.
[637] Dyplom ma 4 strony, pierwsza i czwarta — czyste, nosi datę 8 XII 1848; pismo kaligraficzne (nieznana ręka), wiele poprawek poczynionych przez Pallottiego. Tekst w: Op. compl., vol. V, s. 380— 384; Race. II, s. 203—204, nr 595. Dochował się oryginał projektu Dyplomu, pisany ręką Pallottiego — tekst podany w: Op. compl., vol. V, s. 374—379. Podajemy wyżej tekst kopii, już ostatecznie sprecyzowany.
[638] Atanazy Callerj — człowiek świecki, nie mamy więcej o nim wzmianek w Pismach Pallottiego, mieszkał w Sermoneta.
[639] Anxur — tak się nazywała miejscowość starożytnych Wolsków, na miejscu której znajduje się obecnie miasto Terracina, siedziba biskupa diecezji Terracina. Diecezja Terracina składa się z trzech małych diecezji: Terracina (diecezja powstała w I wieku), Priverno (diecezja — XI w.) i Sezza (diecezja — VIII w.), i jest poddana bezpośrednio Stolicy Apostolskiej. Te trzy diecezje zostały połączone w jedną w roku 1217. Biskupem, o którym mowa, był Wilhelm Aretini-Sillani, urodzony 1786, biskupem Terraciny został w roku 1835, zmarł 1875. Pallotti otrzymał zaproszenie do przeprowadzenia misji w Sermoneta w dniu 10 marca 1848 roku. Misje przeprowadzili w kwietniu tego roku księża: Rafał Melia i Lucjan Bandiera razem z Pallottim.
[640] Por. l Kor 13,8.
[641] Por. Rz 5,5.
[642] Por. 2 Kor 5,14.
[643] Rada Generalna została utworzona w dniu 8 III 1848. W skład jej weszli: Pallotti — jako generał Stowarzyszenia (Kongregacji), ks. Franciszek Yaccari, ks. Paweł De Geslin, ks. Karol Orlandi i ks. Ignacy Auconi — jako radcy generalni. Sekretarzem Rady został ks. Henryk Ghirelli.
[644] Por. wyżej nr [675].
[645] Kościół San Salvatore in Onda (Świętego Zbawiciela na Fali) zbudowany został pod koniec wieku XI lub na początku XII na starorzymskiej budowli. Od innych kościołów w Rzymie, poświeconych Boskiemu Zbawicielowi, różni się określeniem „na Fali”: leży bowiem nad Tybrem, którego fale w czasie wylewu rzeki tu dosięgały. Od wieku XIII do roku 1434 zajmowany był przez Paulinów, założonych w roku 1217 na Węgrzech. W roku 1445 papież Eugeniusz IV przekazał kościół i klasztor Franciszkanom Konwentualnym; zamieszkał tu prokurator generalny tegoż zakonu. Przy kościele istniała parafia. Tu mieszkali też przyszli papieże: Sykstus IV (1471—1484), który naprawił pobliski most na Tybrze, zwany od jego imienia Ponte Sisto, oraz Sykstus V (1585—1590). W roku 1824 papież Leon XII skasował parafię, wcielając ją do parafii Santa Caterina della Rota. Na wniosek kardynała Alojzego Lambruschiniego papież Grzegorz XVI pismem z dnia 14 VIII 1844 przekazał Pallottiemu ten kościół oraz klasztor przy nim istniejący. Formalne przekazanie nastąpiło 27 lutego 1845 roku. Po przeprowadzeniu remontu Pallotti z członkami Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego przeprowadził się do niego w styczniu 1846 roku. Kościół i klasztor do dzisiejszego dnia są w posiadaniu Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego — mieści się tu Zarząd Generalny Stowarzyszenia, w kościele zaś w głównym ołtarzu znajduje się urna z ciałem św. Wincentego Pallottiego.
[646] Tekst łaciński, podany w: Op. compl., vol. IX, s. 357—370. Tekst zredagował, z polecenia Pallottiego, Karol Maria Sallart, eks-kamedula, Francuz, rodem z Paryża. Sallart przebywał w domu Stowarzyszenia przy kościele San Salvatore in Onda w Rzymie od października 1848 do początku roku 1850. Zaświadcza o tym sam Pallotti w liście z dnia 15 I 1850 (jest to ostatni list Pallottiego). Redakcję Sallarta poprawił Pallotti. W nieco zmienionej formie „Porządek przyjęcia” jest podany (inna redakcja) w Ordo et preces sacrarum functionum Congregationis Apostolatus Catholici, Romae 1936, s. 45—49.
[647] Por. wyżej nr [670].
[648] Następują modlitwy z Mszału rzymskiego: „Do Ducha Świętego”, „O cnotę pokory”, „Za wszystkich wiernych” — z liturgii Wielkiego Piątku, część II, modlitwa 3.
[649] Dalszy ciąg modlitwy zob. wyżej nr [332], na tym miejscu mamy tylko w tekście liczbę mnogą zaimków osobowych oraz odnoszących się do nich czasowników.
[650] Ciąg dalszy zob. wyżej nr [333].
[651] Por. „Antyfonę na Wejście” z Mszy na uroczystość Oczyszczenia Najświętszej Maryi Panny (2 lutego).
[652] Modlitwa z Mszy wotywnej „O rozkrzewienie wiary”.
[653] Por. Ps 135,1.15.24.26.
[654] Por. Mt 9,35-38.
[655] Por. Flp 2,8.
[656] Por. Łk 10,2.
[657] Por. 2 Tm 4,7-8.
[658] Por. Rz 14,11; Flp 2,10.
[659] Por. l Kor 12,31.
[660] Por. 2 Kor 1,3.
[661] Por. Rdz 3,15.
[662] Por. modlitwę (kolekta) ze Mszy dziękczynnej w Mszale.
[663] Tekst łaciński podany w: Op. compl., vol. IX, s. 370—373; Ordo et preces sacrarum functionum [...], s. 49—50; por. wyżej nr [684], przyp. 646. Tekst z roku 1849.
[664] Modlitwa z Mszy wotywnej o Duchu Świętym.
[665] Modlitwa mszalna „O cnotę pokory”.
[666] Por. niżej: część 2, nry [241]—[245].
[667] Por. Ps 67,29.
[668] Por. Ps 30,2; 135,lnn.
[669] Por. wyżej nr [695].
[670] Autograf Pallottiego z roku 1849; liczy 6 stron, w tym ostatnia czysta. Tekst łaciński podany w: Op. compl., vol. IX, s. 378—386.
[671] Por. Mt 22,37-39.
[672] Por. wyżej nr [675].
[673] Ta oraz dalsze modlitwy ułożone są przez Pallottiego.
[674] Wygląd szkaplerza — zob. wyżej, s. 233.
[675] Specjalny porządek duchowy dla osób, które przyjęły szkaplerz — por. wyżej nry [662]—[667].
[676] Książkę, z której podajemy tu wyjątki, napisał Pallotti po 21 sierpnia 1839 roku, przebywając w celach zdrowotnych w klasztorze kamedułów w Camaldoli koło Frascati. Manuskrypt liczy 362 strony. Obok tego oryginału dochowała się do naszych czasów jego kopia, kaligraficznie przepisana i licząca 346 stron. Tekst tej kopii wydał w roku 1924 J. Hettenkofer. Zarówno oryginał jak i kopia noszą włoski tytuł Pia Societa dell'Apostolato Cattolico. Zarówno oryginał jak i jego kopia zawierają poprawki poczynione ręką Pallottiego. Tekst wydany przez Hettenkofera przetłumaczył na język polski ks. Józef Wróbel SAC; to tłumaczenie leży u podstaw podanych tu wyjątków, zostało ono jednak skonfrontowane z tekstem oryginalnym podanym przez Op. compl., vol. I, i według tego oryginalnego tekstu poprawione, tak że mamy tu właściwie już tłumaczenie tekstu oryginalnego. Zresztą różnice między tekstem oryginalnym a jego kopią są nieznaczne.
Do tekstu wprowadzamy numerację akapitów różną od numeracji, jaką wprowadził J. Hettenkofer w swoim wydaniu, oraz kolejną numerację poszczególnych rozdziałów w części pierwszej. Całość bowiem dzieła napisanego przez Pallottiego dzieli się zasadniczo na dwie części. W części pierwszej — ogólnej (nry l—22) są omówione sprawy natury ogólnej, natomiast w części drugiej — szczegółowej (nry I—XIV) przedstawiony jest konkretny zakres i sposób pracy w poszczególnych dziedzinach. Opuszczając pewne fragmenty, w przypisach zaznaczamy, co zostało opuszczone.
[677] W dniu l lipca 1847 roku papież Pius IX zatwierdził to uczestnictwo i rozszerzył je na udział w skarbach duchowych zakonów aktualnie istniejących w Kościele w tymże dniu — por. wyżej, część pierwsza, nry [673]—[675].
[678] W oryginale na tym miejscu zaznaczono, że spis tych zakonów jest podany poniżej. Nie podano jednak tego spisu. Kościół Spirito Santo — por. wyżej, część pierwsza, nr [62], przyp. 70.
[679] Por. Łk 10,2.
[680] Por. Jud 9; Ap 12,7.
[681] Por. 2 Kor 5,14; Łk 10,2; 31 2,17.
[682] Por. J 15,12.
[683] Jeśli chodzi o wygląd herbu — zob. w wersji drukowanej wyżej, s. 233.
[684] Por. Łk 10,2.
[685] Por. 2 Kor 5,14.
[686] Por. J 15,12. Jeśli chodzi o wygląd medalionu — zob. w wersji drukowanej wyżej, s. 233.
[687] Por. 2 Kor 5,14.
[688] Jak wygląda pieczęć Pobożnego Zjednoczenia — zob. w wydaniu drukowanym, s. 233. Zaznaczyć tu trzeba, że na podobiznach godła, medalionu i pieczęci po roku 1854 zamiast napisu: Apostolato Cattolico (Apostolstwo Katolickie) mamy: Pia Societas Missionum (Pobożne Stowarzyszenie Misyjne).
[689] Tytuł tego artykułu Pallotti dodał później, wskutek tego zmienił się ciąg poprzedniej numeracji: numer 8 stał się numerem 1. Słów ujętych w nawiasach nie ma w oryginale, zostały dodane przez autora opracowania niniejszego.
[690] Łacińskie i włoskie słowo procura (w brzmieniu polskim „prokura”) oznacza „upoważnienie”, „pełnomocnictwo”. W naszym wypadku „Prokura” oznacza pewnego rodzaju „sekretariat” albo „referat”, który organizuje i prowadzi z upoważnienia Głównego Zarządu Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego pewne prace apostolskie, wchodzące w zakres zadań tegoż Zjednoczenia. Pracownicy Prokury noszą miano „prokuratorów”.
[691] Początkowo Pallotti dzielił świat na dwanaście części, biorąc pod uwagę te miejsca, gdzie pracowali poszczególni Apostołowie — zob. niżej, nr [254].
[692] Por. 2 Kor 11,28.
[693] Por. Flp 2,8.
[694] Opuszczamy formuły nominacji pozostałych prokuratorów, gdyż są takie same, wyjąwszy wymienienie tylko innego Apostoła.
[695] Tekst tego numeru znajduje się, dopisany przez Pallottiego, na kopii „Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego”. F. Moccia zamieszcza ten tekst w przypisie.
[696] Por. Łk 10,2.
[697] Opuszczono tu akapit traktujący o religijnej sytuacji w niektórych państwach.
[698] Opuszczamy kolejne formuły nominacji poszczególnych prokuratorów; zmienia się w nich tylko imię Apostola oraz zakres powierzonych zadań. Jeśli chodzi o zadania poszczególnych prokuratorów — zob. niżej drugą część niniejszej pracy. Opuszczamy też teksty mówiące o ustroju Prokury Diecezjalnej, Prokury Miejskiej — teksty te pokrywają się z tym, co wyżej zostało powiedziane o ustroju Prokury Rzymskiej, z tym, że zamiast rektora i prokuratora Prowincji Rzymskiej mowa jest o odnośnym rektorze i prokuratorze odpowiedniej Prokury i o jego zadaniach. Pomijamy też wskazówki o prokuratorze miejscowości, w której nie można założyć pełnej Prokury.
[699] Por. część pierwsza nry [684]-[707]
[700] Por. Łk 10,2.
[701] Alfonso Rodriguez (1538—1616) (Pallotti stale pisze: Rodriguez) — autor dzieła Ejercicio de perfectión y virtudes cristianas (O ćwiczeniu się w doskonałości i cnotach chrześcijańskich), które ukazało się po raz pierwszy w roku 1609 w Sewilli. Rodriguez urodził się w Walladoli (Hiszpania), w roku 1557 wstąpił do Jezuitów, gdzie przez wiele lat był mistrzem nowicjuszów. Zmarł w Sewilli. Dzieło zostało przetłumaczone na wiele języków, między innymi i na polski. Pierwsze wydanie w tłumaczeniu polskim ukazało się w roku 1727, potem było wielokrotnie wydawane. Na terenie polskim Rodriguez znany jest pod nazwiskiem Rodrycjusz.
[702] W tym miejscu na wewnętrznym marginesie strony Pallotti dopisał: „Rozdział ten należy umieścić na początku Ustaw każdej instytucji Pobożnego Zjednoczenia”.
[703] Por. l Kor 13,4-7.
[704] Por. Mt 20.28.
[705] Por. l Kor 13,4.
[706] Por. Mt 5,44; 5,12.
[707] Por. l Kor 13,3.
[708] Por. l Kor 13,3.
[709] Por. Flp 2,21.
[710] Por. Mt 6,2.5.
[711] Por. J 16,33.
[712] Por. l Kor 13,7.
[713] Por. Pnp 8,6.
[714] Opuszczamy modlitwy obrzędu złożenia formalnego przyrzeczenia, składanego przy przyjęciu urzędu, oraz przepisy ceremonialne. Podajemy tylko formułę przyrzeczenia oraz formułę przyjęcia tegoż przez przełożonego.
[715] Por. l P 1,2.
[716] Por. l Kor 4,16.
[717] Por. J 15,12.
[718] Por. Flp 3,20-21.
[719] Opuszczony zostaje dalszy ciąg ceremonii oraz modlitw związanych z porządkiem przyjmowania przyrzeczenia od tego, który obejmuje urząd.
[720] Por. l Kor 13,4nn.
[721] Por. l J 4,16.
[722] Por. Jk 1,17.
[723] Opuszczone zostały szczegółowe przepisy normujące przebieg zebrania czy rady.
[724] Pomijamy szczegółowe wskazówki dane przez Pallottiego dla zajmujących poszczególne stanowiska. Przepisy te normują ich pracę i na ogół nie różnią się od ogólnie znanych przepisów w tych dziedzinach.
[725] Na wewnętrznym marginesie strony w tym miejscu Pallotti dopisał: „Każdy prokurator powinien posiadać niniejszy rozdział oraz rozdziały o obowiązkach własnego urzędu i regulaminie odbywania zebrań' oraz obrad”.
[726] Por. Łk 12,49.
[727] Arcybractwo to założył ks. Franciszek Albertini (†1819) w roku 1808 przy kościele San Nicola in Carcere. Kościół jest zbudowany na ruinach trzech świątyń pogańskich, pochodzących z okresu republikańskiego Rzymu i znajdujących się wówczas na tak zwanym Forum Olitorium (Rynek Jarzynowy), dziś przy Piazza Montanara. Niedaleko znajduje się więzienie Tuliańskie, zwane też Mamertyńskim. Kościół pochodzi z VI wieku, ostatnia przebudowa miała miejsce w XVI wieku. Według tradycji miał być więziony w tym miejscu św. Mikołaj, biskup z Myry (Azja Mniejsza). Członkowie Bractwa przyrzekali rozważać Mękę Pańską i ofiarowywać Ojcu Przedwiecznemu Przenajdroższą Krew Jezusową w różnych intencjach. Papież Pius VII podniósł to Bractwo do godności Arcybractwa. Pallotti należał do Arcybractwa od 8 V 1817 roku.
[728] Arcybractwo Najświętszego Serca Jezusowego wzięło początek z objawień, jakie miała św. Małgorzata Maria Alacoąue (†1690). Założone zostało w Paray le Monial (Francja), a potwierdził je papież Benedykt XIII w roku 1728. W roku następnym zostało zaprowadzone w Rzymie i w roku 1732 podniesione do godności Arcybractwa. Wpierw siedzibę swoją miało przy kościele Santa Maria ad Pineam, a od roku 1827 przy kościele Santa Maria della Pace. Pallotti należał do niego od l VI 1816 roku.
[729] Zob. wyżej przyp. 727.
[730] Bractwo Różańca Świętego powstało w Walencji (Hiszpania) za czasów św. Dominika (†1221), założyciela Zakonu Kaznodziejskiego (Dominikanów). W Rzymie siedziba Bractwa mieściła się za czasów Pallottiego przy kościele San Nicola dei Prefetti. Pallotti należał do tego Bractwa.
[731] Bractwo Szkaplerza Karmelitańskiego bierze swój początek z objawień Najświętszej Maryi Panny świętemu Szymonowi Stock (†1265), generałowi Zakonu Karmelitów. W Rzymie siedziba Bractwa znajdowała się przy kościele San Crisogono na Zatybrzu. Pallotti należał do Bractwa od 21 VII 1818.
[732] Arcybractwo Paska Św. Franciszka (†1226) ustanowił papież Sykstus V w roku 1585 przy Bazylice Św. Franciszka w Asyżu. W Rzymie siedziba Arcybractwa, do którego Pallotti się zapisał 21 VIII 1818, znajdowała się przy kościele Dodici Apostoli.
[733] Szkaplerz Niepokalanego Poczęcia powstał staraniem Urszuli Benencasa (†1618), założycielki Zgromadzenia Teatynek, pod wpływem objawień, które miała ona w roku 1617. Siedziba Bractwa, do którego Pallotti zapisał się 21 X 1818, znajdowała się przy kościele San Andrea della Valle, należącym do Teatynów. 1
[734] Szkaplerz Trójcy Przenajświętszej — św. Jan z Mathy (†1213) po założeniu Zakonu Trójcy Przenajświętszej od Wykupu Niewolników, utworzył Bractwo, którego członkowie swoimi modlitwami i ofiarami mieli popierać cele Zakonu. Pallotti należał do Bractwa poczynając od 11 XI 1816.
[735] Szkaplerz Matki Bożej od Wyzwolenia z Niewoli związany jest z Zakonem Najświętszej Maryi Panny od Wykupu Niewolników, założonym przez św. Piotra z Noli (†1256). Pallotti należał do tego Bractwa od 31 VII 1818.
[736] Szkaplerz Matki Bożej Bolesnej właściwy Zakonowi Sług Maryi (Serwitów), założonemu w 1233 roku przez siedmiu patrycjuszów żyjących we Florencji. Dali oni początek Bractwu Siedmiu Boleści Matki Bożej, do którego należą ludzie świeccy współpracujący z tym Zakonem. Pallotti należał do tego Bractwa, które miało swoją siedzibę w Rzymie przy kościele San Marcello.
[737] W roku 608 papież Bonifacy IV zamienił w Rzymie starożytną świątynię pogańską, zwaną Panteonem, na chrześcijańską świątynię pod wezwaniem Santa Maria ad Martyres. Świątynia nazywa się Santa Maria della Rotonda ze względu na swój okrągły kształt. Arcybractwo Nieustającej Adoracji Najświętszego Sakramentu zostało założone przy tym kościele w roku 1539. Pallotti należał do niego od l II 1818.
[738] Bractwo Najświętszego Imienia Bożego zostało założone w roku 1559 w Rzymie przy kościele Santa Maria sopra Minerva. Pallotti był również członkiem tego Bractwa.
[739] Opuszczony zostaje tekst zawierający formułę egzorcyzmu, który Pallotti zalecał odmawiać prywatnie.
[740] Opuszczamy tu modlitwy, które Pallotti polecał odmawiać przed rozpoczęciem kazania.
[741] Por. Łk 10,2.
[742] Por. Łk 10,2.
[743] Poniżej opuszczamy „Porządek życia, jaki praktycznie należy prowadzić”, oraz przepisy dotyczące sposobu prowadzenia konferencji ascetycznej i naukowej dla kleryków.
[744] Por. modlitwy odmawiane w zakończeniu poprzedniej Litanii do wszystkich Świętych.
[745] Katechizm Rzymski został ułożony w latach 1562—1566 przez Komisję powołaną do tego przez Sobór Trydencki. Ukazał się on drukiem w Rzymie w roku 1566 pt. Catechismus ex decreto Concilii Triclentini ad parochos.
[746] Por. l Kor 8,1.
[747] Por. modlitwę ze Mszy na Uroczystość Bożego Ciała.
[748] Por. Mszał rzymski — Modlitwy w różnych potrzebach, nr 27: O cnotę pokory.
[749] Por. tamże, Modlitwa o skruchę serca, nr 22.
[750] Por. Modlitwę za duchowieństwo i wiernych, z drugiej części Liturgii Wielkopiątkowej.
[751] Ignacy Loyola (1491—1556) w roku 1540 zakłada Towarzystwo Jezusowe (Jezuitów). W roku 1522 w Manrezie pisze rozważania rekolekcyjne pt. Exercitia spiritualia (Ćwiczenia duchowne), wielokrotnie potem aprobowane przez papieży, po raz pierwszy przez Pawła III w roku 1548. Pius XI w roku 1922 ogłosił św. Ignacego Loyolę patronem „ćwiczeń duchownych”.
[752] O św. Ignacym zob. wyżej nr [157], przyp. 751.
[753] Św. Leonard a Porto Maurizio (Włochy), franciszkanin, pracował przez 44 lata jako misjonarz na Korsyce. Zmarł w Rzymie w roku 1751. Pius VI ogłosił go błogosławionym, a Pius IX świętym.
[754] Por. Łk 10,2; Jl 2,17.
[755] Opuszczamy przepisy dotyczące sposobu życia misjonarzy, pokrywają się one z przepisami życia dla kleryków.
[756] Por. Łk 1,79.
[757] Por. Łk 10,2.
[758] Agnuski — medalioniki z wosku z wizerunkiem baranka (agnus — baranek). Święci je papież w pierwszym roku swego pontyfikatu i następnie co siedem lat (jeśli żyje dłużej) podczas śpiewanego Agnus Dei (Baranku Boży) w czasie Mszy świętej w Niedzielę Przewodnią (pierwszą po Wielkanocnej Niedzieli). Agnuski odlewa się z pozostałości świecy wielkanocnej, zwanej paschałem.
[759] Opuszczone zostały tu następujące krótkie rozdziały: „Regulamin życia dostosowany do sytuacji misjonarzy w krajach pogańskich”; „Książki, w jakie należy zaopatrzyć każdego misjonarza”; „O potrzebie specjalnej modlitwy za misjonarzy, którzy znajdują się w krajach pogańskich”; „O zbiorze dokumentów potrzebnych dla misjonarza w krajach pogańskich”.
[760] Por. Mt 5,12; Łk 6,23.
[761] Kongregacje Mariańskie, inaczej Sodalicje Mariańskie. Pierwsza Kongregacja Mariańska powstała w roku 1563 w Rzymie przy kościele Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny, w Kolegium Romanum, założona przez jezuitę Jana Jeunis, studenta tegoż Kolegium. Na wzór tejże Kongregacji powstał szereg innych w różnych miastach i krajach. Kongregacja Rzymska została w roku 1577 uznana za Kongregację macierzystą.
[762] Por. l Tm 2,4.
[763] Por. Łk 10,2; Jl 2,17.
[764] Por. Flp 2,8.
[765] J 10,16.
[766] Św. Alojzy Gonzaga, wyznawca z Towarzystwa Jezusowego (Zakonu Jezuitów), zmarł 1591, pamiątka obchodzona 21 VII.
[767] Cztery święta — Niepokalanego Poczęcia (8 XII), Narodzenia (8 IX), Oczyszczenia (2 II) i Wniebowzięcia (15 VIII).
[768] Karol Boromeusz (1538—1584), kardynał — 1560, arcybiskup Mediolanu — 1565; zaliczony w poczet Świętych — 1610.
[769] Por. Mszał Rzymski, Modlitwy w różnych potrzebach, 27 i 22.
[770] Agnuski — zob. wyżej, nr [183], przyp. 758.
[771] Opuszczamy rozdzialiki: „O ogłoszeniach podawanych podczas nauczania”; „O pobożnej Instytucji, która pod opieką św. Doroty przyłącza się do dzieła nauczania”.
[772] Por. Łk 10,2.
[773] Jest tu mowa o terenach, na których głosili Ewangelię poszczególni Apostołowie.
[774] Por. J 19,26-27. Jakub Młodszy, syn Alfeusza, nazywany jest w Ewangelii „bratem Pańskim”. Według jednych Alfeusz był bratem św. Józefa, według zaś innych żoną Alfeusza była siostra Najświętszej Maryi Panny, Matki Jezusa — stąd pokrewieństwo. Jakub Młodszy był też biskupem Jerozolimy, gdzie żyła i zmarła Maryja, jak podaje tradycja.
[775] Agnuski — zob. wyżej nr [183], przyp. 758.
[776] Opuszczamy tu część tekstu podającego szczegółowe wskazówki dla kolegiów młodzieżowych, gdzie została założona Prokura.
[777] Por. wyżej nr [150], przyp. 754.
[778] Por. wyżej nr [134], przyp. 729, 730, 731.
[779] Mowa o Siostrach Miłosierdzia Św. Wincentego a Paulo, zwanych popularnie „Szarytkami”. Zgromadzenie zakonne, założone w roku 1656 przez św. Wincentego & Paulo († 1660) oraz św. Ludwikę de Marillac († 1660).
[780] Pomijamy na tym miejscu wskazówki dotyczące pracy duszpasterskiej wśród wieśniaków, którzy w dni świąteczne przybywają do miasta, by tam załatwiać różne swoje sprawy, a po załatwieniu ich spędzają czas bezczynnie na publicznych placach.
[781] Por. Mt 25,35-46.
[782] Opuszczamy wskazówki, jak ma się zachować wobec skazanego kapłan, znajdujący się w drodze na miejsce stracenia oraz na szafocie.
[783] Szkaplerz Karmelitański — por. wyżej nr [134].
[784] Kamil de Lellis (1550—1614), kanonizowany — 1746; założył w roku 1582 Zgromadzenie Kleryków Regularnych dla Pielęgnowania Chorych, znane też pod nazwą „Ojców Dobrej Śmierci” czy też Kamilianów — por. część pierwsza, nr [306], przyp. 208/13.
[785] Bractwo Różańcowe — por. wyżej nr [134].
[786] Por. wyżej nr [134].
[787] Szkaplerz Matki Boskiej Bolesnej — por. wyżej nr [134].
[788] Szkaplerz Trójcy Świętej — por. wyżej nr [134].
[789] Szkaplerz Mercedariuszy — por. wyżej nr [134].
[790] Trzeci Zakon Franciszkański — por. wyżej, część pierwsza, nr [306], przyp. 208/9.
[791] Bractwo Paska Św. Franciszka z Asyżu — por. wyżej nr [134].
[792] Bractwo Przenajdroższej Krwi Jezusa Chrystusa — por. wyżej nr [133].
[793] Wioski tytuł książki brzmi; Prodigii della Grazia espressi nella Conversione di alcuni Peccatori morti da veri penitenti nel Monastero della Trappa. La Trappe, Trapiści — por. wyżej, część pierwsza, nr [306], przyp. 208/34; nr [307].
[794] Siostry Miłosierdzia — por. wyżej nr [280], przyp. 779; część pierwsza, nr [340], przyp. 276. Mówiąc o mężczyznach zajmujących się pracą wśród chorych, Pallotti ma zapewne na myśli członków tzw. Konferencji Św. Wincentego a Paulo — Stowarzyszenia założonego w roku 1833 przez Fryderyka Ozanama w Paryżu, celem opieki nad chorymi, którzy znajdują się w swoich domach. Członkowie tego Stowarzyszenia zbierają się przy poszczególnych parafiach, gdzie tworzą tzw. Konferencje. Dzieło zostało wprowadzone do Rzymu w roku 1836.
[795] Opuszczamy rozpracowanie szczegółowe przebiegu rekolekcji.
[796] Św. Grzegorz I Wielki, papież, doktor Kościoła, urodzony około 540, wybrany papieżem 3 IX 590, zmarł 11 III 604. Pochodził ze znakomitej rodziny, był przez jakiś czas prefektem Rzymu, potem posłem na dworze cesarzy Tyberiusza Konstantyna i Maurycego w Konstantynopolu. Po śmierci swego ojca obrócił odziedziczony majątek na cele dobroczynne i pobożne.
[797] Św. Franciszka Rzymianka, założycielka Zgromadzenia Oblatek reguły św. Benedykta, Kongregacji Oliwetańskiej. Urodzona w roku 1384 w Rzymie z rodziców bogatych i spokrewnionych z możnymi domami włoskimi. W roku 1396 oddana za mąż za Wawrzyńca de Pontianis. Po śmierci męża zakłada w roku 1436 zgromadzenie zakonne. Członkinie tego zgromadzenia nie składały ślubów zakonnych, a tylko obietnicę służenia Bogu przez całe życie, nie pozbywały się też swego majątku i mogły wychodzić z klasztoru.
[798] Kongregacje Mariańskie — por. wyżej nr [201], przyp. 761.
[799] Opuszczamy tu tekst modlitw, są one już podane wyżej — zob. nr [202].
[800] Szkaplerz Karmelitański — por. wyżej nr [134].
[801] Szkaplerz Teatynów — por. wyżej nr [134].
[802] Szkaplerz Matki Bożej Bolesnej — por. wyżej nr [134].
[803] Szkaplerz Mercedariuszy — por. wyżej nr [134].
[804] Arcybractwo Paskowe Matki Bożej Pocieszenia powstało w roku 1575 przy kościele Augustianów Eremitów w Bolonii, stanowi trzeci zakon świecki tegoż zakonu Augustianów.
[805] Św. Ignacy Loyola — por. wyżej nr [157], przyp. 751.
[806] Oktawa Objawienia Pańskiego została zniesiona podczas reformy kalendarza liturgicznego w roku 1955.
[807] Papieskie Kolegium Niemieckie (Germanicum), założone przez papieża Juliusza III, z inicjatywy i staraniem św. Ignacego Loyoli w roku 1552, celem wychowywania kapłanów dla Niemiec i krajów przyległych. W roku 1580 zostało połączone z Kolegium Węgierskim (założonym w r. 1579). Zamknięte w roku 1798, otwarte zostało ponownie w roku 1818. Prowadzone przez Jezuitów.
[808] Papieskie Kolegium Irlandzkie, założone w roku 1626 przez biskupów irlandzkich za zgodą papieża Urbana VIII. Zniesione w roku 1798 przez Napoleona, zostało restytuowane w roku 1828 i oddane pod kierownictwo świeckich księży irlandzkich. Pallotti był tu jakiś czas ojcem duchownym alumnów, a kierownicy Kolegium — P. Cullen i T. Kirby współpracowali z Pallottim.
[809] Papieskie Kolegium Szkockie, założone w roku 1600 przez papieża Klemensa VIII. Skasowane w roku 1798, zostało otwarte ponownie w roku 1820. Prowadzili je świeccy księża szkoccy. Pallotti był przez pewien czas ojcem duchownym alumnów Kolegium.
[810] Papieskie Kolegium Greckie, założone w roku 1577 przez papieża Grzegorza XIII, zreformowane w roku 1897, zamknięte przez Napoleona w roku 1798, ponownie otwarte w roku 1835. Pallotti był kierownikiem duchownym alumnów tego Kolegium, a pierwszy rektor tegoż, Stefan Missir, był penitentem Pallottiego. Pallotti starał się, aby w lokalu tego Kolegium umieścić księży projektowanego przez siebie Kolegium dla Misji Zewnętrznych, lecz bezskutecznie.
[811] Kolegium Angielskie powstało w roku 1578 za papieża Grzegorza XIII. Zamknięte w czasie wojen napoleońskich, otwarte zostało ponownie w roku 1818. Od roku 1828 rektorem Kolegium był ks. Mikołaj Wiseman, późniejszy kardynał i arcybiskup Westminsteru, dobry znajomy i współpracownik Pallottiego. Pallotti był przez pewien czas kierownikiem duchownym alumnów tegoż Kolegium.
[812] Papieskie Kolegium Urbanum, zostało założone przez papieża Urbana VIII (stąd nazwa) w roku 1627 dla wychowywania alumnów ze wszystkich narodów do pracy na terenach misyjnych. W roku 1633 kierownictwo tego Kolegium obejmuje Kongregacja do Spraw Rozkrzewiania Wiary. Kolegium zostało w roku 1809 zamknięte przez Napoleona, otwarto je ponownie w roku 1817. W latach 1838—1848 prowadzone było przez Jezuitów. Pallotti był tu spowiednikiem i prowadzącym rekolekcje dla alumnów w latach 1833—1840 i od marca 1848 do marca 1849. Przed rokiem 1838 rektorem Kolegium był Karol August von Reisach, późniejszy kardynał i arcybiskup Monachium. Był on członkiem Zjednoczenia i współpracował czynnie z Pallottim.
[813] Kolegium Capranicum było założone przez kardynała Dominika Capranica w roku 1456, zamknięte za czasów wojen napoleońskich (1798), zostało otwarte ponownie w roku 1807 przez papieża Piusa VII.
[814] Kolegium Św. Agnieszki, zwane Kolegium Pamphili — zostało założone w pomieszczeniach pałacu należącego do rodziny Pamphili i znajdującego się przy kościele Sant'Agnese in Agone (Św. Agnieszka przy Piazza Navona).
[815] Seminarium Św. Piotra na Watykanie — założył papież Pius IV w roku 1565 jako konwikt, w którym mieszkali tylko alumni uczęszczający na wykłady do Kolegium Romanum Towarzystwa Jezusowego. Kolegium Romanum zostało założone przez św. Ignacego Loyolę w roku 1551, w roku 1553 otrzymało ono prawa nadawania stopni akademickich. W roku 1824 za papieża Leona XII Seminarium Rzymskie otrzymało swoją siedzibę przy kościele Sant'Apollinare oraz prawo nadawania stopni akademickich. Papież Pius X podzielił Rzymskie Seminarium na Seminarium Wyższe z siedzibą na Lateranie i na Seminarium Niższe z siedzibą na Watykanie. Obecnie Seminarium Wyższe ma swoją siedzibę przy Piazza San Giovanni in Laterano nr 4, Seminarium Niższe na Viale Vaticano 42. Pallotti był kierownikiem duchownym alumnów Seminarium Rzymskiego w latach 1827— 1840.
[816] Papieskie Seminarium Rzymskie — zob. przyp.815.
[817] Por. Mszał Rzymski — Modlitwa z Mszy 25 grudnia, w czasie dnia; Modlitwy w różnych potrzebach — Za papieża (nr 5), Modlitwa w każdej potrzebie (nr 14).
[818] Por. Ef 5,19; Kol 3,16.
[819] Por. Mt 2,1-12.
[820] Por. Łk 2,1-20.
[821] Por. Mk 12,41-44.
[822] Por. Mt 2,1-12.
[823] Por. wyżej nr [l 34] oraz odnośne jego przypisy.
[824] Jak się nam dato ustalić, Pallotti należał jeszcze do następujących stowarzyszeń: Arcybractwo Najświętszego Sakramentu, przy kościele San Lorenzo in Damaso — od 26 IV 1816; Bractwo Matki Bożej Dobrej Rady, mające swą siedzibę w miejscowości Genezzano — od 30 V 1825; Arcybractwo Matki Bożej Wspomożycielki Dusz Czyśćcowych, przy kościele Santa Maria del Suffragio na Via Giulia — l IV 1826; Bractwo Drogi Krzyżowej, przy kościele na Cmentarzu Santo Spirito in Saxia — Pallotti odnawia swoją kartę przynależności w dniu l XI 1826; Bractwo Misji i Komunii świętej generalnej, w Rzymie — od 21 XI 1824; Bractwo Tercjarzy Dominikańskich, przy kościele Santa Maria sopra Minerva — zapisany 2 II 1817, składa profesję 4 II 1818: Bractwo Tercjarzy Świętego Franciszka z Asyżu, przy kościele Santa Maria in Aracoeli — zapisany 23 XI 1816, składa profesję 25 II 1818; Bractwo Tercjarzy Zakonu Braci Najmniej szych Świętego Franciszka a Paulo — zapisany 4 XII 1816, składa profesję 12 H 1818; Bractwo Dobrej Śmierci, przy kościele Del Gesii — zapisany 29 VIII 1817; Bractwo Jezusa Nazareńskiego, przy kościele Trynitarzy Bosych w Rzymie — zapisany 12 II 1815; Arcybractwo Aniołów Stróżów, agregowane do Zakonu Świętego Pawła Pustelnika — zapisany 30 V 1818; Bractwo Drogi Krzyżowej, przy kościele San Lorenzolo — zapisany 5 IX 1817; Bractwo Paska Świętego Tomasza z Akwinu (Milicji Anielskiej) — od 2 II 1817; Kongregacja Miłosierdzia Świętego Wincentego a Paulo, przy kościele San Salvatore in Lauro — od 27 IX 1828; Bractwo Pięciu Ran Jezusa Chrystusa, przy kościele San Filippo na Via Giulia — od 19 XI 1813; Kongregacja Najświętszych Serc Jezusa i Maryi, przy kościele San Pantaleo — od 23 II 1829.
[825] Św. Franciszek Salezy (1567—1622), byt synem hr. de Sales w Sabaudii. Po studiach prawniczych i teologicznych w Paryżu i Padwie — wyświecony na kapłana w 1593, w roku 1602 zostaje mianowany biskupem Genewy. Kanonizowany w roku 1665, ogłoszony Doktorem Kościoła w r. 1877, a w r. 1923 patronem prasy i katolickiej publicystyki. Pozostawił po sobie szereg pism, między innymi: Filotea, czyli Droga do życia pobożnego (1608), Teotym, czyli Traktat o miłości Bożej (1616). Pallotti wielokrotnie w swoich pis mach nawiązuje do nauki św. Franciszka Salezego oraz poleca postępować w życiu duchowym według zasad tegoż Świętego.
[826] Na tym miejscu opuszczony zostaje wykaz władz kościelnych, do których należy się zwracać z prośbą
o udzielenie władzy przyjmowania do poszczególnych Bractw oraz poświęcania przedmiotów dewocyjnych.
[827] Być może Pallotti ma tu na myśli książkę, którą wydał Telesfor Galii, pracownik Kongregacji Odpustów, w r. 1807 pt. Raccolta di alcune orazioni e pie operę indulgenziate dei papi. Po śmierci Gallego kontynuuje tę publikację inny pracownik tejże Kongregacji, Alojzy Prinzivalle, który współpracował z Pallottim (wzmiankowany jako Alojzy Prinzivalli)
[828] Por. Mt 10,8.
[829] Pallotti ma tu na myśli Prokurę, o której mowa.
[830] Por. l J 4,7-8.
[831] Por. Rz 10,12.
[832] Dnia 25 III 1838 roku Kamera Apostolska za zgodą papieża Grzegorza XVI przekazała Zjednoczeniu Apostolstwa Katolickiego budynki tzw. Kolegium Fuccioli, by tam założono dom wychowawczy dla dziewcząt, którymi Zjednoczenie się już opiekowało. W dniu 4 VI 1838 Pallotti wprowadził tam pierwszych 27 dziewcząt.
[833] Por. l Kor 13,8.
[834] Por. l Kor 13,3-13.
[835] Por. Mt 10,16.
[836] Por. l Kor 13,5.
[837] Pallotti zapewne ma tu na myśli: Kongregację Misjonarzy (Lazarystów) św. Wincentego a Paulo — zob. wyżej, część pierwsza, nr [306], przyp. 208/36; Zgromadzenie Redemptorystów św. Alfonsa Liguori — zob. tamże, nr [306], przyp. 208/43.
[838] Być może mowa tu o Zgromadzeniu Bonifratrów — zob. tamże, nr [306], przyp. 208/28.
[839] Jezuici — zob. wyżej, część pierwsza, nr [306], przyp. 208/26.
[840] Pijarzy — zob. tamże, nr [306], przyp. 208/31.
[841] Mowa o Zgromadzeniu Braci Szkół Chrześcijańskich — zob. tamże, nr [306], przyp. 208/33.
[842] W dniu 25 marca 1838 roku Kamera Apostolska za zgodą papieża Grzegorza XVI przekazała Pobożnemu Zjednoczeniu Apostolstwa Katolickiego zabudowania tzw. Kolegium Fuccioli, by Pallotti założył tam Dom Wychowawczy dla biednej i opuszczonej młodzieży. Dnia 4 czerwca Pallotti wprowadził tam 27 dziewcząt, które dotychczas znajdowały się w domu na Via del Boschetto. Pobożny Dom Miłosierdzia istnieje aktualnie na tym samym miejscu przy Via Borgo Sant'Agata dei Goti.
[843] Dzieło Rozkrzewiania Wiary Świętej — zob. wyżej, część pierwsza, nr [255], przyp. 202; nr [340], przyp. 278.
[844] Przewodniczącym był wtenczas kardynał Brignole — zob. wyżej, część pierwsza, nr [454], przyp. 422.
[845] 1 baiocco = moneta wartości około 18 lirów włoskich; sto baiocco stanowiło 1 scudo.
[846] Tekst modlitwy zob. wyżej nr [202].
[847] Św. Alfons Liguori — zob. wyżej, część pierwsza, nr [191], przyp. 3. Tekst modlitwy — zob. Ks. Tomasz Bielski SAC, Pokój wam. Modlitewnik, Pallottinum 1976, s. 340—342.
[848] Por. Mszał Rzymski — Modlitwa o cnotę pokory (Modlitwy w różnych potrzebach, nr 27); druga modlitwa wzięta jest z Niedzieli XIII po Zesłaniu Ducha Świętego.
